Freedom House - ის ანგარიში - გაშუქება სხვადასხვა კონტექსტით
14.04.2018
საერთაშორისო ორგანიზაცია Freedom House-ის 2018 წლის ანგარიში ის თემა აღმოჩნდა, რომელიც მედიამ სხვადასხვა ჭრილში გააშუქა. ანგარიში 11 აპრილს გამოქვეყნდა. დოკუმენტში ნათქვამია, რომ საქართველოში დემოკრატიის საერთო ინდიკატორთან ერთად მედიის დამოუკიდებლობის მაჩვენებელი გაუარესდა და 2009 წლის მდგომარეობას დაუბრუნდა. ანგარიშის მიხედვით მედიის თავისუფლების კუთხით არსებული მაჩვენებლის შემცირება რამდენიმე მიზეზმა განაპირობა. ესენია: ხელისუფლების მიმართ კრიტიკული ტელევიზიის "რუსთავი 2"-ის საქმე, პროსახელისუფლებო კერძო ტელევიზიების - იმედის, GDS-ისა და მაესტროს გაერთიანება, საზოგადოებრივი მაუწყებლის პოლიტიზებული სარედაქციო პოლიტიკა ახალი ხელმძღვანელობის პირობებში და აზერბაიჯანელი ჟურნალისტის აფგან მუხტარლის გატაცება.

Freedom House-ის ამ შეფასებით განაწყენებული დარჩა როგორც მმართველი გუნდი, ისე მედიის კრიტიკულ კონტექსტში განხილული ნაწილიც. ეს, განსაკუთრებით ანგარიშის გამოქვეყნებიდან მეორე დღეს დოკუმენტის  შეფასებების შესახებ მომზადებულ მასალებში გამოჩნდა. 12 აპრილის სიუჟეტებში მთავარი აქცენტი სწორედ ანგარიშის შეფასებები იყო.

პირველი არხი

12 აპრილის საინფორმაციო გამოშვებაში საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა, რომლის მენეჯმენტის მუშაობა მედიის დამოუკიდებლობის მაჩვენებელის შემცირების ერთ-ერთ მიზეზად არის დასახელებული, Freedom House-ის ანგარიშს უნდობლობა გამოუცხადა და შეცდომების ძებნა დაიწყო.

“ამერიკული საერთაშორისო ორგანიზაციის ბოლო ანგარიშის ობიექტურობა საქართველოში კითხვის ნიშნის ქვეშ დგება. მმართველი გუნდის ლიდერები Freedom House-ის კვლევის ავტორებს მიკერძოებულობაში ადანაშაულებენ. მწვავე კრიტიკის საგანია დოკუმენტის ის ნაწილი, რომლის მიხედვითაც 2017 წელს ქართული მედიისა და სასამართლოს დამოუკიდებელი მაჩვენებლი გაუარესდა და 2009-2012 წლების მონაცემებს გაუტოლდა. დოკუმენტში უზუსტობები მედიაორგანიზაციების ნაწილმაც იპოვა”, - ამ ტექსტით წარადგინა თემა მოამბის მთავარი გამოშების წამყვანმა.

საზოგდოებრივი მაუწყებლის მიერ დოკუმენტში აღმოჩენილ უზუსტობაზე საუბრით დაიწყო სიუჟეტი ჟურნალისტმაც. მან განმარტა, რომ Freedom House - ის ანგარიშში მეორე არხის დახურვასთან დაკავშირებით არსებული ჩანაწერი არაზუსტია. თქვა, რომ არხი მაუწყებლობას დღესაც განაგრძობს და სპორტულ ღონისძიებებთან ერთად პარლამენტის სხდომებისა და საკომიტეტო მოსმენების ტრანსლირებას უზრუნველყოფს.

ამის შემდეგ, ჟურნალისტმა ანგარიშში აღმოჩენილ იმ უზუსტობაზე ისაუბრა, რომელიც მისივე თქმით, ტელეკომპანია “იმედმა” აღმოაჩინა და მაყურებელს ტელეკომპანიის განცხადების ნაწილი გააცნო, რომელიც ასე იკითხება:

“შევახსენებთ Freedom House” - ს, რომ 2007 წლის ნოემბრიდან 2012 წლის ბოლომდე იმედი არათუ კონტროლდებოდა და შესაბამისად, არ იყო კრიტიკული მმართველი პარტიის “ნაციონალური მოძრაობის” მიმართ, არამედ უშუალოდ მათ მფლობელობაში იმყოფებოდა”.

სიტყვა “უზუსტობა” სიუჟეტში რამდენჯერმე გაჟღერდა. ასევე, ხაზი გაესვა იმას, რომ დოკუმენტი საზოგადოებასა და პოლიტიკურ წრეებში კამათისა და დაპირისპირების საგნად იქცა, რაც ქმნიდა შთაბეჭილებას, რომ ჟურნალისტი მსგავსი ჩანართებით საკუთარი ნათქვამის გამყარებას ცდილობდა და ხაზს უსვამდა, რომ ანგარიშს უნდობლობა არა მხოლოდ “საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა”, არამედ საზოგადოებისა და პოლიტიკურ სპექტრის ნაწილმაც გამოუცხადა. რაც დოკუმენტში მათ მიერ აღმოჩენილი “უზუსტობების” აქცენტს უფრო მეტ სიმყარეს მატებდა.

სიუჟეტში Freedom House - ის ანგარიშის შესახებ საკანონმდებლო და აღმასრულებელი ხელისუფლების წარმომადგენლების არაერთი კრიტიკული შეფასებაც მოვისმინეთ.

იმედი

Freedom House -ის ანგარიშს თითქმის იდენტური პათოსით გაჯერებული მასალა მიუძღვნა ტელეკომპანია “იმედმაც”. მთავარი აქცენტი აქაც დოკუმენტში აღმოჩენილ უზუსტობებზე გაკეთდა.

“დასკვნას, რომლის მიხედვითაც საქართველოში დემოკრატიის ხარისხი გაუარესდა, პრემიერი უკიდურესად არაობიექტურს და დაუბალანსებელს უწოდებს. ორგანიზაციის არგუმენტების გაბათილება საგანგებო ბრიფინგით სცადა ირაკლი კობახიძემაც, პარლამენტის თავმჯდომარე მიკერძოებაზე საუბრობს და ანგარიშში არსებულ ფაქტობრივ შეცდომებზე მიუთითებს. ანგარიშში, რომელიც აზრთა სხვადასხვაობის მიზეზი გახდა, მოხვდა ტელეიმედიც, თუმცა საკმაოდ უცნაური შინაარსით და არასწორი კონტექსტით” - ამ ტექსტით წარადგინეს თემა დღის მთავარი საინფორმაციო გამოშვების წამყვანებმა და ასპარეზი ჟურნალისტს დაუთმეს, რომელმაც თემა ასევე ტელეკომპანიის მიერ გაკეთებული განცხადებით გახსნა, სადაც აღნიშნული იყოს რომ

“გამაოგნებელია მაღალი რეპუტაციის მქონე ორგანიზაციისთვის ასეთი ტიპის არასწორი ინფორმაციის გავრცელება”, შემდეგ Freedom House-ს შეახსენეს ის, რომ “იმედი” “ნაციონალური მოძრაობის” მფლობელობაში იმყოფებოდა. რასაც წინ უძღვოდა “შეიარაღებული თავდასხმა და ფიზიკური ტერორი ტელეკომპანიის ჟურნალისტებზე...ჩვენ არ ვართ პარტიულ-ოპოზიციური ტელევიზია, ჩვენ უბრალოდ ვაშუქებთ მოვლენებს, ისე, როგორც ეს არის და ვაძლევთ ტრიბუნას ყველას, ვინც მოვლენებში მოაწილეობს…”

ტელეკომპანიამ საერთაშორისო ორგანიზაციის მისამართით არც რჩევები დაიშურა: “იმედს ვიტოვებთ, რომ ორგანიზაცია გამონახავს უფრო მაღალი კომპეტენციის თანამშრომლებს და კვლავ იქნება მედიათავისუფლების სადარაჯოზე…”

Freedom House - ის ანგარიშის გარშემო გაკეთებული პოლიტიკური შეფასებები ყურადღების მიღმა არც “იმედმა” დატოვა და საზოგადოებას ანგარიშით განაწყენებულებისა და კმაყოფილების საპირისპირო შეფასებები გააცნო.

რუსთავი 2

თემის აბსოლუტურად განსხვავებული კონტექსტი შემოგვთავაზა ტელეკომპანია “რუსთავი 2- მა”. ზემოთ განხილული მაგალითებიგან განსხვავებით, აქ დოკუმენტებში შეცდომების ძებნა არავინ დაიწყო. მასალაში ხელისუფლების წარმომადგენლების მხრიდან Freedom House - ის ანგარიშის მიმართ გამოთქმული უკმაყოფილება საერთაშორისო ორგანიზაციაზე შეტევად შეფასდა და მთავარი ფოკუსი არაფორმალურ მმართველობასა და ყოფილ პრემიერზე ბიძინა ივანიშვილზე გაკეთდა.

“მმართველი პარტიის ლიდერები შიდა დაპირისპირების შემდეგ, საერთაშორისო კონფლიქტში ერთვებიან, მთავრობისა და პარლამენტის მეთაურები მსოფლიოში ერთ-ერთ ყელაზე გავლენიან ორგანიზაციას მკაცრად და უხეშად აკრიტიკებენ. გიორგი კვირიკაშვილისა და ირაკლი კობახიძის გაღიზიანება საქართველოს დემოკრატიის ინდექსის დაწევამ და ამ გადაწყვეტილების მიზეზებმა გამოიწვია, მაგრამ, მათი განცხადებების შემდეგ გაუგებარი დარჩა ვის იცავენ პოლიტიკური ლიდერები, ქვეყნის იმიჯს, ხელისუფლებას, თუ არაფორმალურ მმართველს, ბიძინა ივანიშვილს, რომელიც საერთაშორისო ორგანიზაციის კრიტიკის პირდაპირი ადრესატი იყო”, - ამ ტექსტით გახსნა თემა საინფორმაციო გამოშვების წამყვანმა.

ბიძინა ივანიშვილის კონტექსტი შეინარჩუნა ჟურნალისტმაც, რომელმაც განმარტა, რომ პოლიტიკური ლიდერები Freedom House - ს ერთმანეთის მიყოლებით და იდენტური სიტყვებით იმის გამო აკრიტიკებდნენ, რომ ბიძინა ივანიშვილის ეპოქის დემოკრატიის ხარისხით ისეთივე კმაყოფილები არ არიან, როგორც ოცნების ლიდერები. ხაზი გაესვა ანგარიშის იმ ნაწილსაც, სადაც ივანიშვილის მხრიდან პოლიტიკურ ვენდეტაზე და მის მიერ წამოწყებულ და დაგეგმილ პროექტებზეა საუბარი.

მმართველი გუნდის განცხადებების პარალელურად, წარმოდგენილი იყო ოპოზიციური სპექტრის ის განცხადებები, სადაც აქცენტი კვლავ ბიძინა ივანიშვილზე იყო გადატანილი. მათი შეფასებით, მმართველი პოლიტიკური ძალის გაღიზიანება, Freedom House - ის ანგარიშში პანორამა თბილისისა და ბიძინა ივანიშვილის ხსენებამ გამოიწვია. სიუჟეტში ასევე წარმოდგენილი იყო ტელეკომპანია “იმედის” მიერ გავრცელებული განცხადებაც.

ტელეკომპანია პირველი

“ხელისუფლება Freedom House - ის წინააღმდეგ” - სწორედ ასე დაასათაურა ტელეკოპმანია “პირველმა” სიუჟეტი, რომელიც ამავე თემას ეხებოდა. აქ მთავარი აქცენტი ხელისუფლების მხრიდან გავლენიან საერთაშორისო ორგანიზაციაზე მმართველი გუნდის თავდასხმა იყო. მთავარი საინფორმაციო გამოშვების წამყვანმა განმარტა, რომ დემოკრატიის ხარისხის გაუარესებას და “Freedom House” - ის შეფასებას არ ეთანხმება ქვეყნის პრემიერი. მანვე თქვა, რომ კრიტიკას კრიტიკითვე უპასუხეს მთავრობის ხვა წარმომადგენლებმაც. პარლამენტის თავმჯდომარე კი დოკუმენტს ღიმილისმომგვრელი უწოდა.

ტელეკომაპნია “პირველის” სიუჟეტიდან გავიგეთ, რომ “Freedom House” - მა გამოქვეყნებული ანგარიშის გამო ხელისუფლებისგან თავდასხმების უპრეცედენტო კასკადი დაიმსახურა. მასალაში ანგარიშის შესახებ წარმოდგენილი იყო როგორც მმართველი გუნდის კრიტიკული შეფასებები, ისე ოპოზიციური ფლანგის კომენტარები, რომლებიც ხელისუფლების პოზიციას სირაქლემის პოზაში ყოფნას ადარებდნენ.

განხილული მაგალითები აჩვენებს, თუ როგორ როგორ ქმნის მედია ერთი და იმავე თემის გარშემო რადიკალურად განსხვავებულ პერსპექტივებს და საკუთარი დღის წესრიგის გათვალისწინებით, როგორ სთავაზობს მაყურებელს ერთმანეთისგან რადიკალურად განსხვავებულ კონტექსტს და რეალობის აღქმის პარალელურ “სინამდვილეს”.

თეგები : პარალელური რეალობა;
კომენტარი, რომელიც შეიცავს უხამსობას, დისკრედიტაციას, შეურაცხყოფას, ძალადობისკენ მოწოდებას, სიძულვილის ენას, კომერციული ხასიათის რეკლამას, წაიშლება საიტის ადმინისტრაციის მიერ

ასევე იხილეთ

დაუდასტურებელი ინფორმაცია საშიშ ინტერნეტ თამაშზე სენსაციური სათაურებით
22 ოქტომბერს ახალი ამბების ვებ-გვერდებზე Presa.ge, Newposts.ge, Resonancedaily.com და For.ge გამოქვეყნდა ერთ-ერთი ფეისბუკ მომხმარებლის სტატუსი, რომელიც 13 წლის შვილის სუიციდს ინტერნეტ თამაშს უკავშირებს. ონლაინმედიის ნაწილმა პოსტი ყოველგვარი დამატებითი ინფორმაციის გარეშე, მყვირალა, სენსაციური სათაურებით გამოაქვეყნა.

მომხმარებელი წერს, რომ ინტერნეტ თამაში რეალურია და მას ქართველი მენტორები ჰყავს. იგი მშობლებს მოუწოდებს, არ მოადუნონ ყურადღება: “კიდევ ერთხელ აუხსენით ბავშვებს, რომ არ უნდა ეშინოდეთ. ყველზე ხშირად ბავშვები სწორედ შიშის გამო ნებდებიან თამაშს…”

მედიას მოეთხოვება, რომ არასწრულწლოვნებთან დაკავშირებულ სენსიტიურ თემებს განსაკუთრებული სიფრთხილით მოეკიდოს. სააგენტოებმა Presa.ge და Newposts.ge კი მასალები იდენტური მყვირალა სათაური გამოაქვეყნეს: "ფრთხილად!!! "ლურჯი ვეშაპის" მენტორები უკვე ქართულად საუბრობენ, ყურადღება არ მოადუნოთ, ბავშვები შიშის გამო ნებდებიან". რეზონანსმა და For.ge-მ კი სათაურად "ლურჯ ვეშაპს" შეწირული ბავშვის დედა მშობლებს აფრთხილებს!" - ისინი უკვე ქართულად ლაპარაკობენ" შეარჩიეს. მასალებში არაა მოცემული დამატებითი ინფორმაცია თამაშთან დაკავშირებით, არსაიდან დასტურდება, რომ ამ თამაშთან არის დაკავშირებული მოზარდების სუიციდი. ასევე, არ ჩანს ეცადა თუ არა ჟურნალისტი ოფიციალურ საგამოძიებო უწყებებთან ამბის დაზუსტებას ან გადამოწმებას.

ეს არ არის პირველი შემთხვევა, როდესაც მედია ამ თემაზე მასალას დაუდასტურებელ ინფორმაციებზე დაყრდნობით ამზადებს.

წაიკითხეთ:
ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის მიერ მომზადებულ სუიციდის გაშუქების სახელმძღვანელოში ვკითხულობთ: “არ დაიყვანოთ სუიციდი მხოლოდ ერთ მარტივ მიზეზამდე, მაგალითად, პირად ურთიერთობებში არსებული პრობლემები, ფინანსური მდგომარეობა, ნარკოტიკები და ა.შ. ამგვარი გაშუქების მთავარი ფოკუსი პრობლემაზე მსჯელობაა. მაგალითად, შესაძლებელია, საზოგადოებას დაეხმაროთ გაარჩიონ სუციდის გამომწვევი ნიშნები, რათა მოხდეს პრევენცია".

ამავე სახელმძღვანელოში ნათქვამია, რომ ჟურნალისტს განსაკუთრებული ყურადღება მართებს გარდაცვლილის ოჯახის წევრთან ურთიერთობისას.

„სუიციდის მსხვერპლის ოჯახის წევრები, ახლობლები, მეგობრები არიან აფექტურ მდგომარეობაში, დაბნეულები, თავს გრძნობენ დამნაშავედ და ეძებენ პასუხებს კითხვაზე, რატომ მოიქცა მათი ახლობელი ასე. ასეთ სიტუაციაში მათ შესაძლოა ჟურნალისტებს უთხრან ისეთი რამ, რასაც მომავალში ინანებენ. გასათვალისწინებელია ისიც, რომ სუიციდის მსხვერპლის გარემოცვა ხშირად იყენებს მედიასთან ინტერვიუს იმისთვის, რომ ბრალი დასდოს რომელიმე პირს ახლობლის თვითმკვლელობაში. არადა, ამ დროს, ისინი, მიღებული შოკის გამო, შესაძლოა კარგად ვერც აცნობიერებდნენ საკუთარ ნათქვამსა თუ ქმედებებს. კვლევები ცხადყოფს, რომ სუიციდის მსხვერპლთა ოჯახი თავადვე არის სუიციდისკენ მიდრეკილი მაღალი რისკჯგუფი“, - ვკითხულობთ დოკუმენტში.


დაუბალანსებელი სიუჟეტი ყოფილი პოლიციელის შესახებ შაბათის კურიერში
6 ოქტომბერს “რუსთავი 2-ის” გადაცემა “შაბათის კურიერში” გავიდა სიუჟეტი, რომელიც ბათუმის პოლიციის მაღალჩინოსნის შესაძლო უკანონო გათავისუფლებას ეხებოდა. სიუჟეტში ისმოდა არაერთი ბრალდება საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მისამართით, თუმცა, არ ყოფილა უწყების პოზიცია.



თემის წარდგენისას წამყვანმა თქვა, რომ 2009 წლიდან სისტემაში დასაქმებული, უკვე ყოფილი პოლიციელი შს სამინისტროს სამართალდამცველების მიმართ ტერორში ადანაშაულებს: “ყოფილი პოლიციელი ახლა სამინისტროს წინააღმდეგ სასამართლოში ჩივის, თუმცა წინასწარ ამბობს, რომ ობიექტური განაჩენის იმედი არ აქვს, რადგან სასამართლოც, პოლიციაც და პროკურატურაც ერთი სისტემს ნაწილია, რომელიც მოქალაქეების დაცვის ნაცვლად ამ ადამიანებს ებრძვის”, - ამბობს წამყვანი. 6-წუთნახევრიანი სიუჟეტი მხოლოდ შს სამინისტროს, შს მინისტრ გიორგი გახარიასა და უწყების გენერალური ინსპექციის მიმართ მძიმე ბრალდებებს დაეთმო, თითქოს დეპარტამენტი რომელიც გახარიას ექვემდებარება, სამართალდამცავებს დევნის.

სიუჟეტის ავტორი მტკიცებით ფორმაში ამბობს, რომ საკუთარი პოზიციის დაფიქსირების გამო იაკობ მანველიძემ სამსახური დაკარგა. მოგვიანებით კი თავადვე ამატებს, რომ ოფიციალურად მანველიძეს სამსახურის არასაპატიო მიზნით გაცდენას ედავებოდნენ.

“მანველიძე ამბობს, რომ სამსახურიდან უკანონოდ გაათავისუფლეს, გენერალურ ინსპექციაში ზეწოლის შედეგად ხელი მოაწერინეს დოკუმენტზე, სადაც ის აღიარებს, რომ სამსახურს არასაპატიო მიზეზით აცდენდა. ამბობს, რომ ხელი რომ არ მოეწერა, ფიზიკურად გაუსწორდებოდნენ”, - ამბობს ჟურნალისტი და ამ მძიმე ბრალდებების დასადასტურებლად მანველიძის ადვკოატის სინქრონს გვთავაზობს - ადამიანის, რომლის პირდაპირი მოვალეობაა მანველიძის პოზიციის დაცვა სასამართლოში, - “იაკობ მანველიძე ყოველთვის ამბობდა იმას, რაც იყო სათქმელი. ის ვერ იტანდა იმ უსამართლობას, ადამიანთა დამცირებებს, რასაც პოლიციის ორგანოებში ჰქონდა ადგილი”.

“რუსთავი 2-ის” ეთერიდან მაყურებელს არ მოუსმენია შინაგან საქმეთა სამინისტროს პოზიცია. სიუჟეტში არ ჩანდა, ჰქონდა თუ არა ავტორს მათგან ინფორმაციის მიღების მცდელობა. საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის პირველი პრინციპის განმარტებაში კი ცალსახად ნათქვამია, რომ მასალაში “უნდა ჩანდეს ჟურნალისტის მცდელობა, რომ მან საზოგადოების მიმართ გამოიჩინა პატივისცემა და ბოლომდე გადაამოწმა ფაქტები, რათა გამოექვეყნებინა სიმართლე და ზუსტი ინფორმაცია”.
“ქართული ოცნების” ექვსწლიანი მმართველობის შეჯამება თეა წულუკიანთან კრიტიკული კითხვების გარეშე
პირველ ოქტომბერს საზოგადოებრივი მაუწყებლის გადაცემა “დღის თემას” საქართველოს იუსტიციის მინისტრი თეა წულუკიანი სტუმრობდა. გადაცემის თემა „ქართული ოცნების“ ხელისუფლებაში ყოფნის ექვსი წელი და ქვეყანაში ბოლო პერიოდში განვითარებული მოვლენები იყო. თუმცა, ინტერვიუ ისე დასრულდა, რომ წამყვანს სტუმრისთვის, რომელიც ამ ხელისუფლების ერთადერთი უცვლელი მინისტრია, არ დაუსვამს კრიტიკული კითხვები არც ზოგადად მმართველი გუნდის შეცდომებზე, არც მისი უწყების ჩავარდნილ რეფორმებზე და არც ბოლო დროისა და ბოლო დღეების გახმაურებულ საქმეებსა თუ სკანდალურ ფარულ ჩანაწერებზე.
  • ნახევარსაათიანი ინტერვიუ მხოლოდ ხუთ თემას შეეხო:
· „ქართული ოცნების“ მმართველობის ექვსი წელიწადი
· ფარული ჩანაწერები
· დავით სარალიძის საქმე
· ვანო მერაბიშვილის ჯანმრთელობის მდგომარეობა
· აგვისტოს ომი.
  • ინტერვიუდან ვერ მივიღეთ პასუხი ყველა იმ საკითხზე, რასაც გადაცემის ანონსი გვამცნობდა.
ინტერვიუ ისე დასრულდა, რომ არც წამყვანს და არც სტუმარს არ უხსენებიათ უწყებათშორისი კომისია, რომელსაც როგორც ანონსი იტყობინებოდა, ოპოზიციის და არასამთავრობო სექტორის ნაწილმა ბოიკოტი გამოუცხადა. იუსტიციის მინისტრს არც ის უთქვამს, რაზე ისაუბრა იმ დღეს მმართველმა პარტიამ მედიასთან განცხადებებამდე, რაზეც ასევე საუბარი იყო ანონსში.
  • გადაცემის წამყვანმა სტუმარს მხოლოდ შვიდი კითხვა დაუსვა (და ოთხჯერ კითხვის დაზუსტება ან რამე დეტალის დამატება სცადა). ამ კითხვების უმეტესობა ასეთი ტიპის იყო - რას ფიქრობს, როგორ აფასებს, როგორ უნდა წარიმართოს...
მიუხედავად იმისა, რომ ამ ინტერვიუმდე ერთი დღით ადრე საზოგადოებამ "ომეგა ჯგუფის" მფლობელის ზაზა ოქუაშვილის ინტერვიუ მოისმინა, რომელშიც იგი ბიზნესის შევიწროებასა და კორუფციულ გარიგებებზე საუბრობდა, გადაცემის წამყვანს არ ჰქონია მცდელობა იუსტიციის მინისტრისგან მიეღო პასუხები ამ საქმესთან დაკავშირებულ მწვავე კითხვებზე.

როგორ უნდა წარიმართოს ძიება, რომ არ დარჩეს არანაირი კითხვა და ეჭვი ამ საქმესთან დაკავშირებით? - ეს იყო წამყვანის კითხვა ამ თემაზე, რაზეც მინისტრმა უპასუხა ისე, როგორც მოსალოდნელი იყო, რომ “გამოძიება უნდა წარიმართოს კანონის სრული დაცვით, მიუკერძოებლად და სამართლიანად, რადგან სხვა რეცეპტი არ არსებობს არც საქართველოში, გამოძიების უკეთესად წარმართვისთვის და არც სხვა რომელიმე ევროპულ ქვეყანაში”.

ამავე თემაზე კიდევ ერთი კითხვა იმას შეეხებოდა, უნდა გამოეყოს თუ არ ამ საქმეს ყოფილი სპორტის მინისტრისთვის სავარაუდო თავისუფლების უკანონო აღკვეთის და ფიზიკური შეურაცხყოფის მუქარის საქმე. რაზეც მინისტრმა დამრიგებლური ტონით უპასუხა, რომ სჯობს ამ თემაზე საგამოძიებო უწყებებს არ მისცენ რჩევები რადგან მათ თავად უკეთ იციან, საჭიროა თუ არა ამის გაკეთება.

საქმეზე, რომლის მიმართაც ბოლო დღეებია განსაკუთრებული საზოგადოებრივი ინტერესია და რაზეც ხელისუფლების მისამართით სერიოზული ბრალდებები ისმის, წამყვანს სხვა კითხვა აღარ დაუსვამს. მაყურებელმა კი ამ თემაზე იმაზე მეტი, რაც აქამდეც იცოდა, ვერაფერი გაიგო.

„ომეგას“ მსგავსად აუდიტორიას ახალი არც დავით სარალიძის საქმის შესახებ გაუგია. საქმეზე, რომელსაც მთავარი პროკურორის გადადგომა და საპროტესტო აქციები მოჰყვა, წამყვანმა, როგორც კითხვის ფორმულირებიდან გამოჩნდა, იუსტიციის მინისტრს კითხვა მხოლოდ იმიტომ დაუსვა, რომ „ამ საქმის შემდეგ ის ძალიან დიდხანს იყო არასამათავრობო ორგანიზაციებისა და ოპოზიციის კრიტიკის ობიექტი“. ინტერვიუერი დეტალებით და საგამოძიებო ორგანოების მუშაობის ხარვეზებით არც ამ შემთხვევაში დაინტერესებულა. სტუმარს ჰკითხა, „რა გაკვეთილი მისცა ჯერ პროკურატურაში წარმოებულმა ძიებამ და შემდეგ უკვე მოსამართლის ძალიან ცნობილმა განაჩენმა ქართულ მართლმსაჯულებას“.

ამ კითხვამ კი იუსტიციის მინისტს მისცა საშუალება დიდხანს და ვრცლად ესაუბრა მართლმსაჯულების რეფორმის წარმატებებზე: „მართლმსაჯულების რეფორმამ თავისი ეტაპის შედეგი მოიტანა, დღეს მოსამართლე არის თავისუფალი და პროკურორს ეუბნება მე ეს მტკიცებულებები არ მაკმაყოფილებს“.

მართლმსაჯულების რეფორმა კი, რომლის ჩავარდნას მინისტრს ხშირად საყვედურობენ, გადაცემის წამყვანს არც ამ შემთხვევაში გაახსენდა, არც მანამდე, როცა სტუმარი მისი გუნდის წარმატებებზე საუბრობდა და არც მას მერე, როდესაც თეა წულუკიანმა კვლავ არაერთხელ ახსენა მართლმსაჯულების სისტემის მიღწევები.

გადაცემის ბოლო 10 წუთში წამყვანმა კიდევ სამი კითხვის დასმა მოასწრო: რა ინფორმაცია აქვს მინისტრს ვანო მერაბიშვილის ჯანმრთელობის მდგომარეობასთან დაკავშირებით, რამ გამოიწვია მისი დიაგნოზი. ამ კითხვის პასუხადაც მინისტრმა ვრცლად ისაუბრა როგორ გაუმჯობესდა სასჯელაღსრულების სისტემაში პატიმრების მდგომარეობა და როგორ გადაჰყავთ პატიმრები სამოქალაქო კლინიკებში იმაზე ხშირად, ვიდრე ეს წინა ხელისუფლების დროს ხდებოდა. რჩევები მინისტრმა არც ამ შემთხვევაში დაიშურა, ამჯერად მერაბიშვილის ადვოკატების მისამართით.

შემდეგი ორი კითხვა აგვისტოს ომს და ამ თემაზე პრეზიდენტობის კანდიდატების განცხადებებს შეეხო. ამ შემთხვევაში წამყვანმა მოკრძალებულად, მაგრამ სცადა სტუმრისთვის ეთქვა, რომ ანტისახელმწიფოებრივი რიტორიკა მმართველი გუნდის მხარდაჭერილ კანდიდატს აქვს. გადაცემის სტუმარმა ამ კითხვის პასუხადაც კვლავ ნაცნობი, მოწოდებისა და რჩევის მეთოდი გამოიყენა და კანდიდატებს მიმართა, ფრთხილად იყვნენ განცხადებების გაკეთებისას.

ინტერვიუს განმავლობაში იუსტიციის მინისტრი რამდენჯერმე შეეხო არასამთავრობო ორგანიზაციების თემას. მსგავსად, ამავე წლის ივნისში, „იმედთან“ მისი ინტერვიუსი, ამ შემთხვევაშიც მისი ყველა მესიჯი ამ სექტორის დემონიზების მცდელობა იყო. თეა წულუკიანმა არასამათავრობო ორგანიზაციების მოიხსენია „გაპარტიულებულად, რომლისაც მას არ სჯერა, ისევე როგორც ბევრ მოქალაქეს“. მან თქვა ისიც, რომ „არასამთავრობო ორგანიზაციები მისთვის არ არის ავტორიტეტი“ და ასევე, როდესაც სარალიძის საქმის შესახებ მისი გადადგომის მოთხოვნის თემაზე საუბრობდა, მინისტრმა თქვა: „თუ ვინმე უნდა გადადგეს დღეს, არის ის არასამთავრობოები, რომლებიც ისტერიკაში მყოფები კიოდნენ, რომ ყველაფერი იუსტიციის მინისტრის ბრალია“. არცერთ ამ ფრაზას გადაცემის წამყვანის მხრიდან არანაირი რეპლიკა, ან კითხვა არ მოჰყოლია.

საბოლოოდ, „ქართული ოცნების“ მმართველობის ექვსი წლის შეჯამებისას, „ომეგა ჯგუფის“ მფლობელის ზაზა ოქუაშვილის სკანდალური ინტერვიუდან მეორე დღეს, ნახევარსაათიანი ეთერიდან გავიგეთ მხოლო ის, რომ საქართველოში დაცულია მედიის თავისუფლება და ადამიანის უფლებები; ფარული ჩანაწერების თემაზე ჯერ ავთენტურობაა დასადგენი; ზაზა სარალიძის საქმემ სინამდვილეში მართლმსაჯულების რეფორმის წარმატებული შედეგი აჩვენა; არასამთავრობოებს უყვართ ისტერიული კივილი (ეს სიტყვები მინისტრმა ორჯერ ახსენა); ვანო მერაბიშვილი კარგადაა და აგვისტოს ომის თემაზე საუბრისას ყველას სიფრთხილე მართებს.
სავარაუდოდ სუიციდის  მცდელობა “ინფო რუსთავის” facebook live-ში
2 ოქტომბერს, გამოცემა "ინფო რუსთავი" 13 წუთის განმავლობაში სოციალურ ქსელში პირდაპირ ეთერში აშუქებდა რუსთავში ერთ-ერთი პირის სავარაუდოდ თვითმკვლელობის მცდელობის ფაქტს. Facebook Live-ში ჟურნალისტი ხსნიდა სად იმყოფებოდა, რა ხდებოდა კადრში და საიდან და როგორ აპირებდა მოქალაქე სავარაუდოდ თვითმკვლელობას. ამ ყველაფერს ჩართვის ავტორი პერიოდულად იმეორებდა მათთვის, ვინც მის პირდაპირ ეთერს მოგვიანებით უერთდებოდა. ინფო რუსთავზე დაყრდნობით, ვიდეომასალა მომხდარზე ასევე გაავრცელა რეზონანსმაც.

"ინფო რუსთავის" გვერდზე მიმდინარე ამ Facebook Live-ს 22 000-მდე ადამიანმა უყურა. ფეისბუკის გვერდის მონაცემებით, გამოქვეყნებიდან 7 საათის შემდეგ ვიდეოს 470-მდე კომენტარი და 101 გაზიარება აქვს. კომენტარებში მომხმარებლები კითხულობენ კონკრეტულად სად ხდება ეს შემთხვევა, სხვა მომხმარებელი კი, რომელმაც, როგორც ჩანს, იცის გარკვეული დეტალები, მისამართს აზუსტებს. კომენტარების გარკვეული ნაწილის ავტორები სავარაუდო თვითმკვლელობის მსურველს დასცინიან, ლანძღავენ ან ეცოდებათ; შეხვდებით ისეთ კომენტარსაც, რომელშიც წერია, რომ იმავეს სხვაც სიამოვნებით ჩაიდენდა.

თვითმკვლელობა ერთ-ერთი რთული თემაა გაშუქების თვალსაზრისით. საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის მიერ შემუშავებულ სუიციდის გაშუქების სახელმძღვანელო დოკუმენტში, ვკითხულობთ, რომ რედაქცია განსაკუთრებით ყურადღებით უნდა მოეკიდოს ამგვარი ინფორმაციის გავრცელებას და დასვას კითხვა - რატომ ვაშუქებთ ამ კონკრეტულ შემთხვევას? რადგან, კვლევებმა დაადასტურა, რომ ცალკეული შემთხვევების ზედაპირულმა გაშუქებამ შეიძლება გამოიწვიოს თვითმკვლელობის ახალი შემთხვევები. ეს რისკები განსაკუთრებით იწევს ამგვარი მოვლენის პირდაპირ ეთერში გაშუქებისას.

„სუიციდის განხორციელების ადგილი და დეტალების გასაჯაროება საჭირო არ არის. ამგვარ დეტალებზე ყურადღების გამახვილებით შესაძლოა, უნებურად თავად ვასწავლოთ, თუ როგორ გააკეთონ ეს“, - აღნიშნულია სახელმძღვანელოში.

პირდაპირი ეთერის დასრულების შემდეგ, "ინფო რუსთავმა" მომხდარზე ტექსტური მასალაც მოამზადა, რომელშიც მოქმედების ადგილიც დააკონკრეტა. სტატიას დაურთო ვიდეოც - 30-წამიანი. არც live-ს დროს და არც მომზადებულ მასალაში არ ჩანს რატომ იყო ეს კონკრეტული შემთხვევა მნიშვნელოვანი და რატომ იმსახურებს არათუ პირდაპირ ეთერში, არამედ საერთოდ გაშუქებასაც კი. 

სუიციდის გაშუქების სახელმძღვანელო დოკუმენტის მიხედვით, სუიციდი ორი მიმართულებით შეიძლება გაშუქდეს:
  • ზოგადი - ამგვარი გაშუქების მთავარი ფოკუსი პრობლემაზე მსჯელობაა. მაგალითად, შესაძლებელია, საზოგადოებას დაეხმაროთ გაარჩიონ სუციდის გამომწვევი ნიშნები, რათა მოხდეს პრევენცია. ასევე შეიძლება გაშუქდეს ოფიციალური უწყებების მიერ მზარდი სტატისტიკის შესახებ გავრცელებული ინფორმაცია და აქცენტი გაკეთდეს გამომწვევ მიზეზებზე. 

  • ინდივიდუალური - თუ მედიასაშუალება გადაწყვეტს, რომ კონკრეტული შემთხვევის შესახებ მოუყვეს აუდიტორიას, ამგვარი ამბავი ერთ-ერთ კრიტერიუმს მაინც უნდა აკმაყოფილებდეს:
  • კონკრეტული შემთხვევის მიმართ არსებობს მაღალი საჯარო ინტერესი.
  • ამ ფაქტის გაშუქებასთან დაკავშირებით არსებობს გარდაცვლილის ოჯახის წევრების ან ახლობლების გაცნობიერებული თანხმობა.

"ინფო რუსთავის" მასალიდან ჩანს, რომ ავტორს გაშუქებაზე თანხმობა არ ჰქონია, პირიქით, პირდაპირი ეთერის დროს ჟურნალისტთან მიდის მამაკაცი, რომელიც ეუბნება რომ ოჯახის წევრია და შეწყვიტოს გადაღება, თუმცა, ავტორს Facebook Live არ შეუწყვეტია. 

ქარტიის სახელმძღვანელოში ცალსახად არის მითითება, რომ რომ მედიასაშუალება ამ თემის გაშუქებისას უნდა მოერიდოს: სენსაციურ გაშუქებას, მყვირალა სათაურებს და გამომსახველობით გრაფიკას ან ფოტოებს.
მანიპულაციური სათაური ოზურგეთში ქორწილის ჩაშლის შესახებ მომზადებულ მასალებში
„ოზურგეთში ქორწილის ჩაშლის მიზეზი მარიხუანა გახდა“ - ამგვარი მანიპულაციური სათაურით გამოაქვეყნა გადაუმოწმებელი ინფორმაცია გამოცემა “გურიის მოამბემ” 27 სექტემბერს. მასალაში, რომელიც ერთ უცნობ წყაროს, როგორც ტექსტში ვკითხულობთ, თვითმხილველს ეყრდნობა, არ ჩანს არანაირი მტკიცებულება იმისა, რომ აღნიშნული შემთხვევა გურიაში ნამდვილად მოხდა და მას რაიმე კავშირი ჰქონდა მარიხუანასთან. გურიის მოამბეზე დაყრდნობით იდენტური ტექსტი ასევე მანიპუალციური სათაურებით, გამოქვეყნებულია შემდეგ საიტებზეც: presa.ge, resonancedaily.com და newposts.ge.

სტატიის თანახმად, ზურგეთში ქორწილი ახალი დაწყებული იყო, როდესაც სიძე მისმა მეგობრებმა რამდენჯერმე ჰაერში ააგდეს, შემდეგ კი მისი დაჭერა დაავიწყდათ: „მეფე დაეცა იატაკზე, გახდა ცუდად, ვერ სუნთქავდა, სასწრაფოდ გადაიყვანეს საავადმყოფოში. როგორც იქვე ამბობდნენ, როგორც მეფეს, ასევე მის მეგობრებს მარიხუანა ჰქონდათ მოწეული, ვინაიდან დედოფალი ქალაქ გორიდან იყო, გურულებმაც გორის მარიხუანა გასინჯეს და ის ადგილობრივზე მეტად ძლიერი აღმოჩნდა. მომხდარსაც გორის მარიხუანას აბრალებენ“.

ანონიმი თვითმხილველის გარდა, სტატიაში არ გვხვდება სხვა წყარო, რომელიც მომხდარს დაადასტურებდა. ავტორს ინფორმაცია არც იმ საავადმყოფოში აქვს გადამოწმებული, რომელშიც სტატიის მიხედვით დაშავებული გადაიყვანეს. მასალაში არც ჟურნალისტის სხვა მცდელობა ჩანს, აუდიტორიისთვის გადამოწმებული ინფორმაცია მიეწოდებინა. ამ ფაქტების გამო კი კითხვებს აჩენს ფაქტის ნამდვილობა და მითუმეტეს მისი კავშირი მარიხუანასთან.

აღსანიშნავია, რომ “გურიის მოამბეს” აღნიშნული ინფორმაცია, საიტზე, ნახევარსაათიანი შუალედით, ორჯერ აქვს გამოქვეყნებული. ტექსტები იდენტურია, სათაურები კი განსხვავებული.







გამოქვეყნებული მასალების დამადასტურებელი ფოტომასალა