კატეგორია: მედიაგარემო

"ნებისმიერი საკანონმდებლო ცვლილება, რომელიც გამოხატვის თავისუფლების დღეს არსებულ სტანდარტს გააუარესებს, საფრთხეს შეუქმნის ქვეყნის დემოკრატიულ განვითარებას", - აცხადებენ "კოალიცია მედიის ადვოკატირებისთვის" წევრები ცილისწამების შესახებ კანონი მიღების საჭიროებაზე საქართველოს პრეზიდენტისა და პარლამენტის თავმჯდომარის განცხადებების პასუხად.

კოალიციამ მედიის ადვოკატირებისთვის, რომელშიც მედიის საკითხებზე მომუშავე არასამთავრობო ორგანიზაციები არიან გაერთიანებული, დღეს, 13 იანვარს, ოფიციალური განცხადება გაავრცელა.

განცხადებაში ნათქვამია, რომ 2019 წლის დასაწყისში მაღალი თანამდებობის პირებმა არა ერთი განცხადება გააკეთეს ცილისწამებასთან დაკავშირებული საკანონმდებლო ცვლილებების შესახებ. საქართველოს პრეზიდენტის განცხადებით, საჭიროა ისეთი კანონმდებლობა, რომელიც ადამიანის ღირსების მეტ დაცულობასაც უზრუნველყოფს და სიტყვის თავისუფლებასაც. საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარემ კი განაცხადა, რომ უნდა დაიწყოს მსჯელობა არა მხოლოდ ცილისწამების, არამედ მძიმე შეურაცხყოფისა და გახშირებული ბილწისტყვაობის პრობლემის მოგვარებაზე.

კოალიციის წევრები აცხადებენ, რომ მოქმედი კანონი ,,სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ უკვე მრავალი წელია ითვალისწინებს სამოქალაქო სამართლებრივ პასუხისმგებლობას როგორც კერძო, ისე საჯარო პირის ცილისწამებისთვის. შესაბამისად, პატივისა და ღირსების შელახვის გამო ნებისმიერ პირს დღესაც შეუძლია მიმართოს სასამართლოს და მოითხოვოს შელახული უფლებების სასამართლო წესით დაცვა. კოალიციის წევრები ფიქრობენ, რომ საზოგადოებამ უნდა მიიღოს მკაფიო განმარტებები იმის შესახებ, თუ რა იგულისხმებოდა საქართველოს პრეზიდენტისა და საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის განცხადებებში.

"ჩვენი საზოგადოების მრავალწლიანი ძალისხმევის შედეგია ის, რომ მოქმედი კანონმდებლობა გამოხატვის თავისუფლების მაღალ სტანდარტს აწესებს და ეს ყოველთვის მიიჩნეოდა ქართული დემოკრატიის დიდ მონაპოვრად. ღრმად ვართ დარწმუნებული, რომ ნებისმიერი საკანონმდებლო ცვლილება, რომელიც გამოხატვის თავისუფლების დღეს არსებულ სტანდარტს გააუარესებს, საფრთხეს შეუქმნის ქვეყნის დემოკრატიულ განვითარებას", - ნათქვამია განცხადებაში.

შეგახსენებთ, ბოლო პერიოდში ხელისუფლების სხვადასხვა შტოს წარმომადგენლების მხრიდან რამდენჯერმე გაჟღერდა ინიციატივა ცილისწამების კუთხით არსებული კანონმდებლობის გამკაცრების აუცილებლობის შესახებ. 2019 წელს, ეს მესიჯი პირველად საქართველოს ახალარჩეული პრეზიდენტის, სალომე ზურაბიშვილისგან მოვისმინეთ საშობაო მილოცვის ტექსტში. მოგვაინებით კი, ამავე თემაზე საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარემ ირაკლი კობახიძემ ისაუბრა.

         ⇒ იხილეთ ამ თემაზე: საზოგადოების ცილისწამებისგან დაცვა თუ გამოხატვის თავისუფლების შეზღუდვის მცდელობა?

        ⇒⇒ ასევე: რას გულისხმობს პრეზიდენტის მიერ ნახსენები საფრანგეთის კანონი ყალბი ინფორმაციის წინააღმდეგ


კოალიციის წევრი ორგანიზაციები:

1. საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია
2. მედიაკლუბი
3. საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია
4. ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტი
5. ფონდი „ღია საზოგადოება - საქართველო“
6. რეგიონულ მაუწყებელელთა ალიანსი
7. ლიბერალური აკადემია თბილისი
8. საქართველოს რეგიონული მედიის ასოციაცია
9. სატელევიზიო ქსელი
10. საქართველოს მცირე და საშუალო სატელეკომუნიკაციო ოპერატორთა ასოციაცია

კატეგორია: მედიაგარემო

საზოგადოებრივი მაუწყებლის აჭარის ტელევიზიასა და რადიოს გუნდს ჟურნალისტი და მედიამენეჯერი ზვიად ქორიძე შეუერთდა. იგი აჭარის მაუწყებლის მართვის მოდელზე/სტრუქტურასა და შიდა სახელმძღვანელო დოკუმენტებზე იმუშავებს.

აჭარის ტელევიზიის მიერ გავრცელებული ინფორმაციით, ერთობლივი საქმიანობის მთავარი აქცენტები მაუწყებლის ტელე, რადიო და ვებპლატფორმების მართვის დოკუმენტის მომზადება, სამაუწყებლო ბადის ანალიზი და სრულყოფა იქნება. ზვიად ქორიძე იმუშავებს შიდა მონიტორინგის სისტემის სრულყოფასა და მაუწყებლის თანამშრომლების კვალიფიკაციის ამაღლებაზე, ასევე, ჩაერთვება დონორებთან და საერთაშორისო ორგანიზაციებთან მოლაპარაკებების პროცესში, საჭიროების შემთხვევაში კი იქნება მაუწყებლის წარმომადგენელი.

ზვიად ქორიძე 25 წელზე მეტია პრაქტიკულ ჟურნალისტიკაშია, არის მრავალი პუბლიკაციის და გადაცემის ავტორი. სხვადასხვა პერიოდში მუშაობდა ტელეკომპანია „რუსთავი 2-ის“, „ტელეიმედის“, ტელეკომპანია „მზეს“, „პირველი არხის“ ახალი ამბების რედაქციებში. ასევე იყო სხვადასხვა გამოცემების რედაქტორი და კონსულტანტი.

ზვიად ქორიძე 2011 – 2013 წლებში ხელმძღვანელობდა საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის საბჭოს. არის „მაუწყებლობის შესახებ“ საქართველოს კანონში შეტანილი ცვლილებების თანაავტორი, რომლის საფუძველზე შეიქმნა სსიპ „საზოგადოებრივი მაუწყებლის აჭარის ტელევიზია და რადიო“.

დღეისათვის ზვიად ქორიძე ეწევა პედაგოგიურ საქმიანობას ჟურნალისტიკის მიმართულებით, საქართველოს სხვადასხვა უმაღლეს სასწავლებელში. 

კატეგორია: მედიაგარემო

რადიო თავისუფლების ჩრდილოეთ კავკასიის ბიუროს ჟურნალისტის, ასლანბეკ დადაევის საქართველოში არშემოშვების გამო, ადამიანის უფლებების სწავლებისა და მონიტორინგის ცენტრმა (EMC) საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს წინააღმდეგ სასამართლოში სარჩელი შეიტანა. ორგანიზაციაში ფიქრობენ, რომ უარი უსაფუძვლო იყო. გარდა ამისა, EMC-ს შეფასებით, საქმეში იკვეთება გამოხატვის თავისუფლების, ჟურნალისტური საქმიანობის შეზღუდვისა და დისკრიმინაციის აკრძალვის სტანდარტების სავარაუდო დარღვევის ნიშნები.

ასლანბეკ დადაევი 14 წელია რადიო თავისუფლების ჩრდილოეთ კავკასიის ბიუროში მუშაობს და აქტიურად აშუქებს ჩრდილოეთ კავკასიის ამბებს. პროფესიულ საქმიანობასთან დაკავშირებით, მას ხშირად უწევდა სამუშაო ვიზიტები საქართველოში და აქტიურად წერდა ეთნიკური უმცირესობების ინტეგრაციისა და კულტურის საკითხებზე. 2018 წლის შემოდგომაზე, საქართველოში მისი ბოლო ვიზიტის დროს ასლანბეკ დადევი პანკისის ხეობაში შინაგან საქმეთა სამინისტროს საქმიანობაზე ამზადებდა მასალას.

საქართველოში ბოლო ვიზიტიდან მალევე, მას კვლავ სურდა ქვეყანაში დაბრუნება, თუმცა 2018 წლის 7 ნოემბერს ის საზღვარზე არ შემოუშვეს. უარის საფუძვლად, შინაგან საქმეთა სამინისტროს სასაზღვრო პოლიციამ მიუთითა, რომ „უცხოელთა და მოქალაქეობის არმქონე პირთა სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მიხედვით, დადაევი არ აკმაყოფილებდა „საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრულ სხვა მოთხოვნებს“. სამინისტროს არ დაუზუსტებია, კონკრეტულად რომელი კანონმდებლობის, რა სახის მოთხოვნებს არ აკმაყოფილებდა დადევი.

EMC მიიჩნევს, რომ „უცხოელთა და მოქალაქეობის არმქონე პირთა სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-11 მუხლის 1-ლი პუნქტის „ი“ ქვეპუნქტით განსაზღვრული საფუძველი, რომლის თანახმადაც, „საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ სხვა შემთხვევებში“ უცხოელს საქართველოში შემოსვლაზე შეიძლება უარი ეთქვას, ამკვიდრებს თვითნებურ ადმინისტრაციულ პრაქტიკას, რაც შსს-ს სხვადასხვა სოციალური ჯგუფისა და ადამიანების გადაადგილების თავისუფლების უკანონო და ზოგჯერ დისკრიმინაციული შეზღუდვის შესაძლებლობას აძლევს.

როგორც ორგანიზაციის მიერ გავრცელებულ განცხადებაშია ნათქვამი, ამ კუთხით EMC წარმოებაში აქვს კიდევ ერთი ჟურნალისტის, ჯამალ ალის საქმე, რომელიც Meydan TV ჟურნალისტია და აზერბაიჯანის მთავრობის კორუფციულ ინტერესებსა და პრაქტიკებზე კრიტიკულ მასალას ამზადებს. საქართველოსთან დაკავშირებით მომზადებული ბოლო კრიტიკული მასალის შემდეგ, ისიც ამავე დასაბუთებით, შსს-მ არ შემოუშვა საქართველოში.

როგორც შინაგან საქმეთა სამინისტრო განმარტავს, ჯამალ ალის საქართველოში შემოსვლაზე უარის თქმა გამოიწვია იმან, რომ ჟურნალისტი სამართალდამცავი ორგანოების მიერ გადმოცემულ სიაში ირიცხებოდა. ამავე დავაში სასამართლომ განმარტა, რომ უფლებამოსილი ორგანო მხოლოდ ფორმალურად ამოწმებს პირის სიაში არსებობა/არარსებობის საკითხს, ხოლო ის გარემოებები და დოკუმენტები, რომლებიც საფუძვლად უდევს პირის სიაში შეყვანას, არ წარმოადგენს სასაზღვრო კონტროლის განმახორციელებელი პირის უფლებამოსილებას. გარდა ამისა, სიებთან დაკავშირებით ის შესაბამისი საკანონმდებლო რეგულაცია არ არსებობს, რომლითაც შესაძლებელი იქნება იმ კრიტერიუმების განსაზღვრა, რომლის მიხედვითაც პირები ამ სიებში ხვდებიან. აგრეთვე, საკანონმდებლო დონეზე არ არის განსაზღვრული სიის შედგენაზე უფლებამოსილი ორგანო(ები), მისი კომპეტენცია, საქმიანობის სამართლებრივი ჩარჩო და ამ პროცესში გასათვალისწინებელი სამართლებრივი პრინციპები.

EMC მიიჩნევს, რომ არსებული კანონმდებლობა და ადმინისტრაციული პრაქტიკა არსებით რევიზიას საჭიროებს, რადგან ის შსს-ს მხრიდან ადამიანის უფლებების თვითნებური დარღვევის იარაღი ხდება. ჟურნალისტებისთვის გადაადგილების თავისუფლების შეზღუდვა კი მედია საქმიანობისთვის ხელის შეშლის და გამოხატვის თავისუფლების შეზღუდვის მიუღებელ პრაქტიკას ქმნის.

კატეგორია: ეთიკა

9 იანვარს სოციალურ ქსელში გავრცელდა ინფორმაცია ისრაელში 31 წლის კაცის მკვლელობის შესახებ. აღნიშნულ თემაზე პოსტი მომხმარებელმა შოთო სიხარულიძემ გამოაქვეყნა. მან გაავრცელა გარდაცვლილი ახალგაზრდის დედის წერილი, რომელიც ამბობს, რომ მისი შვილი 1 იანვრის ღამეს მოკლა ემიგრანტმა ქალმა და ითხოვს დახმარებას შვილის საქართველოში გადმოსასვენებლად.

იმავე დღეს, სხვადასხვა საიტებზე მომხდარის შესახებ გამოქვეყნდა ახალი ამბავი შოთო სიხარულიძის ფეისბუკის პოსტზე დაყრდნობით. გამოცემების უმეტესობამ გარდაცვლილის დედის ნათქვამი, რომ შვილი ქალმა მოუკლა, დადასტურებულ ფაქტად წარმოაჩინა და სათაურშიც გაიტანა. „ისრაელში ემიგრანტმა ქალმა ქართველი ბიჭი მოკლა“ - ამ ტიპის, სექსისტური სათაურებით გამოაქვეყნა ახალი ამბავი საიტების უმეტესობამ. ასეთი სათაურები გვხდება შემდეგ საიტებზე: resonancedaily.com; infonews.ge; alia.ge; newposts.ge; georgians.gr.

პირველი ახალი ამბის გავრცელების შემდეგ, მალევე, იმავე საიტებზე, ამავე თემაზე, სხვა სტატიაც გამოქვეყნდა, სათაურში კვლავ დანაშაულის ჩამდენ ქალზე აქცენტირებით: „ვინ არის ისრაელში ქალის მიერ მოკლული ქართველი ბიჭი“. ასეთი სათაურები იძებნება პლატფორმებზე: trialeti.ge; newposts.ge; primetime.ge; alia.ge; akhalitaoba.ge; cyc.ge; iposti.ge.

რამდენიმე პლატფორმა შედარებით მოერიდა სექსისტურ და მტკიცებით სათაურს და იმის სათქმელად, რომ დანაშაული ქალმა ჩაიდინა, სხვა გზა აირჩია - გარდაცვლილის დედის, ან შოთო სიხარულიძის ციტირება. მაგალითად: „ისრაელში 31 წლის ქართველი მოკლეს: "ყელში დანა ჰქონდა დარტყმული... ემიგრანტმა ქალმა მოკლაო". მსგავსი სათაურებით გამოაქვეყნეს ამბავი ისეთმა საიტებმა, როგორიცაა: kvirispalitra.ge; ambebi.ge; presa.ge; marneulifm.ge; intermedia.ge; kvira.ge; droni.gebrandnews.ge; umedia.ge.

საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტის გენდერული საკითხების გაშუქების სახელმძღვანელო წესებში ნათქვამია, რომ მედიამ არათუ ხელი არ უნდა შეუწყოს გენდერული სტერეოტიპების გამყარებას, არამედ უნდა ებრძოლოს მას. მედია უნდა მოერიდოს ამბის მონაწილე პირთა სქესის აღნიშვნას, როდესაც ის რაიმე დამატებით ინფორმაციას არ აძლევს აუდიტორიას.

კატეგორია: ეთიკა

საქართველოში დემოკრატიის ინდექსის მკვეთრი კლება, რაც The Economist Intelligence Unit-ის კვლევამ აჩვენა, ტელეკომპანია „იმედისა“ და საზოგადოებრივი მაუწყებლის დღის მთავარ საინფორმაციო გამოშვებებში არ გაშუქდა.

“დემოკრატიის ინდექსის” შესახებ ანალიტიკური კვლევითი კომპანია The Economist Intelligence Unit-ის კვლევა ჟურნალმა “ეკონომისტმა” გამოაქვეყნა. კვლევის მიხედვით, საქართველოს რეგიონში დემოკრატიის ინდექსის ყველაზე მკვეთრი ვარდნა აქვს. 2018 წელს საქართველოს მაჩვენებელი 5.50 ქულაა (ათქულიანი სისტემით), გასულ წელს კი ეს მონაცემი - 5.93 ქულა იყო.

ამ მაჩვენებლით, საქართველომ, ქვეყნების საერთო რეიტინგში 2018 წელს 89-ე ადგილი დაიკავა, წინა, 2017 წელს კი 79-ე ადგილზე იყო.

აღნიშნული თემა ერთ-ერთი მთავარი იყო რუსთავი 2-სა  მთავარ საინფორმაციო გამოშვებაში,  კვლევის შედგების შესახებ მაყურებელს tv პირველის მტავარ საინფორმაციო გამოშვებაშიც უამბეს და თემა აქტიურად გააშუქდა ონლაინმედიაშიც. იმედისა და საზოგადოებრივი მაუწყებლის 9 იანვრის მთავარ საინფორმაციო გამოშვებებში, „ქრონიკასა“ და „მოამბეში“ კი ამ კვლევის შედეგების შესახებ მასალა არ მოუმზადებიათ.

alt

 

კატეგორია: მედიაგარემო

დაუსაბუთებელი, ზედაპირული ან დაუბალანსებელი მასალები; რესპონდენტების პოზიტიური ან ნეგატიური კუთხით გაშუქება; მანიპულაციური, სენსაციური და სექსისტური სათაურები და ტექსტები; მსხვერპლი არასრულწლოვნების იდენტიფიცირების შემთხვევები; მასალების ქსენოფობიური და ჰომოფობიური კონტექსტი; ყალბი ინფორმაცია; პარალელური რეალობები მაუწყებლების მიერ მომზადებულ მასალებში - ეს არასრული ჩამონათვალია სხვადასხვა მედიასაშუალებების მასალებში აღმოჩენილი იმ ეთიკური დარღვევებისა, რაზეც „მედიაჩეკერი“ 2018 წელს წერდა.

განყოფილებაში - ეთიკა, სადაც ამგვარი მასალები იყრის თავს, მიმდინარე წელს მომზადებული 140-მდე სტატია იძებნება. მასალები შეეხება როგორც მაუწყებლებში გასულ სიუჟეტებსა და გადაცემებს, ასევე ონლაინგამოცემებში გამოქვეყნებულ სტატიებს.

„მედიაჩეკერის“ მონიტორები ყოველდღიურად აკვირდებიან ეროვნული მაუწყებლების მთავარ საინფორმაციო გამოშვებებსა და კვირის მთავარ გადაცემებს. მათი კრიტიკის ობიექტი ესა თუ ის პროდუქტი იმ შემთხვევაში ხდება, თუ მასში რაიმე დარღვევა აღმოჩნდება.

ამგვარი დაკვირვების შედეგად 2018 წელს „მედიაჩეკერზე“ „რუსთავი 2-ის“ შესახებ 24, „იმედის“ შესახებ - 13 და საზოგადოებრივი მაუწყებლის შესახებ - 19 სტატია მომზადდა.

ამ მონაცემებში არ შედის ისეთი მასალები, რომლებიც სამივე არხს შეეხებოდა. მაგალითად, როგორი აქცენტებით შუქდებოდა ქვეყანაში მიმდინარე სხვადასხვა მოვლენა (აქციები თბილისში ღამის კლუბებში ჩატარებული სპეცოპერაციის შემდეგ; ხორავას ქუჩის საქმე; სარალიძისა და მაჩალიკშვილის აქციები; პრეზიდენტის ინაუგურაცია და ა.შ.). ამ სტატისტიკაში არც მაუწყებლების საავტორო გადაცემებზე მომზადებული ანალიზი მოხვდა. ასეთი ტექსტებიც თითქმის ყველა მაუწყებელზე იძებნება. (მაგ.: პირველი არხის გადაცემა „აქტუალურ თემაზე“, „კვირის აქცენტებზე“, რომელიც „რუსთავი 2-ის“ ეთერში გადის).

„მედიაჩეკერზე“ გამოქვეყნებული მასალების მიხედვით დგინდება, რომ „რუსთავი 2-ის“ მასალები კრიტიკას უმეტესად დაუსაბუთებელი ბრალდებების, დაუდასტურებელი ფაქტების, დაუბალანსებლობისა  და მანიპულაციის გამო იმსახურებდა. იყო მსხვერპლ არასრულწლოვანთა იდენტიფიცირების შემთხვევებიც.

„რუსთავი 2-ისგან“ განსხვავებით, „იმედი“ „მედიაჩეკერის“ მონიტორების ფოკუსში მეტწილად მანიპულაციური მასალების, სამთავრობო უწყებებისა და ჩინოვნიკების პოზიტიური კუთხით გაშუქებისა და კრიტიკული კითხვების ნაკლებობის გამო ხვდებოდა.

საზოგადოებრივ მაუწყებელზე მომზადებული 19 მასალიდან, 10 შეეხება იმას, როგორ არ გააშუქა „მოამბემ“ ესა თუ ის კრიტიკული თემა, მათ შორის ისეთი ამბებიც, რაც თავად საზოგადოებრივ მაუწყებელს შეეხებოდა (მაგალითად, თანამშრომელთა რეორგანიზაციისა და სამეურვეო საბჭოსთან დაკავშირებული ამბები). საზოგადოებრივი მაუწყებლის შესახებ მომზადებულ სტატიებში ასევე გვხვდება კრიტიკა გადაცემებსა და ინტერვიუებში კრიტიკული კითხვების ნაკლებობის გამო.

2018 წელს „მედიაჩეკერის“ ყურადღების ქვეშ „რადიო თავისუფლებაც“ მოექცა, სტატიისთვის „ღამე ერთი წელივით გაიწელა“. აგვისტოს ომის თემაზე მომზადებულ მასალაში ცხინვალში მცხოვრები მილენა გოგიჩევა ახლო წარსულში მომხდარ ტრაგიკულ ამბებზე ჰყვება ამბებს.  სტატია მძიმე ბრალდებებს შეიცავდა და იგი ისე გამოქვეყნდა, რომ არ ახლდა განმარტება, რა მიზანს ემსახურებოდა მასალა. 

"მედიაჩეკერის" ფოკუსში მიმდინარე წელს რამდენიმე სხვა პასუხისმგებლიანი და კვალიფიციური მედიაც მოექცა გადაუმოწმებელი ინფორმაციის გამოქვეყნებისთვის.  16 აგვისტოს გამოცემა On.ge-მ გამოაქვეყნა საქართველოს ნაკრების მწვრთნელისა და მოჭიდავეების ფოტო, რომელზეც მათ რუსეთის დროშის ფერების ფონზე მოჭიდავის გამოსახულებიანი მაისური აცვიათ. იგივე ფოტო და მსგავსი ინფორმაცია არაერთმა მედიამ გაავრცელა, მათ შორის: რადიო თავისუფლება, ლიბერალი, ტაბულა, რეგინფო, ინტერპრესნიუსი... ამბავი გამოქვეყნდა პირველი არხისა და რუსთავი 2-ის ვებსაიტებზეც. იდენტური ინფორმაცია გაავრცელა „მაესტრომაც“. მედიასაშუალებები წერდნენ, რომ მაისურზე დე ფაქტო ოსეთის პარლამენტის დეპუტატი ჯამბულატ თედეევი იყო გამოსახული. მოგვაინებით კი გაირკვა, რომ პირი ჩრდილოეთ ოსეთის დეპუტატი იყო.

2018 წელს იყო ყალბი ამბების გამოქვეყნების შემთხვევებიც.  ასეთი იყო საზოგადოებრივი მაუწყებლის ბორდის წევრის, ნინია კაკაბაძის ხუმრობა პატრიარქთან შეხვედრის შესახებ, რომელიც ონლაინ მედიის ნაწილმა გადამოწმების გარეშე გამოაქვეყნა.  გაცილებით მასშტაბური იყო სხვა ტიპის ყალბი ამბები, მაგალითად, ხაშურში ასფალტის დაგებაზე,  პრეზიდენტ გიორგი მარგველაშვილის დაჯარიმებასა და  "პირველი ქართველი ჯაშუში ქალის შესახებ". 

აღსანიშნავია, რომ ამგვარი შემთხვევების დროს პასუხისმგებლიანი მედიები ყოველთვის ასწორებდნენ ინფორმაციას. მაგალითად, On.ge-მ მკითხველს ბოდიშიც მოუხადა მოჭიდავეების ფოტოსთან დაკავშირებული ამბის გამო.
 
მიუხედავად იმისა, რომ ქარტიას მომზადებული აქვს სახელმძღვანელო წესები, როგორ უნდა მოიქცეს მედია ტრაგედიების გაშუქების დროს, 2018 წელს მედიასაშუალებებმა ამ თემებზე მომზადებულ მასალებში სერიოზული ეთიკური დარღვევების გამო კრიტიკა ისევ დაიმსახურეს. 25 ოქტომბერს ქალაქ გორში 9 წლის გოგონა სასტიკად მოკლეს. ქართული მედიის ნაწილმა კი კვლავაც ვერ გაუძლო ცდუნებას, რომ ტრაგედიის გაშუქება სენსაციურობისაგან დაეცალა.

2018 წელს „მედიაჩეკერის“ ფოკუსში განსაკუთრებულად ხშირად ხვდებოდა „რეზონანსის“ ვებპორტალი. გამოცემის ვებგვერდზე ხშირად გვხვდებოდა დაუდასტურებელი ინფორმაციები, ჰომოფობიური   და ქსენოფობიური ტექსტები, დაუბალანსებელი სტატიები, შეინიშნებოდა ანტიმუსლიმური განწყობა და კამპანია მარიხუანის წინააღმდეგ. „რას ვკითხულობთ რეზონანსზე"  - ამ სათაურით „მედიაჩეკერზე“ გამოცემის შესახებ მომზადებულ ვრცელ ანალიზსაც შეხვდებით. 

იგივე ტიპის პრობლემების გამო უხდებოდა წერა „მედიაჩეკერს“ სხვა საიტების შესახებაც. მათი რაოდენობა საკმაოდ მოცულობითია. „რეზონანსის“ მსგავსად ფოკუსში ხშირად ექცეოდნენ ისეთი პორტალები, როგორიცაა: Alia.ge, Primetime.ge, Newposts.ge, Dianews.ge, itv.ge, Inforustavi.ge

ონლაინ მედიაში კვლავ პრობლემურია სარედაქციო და სარეკლამო ტექსტების გამიჯვნა. ამ თემაზე „მედიაჩეკერმა“ ვრცელი მასალაც მოამზადა, რომელშიც საუბარია არჩევნების მეორე ტურის წინ ცესკოს მიერ დაფინანსებული ტექსტებისთვის შესაბამისი მინიშნების გარეშე გამოქვეყნებაზე.

2018 წელს, მთელი წლის განმავლობაში, მედიაში პერიოდულად აქტიურდებოდა ე.წ. საშიში ინტერნეტ თამაშების თემა, რომელსაც პირდაპირ აკავშირებდნენ მოზარდთა სუიციდთან. ამგვარი თემებიც სენსაციური სათაურებით, დაუდასტურებელ ფაქტებზე დაყრდნობით მზადდებოდა. ასეთი შემთხვევები იყო არამხოლოდ სხვადასხვა პორტალებზე, არამედ „რუსთავი 2-ზეც“. რამდენიმე გამოცემამ, თითქოსდა მშობლების გაფრთხილების მიზნით მომზადებულ ერთ-ერთ ასეთ სტატიაში, თამაშების სახელწოდებები და მათი გაადმოწერის გზებიც გაასაჯაროვა.

ამ შემთხვევების გარდა, 2018 წელს დარღვევებით გაშუქდა სუიციდის შემთხვევებიც. რამდენიმე ვებსაიტი არ მოერიდა სუიციდის გზების აღწერას. ინფო რუსთავმა სუიციდის მცდელობის შემთხვევა აუდიტორიას პირდაპირი ეთერის რეჟიმში, Facebook Live-თ მიაწოდა,  მთელმა რიგმა პლატფორმებმა კი ახალგაზრდა ქალის სუიციდის მცდელობის ამსახველი ვიდეოჩანაწერი გაავრცელეს.

„მედიაჩეკერი“, რომელიც საქართველოში მოქმედი ერთადერთი მედიაკრიტიკის პლატფორმაა, მხოლოდ ამ თემებზე არ წერს. 2018 წლის არქივში არაერთი ანალიზი იძებნება საქართველოს და არამხოლოდ საქართველოს მედიაგარემოში მომხდარ მნიშვნელოვან მოვლენებსა და ტენდენციებზე. 2018 წელს „მედიაჩეკერის“ავტორებმა ჟურნალისტებისთვის საჭირო ბევრი საერთაშორისო მასალა თარგმნეს სხვადასხვა გამოცემების მიერ გადაჭრილ ეთიკურ დილემებსა თუ გამოწვევებზე. აქვე ნახავთ არაერთ საინტერესო წიგნსა თუ ფილმს, რაც 2018 წელს გამოიცა და მედიასა და ჟურნალისტიკას შეეხება.

კატეგორია: მედიაგარემო

22 დეკემბერს, საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის წევრთა მეათე საერთო კრებაზე,  ქარტიის ხელმომწერმა ჟურნალისტებმა ქარტიის საბჭოს სამი ახალი წევრი და ქარტიის სარევიზიო კომისიის განახლებული შემადგენლობა აირჩიეს.

ქარტიის საბჭოს სამი ახალარჩეული წევრიდან,  ერთი თბილისის კვოტითაა არჩეული,  ორი კი რეგიონების.

საბჭოს ახალი წევრები გახდნენ:

  • თბილისის კვოტით - ნანა ბიგანიშვილი, სტუდია მონიტორი;
  • რეგიონების კვოტით - კამილა მამედოვა, რადიო მარნეული და ირმა ზოიძე, სტუდია REC.

    საბჭოს წევრებმა თავმჯდომარედ ნანა ბიგანიშვილი აირჩიეს.  იგი ქარტიის საბჭოს ერთი წლის ვადით უხელმძღვანელებს.

ქარტიის საბჭო 9 წევრისაგან შედგება,  ამათგან სამი თბილისს, 6 კი რეგიონებს წარმოადგენს. საბჭოს წევრებს სამი წლის ვადით ირჩევენ. წელს საბჭოში მუშაობის ვადა ამოეწურათ: ნინო ჯაფიაშვილს, თბილისიდან და მაია მამულაშვილსა და გიორგი სულაძეს რეგიონებიდან. თუმცა, საბჭოში კვლავ რჩება გიორგი სულაძე, მან ჩაანაცვლა საბჭოს მოქმედი წევრი თეა ზიბზიბაძე, რომელმაც დროებით ქვეყანა დატოვა და საბჭოს საქმიანობაში ვეღარ ჩაერთვება. გიორგი სულაძე საბჭოში ერთი წელი დარჩება - იმ დროით, რაც თეა ზიბზიბაძეს ჰქონდა დარჩენილი საბჭოში ყოფნისთვის.

რაც შეეხება ქარტიის სარევიზიო კომისიას, კომისიის წევრებად აირჩიეს: ნათია კუპრაშვილი, ნინო ხელაძე და ალეკო ცქიტიშვილი. კომისიის თავმჯდომარედ ახალარჩეულმა შემადგენლობამ ალეკო ცქიტიშვილი აირჩია.

სარევიზიო კომისია აკონტროლებს ქარტიის თავმჯდომარის, საბჭოს, აღმასრულებელი დირექტორისა და მათ მიერ დანიშნული თანამდებობის პირების მიერ ქარტიის წესდების შესრულებასა და ფინანსური სახსრების თუ სხვა ქონების საწესდებო მიზნების შესაბამისად გამოყენებას.

სარევიზიო კომისიის შემადგენლობა
კატეგორია: მედიაგარემო
მედიამონიტორინგის სამწლიანი (2016-2018წწ) ანგარიში აჩვენებს, რომ ქართულ ონლაინ მედიაში ყოველწლიურად იკლებს პოლარიზაცია და ვებსაიტების დიდი უმრავლესობა ახერხებს მკითხველისთვის მეტ‐ნაკლებად ობიექტური ინფორმაციის მიწოდებას საარჩევნო პერიოდში. ასევე, ონლაინ მედიაში ყოველწლიურად მცირდება ჟურნალისტური სტანდარტებისა და ეთიკის ნორმების უხეში დარღვევის შემთხვევები. თუმცა, კვლავ პრობლემად რჩება სარეკლამო და სარედაქციო მასალების გამიჯვნა, საკითხების ზედაპირული გაშუქება და კრიტიკული ანალიზის ნაკლებობა.

• პოლარიზაციის კლება

ანგარიშის მიხედვით, 2016 წლის მონიტორინგის პერიოდში, ცალსახა პოლარიზაცია და ვებსაიტების დადებითი თუ უარყოფითი განწყობები სხვადასხვა პოლიტიკური ძალების მიმართ ვლინდებოდა ძირითადად ხანგრძლივი დაკვირვების შედეგად და არა ცალკეულ სტატიებში. 2017 და 2018 წლების მონიტორინგის პერიოდში ეს ტენდენციაც გამოსწორდა: „რამდენიმე გამონაკლისის გარდა, 2017 და 2018 წლებში ქართულ ონლაინ მედიაში საერთოდ აღარ შეინიშნებოდა დადებითი თუ უარყოფითი განწყობები რომელიმე პოლიტიკური ძალის მიმართ“, - ნათქვამია დოკუმენტში.

გამონაკლისს ორი ვებსაიტი წარმოადგენს: reportiori.ge და marshalpress.ge, სადაც, მონიტორინგის შედეგად გამოვლინდა, რომ ცხადად შეინიშნებოდა ერთი მხრივ უაღრესად დადებითი განწყობა სალომე ზურაბიშვილის, ხოლო, მეორე მხრივ, უკიდურესად უარყოფითი განწყობა გრიგოლ ვაშაძის მიმართ.



• ჟურნალისტური სტანდარტები

სამწლიანი დაკვირვება აჩვენებს, რომ ქართულ ონლაინ მედიაში ყოველწლიურად უმჯობესდება მდგომარეობა ჟურნალისტური სტანდარტებისა და ეთიკის ნორმების დაცვის კუთხით: „პრაქტიკულად აღარ გვხვდება შეურაცხმყოფელი და დისკრიმინაციული ტერმინოლოგია ჟურნალისტთა ტექსტებში. უფრო და უფრო მცირდება გადაუმოწმებელი ინფორმაციის გამოქვეყნების შემთხვევები“.

გამონაკლისს, 2018 წლის მონიტორინგის პერიოდშიც, reportiori.ge და marshalpress.ge წარმოადგენს, სადაც ვლინდებოდა ჟურნალისტური ეთიკის ნორმების უხეში დარღვევები. ანგარიშის მიხედვით, 2018 წლის მონიტორინგის პერიოდში reportiori.ge‐ზე იყო კლასიკური ყალბი ცნობის (Fake News) გამოქვეყნების შემთხვევაც. (საუბარია10 აგვისტოს გამოქვეყნებული სტატიაზე - „აშშ‐ში ვიზიტისას საქართველოს პრეზიდენტი სასტუმროს ნომერში მარიხუანის მოწევის გამო დააჯარიმეს“).

ამ თემაზე იხილეთ „მედიაჩეკერის“ მასალა: ყალბი ინფორმაცია პრეზიდენტის დაჯარიმების შესახებ

• სარეკლამო სტატიები

მონიტორინგის ანგარიშის მიხედვით, ქართული ონლაინ მედიის უმწვავეს გამოწვევას წარმოადგენს კომერციული ხელშეკრულების ფარგლებში მომზადებული სტატიების არასათანადო გამიჯვნა სარედაქციო მასალებისგან. შესაბამისი მითითების გარეშე გამოქვეყნებული სტატიები სისტემატურად ფიქსირდებოდა მონიტორინგის სამივე წლის განმავლობაში.

ანგარიშის მიხედვით, ზოგი ვებსაიტი უთითებს კომერციული ხელშეკრულების ფარგლებში მომზადებულ სტატიებს, თუმცა არასათანადოდ. საუბარია მასალაზე NS ან R ნიშნის დართვაზე, რაც მკითხველისთვის მარტივად გასაგები არ არის.

• არჩევნების გაშუქება

სამწლიანი დაკვირვება აჩვენებს, რომ არჩევნებთან დაკავშირებული პროცესები ქართულ ონლაინ მედიაში საკმაოდ აქტიურად და უმეტეს შემთხვევებში, ობიექტურად შუქდება. არაერთ მედიაში გვხვდება არჩევნებთან დაკავშირებული საკითხების მეტად მიუკერძოებელი და სიღრმისეული გაშუქება. ასევე, ვებსაიტების ნაწილი ცდილობს და ახერხებს მკითხველისთვის საკითხების მრავალმხრივი და სიღმისეული ანალიზის მიწოდებას. თუმცა, საკითხების ზედაპირული გაშუქება და კრიტიკული ანალიზის ნაკლებობა ონლაინ მედიის ნაწილში ისევ გამოწვევად რჩება.

ანგარიშის მიხედვით, ვებსაიტები: netgazeti.ge, civil.ge, on.ge, liberali.ge და ხშირ შემთხვევებში tabula.ge ახერხებდნენ მკითხველისთვის სიღრმისეული ანალიზის მიწოდებას როგორც საარჩევნო პროცესებთან, ასევე კანდიდატების საარჩევნო პროგრამებთან, მათი დაფინანსების წყაროებთან და არჩევნების შედეგებთან დაკავშირებით; ასევე, საკითხების სიღრმისეულ და მრავალმხრივ გაშუქებას, ცალკეულ სტატიებში განსხვავებული მოსაზრებების წარმოდგენასა და ორიგინალური სარედაქციო მასალების შექმნას. სხვა ვებსაიტების დიდი ნაწილი კი საკითხებს უმეტესად მხოლოდ ზედაპირულად აშუქებდა. უმეტესობაში იშვიათად გვხვდება ინფორმაციის წყაროთა მრავალფეროვნება და განსხვავებული მოსაზრებების წარმოდგენა ცალკეულ სტატიებში. იშვიათია ჟურნალისტთა მხრიდან ექსკლუზიური თემების მოძიება და შეიძლება ითქვას, რომ ონლაინ მედიის დიდი ნაწილი ავტომატურ რეჟიმში, უკომენტაროდ აშუქებს ქვეყანაში მიმდინარე ყოველდღიურ მოვლენებს

„მაგალითად, არაერთი ვებსაიტი ძირითადად აშუქებდა საარჩევნო კანდიდატთა განცხადებებსა და ყოველდღიურ საქმიანობას და ნაკლებ ყურადღებას უთმობდა აღნიშნულ კანდიდატთა საარჩევნო პროგრამებს. ონლაინ მედიაში მწვავე პრობლემას წარმოადგენდა კრიტიკული ანალიზის ნაკლებობა საარჩევნო სუბიექტთა დაპირებების გაშუქებისას. ვებსაიტების უმეტესობა წინასაარჩევნო, ხშირ შემთხვევებში, საკმაოდ საეჭვო, დაპირებებს აშუქებდა უკომენტაროდ და მკითხველს არ სთავაზობდა დამატებით ანალიზს აღნიშნული დაპირებების შესახებ“, - ნათქვამია მედიამონიტორინგის საბოლოო დასკვნაში.

• რეგიონული ონლაინ მედია

2017 წლის ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნების პერიოდში დაკვირვება ხდებოდა 11 რეგიონულ ვებსაიტზე. მონიტორინგის შედეგად გამოვლინდა, რომ სხვადასხვა სახის ხარვეზების მიუხედავად, რეგიონული გამოცემების დიდი ნაწილი ახერხებდა მკითხველისთვის ობიექტური ინფორმაციის მიწოდებას საარჩევნო პერიოდში. ამავე ანგარიშის მიხედვით, რეგიონულ გამოცემებში სარეკლამო სტატიები მკაფიოდ იყო გამიჯნული სარედაქციო მასალებისგან.

სამწლიანი დაკვირვება აჩვენებს, რომ რეგიონული ონლაინ მედია არ იყო პოლარიზებული და მონიტორინგისთვის შერჩეულ არც ერთ რეგიონულ გამოცემაში არ შეინიშნებოდა ცალსახად დადებითი ან უარყოფითი განწყობა რომელიმე პოლიტიკური ძალის მიმართ.

„აღსანიშნავია, რომ რეგიონული ვებსაიტების დიდი ნაწილი საკმაოდ აქტიურად და მიუკერძოებლად აშუქებდა რეგიონებში არსებულ სოციალურ, ეკონომიკურ თუ სხვა სახის პრობლემებს. ასევე, წინასაარჩევნო პერიოდში საკმაოდ ობიექტურად შუქდებოდნენ სხვადასხვა პარტიის მერობის კანდიდატები. განსაკუთრებით შეიძლება გამოიყოს batumelebi.ge, reginfo.ge და sknews.ge, რომლებიც მკითხველს ხშირად სთავაზობდნენ ექსკლუზიურ მასალებსა და საკითხების მრავალმხრივ და კრიტიკულ ანალიზს“, - ნათქვამია საარჩევნო მედიამონიტორინგის საბოლოო ანგარიშში.

დასკვნის სახით, დოკუმენტში ვკითხულობთ, რომ „ ქართული ონლაინ მედია ახერხებს მკითხველის ინფორმირებას ქვეყანაში მიმდინარე პოლიტიკური და საარჩევნო პროცესების შესახებ. თუმცა, სასურველია, რომ მეტი ყურადღება ეთმობოდეს საკითხების სიღრმისეულ და კრიტიკულ ანალიზს“.

****************

მედიამონიტორინგი 2016 წლის საპარლამენტო არჩევნების, 2017 წლის ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნებისა და 2018 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების პერიოდში, გაეროს განვითარების პროგრამისა და ევროკავშირის მხარდაჭერით ხორციელდებოდა. ქართული ონლაინ მედიის საარჩევნო მონიტორინგი „სამოქალაქო განვითარების ისტიტუტმა“ განახორციელა.

მონიტორინგისთვის შერჩეული ვებსაიტები:

2016 წლის საპარლამენტო არჩევნების პერიოდი (20 მაისი ‐ 2 ნოემბერი): allnews.ge, ambebi.ge, droni.ge, etanews.ge, info9.ge, interpressnews.ge, marshalpress.ge, netgazeti.ge, newposts.ge, news.ge, palitratv.ge, pirveli.com.ge, presa.ge, reportiori.ge, tabula.ge, civil.ge, dfwatch.net.

2017 წლის ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნების პერიოდი (19 ივნისი ‐ 19 ნომბერი): adjaraps.com, ambebi.ge, batumelebi.ge, chemikharagauli.com, for.ge, inforustavi.ge, interpessnews.ge, knews.ge, kutaisipost.ge, livepress.ge, medianews.ge, netgazeti.ge, news.ge, on.ge, presa.ge, qartli.ge, reginfo.ge, sknews.ge, tabula.ge, telegraph.ge.

2018 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების პერიოდი (18 ივნისი ‐ 27 ნოემბერი): ambebi.ge, interpessnews.ge, ipress.ge, liberali.ge, marshalpress.ge, netgazeti.ge, news.ge, on.ge, palitravideo.ge, reportiori.ge, tabula.ge.

მონიტორინგის პერიოდში დაკვირვება ხდებოდა მონიტორინგისთვის შერჩეული ვებსაიტების ყველა სტატიაზე.
კატეგორია: მედიაგარემო
წლების განმავლობაში რადიოარხების მთავარ პრობლემად მოვლენების ზედაპირული გაშუქება რჩება. საინფორმაციო გამოშვებებში შეიმჩნევა სიღრმისეული, ანალიტიკური სიუჟეტებისა და კრიტიკული კითხვების ნაკლებობა ჟურნალისტები, ძირითადად, პოლიტიკოსების მიერ განსაზღვრულ დღის წესრიგს მიჰყვებიან, მოვლენებს ანალიზისა და დამატებითი ინფორმაციის მოძიების გარეშე აშუქებენ. შესაბამისად, თემების ირგვლივ ბევრი პასუხგაუცემელი კითხვა რჩება - ასეთია მედიამონიტორინგის საბოლოო დასკვნა ბოლო სამი წლის განმავლობაში, რადიოების წინასაარჩევნო პერიოდების გაშუქებაზე.

მედიამონიტორინგის დასკვნითი ანგარიშის მიხედვით, 2016‐2018 წლებში რადიომაუწყებლები საინფორმაციო გამოშვებებში პოლიტიკურ მოვლენებს აქტიურად აშუქებდნენ და წინასაარჩევნო კამპანიასაც დიდი ყურადღება ექცეოდა. თუმცა წინასაარჩევნო პროგრამები სიღრმისეულად არ შუქდებოდა და მსმენელი მხოლოდ პოლიტიკოსების ზოგად დაპირებებს ისმენდა, ჟურნალისტები საარჩევნო პროგრამებთან დაკავშირებით კითხვებს ნაკლებად სვამდნენ.

კვლევებმა ცხადყო, რომ რადიო არ არის პოლარიზებული მედიასეგმენტი და მოვლენების მიუკერძოებელი გაშუქებით გამოირჩევა, თუმცა 2018 წელს, ზოგ შემთხვევაში, სხვადასხვა მაუწყებელზე გარკვეული მოვლენები სხვადასხვა კუთხით შუქდებოდა.

„მთლიანობაში, 2017‐2018 წლებში, 2016 წელთან შედარებით, საინფორმაციო გამოშვებებში ბალანსი უფრო დაცული იყო. მაგრამ, მიუხედავად იმისა, რომ რადიომაუწყებლები მიუკერძოებლად მუშაობდნენ, სიღრმისეული, ანალიტიკური სიუჟეტების და კრიტიკული კითხვების ნაკლებობა მსმენელს არგუმენტირებული დასკვნების გამოტანის საშუალებას ვერ აძლევდა. ჟურნალისტები, ძირითადად, პოლიტიკოსების მიერ განსაზღვრულ დღის წესრიგს მიჰყვებოდნენ, მოვლენებს ანალიზისა და დამატებითი ინფორმაციის მოძიების გარეშე აშუქებდნენ. შესაბამისად, თემების ირგვლივ ბევრი პასუხგაუცემელი კითხვა რჩებოდა, რაც ამომრჩეველს ინფორმირებული არჩევანის გაკეთებაში ვერ დაეხმარებოდა“, - ვკითხულობთ ანგარიშში.

ამავე ანგარიშში ნათქვამია, რომ წლების განმავლობაში რადიოარხების მთავარ პრობლემად მოვლენების ზედაპირული გაშუქება რჩება: „2016‐2018 წლებში მხოლოდ რამდენიმე რადიომაუწყებელმა მოახერხა საინფორმაციო გამოშვებებში მოვლენების სიღრმისეული გაშუქება, ექსკლუზიური მასალების მომზადება და რეგიონების პრობლემებზე ყურადღების გამახვილება“.

სამწლიანი დაკვირვება აჩვენებს, რომ მათ მიმართ არსებულ მოლოდინებს ვერც საზოგადოებრივი მაუწყებლები ამართლებენ: „მათი გადაცემების კონტენტი მშრალი და ზედაპირული იყო, ჟურნალისტები ექსკლუზიურ სიუჟეტებს არ ამზადებდნენ. ამავე დროს, 2018 წელს, ზოგ შემთხვევებში, ეთერში გასული ინფორმაცია აჩენდა ეჭვს, რომ ჟურნალისტები ხელისუფლების კრიტიკას ერიდებოდნენ“.

მედიამონიტორინგის დასკვნითი ანგარიშის თანბახმად, 2018 წელს რადიომაუწყებლების ნაწილი ხელისუფლების მწვავე კრიტიკას არ ერიდებოდა და სიუჟეტებში სხვადასხვა მხარის პოზიციებიც გვხვდებოდა, მაგრამ მათი უმეტესობა რესპონდენტთა განცხადებების გადამოწმებას არ ცდილობდა. ეთერში მხოლოდ პოლიტიკოსთა ურთიერთსაპირისპირო კომენტარები ისმოდა.

„მედიის თავისუფლებისთვის კარგია, რომ რადიომაუწყებლები ხელისუფლების კრიტიკას არ ერიდებიან და ეთერში ოპოზიციის ხმა ისმის, რომ ჟურნალისტები სუბიექტურ შეფასებებს არ აკეთებენ და არც ხმით/მუსიკით მანიპულაციის ან სიძულვილის ენის გამოყენების შემთხვევები დაფიქსირებულა, თუმცა, ამასთან, აუცილებელია, რომ ჟურნალისტების როლი კიდევ უფრო გამოიკვეთოს: გამოჩნდეს, რომ ისინი მხოლოდ ოპოზიციონერთა განცხადებებს არეფუძნებიან დაფაქტების გადამოწმებას, ახალი თემების მიგნებასა და მასალების გამდიდრებას ცდილობენ“, - ვკითხულობთ ანგარიშში.

დასკვნის სახით, მონიტორინგის საბოლოო ანგარიშში წერია, რომ 2016‐2018 წლების რადიომაუწყებლების საინფორმაციო გამოშვებების მონიტორინგის შედეგების თანახმად, მსმენელს დაბალანსებული და მრავალმხრივი ინფორმაციის მისაღებად ჯერ კიდევ სხვადასხვა რადიომაუწყებლის მოსმენა მოუწევს.

********

მედიამონიტორინგი 2016 წლის საპარლამენტო არჩევნების, 2017 წლის ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნებისა და 2018 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების პერიოდში, გაეროს განვითარების პროგრამისა და ევროკავშირის მხარდაჭერით ხორციელდებოდა. პროექტების ფარგლებში რადიომაუწყებლების მთავარ საინფორმაციო გამოშვებებს „ინტერნიუსი ‐ საქართველო“ აკვირდებოდა.

2016 წელს (20 მაისი ‐ 2 ნოემბერი) 12 რადიოარხის მონიტორინგი განხორციელდა: „რადიო 1“ (საზოგადოებრივი მაუწყებელი), „იმედი“, „ფორტუნა“, „თავისუფლება“, „პალიტრა“, „პირველი რადიო“, „ქალაქი“, „მაესტრო“, „ჰერეთი“ (ქ. თბილისი/ლაგოდეხი), „რიონი“ (ქ. ქუთაისი), „ათინათი“ (ქ. ზუგდიდი) და „აჭარა“(ქ. ბათუმი, აჭარის საზოგადოებრივი მაუწყებელი);

2017 წელს (19 ივნისი ‐ 19 ნოემბერი) - 14 რადიომაუწყებლს ამონიტორინგებდნენ: „რადიო 1“ (საზოგადოებრივი მაუწყებელი), „იმედი“, „ფორტუნა“, „თავისუფლება“, „პალიტრა“, „პირველი რადიო“, „მაესტრო“, „აფხაზეთის ხმა“, „ძველი ქალაქი“ (ქ. ქუთაისი), „რიონი“ (ქ. ქუთაისი), „ათინათი“ (ქ. ზუგდიდი), „ჰერეთი“ (ქ. თბილისი/ლაგოდეხი), „მარნეული“ და „აჭარა“ (ქ. ბათუმი, აჭარის საზოგადოებრივი მაუწყებელი).

2018 წელს (18 ივნისი ‐ 28 ნოემბერი) - მონიტორები აკვირდებოდნენ 11 რადიომაუწყებელს: „რადიო 1“ (საზოგადოებრივი მაუწყებელი), „აჭარა“ (აჭარის საზოგადოებრივი მაუწყებელი, ქ. ბათუმი), „თავისუფლება”, „იმედი“, „მაესტრო“, „პალიტრა“, „პირველი რადიო“, „ფორტუნა“, „აფხაზეთის ხმა“, „ათინათი“ (ქ. ზუგდიდი), „ჰერეთი“ (ქ. თბილისი/ლაგოდეხი).
კატეგორია: მედიაგარემო
2016-2017 წლებთან შედარებით ტელესივრცე გახდა მკვეთრად პოლარიზებული და ორპოლუსიანი, თუ გასულ წლებში იკვეთებოდა მაუწყებლების ლოიალური დამოკიდებულება ხელისუფლების, ან რომელიმე პოლიტიკური პარტიისადმი, 2018 წელს სარედაქციო პოლიტიკა კონკრეტული სუბიექტის დისკრედიტაციიაზე ორიენტირებული გახდა - ასეთი დასკვნის გაკეთების საშუალებას იძლევა ბოლო სამი წლის წინასაარჩევნო პერიოდის მედიამონიტორინგის ანგარიში, რომელიც დღეს, 13 დეკემბერს გამოქვეყნდა.

სამწლიანი მონიტორინგი აჩვენებს მაუწყებლების სარედაქციო პოლიტიკა როგორ ყალიბდებოდა განსხვავებული მიმართულებით და მკაფიოდ იკვეთებოდა ორი პოლუსი - ხელისუფლებისა და ოპოზიციის სასარგებლოდ.

ანგარიშის მიხედვით, მაუწყებელთა არჩევანი 2016 წელს უკვე ცალსახა იყო. ერთ მხარეს, მსგავსი სარედაქციო პოლიტიკით იყვნენ „იმედი“, „მაესტრო“ და „GDS“: “ისინი საინფორმაციო გამოშვებებში ზოგჯერ უპირატეს მდგომარეობაში მთავრობას, პრემიერ-მინისტრსა და მმართველ პარტია „ქართულ ოცნებას“ აყენებდნენ და გამორჩეულად აკრიტიკებდნენ „ნაციონალურ მოძრაობას“.

ამის საწინააღმდეგოდ, 2016 წელს „რუსთავი 2“ კრიტიკული იყო როგორც მთავრობის, ისე მმართველი პარტიის მიმართ, პარალელურად ამ არხზე იკვეთებოდა „ნაციონალური მოძრაობის“ დადებითი გაშუქება.

ამ ფონზე, 2016 წელს, საზოგადოებრივი მაუწყებლის პირველი არხი ჯერ კიდევ მიუკერძოებლად გამოიყურებოდ, “თუმცა, რამდენიმე შემთხვევაში, უპირატეს მდგომარეობაში ჩააყენეს „ქართული ოცნება“.

2016 წლის არჩევნების შემდეგ მედიაგარემოში მნიშვნელოვანი ცვლილებები მოხდა: „იმედი,“ GDS და „მაესტრო“ გაერთიანდა. GDS გასართობ მაუწყებლად იქცა. საზოგადოებრივი მაუწყებლის გენერალური დირექტორის პოსტზე გიორგი ბარათაშვილი GDS-ის ყოფილმა მთავარმა პროდიუსერმა, ვასილ მაღლაფერიძემ შეცვალა. მან შეაჩერა გადაცემები და არხზე ღია კონკურსის გარეშე დაასაქმა GDS-ის ყოფილი თანამშრომლები. ეს ცვლილება კი მყისიერად აისახა სამაუწყებლო ბადესა და სარედაქციო პოლიტიკაზე, რასაც 2017 წლის ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნების გაშუქებაზე დაკვირვება ადასტურებს - საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა 2017 წელი ისე დაასრულა, კანდიდატებისთვის სადისკუსიო სივრცე არ შეუთავაზებია. ეთერში მხოლოდ ერთი გადაცემა გავიდა, სადაც კანდიდატები მკაცრად განსაზღვრულ დროში ფორმალურ კითხვებს პასუხობდნენ. ხელისუფლებისადმი მიკერძოება უფრო მეტად ჩანდა ახალ ამბებში: „მოამბე“ მაყურებელს თითქმის არასდროს სთავაზობდა მწვავე ექსკლუზიური მასალებს, გადაცემა ვერ ავლენდა კორუფციულ ფაქტებს, ადამიანის უფლებების დარღვევის შემთხვევებს“.

2017 წელს, მთელი წინასაარჩევნო პერიოდის განმავლობაში, პირველ არხთან ერთად ხელისუფლებისადმი არამოდარაჯე პოზიციით გამოირჩეოდა “იმედიც”. არჩევნების შემდგომ კი ამ ორი არხის სარედაქციო პრიორიტეტები მაქსიმალურად დაახლოვდა: „ისინი, ზოგიერთ შემთხვევაში ხელისუფლების მიმართ მომზადებული ლოიალური სიუჟეტებით განსაკუთრებით ჰგავდნენ ერთმანეთს“.

2017 წელს „იმედზეც“ მიკერძოება საინფორმაციო გამოშვებებში უფრო მეტად ჩანდა, ვიდრე ტოქშოუებში. საბოლოო ჯამში, თუკი 2016 წელს „იმედის“ და GDS-ის სარედაქციო პოლიტიკა იყო მსგავსი, 2017 წელს გასართობ არხად გადაკეთებულ GDS-ის ნაცვლად „იმედის“ სარედაქციო პოლიტიკა საზოგადოებრივი მაუწყებლისას დაუახლოვდა.

„რუსთავი 2“, 2016 წლის მსგავსად, 2017 წელსაც ხელისუფლებისადმი კრიტიკული რჩებოდა. თუმცა, კიდევ უფრო გამოიკვეთა მისი ლოიალური დამოკიდებულება „ნაციონალური მოძრაობის“ მიმართ. ეს გამოიხატებოდა ტოქშოუშიც „არჩევანი“.

ანგარიშის მიხედვით, ამ გადაცემამ 2018 წელს მნიშვნელოვანი ცვლილება განიცადა და ფაქტობრივად „რუსთავი 2-ის“ სარედაქციო პოლიტიკის გამომხატველი გახდა. ამ ტოქშოუმ გახადა ნათელი, რომ „რუსთავი 2-ის“ სარედაქციო პოლიტიკა საპრეზიდენტო არჩევნებზე მიმართული იყო უმეტესად ხელისუფლების მიერ მხარდაჭერილი დამოუკიდებელი კანდიდატის, სალომე ზურაბიშვილის უარყოფითად წარმოჩენაზე.

სწორედ არასასურველი კანდიდატის ნეგატიური გაშუქება იყო 2018 წლის არჩევნების მთავარი დამახასიათებელი ნიშანი.

“თუკი 2016-2017 წლებში მიკერძოება გამოიხატებოდა დადებითად წარმოჩენაში, 2018 წელს არხების სარედაქციო პოლიტიკის მთავარი ინდიკატორი უარყოფითი გაშუქება გახდა, რაც არა მხოლოდ ტოქშოუებსა თუ საავტორო გადაცემებში, არამედ საინფორმაციო გამოშვებებშიც ცალსახად ჩანდა”, - ვკითხულობთ მონიტორინგის საბოლოო ანგარიშში.

დოკუმენტის მიხედვით, 2018 წელს პოლარიზაციამ ფაქტობრივად პიკს მიაღწია: „იმედი“ და „რუსთავი 2“ საარჩევნო კამპანიების მთავარი ფიგურანტები გახდნენ. „ამ ფონზე კი საზოგადოებრივი მაუწყებელი კვლავაც „იმედის“ ფლანგზე აღმოჩნდა და ამჯერადაც ვერ შეძლო კანონით დაკისრებული მიუკერძოებელი და საზოგადოების ინტერესებზე მორგებული სარედაქციო პოლიტიკის შექმნა“.



მონიტორინგი აჩვენებს, რომ პოლარიზაცია კიდევ უფრო მკაფიოდ გამოჩნდა მეორე ტურის წინ. “იმედი” მუშაობის საგანგებო რეჟიმზე გადავიდა, რაც ტოქშოუების რაოდენობის გაზრდასა და საინფორმაციო გამოშვებაში „ნაციონალური მოძრაობის“ უარყოფითად გაშუქების მატებაში გამოიხატა. „რუსთავი 2“-ს არ განუცხადებია საგანგებო მდგომარეობის შესახებ, თუმცა, მთელი საარჩევნო პერიოდის განმავლობაში განსაკუთრებული სიმძაფრით აკრიტიკებდა სალომე ზურაბიშვილს და „ქართულ ოცნებას.“ “ორივე არხმა დაივიწყა ეთიკური პრინციპების უმრავლესობა და ჟურნალისტიკა მეტწილად პროპაგანდით ჩაანაცვლა”, - ვკითხულობთ ანგარიშში.

ამავე დოკუმენტის მიხედვით, ცვლილება განიცადა საზოგადოებრივი მაუწყებლის ბადემაც: “მეორე ტურამდე ეთერიდან გაქრა პირველი ტურის წინ შექმნილი გადაცემა „დღის თემა“, ასევე „კვირის ინტერვიუ“ და „აქტუალური თემა“. მის ნაცვლად ეთერში გადიოდა ტოქშოუს ფორმატის გადაცემა „არჩევნები 2018“, რომელიც უმეტესად ხელისუფლების ნარატივს ატარებდა”.

მეორე ტურის წინ „ნაციონალური მოძრაობის“ და „ძალა ერთობაშიას“ კანდიდატის, გრიგოლ ვაშაძის წინააღმდეგ კამპანიაში აქტიურად ჩაერთო ტელეკომპანია „ობიექტივიც,“ ვინაიდან „პატრიოტთა ალიანსმა“ გადაწყვიტა მხარი დაეჭირა სალომე ზურაბიშვილისათვის და ებრძოლა ვაშაძის წინააღმდეგ.

“ტელესივრცე ფაქტობრივად ორპოლუსიანი გახდა, სადაც „რუსთავი 2“ ერთ მხარეს, „იმედი“, „ობიექტივი“ და საზოგადოებრივი მაუწყებელი კი მეორე მხარეს აღმოჩნდნენ. „რუსთავი 2“-ზე ძირითადად განიხილავდნენ იმას, თუ რატომ იქნება ცუდი სალომე ზურაბიშვილის გაპრეზიდენტება, „ობიექტივი“, „იმედი“ და საზოგადოებრივი მაუწყებელი კი გრიგოლ ვაშაძის გამარჯვებას „ნაციონალური მოძრაობის“, როგორც მოძალადე ძალის ხელისუფლებაში დაბრუნების შესაძლებლობად წარმოაჩენდნენ”, - ნათქვამია სამწლიანი მონიტორინგის შემაჯამებელ ანგარიშში.


2016 წლის საპარლამენტო არჩევნების, 2017 წლის ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნების და 2018 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების პერიოდში, მაუწყებლების მედიამონიტორინგს ევროკავშირისა და გაეროს განვითარების პროგრამის მიერ დაფინანსებული პროექტის ფარგლებში, „საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია“ ატარებდა. მონიტორები აკვირდებოდნენ მაუწყებლების საუკეთესო საეთერო დროს (პრაიმ ტაიმში) გასულ მთავარ საინფორმაციო გამოშვებებსა და საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ ტოქშოუებს. ანგარიში ერთიანებს 2016-2018 წლებში ჩატარებული კვლევების შედეგებს. მასში წარმოდგენილია როგორ იცვლებოდა საარჩევნო პროცესების გაშუქება სხვადასხვა ტიპის მედიასაშულებებში ამ სამი წლის განმავლობაში და გამოვლენილია მედიისთვის ამ დრომდე არსებული ძირითადი გამოწვევები.
კატეგორია: მედიაგარემო
ტელესივრცის ცვლილება მკვეთრი პოლარიზაციისკენ, გაუარესებული სადისკუსიო სივრცე, სიღრმისეული მასალების ნაკლებობა, მომატებული შეურაცხმყოფელი გამოთქმები - ეს არასრული ჩამონათვალია იმ ტენდენციებისა, რაც ბოლო სამი წლის წინასაარჩევნო პერიოდების მედიამონიტორინგმა აჩვენა. ერთადერთი დადებითი, რაც ამავე ანგარიშის მიხედვით, ბოლო სამ წელიწადში, წინასაარჩევნო პერიოდების გაშუქებაში შეიმჩნევა, სიძულვილის ენის შემცირებაა.

2016 წლის საპარლამენტო არჩევნების, 2017 წლის ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნებისა და 2018 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების პერიოდში, მაუწყებლების მედიამონიტორინგს ევროკავშირისა და გაეროს განვითარების პროგრამის მიერ დაფინანსებული პროექტის ფარგლებში, „საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია“ ატარებდა. მონიტორები აკვირდებოდნენ მაუწყებლების საუკეთესო საეთერო დროს (პრაიმ ტაიმში) გასულ მთავარ საინფორმაციო გამოშვებებსა და საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ ტოქშოუებს. ანგარიში, რომელიც აერთიანებს 2016-2018 წლებში ჩატარებული კვლევების შედეგებს, დღეს, 13 დეკემბერს გამოქვეყნდა.

ძირითადი მიგნებები
  • უკიდურესი პოლარიზაცია
ანგარიშის თანახმად, წლების მანძილზე სადისკუსიო გადაცემებსა და საინფორმაციო გამოშვებებზე დაკვირვებამ ცხადყო, რომ 2016 წლის შემდეგ სულ უფრო იზრდებოდა მაუწყებელთა პოლარიზაცია - ტელესივრცე ორპოლუსიანი ხდებოდა, მაუწყებლთა ერთი ნაწილი ხელისუფლების სასარგებლოდ იყო მიკერძოებული, მეორე კი - ოპოზიციისადმი. 2018 წელს კი ამ პოლარიზაციამ პიკს მიაღწია.

ამავე დოკუმენტის მიხედვით, თუ 2016, 2017 წლებში მიკერძოება ამა თუ იმ კანდიდატის პოზიტიურად გაშუქებაში გამოიხატებოდა, 2018 წელს მიკერძოება ჩანდა არასასურველი კანდიდატების ნეგატიურ გაშუქებაში, რასაც თან ახლდა პროფესიული ეთიკის დარღვევისა და მანიპულაციის შემთხვევები. მმართველი პარტიის მიერ მხარდაჭერილი კანდიდატის, სალომე ზურაბიშვილის ნეგატიური გაშუქებით ერთ მხარეს აღმოჩნდა „რუსთავი 2“, მეორე მხარეს კი გრიგოლ ვაშაძის უარყოფითად წარმოჩენით - „იმედი“, საზოგადოებრივი მაუწყებელი და „ობიექტივი“.


მონიტორინგის შედეგების მიხედვით, სამი წლის მანძილზე „რუსთავი 2“ მკვეთრად კრიტიკული იყო მთავრობისა და მმართველი პარტიის მიმართ. 2018 წლის არჩევნებზე კი ღიად ჩაერთო „ქართული ოცნების“ მხარდაჭერილი კანდიდატის სალომე ზურაბიშვილის საწინააღმდეგო კამპანიაში. ამის საპირისპიროდ „იმედის“ სარედაქციო პოლიტიკა „ნაციონალური მოძრაობის“ კანდიდატის, გრიგოლ ვაშაძის საწინააღმდეგოდ იყო მიმართული. 2016-2017 წლებში „იმედის“ მიკერძოება ხელისუფლებისადმი ლოალურ დამოკიდებულებში ვლინდებოდა და 2018 წლისგან განსხვავებით არ ყოფილა ვინმეს დისკრედიტაციაზე ორიენტირებული.

„იმედის“ მსგავსი იყო საზოგადოებრივი მაუწყებლის სარედაქციო პოლიტიკა 2017-2018 წლებში. არც ის ყოფილა კრიტიკული ხელისუფლების მიმართ. ზოგ შემთხვევაში გადმოსცემდა მმართველი პარტიის სასურველ ნარატივს და პოზიტიურად წარმოაჩენდა აღმასრულებელ ხელისუფლებას. თუ 2016 წელს არხზე არ გამოვლენილა მიკერძოების მნიშვნელოვანი ტენდენცია, 2017-2018 წლებში მმართველი პარტიის კანდიდატის სასარგებლო და ოპოზიციის კანდიდატის ნეგატიურმა გაშუქებამ იმატა.

როგორც დოკუმენტში ვკითხულობთ, საპირისპირო ტენდენცია გამოიკვეთა საზოგადოებრივი მაუწყებლის აჭარის ტელევიზიაში. 2016 წელთან შედარებით, 2017-2018 წლებში, არხი მიუკერძოებელ მაუწყებლად ჩამოყალიბდა, თუმცა მოვლენების სიღრმისეული გაშუქება პრობლემად დარჩა.

“ამ პოლარიზებულ გარემოში მიუკერძოებელი სივრცის დაკავებას ცდილობს „ტვ პირველი“. მის ეთერში არ შეიმჩნეოდა რომელიმე საარჩევნო სუბიექტის ტენდენციურად გაშუქება”, - ვკითხულობთ ანგარიშში.

  • გაურესებული სადისკუსიო სივრცე
სამწლიანი მონიტორინგი აჩვენებს, რომ ტელეეთერში სადისკუსიო სივრცის შექმნის თვალსაზრისით გაუარესების ტენდენცია ჩანს. 2016 წელს ბევრად მეტი გადაცემა ეთმობოდა კანდიდატებსა და მათ მხარდამჭერებს შორის დებატებს. 2018 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების განმავლობაში კი არხების უმეტესობას მოსახლეობისთვის დებატები არ შეუთავაზებია.

დოკუმენტში ნათქვამია, რომ მონიტორინგის სამივე წელს საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა უზრუნველყო საარჩევნო სუბიექტების დებატები, სადაც კანდიდატს თითოეულ კითხვაზე საპასუხოდ მკაცრად გამოყოფილი დრო ჰქონდა. სამივე შემთხვევაში წამყვანი იყო მხოლოდ არბიტრი, რომელიც წინასწარ გაწერილ კითხვებსა და დროის დაცვაზე უფრო იყო ორიენტირებული, ვიდრე რეალურ დებატებზე. 2016 წელს ამგვარ ფორმატში გადიოდა გადაცემა „რეალური სივრცე“, 2017 წელს კი შექმნეს ცალკე გადაცემა „თვითმმართველობა 2017“. გადაცემა იმ ქალაქებში ჩავიდა, სადაც მერებს ირჩევნდნენ და ღია ცის ქვეშ გამართა დებატები.

დებატები გორში. 2017წ. საზოგადოებრივი მაუწყებელი
“2017 წელს შინაარსობრივი თვალსაზრისით საზოგადოებრივი მაუწყებლის მსგავსად წარიმართა თბილისის მერობის კანდიდატებთან საუბარი „რუსთავი 2-ისა“ და „იმედის“ ტოქშოუებშიც. საერთო ჯამში სამივე არხზე ამ კანდიდატებს ერთი და იმავეს გამეორება მოუწიათ, რადგან წამყვანებისგან პრაქტიკულად არ დასმულა კრიტიკული, არგუმენტირებული ანდა კანდიდატების საარჩევნო პროგრამებზე დაფუძნებული კითხვები”, - ნათქვამია ანგარიშში.
მონიტორინგი აჩვენებს, რომ 2018 წელს საპრეზიდენტო კანდიდატების დებატები მხოლოდ საზოგადოებრივ მაუწყებლის პირველ არხსა და აჭარის ტელევიზიის ეთერში გადაიცა. თუმცა, მხოლოდ ერთხელ, პირველი არხის ეთერში მოხერხდა მთავარი კანდიდატების, სალომე ზურაბიშვილის, გრიგოლ ვაშაძის და დავით ბაქრაძის დებატების ორგანიზება: “მიუხედავად ამისა, მაუწყებელმა ვერ მოახერხა კანდიდატებისთვის ისეთი კითხვების დასმა და მათ შორის ისეთი დებატების გამართვა, რაც აუდიტორიას დამატებით ინფორმაციას მიაწვდიდა”.

  • წინასაარჩევნო გარემოს და საარჩევნო პროგრამების ფრაგმენტული გაშუქება

ანგარიშის მიხედვით, საარჩევნო თემატიკის სიღრმისეული გაშუქება მაუწყებლებისთვის კვლავ გამოწვევაა. არჩევნები მეტწილად ყრილობის თუ კანდიდატების წარდგენის პირდაპირ ეთერში ჩართვით და კანდიდატთა აქტივობების, მოსახლეობასთან შეხვედრის შესახებ ფრაგმენტული, უმეტესად კადრ-სინქრონის ფორმატში მომზადებული მასალებით შუქდება.

დოკუმენტის თანახმად, 2016 წელს რამდენიმე არხი საინფორმაციო გამოშვებაში ქმნიდა სპეციალურ რუბრიკებს, სადაც თანაბარი ქრონომეტრაჟით აშუქებდა კანდიდატთა აქტივობებს. თუმცა, ეს გაშუქება არ იყო სიღრმისეული. 2017 წლის წინასაარჩევნო პერიოდში, არც ასეთი ცალკე არსებული, ფორმალური რუბრიკა არსებობდა და არც შინაარსის თვალსაზრისით გაზრდილა კანდიდატთა პროგრამების სიღრმისეული გაშუქება. ასეთივე ტენდენცია გაგრძელდა 2018 წელსაც: “მხოლოდ საზოგადოებრივ მაუწყებელს ჰქონდა 10-წუთიანი რუბრიკა, სადაც საპრეზიდენტო კანდიდატებს რთავდა. ზოგადად, 2017 წელთან შედარებით, კანდიდატთა აქტივობები, საარჩევნო პროგრამები განხილვის თემა თითქმის არ ყოფილა მაუწყებელთა საინფორმაციო გამოშვებაში”.

სიღრმისეული ანალიზისთვის მაუწყებლებს არც ტოქშოუები გამოუყენებიათ.

  • სიღრმისეული მასალების ნაკლებობა

სამწლიანი მონიტორინგის შედეგების მიხედვით, სიღრმისეული მასალების ნაკლებობა ქართული ტელემედიისთვის მოუგვარებელი პრობლემაა.

“ისინი მიმდინარე ამბებს ფრაგმენტულად აშუქებენ, მისდევენ უმეტესად პოლიტიკოსების მიერ შემოთავაზებულ დღის წესრიგს, სიუჟეტები ძირითადად მათ განცხადებებსა და შეფასებებზეა აგებული. ხშირ შემთხვევაში პრობლემაა ამბის თხრობის ტექნიკაც, რადგან ამბავი ისეა გადმოცემული, მაყურებელს გაუჭირდება მისი არსის გაგება. გამონაკლისია „რუსთავი 2“, რომელიც ყოველთვის ცდილობს მოიძიოს ექსკლუზიური ინფორმაცია, ადამიანის უფლებების დარღვევის, კორუფციის თუ სხვა მნიშვნელოვანი პრობლემების კონკრეტული ფაქტები და თავად შექმნას დღის წესრიგი.”, - ნათქვამია ანგარიშში.

სამწლიანი დაკვირვება აჩვენებს, რომ ეს ტენდენცია სამი წლის მანძილზე უცვლელია.

  • არარელევანტური სტუმრები, დისკუსიის მართვის პრობლემა

დღემდე გამოწვევაა მაუწყებლებისთვის დისკუსიის მართვაც.

“სამი წლის განმავლობაში არაერთი მაგალითი იყო იმისა, თუ როგორ ვერ შეძლეს წამყვანებმა საჭირო მოდერაცია და კამათი ჩხუბს, შეურაცხმყოფელ მიმართვებსა და მრავალხმაში საუბარში გადაიზარდა, რაც, საბოლოო ჯამში, მაყურებელს ინფორმაციის მიღებაში უშლიდა ხელს”, - ვკითხულობთ დოკუმენტში.

მონიტორინგი აჩვენებს, რომ ამის მიზეზი ქვეყანაში პოლიტიკური დებატების დაბალ კულტურასთან ერთად, შესაძლოა იყოს გადაცემის დაგეგმვისას დაშვებული ხარვეზებიც.

გადაცემებზე სამწლიანი დაკვირვება აჩვენებს, რომ ასეთი უმართავი სიტუაცია მაშინ იქმნება, როდესაც:

გადაცემაში განსახილველი თემა არ არის კონკრეტული - ასეთ დროს ოპონენტებს საშუალება ეძლევათ, ისაუბრონ ბევრ საკითხზე და ერთმანეთს შეახსენონ ყველა ბრალდება. წამყვანი არ ცდილობს კამათი ერთი კონკრეტული საკითხის გარშემო წარმართოს და პასიურ როლში ყოფნას ამჯობინებს.

არარელევანტური სტუმრები - როდესაც გადაცემაში ისეთი პირები არიან მოწვეულნი, რომლებიც განსახილველ თემაზე დამატებით ინფორმაციას არ ფლობენ, მათი ყოფნა სტუდიაში მხოლოდ მწვავე დაპირისპირებას ისახავს მიზნად.

დაპირისპირებული რესპონდენტები - ზოგჯერ სტუდიაში ხვდებიან ისეთი პირები, რომლებიც ერთმანეთთან ყოველთვის კონფრონტაციაში შედიან.

სტუმართა სიმრავლე - სტუმართა დიდი რაოდენობა განსაკუთრებით სენსიტიურ თემაზე მსჯელობისას უფრო ართულებს წამყვანის ამოცანას სრულად აკონტროლოს დისკუსია. კიდევ უფრო რთულდება სიტუაცია, როდესაც გადაცემაში დარბაზიც მონაწილეობს.

  • სიძულვილის ენა
სამწლიანი მონიტორინგი აჩვენებს, რომ საინფორმაციო გამოშვებებში სიძულვილის ენისა და შეუსაბამო ტერმინოლოგიის გამოყენების თვალსაზრისით მნიშვნელოვანი პროგრესია.

2016 წელს რამდენიმე ტელევიზიის ეთერში რესპონდენტთა ჰომოფობიური და ქსენოფობიური განცხადებები დაფიქსირდა. იყო შემთხვევები, როცა ამა თუ იმ არხზე რესპონდენტმა დისკრიმინაციული, სიძულვილის ენა და შეუსაბამო ტერმინოლოგია გამოიყენა. 2017 - 2018 წლის წინასაარჩევნო პერიოდში მსგავსი შემთხვევები თითქმის აღარ ყოფილა. 2018 წელს რამდენიმე არხმა მოამზადა კრიტიკული მასალები, როდესაც პოლიტიკოსმა სიძულვილის ენა გამოიყენა.

“სიძულვილის ენის გამოყენების თვალსაზრისით ასეთი მკვეთრი პროგრესი არა, მაგრამ გაუმჯობესება შეინიშნება ტოქშოუებშიც, სადაც რესპონდენტები უფრო მეტად იყენებენ სიძულვილის ენას, პირდაპირი ეთერის გამო კი მისი რედაქტირება ვერ ხერხდება. 2016 წლისგან განსხვავებით 2017 წელს წამყვანები მკვეთრად ნეგატიურ პოზიციას აფიქსირებდნენ რესპონდენტების მიერ გამოყენებულ სიძულვილის ენაზე. 2018 წელს კი თითქმის აღარ გვხვდებოდა ისეთი შემთხვევა, როდესაც ჰომოფობიური და ქსენოფიბიური განცხადებებით ცნობილ პირებს იწვევდნენ მიმდინარე საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ თემებზე სასაუბროდ”, - ვკითხულობთ ანგარიშში

თუმცა, ამავე ანგარიშში ნათქვამია, რომ 2018 წელი გამორჩეული იყო ნეგატიური საარჩევნო კამპანიითა და გაშუქებით, რასაც თან ახლდა არა იმდენად სიძულვილის ენა, არამედ შეურაცხმყოფელი ფრაზები, უხამსი ლექსიკა და გინებაც კი, მათ შორის, წამყვანის მხრიდანაც : “ამ მხრივ გამორჩეული იყო „რუსთავი 2“-ის გადაცემა „კვირის აქცენტები“, რომლის ერთ-ერთი წამყვანი ნიკა გვარამია არ ერიდებოდა ამგვარი არანორმატიული ლექსიკის გამოყენებას”.

სხვა მაუწყებლებისგან განსხვავებით, სიძულვილის ენას ტენდენციის სახე აქვს ტელეკომპანია “ობიექტივის” ტოქშოუებში .
კატეგორია: მედიაგარემო
საპრეზიდენტო არჩევნების მედიამონიტორინგის ანგარიშის მიხედვით, არჩევნების მეორე ტურის წინა პერიოდში აშკარად შესამჩნევი გახდა პრეზიდენტობის კანდიდატების გაშუქების ტონის ცვლილება ზოგიერთ არხზე. მკვეთრად გაიზარდა (56%-დან 89%-მდე) სალომე ზურაბიშვილის უარყოფითი გაშუქება „რუსთავი 2“-ზე და გრიგოლ ვაშაძის უარყოფითი გაშუქება „ობიექტივზე“ (7%-დან 75%-მდე).

მედიამონიტორინგის მიხედვით, ორი საპრეზიდენტო კანდიდატიდან სალომე ზურაბიშვილს ჯამში უფრო მეტი დრო დაეთმო ვიდრე გრიგოლ ვაშაძეს. სალომე ზურაბიშვილი ყველაზე დიდი ქრონომეტრაჟით „რუსთავი 2“-მა გააშუქა, თუმცა ამ გაშუქების 89% უარყოფითი იყო. ყველაზე დადებითად სალომე ზურაბიშვილი დათმობილი დროის 28%-ით ობიექტივის ეთერში გაშუქდა. თუმცა, დროის თვალსაზრისით ეს დაახლოებით 2 წუთია.

გრიგოლ ვაშაძესაც ყველაზე მეტი დრო"იმედმა" დაუთმო. ყველაზე პოზიტიური გაშუქება კი "რუსთავი 2-ზე" ჰქონდა. ამ კანდიდატისთვის დათმობილი დროის 12% დადებითი იყო. ყველაზე უარყოფითად ვაშაძე „ობიექტივმა“ გააშუქა. ამ არხზე მისთვის დათმობილი დროის 74% უარყოფითი იყო.

„არჩევნების მეორე ტურის წინა პერიოდში აშკარად შესამჩნევი გახდა პრეზიდენტობის კანდიდატების გაშუქების ტონის ცვლილება ზოგიერთ არხზე. მაგალითად, მკვეთრად გაიზარდა (56%-დან 89%-მდე) სალომე ზურაბიშვილის უარყოფითი გაშუქება „რუსთავი 2“-ზე. იგივე მოხდა „ობიექტივზე.“ თუ 28 ოქტომბრამდე ამ არხის საინფორმაციო გამოშვებებში გრიგოლ ვაშაძისთვის დათმობილი დროის მხოლოდ 7% იყო უარყოფითი, მეორე ტურის წინ ეს მაჩვენებელი 74%-მდე გაიზარდა“, - ვკითხულობთ ანგარიშში. მედიამონიტორინგის თანახმად, საინტერესოა მეორე ტურში გადასული საპრეზიდენტო კანდიდატების პირდაპირი და ირიბი გაშუქების მაჩვენებელიც. ეს ინდიკატორი საშუალებას გვაძლევს გავიგოთ, არხი ტრიბუნას უთმობს კონკრეტულ კანდიდატს, თუ მასზე სხვები საუბრობენ.

სალომე ზურაბიშვილი მისთვის დათმობილი დროის ნახევარზე მეტი თავად საუბრობდა (პირდაპირი გაშუქება) „ობიექტივსა“ (57%) და „იმედზე“ (56%), ყველაზე ნაკლებად კი –„რუსთავი 2“-ზე (13%). გრიგოლ ვაშაძეს პირდაპირი გაშუქების ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი (68%) „რუსთავი 2“-ზე ჰქონდა, ყველაზე დაბალი (8%) კი – „ობიექტივზე.“

„რაოდენობრივი მაჩვენებლების ანალიზის შედეგად შეიძლება ვთქვათ, რომ სალომე ზურაბიშვილს მკვეთრად უარყოფითად აშუქებდა მხოლოდ „რუსთავი 2“, დანარჩენ არხებზე მას ძირითად ნეიტრალური გაშუქება ჰქონდა. გრიგოლ ვაშაძეს ყველაზე დადებითად „რუსთავი 2“ აშუქებდა. ვაშაძის შემთხვევაში ყველა არხზე, გარდა „რუსთავი 2“-ისა პოზიტიურ გაშუქებას უარყოფითი გაშუქება სჭარბობდა. ჯამში, ყველა არხის მონაცემებით, მეორე ტურის წინა პერიოდში გრიგოლ ვაშაძე უფრო უარყოფითად შუქდებოდა, ვიდრე მისი ოპონენტი“, - ვკითხულობთ ანგარიშში.

საპრეზიდენტო არჩევნების მედიამონიტორინგის მეორე ტურის ანგარიში დღეს, 6 დეკემბერს გამოქვეყნდა. მაუწყებლების მონიტორინგი გაეროს განვითარების პროგრამის პროექტის ფარგლებში ევროკავშირის ფინანსური დახმარებით საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიამ ჩაატარა. ანგარიში აერთიანებს კვლევის შედეგეგებს არჩევნების პირველი ტურის დასრულებიდან მეორე ტურის კენჭისყრის დღემდე პერიოდში (29 ოქტომბერი - 27 ნოემბერი).