კატეგორია: რესურსები
კორონავირუსის პანდემიის გაშუქებისას მედიის როლი განსაკუთრებულია. "ეთიკური ჟურნალისტიკის ქსელის" (EJN) დირექტორი ჰანა სტორმი საკუთარ ჟურნალისტურ გამოცდილებასა და კოლეგებთან საუბრებზე დაყრდნობით, მედიაში დასაქმებულ პირებს უზიარებს რჩევებს Covid-19-ის გაშუქებისას გასათვალისწინებელ ეთიკურ დილემებზე, ფიზიკური და ფსიქიკური უსაფრთხოების საკითხებზე.

1. პასუხისმგებლიანი და ეთიკური ჟურნალისტიკა უმნიშვნელოვანესია

კორონავირუსის გაშუქებისას აუცილებელია ეთიკური ჟურნალისტიკის პრინციპების: სიმართლის, სიზუსტის, სამართლიანობის, მიუკერძოებლობის, ანგარიშვალდებულების, დამოუკიდებლობისა და სხვათა დაცვა. კერძოდ:

მოერიდეთ სენსაციურობასა და პანიკის დათესვას ფოტოებისა და ტერმინების გამოყენებისას. მაგალითად, სუპერმარკეტების ცარიელი დახლების ამსახველი ფოტოების გავრცელებამ შესაძლოა დაძაბულობა გამოიწვიოს და პანიკა შექმნას.

მოერიდეთ რასის დასახელებას - არ არის საჭირო ყოველი ახალი შემთხვევის დადასტურებისას გაიმეოროთ საიდან წარმოიქმნა და გავრცელდა ვირუსი. მიუხედავად იმისა, რომ ვირუსის გავრცელების გეოგრაფიული არეალი გაფართოვდა, მაინც გვხვდება ადამიანთა კონკრეტული ჯგუფების მიმართ რასისტული და დისკრიმინაციული გაშუქების მაგალითები.

დარწმუნდით, რომ იცავთ ადამიანებს, რომელთაც ვირუსი შეეხოთ - მოერიდეთ დაინფიცირებულთა იდენტიფიცირებას - ნუ გაამჟღავნებთ მათ სახელსა და გვარს, ფოტოებს ან სხვა მაიდენტიფიცირებელ ინფორმაციას ნებართვის გარეშე. ამასთანავე, აღსანიშნავია, რომ არაერთმა საჯარო პირმა თვითონვე განაცხადა, რომ Covid-19-ითაა ინფიცირებული.

დაიცავით სიზუსტე და გააშუქეთ ფაქტები - მოერიდეთ ჭორებს და ნუ ეცდებით სპეკულირებას. ვირუსთან დაკავშირებით უამრავი დეზინფორმაცია ვრცელდება, ამიტომ უნდა იცოდეთ, როგორ ამოიცნოთ და გამოააშკარავოთ შეცდომაში შემყვანი ინფორმაცია. ეძებეთ და გამოიყენეთ ექსპერტების მოსაზრებები - დაწყებული სერტიფიცირებული მედიკოსებით დამთავრებული მეცნიერებით, თუმცა გაითვალისწინეთ, რომ სამეცნიერო რჩევები ხშირად იცვლება.

წარმოაჩინეთ კონტექსტი და აჩვენეთ ხალხს ავტორიტეტული და სანდო ინფორმაციის წყაროები და რესურსები.

ფრთხილად იყავით, როცა აჩვენებთ რუკებს, რომელზეც ვირუსის შემთხვევების გავრცელებაა ასახული - კიდევ ერთხელ, გამოიყენეთ კონტექსტის შესაბამისად და წარმოადგინეთ ინფორმაციის წყარო.

დაფიქრდით სამედიცინო ნიღბის მქონე ადამიანების ფოტოების გამოყენებისას - იკითხეთ რამდენად მნიშვნელოვანი ამბავი შეიძლება იყოს ამ ფოტოების გამოყენება თუ უბრალოდ ყურადღების მიპყრობისთვის გამოდგება? გაითვალისწინეთ, რომ მეცნიერების განცხადებით, ქირურგიული ნიღბები ვირუსისგან დაცვას არ უზრუნველყოფს.

2. იყავით ფიზიკურად უსაფრთხოდ

ჟურნალისტების საქმე ინფორმაციის მოპოვებაა, მაგრამ ეს არ უნდა მოხდეს მათი ჯანმრთელობის ხარჯზე.

Covid-19-ის პანდემიიდან გამომდინარე, სიტუაცია ისე სწრაფად იცვლება, რომ ჟურნალისტები და ახალი ამბების ორგანიზაციები უნდა ეცნობოდნენ და მიჰყვებოდნენ თავიანთი მთავრობის გადაწყვეტილებას იმის შესახებ, რა გავლენას მოახდენს ეს გადაწყვეტილებები მედიაზე. ასევე, უნდა ეცნობოდნენ "ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციისა" და შესაბამისი სამედიცინო სამსახურების სახელმძღვანელო წესებსა და მითითებებს.

ჟურნალისტები მუდმივად უნდა აკვირდებოდნენ თავიანთი ჯანმრთელობის მდგომარეობას და ვირუსის რომელიმე სიმპტომის გამოვლენის შემთხვევაში უნდა შეატყობინონ დამსაქმებელს. ასევე, უნდა დაიცვან ვირუსთან მიმართებაში იმ ქვეყნის პოლიტიკა, სადაც იმყოფებიან.

გარკვეული ჯანმრთელობის მდგომარეობის მქონე ჟურნალისტებმა, რომელიც მაღალი რიკის ჯგუფებში შედიან არ უნდა გააშუქონ ეს თემა.

ასეთ ვითარებაში ჟურნალისტებმა თან უნდა ატარონ კონკრეტული ადგილისთვის შესაბამისი აღჭურვილობა და უნდა შეაფასონ რისკები. ყველა ჟურნალისტს უნდა ჰქონდეს სამომავლო გეგმა იმ შემთხვევაში, თუ ცუდად გახდება და სამუშაოს შესრულებას ვერ შეძლებს. თუ ჟურნალისტი იმ ადგილიდან მუშაობს, სადაც მოსახლეობას სახლში დარჩენის ვალდებულება აქვს, მაშინ უნდა დარწმუნდეს, რომ აქვს შესაბამისი აღჭურვილობა: N95 ნიღბები, ხელთათმანები და სათვალეები.

3. როგორ უნდა მართოს ფსიქიკური ჯანმრთელობა ჟურნალისტმა

ეს პერიოდი ბევრი ადამიანისთვის სტრესულია. პროფესორი ენტონი ფაინშტაინის რჩევების გათვალისწინებით, ჟურნალისტებმა ფსიქიკურ ჯანმრთელობას შემდეგნაირად უნდა მიხედონ:

პირველ რიგში, მნიშვნელოვანია იმ ღირებული როლის აღიარება, რომელსაც ჟურნალისტიკა ასრულებს კრიზისის შედეგად დაზარალებული მოსახლეობისთვის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი ინფორმაციის მიწოდებაში. იქნება ეს კორონავირუსის შემთხვევები, ჯანდაცვასთან დაკავშირებული სხვა კრიზისული სიტუაციები, კატასტროფები თუ კონფლიქტები.

მიუხედავად ამბის მასშტაბურობისა და მნიშვნელობისა, მასზე მუშაობა ჟურნალისტების ჯანმრთელობის ხარჯზე ხარჯზე არ უნდა მიმდინარეობდეს.

პროფესორ ფაინშტაინისა და ჰანა სტორმის რჩევები:

ჩამოწერეთ სია - რისი გაკონტროლება შეგიძლიათ და რისი არა. მაგალითად, თქვენ ვერ გააკონტროლებთ ვირუსს, მთავრობის რეაგირებას, საფონდო ბირჟებს, სხვების ქცევებს. თუმცა, თქვენ შეგიძლიათ აკონტროლოთ თქვენი ქმედებები, ამიტომ გაითვალისწინეთ შემდეგი:

  • თქვენი სამუშაო მნიშვნელოვანია, მაგრამ მნიშვნელოვანია თქვენი ჯანმრთელობაც.
  • დარწმუნდით, რომ გძინავთ საკმარისად.
  • იკვებეთ სწორად; ეცადეთ თავი აარიდოთ ალკოჰოლისა და კოფეინის გადაჭარბებულად მიღებას, რამაც შესაძლოა შფოთვა გაზარდოს.
  • დაისვენეთ სამსახურისგან როგორც ციფრულად , ისე ფიზიკურად.
  • გამორთეთ ახალი ამბები და სოციალური მედია.
  • აღიარეთ, რომ ნორმალურია თუ მძიმე სურათები და ამბები თქვენზე გავლენას ახდენენ
  • თუ შეგიძლიათ, გაისეირნეთ.
  • თუ გარეთ გასვლა არ შეგიძლიათ, შესვენების სხვა გზა გამონახეთ: მაგალითად, დახედეთ ფოტოებს, რომლებიც გაბედნიერებთ (მაგ: ცხოველების ფოტოები); სცადეთ მედიტაცია, უყურეთ კომედიას, წაიკითხეთ წიგნი.
  • თუ შესაძლებელია დრო გაატარეთ ოჯახთან და მეგობრებთან - თუნდაც დისტანციურად. ონლაინ რეჟიმით მუშაობის გამო იზოლაცია დიდი პრობლემა შეიძლება გახდეს თქვენი ფსიქიკური ჯანმრთელობისთვის.
  • თუ გჭირდებათ სამსახურისგან დასვენება, თავს გრძნობთ ფიზიკურად ან ფსიქიკურად ცუდად, ნუ შეგეშინდებათ თხოვნის. ჟურნალისტებს ხშირად დახმარებისთვის თხოვნა კარგად არ გამოგვდის. თუ ასე არ მოვიქცევით, უფრო ცუდად გავხდებით და ნაკლებად შევძლებთ მუშაობას.
  • თუ ნიუსრუმის მენეჯერი ხართ, დარწმუნდით, რომ სხვებს აძლევთ მაგალითს. ნათლად ჩამოაყალიბეთ პოლიტიკა და პრიორიტეტები. მიუხედავად იმისა, რომ სიტუაცია ხშირად იცვლება ან დისტანციურად მუშაობთ, იყავით, რაც შეიძლება გამჭვირვალე. კერძოდ, ინფორმაცია იქონიეთ და გაითვალისწინეთ ისინი, ვინც შესაძლოა ამ სიტუაციაში უფრო მეტად დაუცველები იყვნენ.

იმის აღიარებით, რისი კონტროლიც არ შეგიძლიათ, ნაკლებ ემოციურ ენერგიას დახარჯავთ და ნაკლები იქნება შანსი იმისა, რომ გადაიწვებით.

"ფაქტია, რომ ჩვენ ვერ ვაკონტროლებთ, რამდენ ხანს გასტანს ეს ამბავი (კორონავირუსის გავრცელება) და ყველა შანსია იმისა, რომ ეს დიდხანს გაგრძელდება. სრული გაურკვევლობა შფოთვას ზრდის. საჭიროა საკუთარი თავები ხანგრძლივი პერიოდისთვის შევამზადოთ. იმედია, ზემოთ მოყვანილი რჩევების გათვალისწინებით, როგორც ჟურნალისტური საზოგადოება, ისე ინდივიდები, უკეთესად მოვახერხებთ ამას", - წერს ჰანა სტორმი.


ამავე თემაზე: 9 რჩევა ჟურნალისტებისთვის კორონავირუსის გაშუქებით გამოწვეულ სტრესთან საბრძოლველად

მეტი რესურსი: https://dartcenter.org/resources/covering-coronavirus-resources-journalists

წყარო: https://ethicaljournalismnetwork.org/media-ethics-safety-and-mental-health-reporting-in-the-time-of-covid-19

კატეგორია: საერთაშორისო ამბები
ზოგიერთი ქვეყნის მთავრობა ინფორმაციის ცენზურის მიზნით მოქალაქეებს ახალი ამბების ვებგვერდებსა და სოციალურ ქსელებზე წვდომას უზღუდავს. სწორედ ამიტომ ორგანიზაცია "რეპორტიორები საზღვრებს გარეშე" პრობლემის გადაწყვეტის კრეატიულ ხერხებს ხშირად მიმართავს. ორგანიზაციის მიერ პრესის თავისუფლების ხელშეწყობის მიზნით განხორციელებული ერთ-ერთი ბოლო პროექტი ვიდეოთამაშში აწყობილი ციფრული ბიბლიოთეკაა.

ამჯერად "რეპორტიორებმა საზღვრებს გარეშე" კომპანია Microsoft-ის პოპულარული ვიდეოთამაში Minecraft-ი გამოიყენეს. ცენზურის მქონე ქვეყნების ძირითად ნაწილში აკრძალულია ან შეზღუდულია ისეთი სოციალური ქსელების მოხმარება, როგორებიცაა Facebook-ი, Snapchat-ი და სხვ. თუმცა, კომპიუტერული თამაში Minecraft-ი ამ ეტაპზე არცერთ ქვეყანაში არაა დაბლოკილი. თამაშს მსოფლიოს მასშტაბით ყოველთვიურად 145 მილიონი მომხმარებელი ჰყავს. სწორედ ამ ვირტუალურ სივრცეში გაკეთდა ბიბლიოთეკა, რომელშიც რუსეთში, ეგვიპტეში, მექსიკაში, საუდის არაბეთსა და ვიეტნამში აკრძალული სტატიებია თავმოყრილი. ციფრულ ბიბლიოთეკაში ხელმისაწვდომია იმ ჟურნალისტების მასალებიც, რომლებიც თავიანთი საქმიანობის გამო მოკლეს ან დააკავეს.



“მსოფლიოს ბევრ ქვეყანაში მოსახლეობას არ აქვს თავისუფალი წვდომა ინფორმაციაზე. დაბლოკილია ვებგვერდები, აკრძალულია დამოუკიდებელი მედიასაშუალებების საქმიანობა და პრესას მთავრობა აკონტროლებს. ახალგაზრდები ისე იზრდებიან, რომ არ აქვთ საკუთარი აზრის ჩამოყალიბების შესაძლებლობა. მსოფლიოში ყველაზე პოპულარული კომპიუტერული თამაშის Minecraft-ის გამოყენებით, ჩვენ მათ დამოუკიდებელ ინფორმაციაზე წვდომას ვაძლევთ", - აცხადებს გერმანიაში "რეპორტიორები საზღვრებს გარეშეს" ხელმძღვანელი კრისტიან მირი.

alt


ორგანიზაციის ინფორმაციით, ცენზურის დასაძლევად ციფრულ ბიბლიოთეკას დროთა განმავლობაში უფრო მეტი მასალა დაემატება.

ეს პირველი შემთხვევა არაა, როცა "რეპორტიორები საზღვრებს გარეშე" პრესის თავისუფლების ხელშეწყობის მიზნით განსხვავებულ ფორმატს იყენებს. 2018 წელს ორგანიზაციამ ზოგიერთ ქვეყანაში დაბლოკილი რამდენიმე სტატია სიმღერებად აქცია, შეკრიბა და ცენზურის მქონე ქვეყნების უმრავლესობაში ხელმისაწვდომ პლატფორმებზე: Spotify-ზე, Amazon-სა და Apple Music-ზე გამოუშვა.
კატეგორია: საერთაშორისო ამბები
გამოიყენონ მხოლოდ ოფიციალური, სომხეთის მთავრობის მიერ გავრცელებული ინფორმაცია, წაშალონ "პანიკის გამომწვევი" მასალები, თუ საერთაშორისო ამბავს გამოიყენებენ, მისი წყარო სათაურშივე მიუთითონ - ეს არის წესები მედიისთვის, რომელიც საგანგებო მდგომარეობის ფარგლებში, სომხეთის მთავრობამ მედიას დაუწესა. სომხეთში უკვე დაფიქსირდა შემთხვევები, როდესაც მედიას გამოქვეყნებული მასალების წაშლა მოსთხოვეს. ეუთო და "რეპორტიორები საზღვრებს გარეშე"(RSF)  აცხადებენ, რომ ეს წესები მკაცრია. 

გამოცემა Hetq-ის ინფორმაციით, ხელისუფლების გადაწყვეტილებით, თუ სომხური მედიასაშუალებები ამ წესებს დაარღვევენ, ისინი დაჯარიმდებიან. ჯარიმა 500,000-დან 800,000-მდე დრამია. აშშ დოლარში ეს დაახლოებით $1,000-დან $1,600-მდე მერყეობს. 

საგანგებო მდგომარეობის პერიოდში ქვეყნის სამართალდამცავმა ორგანომ კორონავირუსთან დაკავშირებული პოსტებისა და სტატიების წაშლა რამდენიმე მედიასაშუალებას უკვე მოსთხოვა. მათ შორისაა გამოცემები Aravot-ი და Hraparak-ი.

Aravot-ის მასალაში გამოყენებული იყო რუსი ანალიტიკოსის, ვალერი სოლოვეის, მიერ რადიო Ekho Moskvy-სთან გაკეთებული კომენტარი იმის შესახებ, რომ რუსეთი ქვეყანაში კორონავირუსის გავრცელების რეალურ მონაცემებს მალავს. გარდა ამისა, სტატიაში სომხეთის პრემიერმინისტრის, ნიკოლ ფაშინიანის, ციტატაც იყო მოყვანილი. ფაშინიანი აცხადებდა, რომ ზოგიერთი ქვეყანა ვირუსის შესახებ სანდო სტატისტიკას არ აქვეყნებს. სტატია სომხეთის შსს-მ "საზოგადოებაში პანიკის გამომწვევად" შეაფასა, რის შემდეგაც მედიასაშუალება იძულებული გახდა მასალა დაერედაქტირებინა. სტატიიდან მხოლოდ რუსეთთან დაკავშირებული ნაწილი ამოიღეს, ფაშინიანის ციტატა კი დარჩა.

„ჩვენ გვესმის სიტუაციის დელიკატურობა, თუმცა არ ვიზიარებთ იმ შეფასებას, რომ რადიო Ekho Moskvy-თან ვალერი სოლოვეის მიერ რუსეთში არსებულ სიტუაციაზე გაკეთებულმა კომენტარმა შეიძლება სომხურ საზოგადოებაში პანიკა გამოიწვიოს. განსაკუთრებით იმის გათვალისწინებით, რომ ნიკოლ ფაშინიანმაც განაცხადა, რომ სხვა ქვეყნები შესაძლოა ზუსტ მონაცემებს არ აქვეყნებდნენ", - აცხადებს Aravot-ის ონლაინ გამოცემის რედაქტორი ანნა ისრაელიანი.

სოლოვეის კომენტარი უფლება დამცველმა არტურ საკუნცმა Facebook-ზე გააზიარა. მისი განცხადებით, პოლიციამ პოსტის წაშლა მოსთხოვა, თუმცა მან ამაზე უარი განაცხადა.

გამოცემა Hraparak-ის სტატია კი სომხეთის სასჯელაღსრულების დაწესებულებებში ამანათების მიღებაზე შეზღუდვების დაწესების გამო პატიმრების უკმაყოფილებას ეხებოდა. სომხეთის მთავრობამ ეს მასალაც "პანიკის დათესვად" შეაფასა და გამოცემას სატატია წააშლევინა.

პოლიციამ Facebook პოსტის წაშლა მოსთხოვა ჟურნალისტ მარინე ხარატიანსაც. ის სოციალურ ქსელში წერდა, რომ სომხეთის ერთ-ერთი ქარხანა სიცხიან მუშებს სამსახურში სიარულს მაინც სთხოვდა.

სომხური მედიის წარმომადგენლებისთვის ხელისუფლების მიერ დაწესებული შეზღუდვები მიუღებელია. ისინი მიიჩნევენ, რომ საგანგებო მდგომარეობის მიუხედავად, ქვეყანაში ინფორმაციის გავრცელების შეზღუდვის საჭიროება არ იყო.

30-მდე მედია ორგანიზაციის რედაქტორმა მედიასთან დაკავშირებული აკრძალვების დასაზუსტებლად სომხეთის პრემიერმინისტრის მოადგილესა და საგანგებო მდგომარეობის კომისიის ხელმძღვანელს ტიგრან ავინიანს ერთობლივი წერილით უკვე მიმართა. მედიის წარმომადგენლებს აინტერესებთ, აქვთ თუ არა კორონავირუსთან დაკავშირებით სხვა ქვეყნის სახელმწიფო მოხელის ან საერთაშორისო ორგანიზაციის მიერ გავრცელებული ინფორმაციის გამოქვეყნების უფლება და მიიჩნევიან თუ არა ისინი ოფიციალურ წყაროებად.

საგანგებო მდგომარეობის გამოცხადებისას სომხური მედიისთვის დაწესებულ შეზღუდვებს აკრიტიკებს ეუთო და "რეპორტიორები საზღვრებს გარეშე"(RSF) .

მედიის თავისუფლების საკითხებში ეუთოს სპეციალური წარმომადგენელი ჰარლემ დეზირი აცხადებს, რომ მას ესმის აკრძალვის მიზანი - თავიდან აიცილონ პანიკა და აგრესია და ებრძოლონ დეზინფორმაციას Covid-19-ის პანდემიისას, მაგრამ, ამავე დროს, მედიამ უნდა ითამაშოს გადამწყვეტი როლი მოსახლეობისთვის მნიშვნელოვანი ინფორმაციის მიწოდებასა და ყალბ ამბებთან ბრძოლაში. 

"მხოლოდ სომხეთის მთავრობის ოფიციალური ინფორმაციის გავრცელება წარმოადგენს საკმარისად მკაცრ ზომას, რომელიც ზღუდავს მედიის თავისუფლებას და წვდომას ინფორმაციასთან", - აცხადებს იგი. 

" ინფორმაციის კონტროლი ხელს უწყობს არა ეპიდემიასთან ბრძოლას, არამედ ჭორებისა და შიშის გავრცელებას", - ნათქვამია RSF-ის განცხადებაში.

 
alt

სომხეთში კორონავირუსის პანდემიის გამო საგანგებო მდგომარეობა 16 მარტს გამოცხადდა. 25 მარტის მონაცემებით, სომხეთში კორონავირუსით ინფიცირების 265 შემთხვევაა დადასტურებული, ამათგან 18 ადამიანი გამოჯანრთელდა.
კატეგორია: რესურსები


COVID-19-ის პანდემიის მუდმივად განახლებად რეჟიმში გაშუქება ბევრი ჟურნალისტისთვის შეიძლება სტრესული იყოს. რეპორტიორები მთელი დღის განმავლობაში ისმენენ ექსპერტების შეფასებებს, იმაზე, რომ სიტუაცია კიდევ უფრო გაუარესდება. ისინი აშუქებენ იმ უარყოფით შედეგებს, რაც კორონავირუსის გავრცელებამ გამოიწვია. ამიტომ, ამერიკელი ჟურნალისტმა და ტრენერმა ალ ტომპკინსმა და ფსიქოტერაპევტმა სიდნი ტომპკინსმა ჟურნალისტებისთვის ვიდეო ჩაწერეს, რომელშიც კორონავირუსის გაშუქებით გამოწვეულ სტრესსა და მასთან გასამკლავებლად გასთვალისწინებელ რჩევებზე საუბრობენ.





1. შეისვენეთ

შესაძლოა ეს სულაც არ ჩანდეს ისეთ რჩევად, რომელიც მედიაში მომუშავე ადამიანს შეიძლება მისცეთ, თუმცა აუცილებელია ცოტახნით მაინც შეისვენოთ ვირუსის გაშუქებისგან. კორონავირუსის შესახებ ამბები თან გსდევთ ყველგან: სამსახურშიც და პირად ცხოვრებაშიც, ამიტომ საჭიროა დღის კონკრეტულ პერიოდში შეისვენოთ ახალი ამბებისგან.

2. ძილი საჭიროა

სავარაუდოდ, დაძინებამდე ტელეფონს ამოწმებთ, შესაძლოა შუა ღამესაც და გაღვიძებისთანავეც. ნუ წაიკითხავთ ან უყურებთ კორონავირუსის შესახებ მასალებს ძილის წინ და დილით გაღვიძებისთანავე. ამასთანავე აუცილებელია სრულყოფილად გამოძინება, მინიმუმ 7 საათს.


3. მთელი დღის განმავლობაში ეცნობით მძიმე ინფორმაციას, რაც სტრესის გამომწვევია

შესაძლოა ფიქრობთ, რომ კორონავირუსის გაშუქება ტრავმული სტრესის გამომწვევი არ არის, თუმცა თქვენ ყოველდღიურად კითხულობთ, წერთ და ჰყვებით იმ ადამიანებზე, რომლებიც ავადმყოფობენ, შეშინებულები არიან, ნერვიულობენ იმაზე, რომ საკვები და ტუალეტის ქაღალდი გამოელევათ, ასევე ინფორმაციას ავრცელებთ ადამიანებზე, რომლებიც იღუპებიან.

აცნობიერებთ ამას თუ არა, რეალურად, ეს ისტორიები ტრავმულია. ყურადღება მიაქციეთ იმას, რამდენად ხშირად გიწევთ ამ თემებზე საუბარი. რა თქმა უნდა, ამას თავს ვერ აარიდებთ, რადგან თქვენი სამუშაო უნდა შეასრულოთ, თუმცა ცნობიერების ამაღლება და იმის გააზრება, რომ ტრავმულ სტრესთან გაქვთ საქმე, დადებითად იმოქმედებს თქვენს ფსიქიკურ მდგომარეობაზე.

4. დაუბრუნდით ნორმალურ ცხოვრებას

რაც ახლა ხდება, არ არის ცხოვრების ჩვეული რიტმი. ასეთი პანდემიის დროს ზოგჯერ გვავიწყდება კიდეც, რა არის ნორმალური. სტრესის შესამცირებლად ერთ-ერთი ხერხია ტრავმული ამბების გაშუქების შემდეგ ფოტოების ნახვა, რომელიც ნორმალურ ცხოვრებას შეგახსენებთ. ეს შეიძლება იყოს თქვენი საყვარელი ადამიანების, ცხოველების, ადგილების ფოტოები. ამ მეთოდს ხშირად მიმართავენ ჯარისკაცები, რომლებიც ჩაფხუტის შიგნით თავიანთი ოჯახის წევრების ფოტოებს ინახავენ ხოლმე. ეს გავრცელებული პრაქტიკაა პოლიციელებშიც.

რატომ აკეთებენ ამას? რადგან რაც არ უნდა ნახონ იმ დღეს, ფოტოების დახმარებით ახსოვთ, ვისთვის მიდიან სახლში და რატომ ასრულებენ თავიანთ საქმეს. ასე საკუთარ თავს შეახსენებთ, რომ რაც ნახეთ და გააშუქეთ ცხოვრებისთვის დამახასიათებელი ნორმალური მოვლენა არ არის. ამ მომენტში შესაძლოა ნორმად იქცა, მაგრამ ეს ყველაფერი დროებითია და სამუდამოდ არ გაგრძელდება.

5. თქვენი სამუშაოს მნიშვნელობა გადაწონის მიღებულ სტრესს

მკვლევრების ინფორმაციით, თქვენი საქმის მნიშვნელობის გააზრება ხელს უწყობს სამსახურებრივ სტრესთან გამკლავებას. თუ ჟურნალისტები დაიჯერებენ, რომ ისინი მნიშვნელოვან საქმეს აკეთებენ, მაშინ ტრავმისგან უფრო სწრაფად განიკურნებიან.

6. არ ჩამოშორდეთ რეალობას - მძიმე ფოტოები, კადრები და ინტერვიუები უნდა მოქმედებდეს თქვენზე

ემოციური გამოფიტვა ტრავმული სტრესის ერთ-ერთი მაჩვენებელია. ამ დროს ტრავმული მოვლენები გავლენას აღარ ახდენენ თქვენზე. მძიმე ამბების მიმართ ინდიფერენტულობა იმის ნიშანია, რომ თავდაცვის მიზნით თქვენი ემოციები მცირდება. ეს შესაძლოა გადარჩენის დროებითი მექანიზმი იყოს სამუშაო დავალების შესასრულებლად, მაგრამ ზიანის მომტანი იქნება, თუ კი ეს "ახალ ნორმად" იქცევა და რეალობას ჩამოშორდებით. ყურადღება მიაქციეთ საკუთარ გრძნობებს.

7. ყურადღება მიაქციეთ ალკოჰოლისა და საკვების მოხმარებას

თავი აარიდეთ ზიანის მომტან ჩვევებს. ყურადღება მიაქციეთ ალკოჰოლისა და საკვების მოხმარებას. როდის აკეთებთ ამას, როცა დაღლილი და დასტრესილი ხართ? არიდებთ თუ არა თავს სხვებთან კონტაქტს? ოჯახის წევრებს? ხომ არ გინდათ მარტო ყოფნა, რადგან ფიქრობთ, რომ ვერავინ გაიგებთ? - ეს არ არის კარგი. აღნიშნული პრობლემა განსაკუთრებით რეალურია სახლიდან მომუშავე ჟურნალისტებისთვის. ოფისში ბევრს არ ჭამთ, სავარაუდოდ, სამუშაო მაგიდიდან რამდენიმე ნაბიჯში მაცივარი არც გაქვთ. სახლში კი ყველაფერი სხვაგვარდაა. საკუთარ სტრესს ალკოჰოლითა და სხვა საშუალებებით არ 'ებრძოლოთ'.

8. ესაუბრეთ საყვარელ ადამიანებს

მოუყევით თქვენს ოჯახის წევრებს და მეგობრებს როგორ ხართ და რა გაწუხებთ.

თუ ბავშვები გყავთ, შეახსენეთ მათ, რომ შეუძლიათ თავის დაცვა ვირუსისგან. ბავშვები ისმენენ ახალ ამბებს მიმდინარე მოვლენებზე, ჭორებს და ბევრ არასანდო ინფორმაციას იღებენ მეგობრებისგან და სოციალური მედიიდან. ნება მიეცით მათ შეიტყონ სიმართლე თქვენგან და სწორედ თქვენ იყოთ მათი ინფორმაციის სანდო წყარო. გაითვალისწინეთ ისიც, რომ ბავშვები სწავლობენ დაძაბულ ვითარებაზე რეაგირებას ისე, როგორც თქვენ რეაგირებთ ასეთ მოვლენებზე.

9. ნუ დაელოდებით თქვენ უფროსს

ნუ დაელოდებით თქვენი ხელმძღვანელის შეკითხვას იმაზე, გჭირდებათ თუ არა დასვენება. განსაკუთრებით, მაშინ, როდესაც დისტანციურად მუშაობთ, თქვენს უფროსს შესაძლოა წარმოდგენა არ ჰქონდეს როგორ გრძნობთ თავს. ასეთ დროს მნიშვნელოვანია თანამშრომლების გამხნევებაც. ყურადღება მიაქციეთ იმ მათ, ვინც მძიმე თემებზე მუშაობენ. უთხარით, რომ თუ საუბარი მოუნდებათ მის გვერდით იქნებით. დისტანციურად მუშაობისას სასურველია ჩვეულებრივზე მეტი კომუნიკაცია. შესაძლოა არ გყავდეთ გვერდით ვინმე, ვისაც მომხდარს გაუზიარებთ, ამიტომ მხოლოდ მიმოწერას ნუ დასჯერდებით, აიღეთ ტელეფონი და ესაუბრეთ ადამიანებს.

გახსოვდეთ:

ქალები კაცებთან შედარებით უფრო მეტ წნეხს განიცდიან სტრესის ნიშნების ჩვენებისას, რადგან ხშირად ქალების შემთხვევაში იმის ჩვენება, რომ მათზე ამბავმა ემოციურად იმოქმედა შესაძლოა სისუსტედ იყოს აღქმული, როცა კაცის შემთხვევაში ამას შესაძლოა უფრო "ადამიანობად" და მგრძნობიარობად აღიქვამდნენ.

როდესაც საუბრობთ, რომ ნორმალურია ფსიქიკური სტრესი, ეს სხვებს უადვილებს აღიარონ და შეამჩნიონ თავიანთი სტრესული მდგომარეობა.

როდესაც დასტრესილი ხართ და თქვენი გონება ერთდროულად ახალი ამბების გაშუქებასა და ყოველდღიური ცხოვრების სტრესორებზე ფიქრობს, უბედური შემთხვევების მეტი რისკია, ამიტომ საჭესთან მშვიდად, ფხიზელი გონებითა და ყურადღებით იყავით.

მნიშვნელოვანია გაითვალისწინოთ: თუკი გჯერათ თქვენი სამუშაოს მნიშვნელობის, მაშინ სტრესისა და ტრავმისგან ბევრად სწრაფად გათავისუფლდებით, ამიტომ, გახსოვდეთ, რომ თქვენი საქმე მნიშვნელოვანია.


გარეკანის ფოტო: AP Photo/Andrew Medichini 
კატეგორია: საერთაშორისო ამბები
ახალი კორონავირუსის მსოფლიოს მაშტაბით გავრცელებამ და ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის მიერ პანდემიის გამოცხადებამ მედიის დღის წესრიგიც შეცვალა. ბოლო რამდენიმე კვირაა ახალი ამბების ძირითადი ნაწილი კორონავირუსთან დაკავშირებულ თემებს ეთმობა. მედიაორგანიზაციები ცდილობენ საკითხი მრავალფეროვანი ფორმატით გააშუქონ, იქნება ეს ლაივ ბლოგინგი, პოდკასტები, გრაფიკული კონტენტი თუ სხვა. პანდემიამ გავლენა იქონია ნიუსრუმების დღის წესრიგზე. უსაფრთხოების მიზნით, ჟურნალისტებს განსხვავებულ გარემოში უწევთ მუშაობა.

როგორ მუშაობენ იტალიელი ჟურნალისტები


კორონავირუსის კრიზისის გაშუქებაში იტალიური მედია მნიშვნელოვან როლს ასრულებს, რადგან ქვეყანა, ვირუსით ინფიცირების შემთხვევებით, ჩინეთის შემდეგ მეორე ადგილზეა. ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე 10 მარტს კარანტინი გამოცხადდა და დაიხურა დაწესებულებების უმრავლესობა, თუმცა პრესის ჯიხურები "ძირითადი საჭიროებების" ჩამონათვალში შედის და იტალიის მასშტაბით აფთიაქებთან და სუპერმარკეტებთან ერთად მუშაობას განაგრძობს.


alt
მილანი, იტალია, 14 მარტი, 2020 წ. CC: Reuters

მოსახლეობისგან განსხვავებით, რეპორტიორებს სამუშაო მიზნებით ქვეყანაში გადაადგილების ნებართვა აქვთ, თუმცა ამისთვის თან შესაბამისი დოკუმენტების ტარება მოეთხოვებათ. The Guardian-ის ინფორმაციით, იტალიაში ინფიცირებულთა შორის ჟურნალისტებიც არიან. უსაფრთხოების მიზნით ქვეყნის გაზეთებში დასაქმებული რეპორტიორები დღეს უკვე სახლიდან მუშაობენ. დისტანციურ რეჟიმზეა გადასული იტალიის წამყვანი ყოველდღიური გაზეთი Corriere della Sera-ც.

შედარებით განსხვავებული ვითარებაა სატელევიზიო ჟურნალისტებისთვის. ტელეკომპანია Rai-ის თანამშრომლები, რომლებიც კორონავირუსს რისკსაშიში ზონებიდან აშუქებდნენ და ე.წ წინა ხაზზე მუშაობდნენ ახლა თვითიზოლაციაში არიან. თანამშრომლების ნაწილი კი მუშაობას ოფისში ცვლებში განაგრძობს.

"ოფისში უსაფრთხოების წესებს ვიცავთ, ვატარებთ ნიღბებს და ვიყენებთ ხელთათმანებს, ასევე ვიცავთ 1-მეტრიან დისტანციას. მაგალითად, შეხვედრებისთვის განკუთვნილ ოთახში შესვლა, რომელიც მაქსიმუმ 6 ადამიანზეა გათვლილი, ახლა მხოლოდ 3 ადამიანს შეუძლია", - აცხადებს Rai News 24-ის ჟურნალისტის ანჯელო ამელიო.

კორონავირუსმა მთლიანად შეცვალა სხვადასხვა სფეროს ჟურნალისტების დღის წესრიგი.

მილანში მომუშავე ლუიჯი მასტროდონატო ამბობს, რომ ბოლო რამდენიმე კვირაა ჟურნალისტებს, რომლებიც სპორტის, კულტურისა და ღონისძიებების გაშუქებაზე მუშაობდნენ, შექმნილი სიტუაციის გამო დასაწერი, ფაქტობრივად, არაფერი აქვთ. მიმდინარე მოვლენების ჟურნალისტები კი მთლიანად Covid-19-ზე არიან ფოკუსირებული.

პანდემია მუშაობის პროცესს ურთულებს საგამოძიებო ჟურნალისტებსაც.

"იმ ტიპის ჟურნალისტიკისთვის, რომელზეც მე ვმუშაობ, კორონავირუსი კატასტროფაა. კონფიდენციალურ და საიდუმლო დოკუმენტებს გამომძიებლებისგან, პროკურორებისგან, ადვოკატებისგან, მოსამართლეებისა და იმ სხვა წყაროებისგან ვიღებ, რომელთა ანონიმურობა საჭიროა და, შესაბამისად, ტელეფონით ან ელ-ფოსტით არასდროს მეკონტაქტებიან. რადგან პირისპირი შეხვედრის დანიშვნის შესაძლებლობა არ მაქვს, თავს უფუნქციოდ ვგრძნობ", - აღნიშნავს ჟურნალ L'espresso-ს გამომძიებელი ჟურნალისტი პაოლო ბიონდანი.

alt
პაოლო ბიონდანი დისტანციურად მუშაობისას


ნიუსრუმების დღის წესრიგი მსოფლიოში
 

კორონავირუსის პანდემია მხოლოდ იტალიურ და ჩინურ მედიასაშუალებებს არ შეხებიათ. მსოფლიოში ცნობილი მედია ორგანიზაციების ნაწილი შესაძლებლობების ფარგლებში ონლაინ მუშაობის რეჟიმშია გადასული.

Conde Nast-ი, CBS News-ის ნიუ-იორკის ოფისი, The New York Times-ი, The Washington Post-ი, The Los Angeles Times-ი, BuzzFeed-ი, Business Insider-ი, Refinery29-ი, New York Magazine-ი, Politico-ი, Axios-ი, WarnerMedia და სხვა მედია კომპანიები თანამშრომლებს დისტანციურად მუშაობისკენ მოუწოდებენ.

ამერიკის შეერთებულ შტატებში ტოქშოუები, რომლებსაც აუდიტორია ჰყავდა, გადაცემების მათ გარეშე ჩაწერაზე გადადიან. მათ შორისაა, ABC-ის ცნობილი შოუები The View და Good Morning America.

მიუხედავად ამისა, ახალი ამბების გაშუქება ბოლომდე ონლაინ რეჟიმში შეუძლებელია. ასეთ შემთხვევებში ნიუსრუმებში მკაცრადაა დაცული უსაფრთხოების წესები, განსაკუთრებით, სოციალური დისტანცია.

" ჩვენი თანამშრომლების მცირე ნაწილს ჩვენს ოფისში არსებული შესაბამისი აპარატურისა და აღჭურვილობის გარეშე სამუშაოს შესრულება არ შეუძლია. ამიტომ, ეს თანამშრომლები ნიუსრუმიდან მუშაობენ, თუმცა იცავენ დისტანციას", - აცხადებს Washington Post-ის წარმომადგენელი.

San Francisco Chronicle-ის 155-წლიანი ისტორიის განმავლობაში კი გამოცემის ნიუსრუმი პირველად მთლიანად დაიხურა.

alt
cc: Jessica Christian / The Chronicle

"ჟურნალისტები ყოველთვის კრიზისისკენ მივრბივართ. როცა ხანძარია ვიცვამთ დამცავ აღჭურვილობას და მივიწევთ ცეცხლისკენ, მივრბივართ სროლის ადგილზე და ვუერთდებით ხალხის მსვლელობებს, რომლებიც შესაძლოა არაპროგნოზირებადი იყოს. არ აქვს მნიშვნელობა რა ტიპის კატასტროფაა, მნიშვნელოვანი ამბის დროს ჩვენი ნიუსრუმი უფრო ხალხმრავალი და ხმაურიანი ხდება, თუმცა ამ ერთი გამონაკლისის გარდა", - წერს The Chronicle-ის მთავარი რედაქტორი ოდრი კუპერი კორონავირუსის გამო კომპანიაში შექმნილ სიტუაციაზე.

რამდენიმე დღეა გაზეთის თანამშრომლები დისტანციურ მუშაობაზე გადავიდნენ. თათბირები ვიდეო კონფერენციებით ეწყობა. თუმცა ამ შემთხვევაშიც არიან დასაქმებულები, რომლებიც სახლიდან ვერ მუშაობენ. მათ შორის ფოტოგრაფები, ოპერატორები და რეპორტიორები, რომლებიც ჰოსპიტალებში, აეროპორტებსა და ქუჩებში არსებულ სიტუაციას აშუქებენ.


alt
ფოტოჟურნალისტი ჯესიკა კრისტიანი სამუშაო სივრცედ ავტომობილს იყენებს.
cc: Jessica Christian / The Chronicle

"ასეთ დროს ჟურნალისტები ჩვენს პირად მოთხოვნილებებს გვერდით ვდებთ, რათა დავრწმუნდეთ, რომ გაქვთ ახალი ამბების წყარო, რომელსაც ენდობით. ჩვენ ამით ძალიან ვამაყობთ და ეს არასდროს შეიცვლება", - წერს კუპერი.

ამერიკელი ჟურნალისტის ალ ტომპინსის თქმით, კი ასეთ სიტუაციებში ჟურნალისტების ერთგვარ წესად იქცა ჯანმრთელობისთვის საშიშ ადგილებზე მისვლა ( იქნება ეს აეროპორტები, ხალხმრავალი ადგილები, კლინიკები და სხვ.) და ამავე დროს ხალხისთვის მოწოდება არ მივიდნენ იქ, სადაც თვითონ იმყოფებიან. საზოგადოებისთვის აუცილებელია იცოდეს სიმართლე, რამდენად დიდ პრობლემას წარმოადგენს ვირუსი, მალავს თუ არა მთავრობა ინფორმაციას, როგორ უნდა მიხედონ ადამიანებმა თავს და ამავე დროს დაეხმარონ ჭორებით გამოწვეული უმიზეზო შიშებისგან დამშვიდებაში. აუდიტორიისთვის საჭირო ინფორმაციის მიწოდებისთვის კი საჭიროა ჟურნალისტების ჯანმრთელობა. ყველა ნიუსრუმმა უნდა შეიმუშავოს უსაფრთხოების პრინციპები, რომელსაც თანამშრომლები მკაცრად დაიცავენ.

შეერთებულ შტატებში ქალაქი სიეტლი ვირუსის გავრცელების ერთ-ერთი ცხელი წერტილია. ადგილზე მომუშავე NBC-ის ტელევიზია KING-TV-ი ჟურნალისტებისთვის შემდეგი უსაფრთხოების წესებით ხელმძღვანელობს:

• შეხვედრები/თათბირები ტარდება მცირე ჯგუფებში, ღია სივრცეში.
• ნიუსრუმში არ მიდის არცერთი თანამშრომელი, რომელსაც ვირუსის რაიმე სიმპტომი აქვს.
• თანამშრომლები ერთმანეთს არ ართმევენ ხელს და იცავენ დისტანციას.
• ყველა, ვისაც შეუძლია მუშაობს სახლიდან.
• თანამშრომლებს დაურიგდათ ანტიბაქტერიული გელები და ხელსახოცები.
• ნიუსრუმში მეტი დატვირთვით მუშაობს დასუფთავების სამსახური.
• ოპერატორები წმენდენ მიკროფონებს.
• გამოყენებამდე იწმინდება სამუშაო მაგიდა.
• ხელების დაბანა არის პრიორიტეტი.
• სასწავლო პროცესის შეწყვეტის გამო შესაძლებლობების ფარგლებში იცვლება განრიგი სკოლის მოსწავლე მშობლებისთვის.
• კომპანია ითვალისწინებს უშუალოდ რისკჯგუფში შემავალ ან ასეთი ოჯახის წევრის მქონე თანამშრომლის თხოვნებს.

რა ფორმით აშუქებს სხვადასხვა მედიასაშუალება კორონავირუსს


ონლაინ გამოცემების ნაწილი კორონავირუსის თემაზე არსებულ ყველა სიახლესა და ვიზუალურ მასალას ერთად უყრის თავს.

მაგალითად, გამოცემა South China Morning Post-მა საკითხის გასაშუქებლად ვებგვერდზე კორონავირუსის ცალკე რუბრიკა გამოყო. მუდმივად განახლებად ინფორმაციას სპეციალურად შექმნილი ბიულეტენის სახით ავრცელებს The Washington Post-ი. მასალა მსოფლიოსა და აშშ-ში ვირუსის გავრცელების მონაცემების გარდა, ხშირად დასმულ კითხვებზე პასუხებსა და ინფოგრაფიკებს მოიცავს. ყოველდღიურად ლაივ რეჟიმში Covid-19-ის სიახლეებს აშუქებენ CNN-ი, BBC-ი და The Guardian-ი.

კორონავირუსის თემაზე ყოველდღიური პოდკასტი აქვს CNN-ს. მასალის ავტორი სამედიცინო კორესპონდენტი სანჯეი გუპტაა. პოდკასტი ვირუსთან დაკავშირებულ ფაქტებსა და გავრცელებულ მითებს ეხება. ჟურნალისტი პასუხებს სცემს ყველაზე ხშირად დასმულ შეკითხვებს. მაგალითად, პოდკასტის თემები იყო სახის ნიღბების ეფექტურობა ვირუსთან ბრძოლაში, კორონავირუსის ტესტირების საკითხი, მოგზაურობისთვის მომზადება და სხვ. თითოეული ეპიზოდის ქრონომეტრაჟი 15 წუთია.

alt

ლატვიაში არსებულმა რუსულენოვანმა გამოცემა Meduza-მ კი თავის აუდიტორიას ქვიზები შესთავაზა.

alt

მკითხველს კორონავირუსის შესახებ სიმართლისა და სიცრუის დადგენა უწევთ. ხოლო ესპანურმა ონლაინ გაზეთმა Eldiario.es-მა თავის მკითხველს კორონავირუსის ინტერაქტიულ რუკაზე წვდომა მისცა. შესაბამისი პროგნოზირების მოდელის გამოყენებით რუკაზე ასახულია, რომელ უბნებში უფრო მეტადაა ვირუსით დაინფცირების შანსები.

alt


პარაგვაის გამოცემა El Surtidor-ი კი კორონავირუსის გასაშუქებლად კომიქსის სტილის ჟურნალისტიკას იყენებს.

 alt

 


სრულად ან ნაწილობრივ დისტანციურ მუშაობაზე გადავიდნენ მედიაორგანიზაციები საქართველოშიც. ამ თემაზე წაიკითხეთ:

 


გარეკანის ფოტო: Photo: Jessica Christian, The Chronicle
კატეგორია: რესურსები

ტექნოლოგიების ხანაში აუდიტორიის ნაწილი მედია კონტენტს სმარტფონებში ნახულობს. შესაბამისად, საერთაშორისო გამოცემები ამბის ვიზუალიზაციის ისეთ ფორმებს მიმართავენ, რომლებიც მობილურის ფორმატს მოერგება. გთავაზობთ, სმარტფონისთვის ამბის ვიზუალური თხრობის რამდენიმე მაგალითს.

1. მოკლე განმარტებითი ვიდეო, მოკლემეტრაჟიანი დოკუმენტური მასალა

თხრობის ამ ფორმატს უკვე არაერთი მედია ორგანიზაცია მიმართავს. თუმცა ამ კუთხით პიონერები by AJ+ და NowThis-ია. ამ ტიპის მოკლე ვიდეოებში ანიმაციები და სუბტიტრებია გამოყენებული.

 



2. "სთორები"

ამ ტიპის კონტენტი ძირითადად Instagram-ისა და Snapchat-ისთვის იქმნება. ზოგიერთი მედია "სთორების" ფორმატს ვებგვერდზე სტატიებშიც იყენებს - მომხმარებელს შეუძლია მობილურში გვერდებზე ჰორიზონტალურად გადავიდეს.

მაგალითი: BBC: A mission of astonishing discovery , Washington Post: A city destroyed by riot






3. “SCROLLYTELLING”-ი

ეს არის სვეტის ფორმით დაწერილი გრძელი სტატია, რომელსაც სმარტფონის მომხმარებელი ე.წ "სქროლვით" კითხულობს. მასალაში გამოყენებულია ფოტოები, ვიდეოები, გრაფიკები და ა.შ

 


4. მონაცემთა ვიზუალიზაცია


ძირითადი ტექსტის გარეშე, ინფორგრაფიკებითა და მონაცემებით შექმნილი ინტერაქტიული ფორმატი.

  



5. სტრუქტურიზებული სტატიები და ჩამონათვალი

კონკრეტული თემის ირგვლივ დანომრილი, ტიპოგრაფიული ან სხვა ფორმით სტრუქტურიზებული ვიზუალური მასალა. ხშირად იყენებს BuzzFeed-ი და Huffington Post-ი.

მაგალითი: Quartz: How We’ll Win




6. პერსონალიზებული თხრობა, ადაპტირებული მასალები

ამ შემთხვევაში ამბავი იფილტრება მკითხველის პერსონალური არჩევანიდან გამომდინარე. ასეთი ფორმით გადმოცემული ამბავი მომხმარებელზეა ადაპტირებული და მის ინტერესებს შეესაბამება.

მაგალითი: BBC: Life expectancy calculator

 


7. LIVE ბლოგინგი - განახლებადი ინფორმაცია

გამოცემები ამ ფორმატს მნიშვნელოვანი მოვლენების დროს იყენებენ. იქნება ეს სპორტული, კულტურული ღონისძიებები თუ პოლიტიკური შეხვედრები.



8. ბოტები, ამბის ავტომატიზებული თხრობა

სპორტული ღონისძიებებისა და არჩევნების, ასევე სხვა მოვლენების გასაშუქებლად ზოგიერთი მედია ბოტებს იყენებს, რომელიც მომხმარებელს ინფორმაციას შეტყობინების სახით უგზავნის.



9. 360° ვიდეო, ვირტუალური და გაფართოებული რეალობა

The Guardian-სა და The New York Times-ს თავიანთი აპლიკაციებისთვის ვირტუალური რეალობის გამოყენებით სხვადასხვა თემაზე აქვთ მასალები მომზადებული.

მაგალითი: New York Times: Daily 360




მომზადებულია http://mobvis.gtc.ox.ac.uk/storytypes/-ის მიხედვით

კატეგორია: საერთაშორისო ამბები
მსოფლიოში კორონავირუსის შემთხვევების მატებასთან ერთად ინტერნეტსივრცეში ვირუსთან დაკავშირებული დეზინფორმაციის გავრცელების სიხშირეც იზრდება. ზოგიერთ შემთხვევაში შეცდომაში შემყვანი მასალების ტირაჟირებას ხელს მედია უწყობს. ჯერ კიდევ თებერვლის დასაწყისში საერთაშორისო საინფორმაციო ვებგვერდებზე გამოქვეყნდა რუკა, რომელიც თითქოს კოვიდ-19-ის გავრცელების არეალს აჩვენებდა, რეალურად კი ის საერთაშორისო ფრენების ამსახველ რუკას წარმოადგენდა.


alt


როგორ მოხვდა მედიაში რუკა შეცდომით? 
 
ინგლისის ერთ-ერთი უნივერსიტეტის World Population Project-ის ფარგლებში გამოქვეყნდა კვლევა, რომელშიც პროგნოზირებული იყო, კორონავირუსის ეპიცენტრში- ქალაქ უხანში კარანტინის გამოცხადებამდე ორი კვირით ადრე, უხანელების მგზავრობის სავარაუდო მიმართულებები. პროექტის ავტორებმა კვლევაზე მუშაობისას წინა წლების ავიარეისებისა და უხანის მცხოვრებელთა მობილურების მონაცემები გამოიყენეს. კვლევის შედეგად მიღებული პროგნოზი ასეთი იყო: ქალაქის იზოლაციამდე შესაძლოა უხანის 60,000-მდე მცხოვრებს მსოფლიოს 400-მდე ქალაქში ემგზავრა.

მკვლევრებმა თავიანთი მიღებული შედეგები ნაწილ-ნაწილ Twitter-ზე გამოაქვეყნეს, მათ შორის იყო რუკაც, რომელიც მსოფლიოში არსებულ საერთაშორისო ფრენებს ასახავდა, თუმცა დაზუსტებული არ იყო, რომ ეს რუკა კორონავირუსის შესახებ კვლევის ნაწილს არ წარმოადგენდა.

მას შემდეგ რაც სოციალური ქსელების მომხმარებლებმა იკითხეს, აღნიშნული რუკაზე წითელი ხაზები კვლევით მიღებულ შედეგებს ასახავდა თუ არა. მკვლევართა გუნდმა განაცხადა, რომ რუკა კვლევას არ უკავშირდებოდა და ის გლობალური საჰაერო ქსელის მასშტაბის საჩვენებლად გამოაქვეყნეს. მოგვიანებით, გვერდიდან რუკა წაიშალა, თუმცა გრაფიკული გამოსახულება მაინც მოხვდა რამდენიმე ავსტრალიური გამოცემის, The Sun-ის, Daily Mail-ისა და Metro-ს ვებგვერდებზე.

alt


ავსტრალიური არხის 7News-ის ეთერში კი რუკა კორონავირუსის გავრცელების მასშტაბის საჩვენებლად გამოიყენეს. ვიდეოს 7 მილიონზე მეტი ნახვა აქვს. წამყვანის თქმით, რუკაზე წითელი ხაზებით 5 მილიონი უხანელია აღნიშნული, რომლებმაც ქალაქი დატოვეს. რეალურად კი ეს ხაზები მსოფლიოს მასშტაბით საჰაერო მარშრუტებს ასახავს.


ყალბი „სქრინშოტები“

კიდევ ერთი მასობრივად გავრცელებული შეცდომაში შემყვანი ინფორმაცია კორონავირუსის განკურნების შესახებ ე.წ სქრინშოტი იყო, რომელზეც ახალი ამბების გამოშვების მიმდინარეობისას ტიტრებში იკითხებოდა წარწერა "მარიხუანა კლავს კორონავირუსს".

alt

ე.წ სქრინშოტები ყალბი ინფორმაცის გავრცელების ერთ-ერთი ეფექტური და ხშირად გამოყენებადი ფორმაა. ხალხი ძირითად შემთხვევებში სქრინშოტს იმისთვის იღებს, პროვოკაციული ან შეცდომით დაწერილი პოსტი შეინახოს, რომელიც, დიდი ალბათობით, მალევე წაიშლება. სქრინშოტი კი "რეალობის" გამოსააშკარავებლად გამოიყენონ. როდესაც ყალბი სქრინშოტები ვრცელდება და მისი ორიგინალი ვარიანტის ნახვა შეუძლებელია, დიდია ალბათობა იმისა, ხალხმა იფიქროს, რომ ორიგინალი მასალა წაშალეს და მისი ავთენტურობა დაიჯეროს.

გარდა ამისა, ყალბი სქრინშოტი დეზინფორმაციის გამავრცელებელია არამარტო კონკრეტული თემის, არამედ უშუალოდ ინფორმაციის წყაროს შესახებაც. ამიტომ, რაც არ უნდა რეალურად გამოიყურებოდეს სქრინშოტი, მაინც არსებობს იმის შანსი, რომ ის ფოტოშოპის შედეგს წარმოადგენს.

Poynter-ის ინფორმაციით, კორონავირუსთან დაკავშირებული ინფორმაცის გადასამოწმებლად 39 ქვეყნის 90-ზე მეტი ფაქტჩეკერი მუშაობს და მიღებულ შედეგებს სოციალურ ქსელებში ჰეშთეგებით #CoronaVirusFacts / #DatosCoronaVirus alliance-ით ავრცელებენ.
კატეგორია: საერთაშორისო ამბები
The Associated Press-მა დავოსში მსოფლიო ეკონომიკურ ფორუმზე გადაღებული ფოტოდან უგანდელი ეკოქატივისტის ვანესა ნაქათე ამოჭრისთვის ბოდიში მოიხადა.

AP-მ მასალა გამოაქვეყნა, რომლის ფოტოზეც გრეტა თუნბერგი და სხვა აქტივისტები იყვნენ გამოსახული, თუმცა სურათის ერთი მხარე, რომელზეც უგანდელი ეკოაქტივისტი ჩანდა მოჭრილი იყო.

alt


ნაქათემ რამდენიმე მედიასაშუალება, მათ შორის AP-მი რასიზმში დაადანაშაულა და გამოცემის მასალა Twitter-ზე გააზიარა წარწერით: რატომ ამომშალეთ ფოტოდან? მეც ჯგუფის ნაწილი ვიყავი"
 
alt

მოგვიანებით, AP-მ iMediaEthics-ს განუმარტა, რომ სტატიის ფოტო მისი ორიგინალი ვერსიით ჩაანაცვლეს, რომელშიც უგანდელი აქტივისტიც ჩანდა, გარდა ამისა მასალას სხვა ფოტოებიც დაემატა, რომელზეც ასევე ვანესა ნაქათე იყო გამოსახული.

“ვნანობთ იმ ფოტოს გამოქვეყნებას, რომელზეც გამოსახული ერთადერთი ფერადკანიანი ადამიანი - ეკოაქტივისტი ვანესა ნაქათე ამოჭრილია. როგორც ახალი ამბების ორგანიზაციას, გვაღელვებს ზუსტად ავსახოთ მსოფლიო, რომელსაც ვაშუქებთ. ჩვენს ჟურნალისტებს ვასწავლით იყვნენ მგრძნობიარენი ინკლუზიური თემების გაშუქებისას. საკითხთან დაკავშირებით ვესაუბრეთ ჟურნალისტებს და ამ შეცდომიდან გაკვეთილს ვისწავლით", - ნათქვამია AP-ის განცხადებაში .

alt

გარდა ამისა, უგანდელ ეკოაქტივისტს უშუალოდ ბოდიში მოუხადა Associated Press-ის აღმასრულებელმა რედაქტორმა სალი ბაზბიმ.

“ვანესა, AP-ის სახელით მინდა გითხრა თუ როგორ ვწუხვარ, რომ ფოტოდან ამოგჭერით. ეს შეცდომა იყო, ჩვენ ვიაზრებთ, რომ ამით შენი ხმა ჩავახშეთ და ბოდიშს გიხდით. ყველანი ვიმუშავებთ იმისთვის, რომ ამ შემთხვევიდან ვისწავლოთ", - წერს ბაზბი Twitter-ზე.

alt
 
ინციდენტთან დაკავშირებით კომენტარი გააკეთა AP-ის ფოტოგრაფიის განყოფილების ხელმძღვანელმა დევიდ ეიკმაც. მისი განმარტებით, ფოტოგრაფი დროში იყო შეზღუდული, ცდილობდა ფოტო სწრაფად გადაეღო, შემდეგ კი ის კომპოზიციიდან გამომდინარე, უკანა ფონზე არსებული შენობის გამო მოჭრა.

წყარო: https://www.imediaethics.org
კატეგორია: მულტიმედია
alt


ცნობილი კალათბურთელი კობი ბრაიანტი 26 იანვარს ტრაგიკულად ავიაკატასტროფის შედეგად დაიღუპა. შემთხვევას ბრაიანტის 13 წლის ქალიშვილი და კიდევ 7 ადამიანი ემსხვერპლა. NBA-ის ვარსკვლავის დაღუპვა თავდაპირველად მედიაში ბევრი არაზუსტი დეტალით გაშუქდა, კრიტიკა მოჰყვა ამერიკულ ტაბლოიდ TMZ-ის, რომელმაც ერთ-ერთმა პირველმა გაავრცელა ცნობა ბრაინატის დაღუპვის შესახებ. აუდიტორიაში განსხვავებული რეაქციები გამოიწვია ბრაიანტის გაუპატიურების ბრალდების სკანდალის გახსენებამ The Guardian-ისა და Washington Post-ის ჟურნალისტების მიერ. კალიფორნიის ქალაქ ლოს-ანჯელესში მომხდარი შემთხვევა მომდევნო დღეების განმავლობაში როგორც ამერიკის, ისე საერთაშორისო მედიის მთავარი თემად იქცა.

როდის უნდა გაეშუქებინა კობი ბრაიანტის დაღუპვის ამბავი TMZ-ის?

"TMZ-ის 14-წლიან ისტორიაში ვებგვერდზე ნახვების მიხედვით კობი ბრაიანტის დაღუპვა ყველაზე დიდი ამბავია", - ასე შეაფასა TMZ-ის დამფუძნებელმა ჰარვი ლევინმა ინფორმაცია, რომელიც ოფიციალურად დადასტურებამდე 4 საათით ადრე პირველმა სწორედ მისმა მედიასაშუალებამ გაავრცელა.

TMZ-ი მალევე არაერთი ადამიანის კრიტიკის ობიექტად იქცა. მათ შორის იყო ლოს ანჯელესის შერიფი ალექს ვიანუევა, რომელმაც კონფერენციაზე ტაბლოიდი გააკრიტიკა და განაცხადა, რომ "მსხვერპლების ოჯახებისთვის მათი ახლობლების დაღუპვის შესახებ ამბის TMZ-დან გაგება შეურაცხმყოფელი და შეუფერებელია".

იმავე ბრალდებით, რომ გამოცემამ იქამადე გაავრცელა კობი ბრაიანტის დაღუპვის შესახებ ინფორმაცია, ვიდრე მისი და სხვა მსხვერპლების ოჯახის წევრები გაიგებდნენ, ტაბლოიდის წინააღმდეგ პეტიცია შეიქმნა, რომელსაც ამ დროის მონაცემებით, ნახევარ-მილიონზე მეტი ადამიანი აწერს ხელს.alt

 ჰარვი ლევინი გააკრიტიკა და თავის აუდიტორიას პეტიიციის მხარდაჭერისკენ მოუწოდა მსახიობმა ელენ პომპეომაც.


 
TMZ-ის დამფუძნებელმა კობი ბრაიანტის დაღუპვის შესახებ ინფორმაციის გავრცელების სარედაქციო გადაწყვეტილება კი ტელეკომპანია FOX 11-ის ეთერში განმარტა. ლევინის განცხადებით, ამბის გავრცელებამდე ერთი საათით ადრე ბრაიანტის დაღუპვის შესახებ ცნობა კალათბურთელთან დაახლოებულ რამდენიმე პირთან სატელეფონო საუბრების საშუალებით გადაამოწმა და მათგანვე მიიღო ინფორმაცია, რომ ბრაიანტის ოჯახმა ტრაგედიის შესახებ იცოდა, რის შემდეგაც ამბავი ვებგვერდზე გამოაქვეყნეს. თუმცა რჩებოდა კიდევ ერთი ეთიკური დილემა: ბრაიანტის ოჯახის გარდა, სხვა მსხვერპლების ოჯახებმა ხომ არ გაიგეს ამბავი სწორედ მედიიდან? რაზეც ტაბლოიდის დამფუძნებელს შემდეგი არგუმენტი აქვს.


                                       

"არსებობს რომელიმე ახალი ამბების ორგანიზაცია, რომელმაც განაცხადა, რომ ასე არ უნდა მოვქცეულიყავით? ვფქრობ, სამართლიანია ამ თემის [სხვა მსხვერპლთა ოჯახის წევრების მიერ ამბის მედიიდან შეტყობა] განსახილველად წინ წამოწევა, მაგრამ პრობლემა მდგომარეობს ამაში: რამდენ ხანს უნდა მოგვეცადა? შერიფმა გუშინ კონფერენციაზე კობის იდენტიფიცირება მოახდინა. ასე რომ, რა დროზე საუბრობენ? რეალობა ისაა, რომ მსოფლიოში ნებისმიერმა მედია ორგანიზაციამ ამბავი იმაზე ბევრად ადრე გააშუქა, ვიდრე მსხვერპლების სახელები გახდა ცნობილი. თქვენ [როგორც ტელევიზიას] გაგიშუქებიათ ავიაკატასტროფები და როცა ეს ხდება ტელევიზიით აცხადებთ, რომ თვითმფრინავი ჩამოვარდა, არავინ გადარჩენილა, ამბობთ სად მიფრინავდა და რეისის ნომერსაც კი ასახელებთ. გამოდის, [პირობითად] 300 ადამიანს შეატყობინეთ, რომ მათი ნათესავები თვითმფრინავში ისხდნენ, თუ მათ იცოდნენ, რომ ისინი ამ რეისზე იყვნენ. მაგრამ თქვენ ამას აკეთებთ და ასე უნდა მოიქცეთ კიდეც, რადგან ეს ახალი ამბავია და მასზეც იგივე პრინციპი ვრცელდება", - განაცხადა ლევინმა.

შეცდომები და შესწორების პრაქტიკა თემის გაშუქებისას

TMZ-ი ერთადერთი არ ყოფილა, რომელიც კობი ბრაიანტის დაღუპვის გაშუქებასთან დაკავშირებით გააკრიტიკეს. ამბის გავრცელებისას შეცდომები დაუშვეს ცნობილმა მედიასაშუალებებმა. მათ შორის BBC-მ. ტელეკომპანიის ახალი ამბების ერთ-ერთ სეგმენტში ბრაიანტის დაღუპვის შესახებ ინფორმაციას შეცდომით "ლოს-ანჯელეს ლეიკერსის" მოთამაშის ლებრონ ჯეიმსის კადრები გასდევდა.

                                       


მომხდარს გადაცემის რედაქტორმა პოლ როიალმა "ადამიანური შეცდომა" უწოდა და ბოდიში Twitter-ზე მოიხადა.

შეცდომები დაუშვეს სხვა გამოცემებმაც. iMediaEthics-ის ცნობით, თავდაპირველად ვრცელდებოდა ინფორმაცია, რომ ბრაიანტის გარდა კიდევ 4 ადამიანი დაიღუპა. რის გამოც შესწორება შეიტანეს და ბოდიში მოიხადეს Vox-მა და KXAN-მა.

altABC News-მა აკრედიტაცია დროებით შეუჩერა თავის კორესპონდენტს მეთ გატმენს, მას შემდეგ, რაც მან შეცდომით განაცხადა, რომ ბრაიანტის ოთხივე შვილი შემთხვევის დროს ვერტმფრენში იმყოფებოდა. არაზუსტი ინფორმაციის გავრცელების გამო ბოდიში მოიხადა უშუალოდ ჟურნალისტმაც.

იგივე შეცდომა დაუშვა Florida TV-ის ადგილობრივმა მედიასაშუალებამ WPLG-მ, რომელმაც Twitter-ზე დაწერა, რომ დაღუპულთა შორის ბრაიანტის 4-ვე შვილიც იყო. გამოცემამ ტვიტი წაშალა.

Massachusetts Live-მა და Temple-News-მა კობი ბრაიანტთან ერთად დაღუპული შვილი - 13 წლის ჯიანა (ჯიჯი) კალათბურთელის ყველაზე უფროს ქალიშვილად მოიხსენიეს, რეალურად ჯიანა ბრაიანტი კობის მეორე შვილი იყო. ამიტომ მედიასაშუალებებმა ბოდიში მოიხადეს.

Clutch Points-მა თავდაპირველად დაწერა, რომ ბრაიანტის ოთხივე ქალიშვილი ცოცხალი და უსაფრთხოდ იყო, თუმცა მოგვიანებით ამბის განახლება მოუწია.

The New York Times-მა კობი ბრაიანტის ოსკარის ჯილდოს მიღების ხსენებისას კალათბურთელი ლებრონ ჯეიმსი შედომით "ლეიკერსის" გუნდის წევრად მოიხსენია, რეალურად 2018 წლის მარტში ჯეიმსი "კლივლენდის" გუნდში თამაშობდა და "ლოს-ანჯელეს ლეიკერსის" წევრი ჯერ არ იყო, როს გამოც გამოცემამ სტატიას რედაქტორის შენიშვნა დაურთო.

Esquire-ის რედაქტორს კი ბოდიშის მოხდა მოუწია, რადგან მის სტატიაში შეცდომით ეწერა, რომ ბრაიანტი ჩემპიონი არა 5-ჯერ, არამედ 3-ჯერ გახდა.

გაუპატიურების ბრალდებების გახსენება

კოლორადოში 2003 წელს კობი ბრაიანტი დააკავეს. მას სასტუმროს 19 წლის თანამშრომელი გაუპატიურებაში ადანაშაულებდა. სპორტსმენს ბრალდება მომდევნო წელს, მას შემდეგ მოეხსნა, რაც ბრალდების მხარემ სასამართლოში ჩვენების მიცემაზე უარი განაცხადა. მოგვიანებით, ორივე მხარემ დავა სასამართლოს გარეშე მოლაპარაკების გზით მოაგვარა. კობი ბრაიანტმა გაუპატიურების ბრალდება უარყო. მისი აზრით, სექსუალური კავშირი ორმხრივი თანხმობის საფუძველზე შედგა, თუმცა ისიც ესმოდა, რომ მისი მბრალდებელი ასე არ ფიქრობდა.


alt
კობი ბრაიანტი სასამართლოს დატოვებისას კოლორადო, აშშ. 2003წ. M. Spencer Green / AP


კობი ბრაიანტის ტრაგიკულად დაღუპვის შემდეგ ზოგიერთმა მედიასაშუალებამ და ჟურნალისტმა აუდიტორიას კალათბურთელის ცხოვრების სკანდალური პერიოდი შეახსენა. 

alt

ერთ-ერთი მათგანი იყო The Washington Post-ის რეპორტიორი ფელისია სონმეზი, რომელმაც ავიაკატასტროფის შემდეგ Twitter-ზე გამოცემა Daily Beast-ის 2016 წელს სტატია გამოაქვეყნა, რომელშიც საუბარი კობი ბრაიანტის გაუპატიურების ბრალდებზე იყო. The Washington Post-ის მენეჯმენტის გადაწყვეტილებით, სონმეზმა რედაქციის მიერ შემუშავებული სოციალურ მედიაში ქცევის წესები დაარღვია, რის გამოც რეპორტიორს დროებით აკრედიტაცია შეუჩერდა, თუმცა ანაზღაურება შეუნარჩუნდა.



როგორც სონმეზმა The New York Times-თან განმარტა, მან მხოლოდ სტატიის ბმული (სათაურით) გააზიარა და სარედაქციო წესების გამო კომენტარი განზრახ აღარ დაუწერია. რეპორტიორის განცხადებით, სტატიის გაზიარების შემდეგ მან მუქარის შემცველი შეტყობინებები მიიღო, გარდა ამისა სოციალურ ქსელში გავრცელდა მისი სახლის მისამართიც, რის გამოც უსაფრთხოების მიზნით სასტუმროში დარჩენა მოუწია.

ფელისია სონმეზმა მუქარის შემცველი შეტყობინებების მიღების შესახებ, The Post-ის უსაფრთხოების პროტოკოლის თანახმად რედაქტორს აცნობა, რომელმაც ტვიტების წაშლის რეკომენდაცია მისცა, მისი სასტუმროში დარჩენის ხარჯები კი გამოცემამ დაფარა. მოგვიანებით, რეპორტიორმა შეიტყო, რომ დამსაქმებელმა მასთან თანამშრომლობა დროებით შეწყვიტა. მედიასაშუალების გადაწყვეტილება მომდევნო დღეს The Washington Post-ის 400-ზე მეტმა თანამშრომელმა აღმასრულებელი რედაქტორისადმი მიწერილ წერილში გააპროტესტა. მენეჯმენტმა საქმეს გადახედა და ჟურნალისტი სამსახურში აღადგინა.

The Post-ის მმართველი რედაქტორის, ტრეისი გრანტის განცხადებით, სონმეზს სოციალურ მედიასათან დაკავშირებით სარედაქციო პოლიტიკა პირდაპირ არ დაურღვევია, თუმცა მან ტვიტი შეუფერებელ დროს გამოაქვეყნა. "ჩვენ [თანამშრომლებს] სოციალურ მედიაში მუდმივად თავშეკავებას ვთხოვთ, ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ტრაგიკული გარდაცვალების შემთხვევების დროს. ვწუხვართ, რომ საჯაროდ მოგვიწია ასეთ პირად საქმეზე საუბარი", - განაცხადა The Washington Post-ის რედაქტორმა.

აღსანიშნავია, რომ ფელისია სონმეზი ერთ-ერთი ქალი იყო, რომელმაც The Los Angeles Times-ის პეკინის ბიუროს ხელმძღვანელი ჯონათან კეიმანი სექსუალურ შევიწროებაში დაადანაშაულა. 2018 წელს, მედიაში ჩატარებული გამოძიების შემდეგ, კეიიმანმა თანამდებობა დატოვა.

კობი ბრაიანტის სექსაუალური ძალადობის ბრალდება გაიხსენა The Guardian-მაც. გამოცემის ვებგვერდზე მოსაზრების სტატია სათაურით "ნება მოგვეცით გავიხსენოთ კობი ბრაიანტი, ასევე გავიხსენოთ მისი მბრალდებელი" გამოქვეყნდა. The Guardian-ზე დაიწერა განხილვა იმის შესახებაც, თუ როგორ ჩაივლიდა კობი ბრაიანტის 2003 წლის "გაუპატიურების საქმე" #MeToo-ს ერაში.


კობი გამოცემების პირველ გვერდებზე 



"ლეგენდა დაიღუპა", "მადლობა კობი", "გვენატრები მამბა", - ასეთი სათაურებით დაემშვიდობნენ ცნობილი გამოცემები NBA-ს ხუთგზის ჩემპიონს. ტრაგიკული შემთხვევიდან მეორე დღეს, ორშაბათ დილას, ამერიკული ჟურნალებისა და გაზეთების უმრავლესობის პირველი გვერდები კობი ბრაიანტის ხსოვნას მიეძღვნა.
კატეგორია: საერთაშორისო ამბები
Facebook-ი კორონავირუსთან დაკავშირებით გავრცელებულ დეზინფორმაციულ და ადამიანებისთვის საზიანო ინფორმაციის შემცველ კონტენტს შეზღუდავს. გარდა ამისა, კომპანია თავის მომხმარებლებს ცნობიერების ამაღლების მიზნით ვირუსის შესახებ ინფორმაციას სხვადასხვა ფორმით მიაწვდის.

Facebook-ის მიერ გავრცელებულ განცხადებაში ნათქვამია, რომ ფაქტჩეკერები კორნავირუსის შესახებ პლატფორმაზე გავრცელებული ყალბი შინაარსის შემცველი ინფორმაციის გამოვლენაზე მუშაობას განაგრძობენ.

"როდესაც ფაქტჩეკეკერები კონკრეტულ ინფორმაციას მცდარად შეაფასებენ, მის გავრცელებას Facebook-სა და Instagram-ზე ვზღუდავთ და ვცდილობთ პარტნიორების დახმარებით ზუსტი ინფორმაცია მივაწოდოთ მომხმარებლებს. გარდა ამისა, იმ ადამიანებს, რომლებმაც კონკრეტული კონტენტი გააზიარეს ან აპირებენ გაზიარებას, შეტყობინებას ვუგზავნით იმის შესახებ, რომ ეს მასალა გადამოწებულია“.

Facebook-ის ინფორმაციით, წაიშლება კორონავირუსთან დაკავშირებით ის ყალბი განცხადებები და კონსპირაციული თეორიები, რომელთა დაჯერებამ, ჯანდაცვის წამყვანი საერთაშორისო და ადგილობრივი ორგანიზაციების შეფასებით, შესაძლოა ფიზიკური ზიანი გამოიწვიოს.

კერძოდ, Facebook-ი ყურადღებას ამახვილებს ისეთ მასალებზე, რომლებიც ვირუსის პრევენციისა და მისგან განკურნების ცრუ მეთოდებს შეიცავს.

"მაგალითად, ინფორმაცია იმის შესახებ, რომ თითქოს მათეთრებლის მიღება კორონავირუსისგან განკურნების საშუალებაა, ან ისეთი განცხადებები, რომლებიც გაუგებრობას ქმნის ჯანდაცვის ხელმისაწვდომ რესურსებთან დაკავშირებით. ასევე Instagram-ზე დავბლოკავთ და შევზღუდავთ დეზინფორმაციის გასავრცელებლად გამოყენებულ ჰეშთეგებს“.

შექმნილი სიტუაციიდან გამომდინარე, Facebook-ისა და Instagram-ის გუნდი კორონავირუსის შესახებ ზუსტი და უფრო ხელმისაწვდომი ინფორმაციის გასავრცელებლად მჭიდროდ თანამშრომლობს ჯანდაცვის სფეროში მსოფლიოს წამყვან ორგანიზაციებთან.

" მომხმარებლებს "ნიუს ფიდში" კორონავირუსზე განახლებული ინფორმაციის მიღებაში დავეხმარებით. როდესაც ისინი Facebook-ზე ვირუსთან დაკავშირებით ინფორმაციას მოძებნიან ან Instagram-ზე შესაბამის ჰეშთეგზე გადავლენ, ეკრანზე გამოჩნდება ვირუსის შესახებ სანდო წყაროზე დაყრდნობით საგანმანათლებლო შინაარსის ინფორმაცია. გარდა ამისა, საკითხზე ცნობიერების ამაღლების მიზნით ვირუსით დაზარალებულ რეგიონებში ორგანიზაციებს უფასო რეკლამების განთავსების საშუალებას ვაძლევთ", - წერია განცხადებაში.

გარდა ამისა, Facebook-ი პარტნიორ კვლევით საგანმანათლებლო ორგანიზაციებს ვირუსის გავრცელების შესახებ მონაცემების მიწოდებითაც დაეხმარება. კომპანიის პარტნიორები ვირუსთან დაკავშირებით სოციალური მომხმარებლების დამოკიდებულებებს ისეთი პროგრამების საშუალებითაც შეიტყობენ, როგორიც მაგალითად, CrowdTangle-ია.

Facebook-ის განმარტებით, ზემოთ ნახსენები ზომების სრულად დანერგვას გარკვეული დრო დასჭირდება. ისინი, ვირუსთან დაკავშირებით კომპანიის მიერ დამატებით გადადგმული ნაბიჯების შესახებ განახლებულ ინფორმაციას გაავრცელებენ.

კორონავირუსის გამო ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციამ საერთაშორისო დონეზე საგანგებო მდგომარეობა გამოაცხადა. ბოლო მონაცემებით, ჩინეთში პნევმონიის გამომწვევი ვირუსით 213 ადამიანია დაღუპული. დაინფიცირების შემთხვევების რაოდენობამ კი 10,000-ს მიაღწია. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის ინფორმაციით, ჩინეთის გარდა, კორონავისრუსის 98 შემთხვევა 18 ქვეყანაში დაფიქსირდა .
კატეგორია: ფოტოისტორია
ქეთევან ქარდავას მიერ 2016 წელს ბრიუსელის ტერაქტის დროს გადაღებული ფოტო, რომელიც CNN-მა ბოლო ათწლეულის 100 საუკეთესო ფოტოს შორის დაასახელა, თავის დროზე საერთაშორისო გამოცემების რედაქციებში განხილვის საგნად იქცა. უნდა გამოექვეყნებინათ თუ არა მედიასაშუალებებს ტერორისტის მსხვერპლის ფოტო პირველ გვერდებზე და ამით ხელს ხომ არ შეუწყობდნენ ტერორიზმის პროპაგანდას? - ამ კითხვებზე პასუხის გაცემას იმავე წელს Guardian-ის ყოფილი რედაქტორი დებორა ორრი შეეცადა.

ორრის თქმით, ქართველი ჟურნალისტის ქეთევან ქარდავას მიერ გადაღებული ფოტო მრავლისმეტყველია. მასზე გამოსახულია ქალი, რომელიც ობიექტივს უყურებს, სახე სისხლით აქვს დაფარული, თმა და სხეული მტვრიანი აქვს, ხოლო მისი ტანსაცმელი ისეა დახეული, რომ ბიუსჰალტერი უჩანს. მის მარცხნივ მჯდომ ქალს ფიზიკური დაზიანებები ნაკლებად აღენიშნება, თუმცა ხელი, რომლითაც მობილური უჭირავს სისხლითაა დაფარული. Guardian-ის რედაქტორი მიიჩნევდა, რომ ქარდავას ფოტო სრულად ასახავდა ტერორისტული თავდასხმის მსხვერპლის მდგომარეობას, თუმცა ის მაინც არ იყო ისეთი სურათი, რომელიც მკითხველს საშინელ წარმოდგენებს შეუქმნიდა.

"ფოტო ემპათიას იწვევს - რთული არააა საკუთარი თავის წარმოდგენა ამ სიტუაციაში. არც ისაა რთული, რომ ვიფიქროთ რამდენად არ გვენდომებოდა საჯარო ადგილას ასეთ მომენტში ბიუსჰალტერში გადაეღოთ ჩვენთვის ფოტო. არღვევს ეს ფოტო ამ ქალის ღირსებასა და პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობას? არა, რა თქმა უნდა, არა. ეს ტერაქტის ჩამდენებმა გააკეთეს. ეს ფოტო მთლიანად მსხვერპლის მხარესაა. ქალი უდანაშაულოა. მის ადგილას ნებისმიერი შეიძლებოდა ყოფილიყო.

და აი აქ რთულდება ყველაფერი. სწორედ ეს 5 სიტყვა "მის ადგილას ნებისმიერი შეიძლებოდა ყოფილიყო.", პირდაპირ უკავშირდება ტერორიზმის გზავნილს.  ჩვენ გვესმის, რომ წამებისა და მკვლელობის ამსახველი ფოტოების გავრცელება ტერორისტებსაც ხელს უწყობს, მაგრამ ის ფოტოები, რომლებსაც გასავრცელებლად დასავლური მედია ირჩევს, ასევე პროპაგანდას წარმოადგენს. ესაა პროპაგანდა, რომელიც შიშის დათესვის გარეშე მომხდარის რეალურად ასახვას ცდილობს. ამ ბალანსის მიღწევა კი რთულია“, - წერს ორრი.


alt
დებორა ორრი The Guardian/Felicity McCabe

დებორა ორრის აზრით, პროპაგანდის ცუდი რეპუტაცია ნაწილობრივ იმითაა გამოწვეული, რომ ზოგჯერ ის ცდილობს დამაჯერებელი გახადოს ყალბი, არაზუსტი, საზიანო და ცუდის მომასწავებელ გზავნილები. ამისთვის კი პროპაგანდა ძალიან ძლიერი უნდა იყოს. შედარებით რბილი პროპაგანდა, ისეთიც კი რომელიც მხოლოდ სიმართლეს გადმოსცემს, ნაკლებად ძლიერია, რადგან ერთი და იგივე ინფორმაცია სხვადასხვა მხარისთვის შესაძლოა სხვადასხვა გზავნილს ატარებდეს.

"ქარდავას ფოტოს გზავნილი იყო ის, რომ ტერორიზმი ჩვენნაირი ადამიანებისთვის ქაოსისა და უბედურების გამომწვევია. ფოტო შესაძლოა გამოყენებული იქნას იმის გადმოსაცემადაც, რომ უსაფრთხოების სამსახურები ვერ გვიცავენ ან უბრალოდ იმის სათქმელად, რომ ტერორიზმი მუშაობს.

ვფიქრობ, სისხლიანი ქალის ფოტოთი ისლამური სახელმწიფოს საშინელმა დაჯგუფებებმა შესაძლოა ისიამოვნონ. ისინი ნამდვილად დაიჯერებენ, რომ ამ ქალს ღირსება შეულახეს. თუ ხალიფატის წესების გჯერა, ნებისმიერ რამეს დაიჯერებ. მაგრამ მათთვის ეს ვერ იქცევა საკულტო ფოტოდ და ეს კარგია. არც დასავლეთისთვისაა ეს ფოტო საკმარისად ძლიერი, რომ საზოგადოებრივ აზრზე მოახდინოს გავლენა ან ტერორიზმის მხარდამჭერები დროებით შეაჩეროს. ფოტო ასახავს ორ ქალს, რომელთაც არ გაუმართლათ და ტერაქტის დროს დაშავდნენ, თუმცა გაუმართლათ იმაში რომ გადარჩნენ“,- აღნიშნავს რედაქტორი.

Guardian-ის ჟურნალისტი ტერორიზმის გაშუქებისას მისი აზრით, დასავლური მედიის მთავარ პრობლემას შემდეგ კითხვაში გადმოგვცემს: როგორ უნდა აჩვენონ ჟურნალისტებმა ტერორიზმის მსხვერპლები ისე, რომ ხელი არ შეუწყონ ამ ტერორისტული დაჯგუფებების დღის წესრიგს?

ორრი ქეთევან ქარდავას მიერ გადაღებული ფოტოს გავრცელების აუცილებლობას კი შემდეგნაირად ხსნის: "სისხლიანი, თუმცა არა სასიკვდილოდ დაჭრილი ან ძლიერი შიშით მოცული ქალის ფოტო კომპრომისია. ის არ გვიჩვენებს რატომ გვეშინია ტერორიზმის, იქცევს ყურადღებას მაგრამ არაა შოკისმომგვრელი. ის ასახავს ტერორიზმის მსხვერპლთა ყოველდღიურ ისტორიას. ეს ფოტო საკმარისია", - წერს დებორა ორრი.

დებორა ორრი Guardian-ის შაბათ-კვირის ჟურნალის რედაქტორად 1993-98 წლებში მუშაობდა, გარდა ამისა ორ ათწლეულზე მეტ ხანს Guardian-ისა და The Independent-ის მესვეტე იყო. ის 2019 წლის ოქტომბერში 57 წლის ასაკში გარდაიცვალა.
კატეგორია: ფოტოისტორია
Associated Press-მა მთელი წლის განმავლობაში თავისი ფოტოგრაფების მიერ გადაღებულ ფოტოებს მოუყარა თავი. 2019 წლის გამორჩეულ ფოტოებში როგორც პოლიტიკის, ასევე სოციალური, კულტურისა და სპორტის სფეროების ამსახველი ფოტოები მოხვდა.

გთავაზობთ AP-ის ფოტოგრაფების თვალით დანახული რეალობის ამსახველ რამდენიმე ფოტოს:



alt
აშშ-ის სასაზღვრო დაცვის ოფიცერი შეერთებული შტატებისა და მექსიკის გამყოფ საზღვართან წვიმაში. 1 იანვარი, 2019 (AP Photo/Daniel Ochoa de Olza)



alt
თევზაობისთვის მზადება, ვენესუელა, 9 ივლისი, 2019 წ.(AP Photo/Rodrigo Abd)



alt
პოლიცია წყლის ჭავლით შლის ანტისამთავრობო დემინსტრანტებს, ჩილე, 26 ოქტ. 2019 წ. (AP Photo/Matias Delacroix)


alt
აშშ-ის კონგრესის წარმომადგენელთა პალატის სპიკერის - ნენსი პეოლსის „ცინიკური“ აპლოდისმენტები დონალდ ტრამპს, 5 თებერვალი, 2019. (AP Photo/Andrew Harnik)



alt
თოკით დაჭერილი დემონსტრანტი ვენესუელაში პოლიციასთან შეტაკებების დროს, 23 თებერვალი, 2019. (AP Photo/Fernando Llano)


alt
“ისლამური სახელმწიფოს“ მიერ კონტროლირებადი ტერიტორიიდან ევაკუირებული ქალი ჩვილით, უდაბნოში. სირია, 25 თებერვალი, 2019. (AP Photo/Felipe Dana)



alt
ჩრდილოეთ კორეელები დახურულ საცურაო აუზში, ფხენიანი, ჩრდილოეთ კორეა 13 მარტი, 2019. (AP Photo/Dita Alangkara)



alt
ალმოდებული ნოტრ-დამი, პარიზი 15 აპრილი, 2019 (AP Photo/Michel Euler)


alt
აშშ-ში დემოკრატების საპრეზიდენტო კანდიდატი, სენატორი კამალა ჰარისისა და სამოქალაქო უფლებათა დამცველის ალ შარპტონის შეხვდერა. ნიუ-იორკი, 21 თებერვალი, 2019. (AP Photo/Bebeto Matthews)


alt
მეხანძრეები კალიფორნიაში ცეცხლს აქრობენ, 3 აგვისტო, 2019. (AP Photo/Noah Berger)


alt
მდინარე რიო-გრანდეს ნაპირთან გამორიყული სალვადორელი მიგრანტები, მამა-შვილი, მექსიკა, 24 ივნისი, 2019. (AP Photo/Julia Le Duc)



alt
მანქანაში მყოფი ქალი თოლიებს კარტოფილი „ფრით“ კვებავს. ფოტო გადაღებულია ქარიშხალ „დორიანამდე“, ბაჰამა, 1 სექტემბერი, 2019. (AP Photo/Ramon Espinosa)




alt
ხანძრის შედეგად დამწვარი ტყე, ბრაზილია, 27 აგვისტო, 2019. (AP Photo/Victor R. Caivano)



alt
ხარების რბოლის ფესტივალი პამპლონაში, ესპანეთი 8 ივლისი, 2019. (AP Photo/Alvaro Barrientos)



alt
33 წლის ორაგუტანგი სანდრა, არგენტინა, 16 სექტემბერი, 2019. (AP Photo/Natacha Pisarenko)



alt
მეხანძრე კალიფორნიის ხანძრის დროს, 3 ოქტომბერი, 2019. (AP Photo/Noah Berger)


alt
აუზად გადაქცეული სატვირთო მანქანიდან ბავშვები წუწავენ კაცს, რომელსაც ლეკვი მიჰყავს, კუბა, 24 აგვისტო, 2019. (AP Photo/Ramon Espinosa)



alt
ჯარისკაცი ტყეში გაჩენილ ხანძარს აქრობს, ბრაზილია, 3 სექტემბერი, 2019. (AP Photo/Leo Correa)


alt
ფანჯრიდან დანახული ანტისამთავრობო გამოსვლები ჰონგ-კონგში. 1 ოქტომბერი, 2019.
(AP Photo/Vincent Yu)


AP-ის 2019 წლის საუკეთესო ფოტოების სრულად ნახვა შეგიძლიათ ამ ბმულზე.

ფოტოებით შეაჯამა 2019 წელი CNN-მაც. მედიასაშუალება აუდიტორიას მთელი წლის განმავლობაში მომხდარი მთავარი მოვლენების ქრონოლოგიურად ნახვას ამ ბმულზე სთავაზობს.