კატეგორია: მედიაგარემო
საქართველოში მოქმედი არასამთავრობო ორგანიზაციების ჯგუფმა ღია წერილით მიმართა “ფეისბუკის” დამფუძნებელს, რათა ოქტომბრის საპარლამენტო არჩევნებამდე მიიღოს გარკვეული ზომები საქართველოსთან მიმართებაში. რატომ გახდა აუცილებელი ამ ზომების მიღება და რა გამოხმაურებას უნდა ველოდოთ ფეისბუკის მხრიდან, ამ საკითხებზე აღნიშნულ წერილზე ხელმომწერი ერთ-ერთი ორგანიზაციის - “სამართლიანი არჩევნების და დემოკრატიული საერთაშორისო საზოგადოების” (ISFED) მრჩეველ-კონსულტანტს, მიხეილ ბენიძეს ვესაუბრეთ:

- ღია წერილიდან გამომდინარე, ერთ-ერთი მოთხოვნა უკავშირდება იმას, რომ ფეისბუკმა საქართველოში ხელმისაწვდომი გახადოს პოლიტიკური რეკლამის ბიბლიოთეკა. რა დამატებით ინფორმაციას მისცემს ეს ამომრჩეველს საქართველოში და რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტი?

საქართველოში საარჩევნო გარემოზე სერიოზულ გავლენას ახდენს სხვადასხვა სახის ინფორმაცია და მადისკრედიტებელი კამპანიები, რომლებიც ხშირად ანონიმურად დასპონსორებული კონტენტის საშუალებით ხორციელდება ფეისბუკის გვერდებზე ან ჯგუფებში. ეს სერიოზული გამოწვევაა, რადგან აქტორები როგორც ქვეყნის შიგნიდან, ისე გარედან, ცდილობენ ამომრჩევლების განწყობაზე გავლენას, მათ შორის, გაუმჭვირვალე ფინანსების გამოყენებით. საარჩევნო კონტექსტში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ფინანსური გამჭვირვალობა, როდესაც საქმე ეხება პოლიტიკური შინაარსის რეკლამას.

ფეისბუკზე ხშირად გვხვდება არა მხოლოდ ოფიციალური კანდიდატების - პარტიების ან საარჩევნო სუბიექტების მიერ განთავსებული რეკლამები, არამედ ისეთი დასპონსორებული პოსტები, რომლებიც არსით არიან საარჩევნო კამპანიის ნაწილი - ეს არის მადისკრედიტებელი, ან დეზინფორმაციული კამპანიები, რომლებიც მიიმართება პოლიტიკოსების, აქტივისტების მედიაორგანიზაციების, არასამთავრობო ორგანიზაციების წინააღმდეგ და დღესდღეობით ჩვენთვის უცნობია, ვინ დგას ამ კამპანიების უკან და რა თანხა იხარჯება.

პოლიტიკური რეკლამების ბიბლიოთეკა არის სწორედ ფეისბუკის გამჭვირვალობის ერთ-ერთი მექანიზმი პოლიტიკურ და საარჩევნო საკითხებზე რეკლამებთან დაკავშირებით, რომელიც სხვადასხვა ქვეყანაში უკვე ფუნქციონირებს, მაგალითად, აშშ-ში, ევროკავშირის ქვეყნებში, ასევე შარშან უკვე უკრაინაშიც ჩაირთო არჩევნებთან დაკავშირებით. ეს ბიბლიოთეკა მოგვცემს საშუალებას, გავიგოთ, თუ ვინ არის გადამხდელი, როცა ფეისბუკში გამოჩნდება დასპონსორებული პოსტები საარჩევნო და პოლიტიკურ საკითხებზე; გავიგოთ, თუ ვისი დაკვეთით და რომელ პერიოდში ქვეყნდება ეს პოსტები; რა რაოდენობის თანხა იხარჯება ამაში; რა დემოგრაფიულ და გეოგრაფიულ აუდიტორიაზე იყო მიმართული და ა.შ.

- თქვენი ორგანიზაცია ბოლო წლებში აქტიურად აკვირდება ფეისბუკში საარჩევნო პროცესებთან დაკავშირებულ საკითხებს. რას აჩვენებს თქვენი მონიტორინგის შედეგები ამ კუთხით: არის იმის ნიშნები, რომ, მაგალითად, ხელისუფლება შესაძლოა აფინანსებდეს ფეისბუკში ისეთ პოლიტიკურ რეკლამას, რომელიც ამომრჩევლის დეზორიენტაციას ემსახურება და რომლის ხარჯებსაც მალავს და არ წარადგენს იგივე აუდიტის სამსახურში, სადაც ევალება კანონით საარჩევნო ხარჯებზე ინფორმაციის მიწოდება?

დიახ, ამის შთაბეჭდილება ნამდვილად იქმნება და გვაქვს შესაბამისი მტკიცებულებებიც. ეს არ ეხება მხოლოდ ხელისუფლებას, სხვა პოლიტიკური აქტორებიც არიან ამაში ჩართულები. 2018 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების დროს სოციალური ქსელების მონიტორინგმა, რომელიც ჩავატარეთ, აჩვენა, რომ ოფიციალური საარჩევნო სუბიექტები კამპანიის წესებს იცავდნენ, მაგრამ ამავდროულად იყო ანონიმური, დასპონსორებული, მადისკრედიტებელი კამპანიები, რომლებიც შთაბეჭდილებას ქმნიდა, რომ იყო ორგანიზებული სხვადასხვა პოლიტიკური ჯგუფების ან მათთან აფილირებული პირების მიერ. აი, ამ გვერდებზე უკვე ყოველდღიურად დიდი რაოდენობით დასპონსორებული კონტენტი ქვეყნდებოდა, მაგრამ ხელმისაწვდომი არ იყო ინფორმაცია ამ კონტენტის და ამ გვერდების წარმომავლობაზე.

ასეთი დაახლოებით 54 გვერდი აღმოვაჩინეთ ჩვენ 2018 წლის არჩევნების პირველი ტურის დროს, ხოლო მეორე ტურის დროს მათი რაოდენობა გასამმაგდა და 160-ს გადააჭარბა. ეს არ იყო მხოლოდ სახელისუფლებო გვერდები, თუმცა რაოდენობრივად უფრო მეტი იყო ხელისუფლების სასარგებლოდ მომუშავე გვერდები. განსაკუთრებით, მეორე ტურის დროს გასამმაგებული რაოდენობა ასეთი გვერდებისა დაემთხვა იმ პერიოდს, როცა საერთაშორისო კონსულტანტები ჩართო ხელისუფლებამ და ჩვენს ანგარიშში ჩვენ ვწერდით კიდეც, რომ ავსტრიაში იგივე კონსულტანტების ჩართულობით მსგავსი მეთოდები გამოიყენებოდა, უბრალოდ, უფრო ნაკლები მასშტაბით, რადგან იქ საკმაოდ მძაფრი რეაგირება მოჰყვა მსგავსი მეთოდების გამოყენებას.

ამას ორგანიზებული სახე ჰქონდა - ერთი და იგივე თემების გააქტიურება ერთდროულად რამდენიმე გვერდზე და შემდეგ კიდევ გრძელდებოდა ამ მეთოდების გამოყენება მთელი წლის მანძილზე, განსაკუთრებით პოლიტიკურად მნიშვნელოვან თარიღებთან და მოვლენებთან დაკავშირებთან, მაგალითად, 20 ივნისის მოვლენებზე და ა.შ. წლის ბოლოს კი, როდესაც ფეისბუკმა გააუქმა საქართველოში ბევრი გვერდი, მათ შორის მმართველ პარტიასთან დაკავშირებული, იქ ასევე ნათქვამი იყო, რომ 316 ათასი აშშ დოლარის ოდენობის რეკლამაზე დახარჯული თანხა იყო იმ ქსელის მიერ, რომელიც მაშინ ფეისბუკმა გააუქმა. ანუ ამის მტკიცებულებები არსებობს და ეს ქსელი, როგორც მოგეხსენებათ, მაშინ ფეისბუკმა პირდაპირ თქვა, რომ იყო დაკავშირებული “ქართულ ოცნებასთან”.

- კოორდინირებული არააუთენტიკური ქცევის გამოსავლენად ძალისხმევის გააქტიურებისკენ მოუწოდებთ თქვენს ღია წერილში ფეისბუკს, რომელმაც ბოლო დროს ამის გამო საქართველოში არაერთი გვერდი და ანგარიში წაშალა. თქვენ ითხოვთ, რომ შესაბამისი ქსელების წაშლის შემდეგ ამ ანგარიშის მიმდევრებსა და მომწონებლებს ფეისბუკმა შეატყობინოს ის, რომ ეს ანგარიშები სწორედ კოორიდნირებული საეჭვო ქცევის გამო წაიშალა. რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი?

როგორც ცნობილია ასეთი ქცევის გამო საქართველოში გვერდები წაიშალა ჯერ გასული წლის დეკემბერში, შემდეგ ამ წლის აპრილში. საერთო ჯამში, ძალიან ბევრი, სადღაც 1400-ზე მეტი გვერდი და ანგარიში წაიშალა და ეს კარგად აჩვენებს, თუ რამდენად მასშტაბურად გამოიყენება ეს ინსტრუმენტი - კოორდინირებული საეჭვო ქცევა საქართველოში საზოგადოებაზე ზეგავლენის მოსახდენად. ამ ინსტრუმენტით ხდება ხელოვნურად რაღაც თემების გააქტიურება, ხელოვნური ინტერაქციის შექმნა და ფეისბუკის მომხმარებლების განწყობებზე ზეგავლენის მოხდენა.

ამგვარად, ეს პრობლემურია იმ კუთხით, რომ დემოკრატიული არჩევნების წინაპირობაა ის, რომ მოქალაქეებმა თავად მიიღონ გადაწყვეტილება და თავად აირჩიონ სასურველი კანდიდატები ინფორმირებული არჩევანის შედეგად. ინფორმირებულ არჩევანზე ნეგატიურ გავლენას ახდენს სწორედ ხელოვნურად შექმნილი დღის წესრიგი.

ამიტომ მნიშვნელოვანია, რომ ამაზე ერთის მხრივ ფეისბუკმა მოახდინოს რეაგირება, ხოლო როცა ირეაგირებს და წაშლის ასეთ გვერდებზე, შესაბამისი შეტყობინება დაეგზავნოს იმ ადამიანებს, ასე ვთქვათ, დაზარალებულებს, ვისკენაც იყო მიმართული ეს დეზინფორმაციული თუ მადისკრედიტებელი გზავნილები.

- საინტერესოა, თუკი ფეისბუკი დააკმაყოფილებს თქვენს მოთხოვნებს, მხოლოდ საარჩევნო პერიოდში და საარჩევნო საკითხებზე გავრცელდება ეს ყველაფერი, თუ იგივე მოხდება რუსულ პროპაგანდასთან დაკავშირებულ კოორდინირებულ ქსელებზე, რომლებიც საქართველოში ძალიან აქტიურია?

ჩვენ ვფიქრობთ, რომ მათ შორის რუსული პროპაგანდის ძირითადი მიზანი დიდწილად არის სწორედ ქვეყანაში მიმდინარე დემოკრატიულ პროცესზე გავლენის მოხდენა და რუსეთისთვისაც არჩევნები არის ხოლმე ცხელი სამიზნე. ცხადია, არა მხოლოდ არჩევნების პერიოდში უნდა იყოს ფეისბუკი აქტიური, უბრალოდ, ახლა მნიშვნელოვანია ის, რომ თუ დროულად ჩაირთვება პოლიტიკური რეკლამების ბიბლიოთეკა, შემდეგ ის ჩართული რჩება არასაარჩევნო პერიოდშიც, მაგალითად, უკრაინის შემთხვევაში ასეა. აი, მაგალითად, გასულ თვეში, ივნისში პეტრო პოროშენკოს პარტიის მიერ უკრაინაში დახარჯულია 160 ათასი აშშ დოლარი ფეისბუკში პოლიტიკური რეკლამისთვის, ანუ უკვე არასაარჩევნო პერიოდში, ყოველთვიურად ეს ინფორმაცია ხელმისაწვდომია, ნებისმიერ მოქალაქეს შეუძლია ნახოს თითოეული ეს რეკლამა და გააანალიზოს.

- როდესაც საქართველოში ფეისბუკმა ასეულობით გვერდი და ანგარიში წაშალა კოორდინირებული არააუთენტიკური ქცევის გამო, მაშინ იმ აქტორების მხრიდან, რომლებსაც შეეხო ეს “წმენდა”, იყო განცხადებები იმაზე, რომ ფეისბუკს მიეწოდა არასწორი ინფორმაცია იმ იგივე არასამთავრობო ორგანიზაციების მხრიდან, რომლებიც ხელისუფლების განცხადებით, მაგალითად, დაკავშირებულია "ნაციონალურ მოძრაობასთან" და ა.შ. რეალურად რამდენად ეყრდნობა ფეისბუკი არასამთავრობო ორგანიზაციების ან სხვა, მესამე პირების ცნობებს, როდესაც იღებს ქსელიდან გვერდებისა და ანგარიშების წაშლის თაობაზე კოორდინირებული საეჭვო ქცევის გამო?

კოორდინირებული არააუთენტიკური ქცევის გამო ქსელებს ფეისბუკი შლის მხოლოდ და მხოლოდ ფეისბუკის შიგნით მიმდინარე სერიოზული გამოძიების შემდეგ და საკმაოდ სერიოზულად ეკიდება ამ საქმეს. შეიძლება რიგ შემთხვევებში, ვთქვათ, ჩვენ, ან რომელიმე სხვა ორგანიზაციამ ან აქტორებმა მიაწოდონ ფეისბუკს ინფორმაცია ან ანგარიში, მაგრამ მხოლოდ მას შემდეგ, რაც ისინი დეტალურად შეისწავლიან კონკრეტულ ქცევას და დარწმუნდებიან, რომ მართლაც ყალბ ინტერაქციას აქვს ადგილი და ხელოვნური მეთოდებით მოხდა საზოგადოების აზრზე ზეგავლენის მოხდენა, იღებენ გადაწყვეტილებას წაშლის თაობაზე.

ამდენად, ჩვენი ანგარიშები მათთვის ამ შემთხვევაში არის მხოლოდ საჯაროდ ხელმისაწვდომი ანგარიშები, რომელიც შეიძლება მათთვის იყოს საწყისი ეტაპი, რომ აღმოაჩინონ რაღაც, თუმცა მათი ალგორითმები დამოუკიდებლაც ავლენს მსგავსი ტიპის ქცევას. ამიტომ ასეთი პოლიტიკურ აფილაციებზე საუბარი არ არის დამაჯერებელი ამ შემთხვევაში, რადგან ფეისბუკი თავად იძიებს ასეთ საკითხებს და ისე იღებს გადაწყვეტილებას. აქვე დავამატებ იმას, რომ პოლიტიკური რეკლამის გამჭვირვალობის ნაწილში ჩვენ ფეისბუკისგან ვითხოვთ საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული მოთხოვნების შესრულებას, ასეთი რეგულაციები დაწესებული აქვს მაუწყებლებს და სამწუხაროდ, ფეისბუკთან მიმართებაში კანონის ეს მოთხოვნა ვერ სრულდება. ამიტომ აუცილებელია, რომ ფეისბუკმა აიღოს პასუხისმგებლობა საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად.

- რა შანსებია იმისა, რომ მოესწროს და ფეისბუკმა თქვენი განცხადებით გათვალისწინებული მოთხოვნები სწორედ ამ არჩევნების დროს დააკმაყოფილოს?

ჩვენ ფეისბუკიდან გვაქვს დაპირება, რომ შესაბამის ყურადღებას მიაქცევენ საქართველოში ამ არჩევნებს, რაც ასევე გულისხმობს პოლიტიკური რეკლამის ბიბლიოთეკის ჩართვას, უბრალოდ, რახან ჯერ კიდევ, არჩევნებამდე 4 თვით ადრე არ არის ჩართული ეს ფუნქცია, ჩავთვალეთ, რომ მნიშვნელოვანი იყო საჯარო წერილის მიწერა, რომ ეს არის არა მხოლოდ ერთი და ორი ორგანიზაციის მოთხოვნა საქართველოში.

თუკი ფეისბუკის მხრიდან იქნება ნება და შესაბამისი გადაწყვეტილება მიღებული, ეს ფუნქცია ჩაირთვება ძალიან მალე. მაგალითად, უკრაინის არჩევნებზე 2019 წელს, ეს მექანიზმი თუ არ ვცდები, ჩაირთო არჩევნებამდე 3 კვირით ადრე, რაც ბუნებრივია, არასაკმარისი დროა, რადგან დიდი რაოდენობით ხარჯი უკვე გაწეული იყო მანამდე. სწორედ ამიტომ მივმართეთ არჩევნებამდე 4 თვით ადრე ფეისბუკს, რომ დროულად დაემატოს საქართველო პოლიტიკური რეკლამის ბიბლიოთეკაში ქვეყნების ჩამონათვალს.
კატეგორია: მედიაგარემო
ავტორიტეტული საერთაშორისო ორგანიზაციები ცალსახად ეწინააღმდეგებიან დეზინფორმაციის ნაცვლად ტერმინ “Fake News”-ის (“ე.წ. ყალბი ინფორმაციის”) გამოყენებას. ისინი მიიჩნევენ, რომ ეს ტერმინი, ერთის მხრივ, ოქსიმორონია, ვინაიდან “ინფორმაცია” ეწოდება გადამოწმებულ და დადასტურებულ ამბავს, ხოლო თუ ის გადაუმოწმებულია და ყალბია, არ შეიძლება მოიხსენიებოდეს “ინფორმაციად”. მეორეს მხრივ, ტერმინი “Fake News” ჟურნალისტების დისკრედიტაციას ემსახურება.

ჟურნალისტებისა და ავტორიტეტული მედიაორგანიზაციების დისკრედიტაციის მიზნით ყველაზე აქტიურად ამ ტერმინს აშშ-ის პრეზიდენტი დონალდ ტრამპი იყენებს. შესაბამისად, ამომრჩეველთან კომუნიკაციისთვის მან ტრადიციული მედია სოციალურით ჩაანაცვლა, მაგალითად, ტვიტერით. თუმცა ბოლო პერიოდში ამ მიმართულებით გაურთულდა საქმე, ვინაიდან დეზინფორმაციასთან ბრძოლაში აქტიურად ჩაერთო თავად ტვიტერი, რომელმაც ტრამპის რამდენიმე ტვიტს მიანიჭა “მანიპულაციის” აღნიშვნა.

დეზინფორმაცია რომ უმნიშვნელოვანესი პრობლემაა და მასთან ბრძოლაც აუცილებელი, ეს საკამათო საკითხი არ არის, თუმცა მნიშვნელოვანია ბრძოლის მეთოდები.

“მე თვითრეგულირების ზომების მჯერა. “ფეიკ ნიუსი” ცუდი რამეა, მაგრამ ჩემი აზრით, სიმართლის სამინისტროც, ასევე, ცუდია”, - ეს განცხადება ევროპარლამენტარ ანდრუს ანსიპს ეკუთვნის, რომელიც მანამდე ევროკომისის ვიცე-პრეზიდენტი იყო ერთიანი ციფრული ბაზრის საკითხებში.

დღეს საქართველოში ხელისუფლების ცალკეული წარმომადგენლები და მათი მხარდამჭერების ნაწილი აქტიურად მოითხოვს დეზინფორმაციასთან საკანონმდებლო ნორმების გამკაცრებით ბრძოლას, მაგალითაც, ცილისწამების კრიმინალიზაციას და სხვა ტიპის რეგულაციების შემოღებას, რომელიც მნიშვნელოვნად შეზღუდავს გამოხატვის თავისუფლებას და სუსტი დემოკრატიის ქვეყნებში ცენზურის მძლავრ იარაღად შეიძლება იქნას გამოყენებული. ამ საფრთხეების გათვალისწინებით, სამოქალაქო საზოგადოების წარმომადგენლები აქტიურად ეწინააღმდეგებიან მსგავსი ნაბიჯების გადადგმისკენ მიმართულ ნებისმიერ მცდელობას ხელისუფლების მხრიდან.

მედიის მხრიდან დეზინფორმაციის წარმოების მხილების საუკეთესო გზაა თვითრეგულირების მექანიზმების გამოყენება. საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის პირველი პრინციპი მოითხოვს ჟურნალისტის მხრიდან ზუსტი ფაქტების გადაცემას. შესაბამისად, ნებისმიერ მოქალაქეს შეუძლია მიმართოს ქარტიის საბჭოს განცხადებით ნებისმიერი ჟურნალისტის წინააღმდეგ, თუკი აქვთ განცდა ან შესაბამისი ცნობები იმაზე, რომ ამ ჟურნალისტმა არ დაიცვა სიზუსტის პრინციპი.

ოპონენტები მიიჩნევენ, რომ ქარტია არაეფექტური მექანიზმია, რადგან მას არ აქვს სანქცირების ანუ სასჯელის დაკისრების მექანიზმი, ვინაიდან ის თვითრეგულირების ორგანოა. თუმცა თვითრეგულირების მთელი არსი სწორედ იმაში მდგომარეობს, რომ ის იცავს როგორც მედიას, ისე მის აუდიტორიას. მედიის მთავარი ძალა არის იმაში, თუ რამდენად ენდობა მას საზოგადოება. ხოლო საზოგადოების ნდობას პირველ რიგში არყევს სწორედ კომპეტენტური თვითრეგულირების ორგანოების გადაწყვეტილებები, რომ ამა თუ იმ მედიამ პატივი არ სცა საზოგადოების უფლებას, მიიღოს ზუსტი ინფორმაცია, ან განზრახ დაამახინჯა ფაქტები, ან ხელი შეუწყო ნებისმიერი ფორმით ადამიანების დისკრიმინაციას და ა.შ. ეს შესაძლოა გრძელვადიანი, მაგრამ მედიაგარემოს გაჯანსაღების ერთ-ერთი ყველაზე ეფექტური გზაა.

სამწუხაროდ, საქართველოს ხელისუფლება ნაკლებად იყენებს ამ მეთოდს და მედიის საკუთარი არხების შექმნით ცდილობს “სიმართლის სამინისტროს” დამკვიდრებას.

პარალელურად, ტრამპის მეთოდების ერთგვარი კალკირებითა და სოციალური მედიის გამოყენებით ცდილობს კრიტიკულ მედიასთან “გამკლავებას” “ქართული ოცნების” გენერალური მდივანი და თბილისის მერი კახა კალაძე.

25 ივნისს კალაძემ ფეისბუკში თავის ოფიციალურ გვედზე გამოაქვეყნა ფოტო  რომელზეც გამოსახული იყო ხელისუფლებისადმი კრიტიკულად განწყობილი სამი ტელევიზიის ლოგო - ტელევიზიების სახელწოდებებზე დამატებული იყო სიტყვა “სიცრუე”, ხოლო ლოგოები წითლად იყო ჩამოღვენთილი, რომელიც საზოგადოების ნაწილმა აღიქვა ჩამოღვენთილ სისხლად, ხოლო თავად ხელისუფლების წარმომადგენლებმა განმარტეს, რომ ეს უბრალოდ ჩამოღვენთილი საღებავი იყო. ლოგოებს წინ უძღოდა წითლად გადახაზული წარწერა “Fake News”, ასევე, წითლად იყო გადახაზული სიტყვა “დეზინფორმაცია”. ამ ფოტოთი კალაძე აანონსებდა მის ლაივ ჩართავს ფეისბუკში. კალაძის თქმით, ეს იქნებოდა “სიმართლის მუშტი”, რომელიც ცხვირ-პირში მოხვდებოდა ყველას, “ვინც არასწორად იმოქმედებს”.

კალაძის ეს აქტივობა საზოგადოების ნაწილმა აღიქვა, როგორც ღია მუქარა კრიტიკულად განწყობილი ტელევიზიების მიმართ.

“მიგვაჩნია, რომ მაღალი პოლიტიკური თანამდებობის პირის მხრიდან კრიტიკული მედიასაშუალების მისამართით მსგავსი კამპანიის წარმოება არ შეესაბამება დემოკრატიული საზოგადოების მოლოდინებს. უხეშად ეწინააღმდეგება მაღალი თანამდებობის პირთა ეთიკურ ღირებულებებს და პრინციპებს. მით უფრო, როცა არსებობს რისკი წახალისდეს ჟურნალისტების მიმართ აგრესია, სიტყვიერი და ფიზიკური თავდასხმა, - ნათქვამია განცხადებაში, რომელიც კოალიციამ “მედიის ადვოკატირებისთვის” გაავრცელა.

ლაივის დასაწყისში “ქართული ოცნების” გენერალურმა მდივანმა და თბილისის მერმა აღნიშნა, რომ დეზინფორმაცია არის პოლიტიკური თუ ეკონომიკური ბრძოლის ერთ-ერთი მთავარი იარაღი და რომ “მეგასახელმწიფოებმა ღიად გამოაცხადეს ამ პრობლემის შესახებ და უმაღლეს დონეზე ხდება ამ მიმართულებით რესურსის მობილიზება”.

„ფეიკნიუსი“ არის, პირდაპირ ვიტყვი, ბოროტება და პოლიტიკურ იარაღად, განსაკუთრებით არჩევნების წინ მისმა გამოყენებამ საქართველოში კატასტროფულ მასშტაბებს მიაღწია. ჩვენ გადავწყვიტეთ ვიბრძოლოთ, დავიცვათ ჩვენი სიმართლე. ჩვენ არ დაგვიწყია ეს კონფრონტაცია, უბრალოდ ვებრძვით მედიის გამოყენებას ტყუილის პროპაგანდისტად.

ჩვენ ამ პროექტით ვიცავთ თითოეული კეთილსინდისიერი ჟურნალისტის პროფესიონალიზმს, ვიცავთ მუნიციპალიტეტის თითოეული თანამშრომელის შრომას, ვიცავთ მოქალაქეების განწყობას, დროს და ნერვებს. ელემენტარულად ვიცავთ სიმართლეს”, - განაცხადა კალაძემ.

მან ტელეკომპანია “მთავარი არხისა” და “ფორმულას” სიუჟეტები მიმოიხილა და ისინი ტყუილის გავრცელებაში დაადანაშაულა. სიუჟეტები შეეხებოდა თბილისის მერიის დაფინანსებულ პროექტებს, რომლებშიც დედაქალაქის მერი დადანაშაულებული იყო საბიუჯეტო სახსრების სავარაუდო კორუფციულ ხარჯვაში.

კალაძისა და მმართველი პარტიის ბრძოლა რომ რეალურად დეზინფორმაციასთან გამკლავება კი არა, კრიტიკულად განწყობილ მედიასთან კონფრონტაციაა, ამის არგუმენტად ბევრს სამართლიანად გაახსენდა ის ფაქტი, თუ როგორ წაშალა ფეისბუკმა “ქართულ ოცნებასთან” დაკავშირებული ასობით გვერდი და ანგარიში კოორდინირებული არააუთენტიკური ქცევისთვის, რომლებიც სწორედ საზოგადოების დეზინფორმირება ემსახურებოდნენ.
კატეგორია: მედიაგარემო
ბოლო პერიოდში ტელევიზიები, რომლებიც ხელისუფლებისადმი ლოიალური სარედაქციო პოლიტიკით გამოირჩევიან, საეთერო დროის არცთუ უმნიშვნელო ნაწილს უთმობენ მთავრობისადმი კრიტიკულად განწყობილ ტელევიზიებზე თავდასხმებს.

“პირდაპირ გეუბნები, ბატონო ნოდარ, და ვიღაცეებო “TV პირველში”, ვინც დარჩით მანდ, რომ, აი, ბოლომდე მივალ რა, არ გაგახარებთ, მართალი ვარ, მართლები ვართ, აი, როგორც მე, შალვა რამიშვილს მიყურებთ, ამოგშანთავთ რა, აი, გეუბნებით რა, ყველა კანონიერი მეთოდით, თქვენ ტელეეთერიდან არ უნდა იყოთ, ასეთი სიბინძურე და ქაქი არ უნდა მოედინებოდეს არც ერთი ტელევიზიიდან”, - განაცხადა გასულ პარასკევს ტელეკომპანია “POSTV-ს” ეთერში ამავე არხის ერთ-ერთმა დამფუძნებელმა შალვა რამიშვილმა.

რამიშვილის ამ განცხადებას წინ უძღოდა აღნიშნული ტელეკომპანიის ეთერში არაერთი სიუჟეტის გაშვება, რომელიც “TV პირველის” სარედაქციო გუნდის მიერ მომზადებული მასალების სიყალბესა და არაეთიკურობაში ბრალდებას ემსახურებოდა. “POSTV” ამ კუთხით განსაკუთრებით მას შემდეგ გააქტიურდა, რაც “TV პირველის” საინფორმაციო მიმართულება “მთავარი არხიდან” გადასულმა გუნდმა ჩაიბარა, ნოდარ მელაძის ხელძღვანელობით.

“POSTV-მ” რამდენიმე სიუჟეტი მიუძღვნა “TV პირველის” მიერ მომზადებულ მასალას, რომელიც შეეხებოდა თბილისში, საცხოვრებელი სახლის მიმდებარედ ჩვილის ცხედრის აღმოჩენის ფაქტს. ამ ფაქტის გაშუქების დროს, “TV პირველმა” მიმართა სენსაციური გაშუქების ფორმას და არარელევანტურ წყაროებზე დაყრდნობით გაავრცელა დაუზუსტებელი ინფორმაცია, რომ ახალშობილის ცხედარი სამართალდამცველებმა ჯერ პოლიეთილენის პარკში გაახვიეს, შემდეგ კი - სანაგვე ურნაში ჩააგდეს.

ამ სიუჟეტის გამო “POSTV-ის” წარმომადგენლები “TV პირველის” საჯარო კრიტიკას მოითხოვდნენ არასამთავრობო სექტორისგან, სახალხო დამცველისგან და ა.შ. ასევე, მიუთითებდნენ მაუწყებლის ქცევის კოდექსის დარღვევაზე და რეგირებისკენ მოუწოდებნენ კომუნიკაციების კომისიას. თუმცა, “POSTV-ს” წარმომადგენლებს ოფიციალური განცხადებით არ მიუმართავთ ქარტიის საბჭოსთვის, რომელიც არის უფლებამოსილი დაადგინოს კონკრეტული ჟურნალისტის მიერ ქარტიის ამა თუ იმ პრინციპის დარღვევის ფაქტი და რომელიც ამისთვის კოლეგიურად განიხილავს კონკრეტულ მედიაპროდუქტს. მაგრამ ამ განხილვისთვის აუცილებელია საბჭოს შესაბამისი განცხადებით მიმართოს ნებისმიერმა მოქალაქემ.

მოგვიანებით “POSTV-ის” ჟურნალისტებმა სიუჟეტების სერია მიუძღვნეს ტვ პირველის კიდევ ერთ მასალას, რომელიც შეეხებოდა ინფრასტრუქტურულ პროექტებთან მიმართებაში შესაძლო კორუფციულ სქემებს. “POSTV-ის” მტკიცებით, “TV პირველის” ეს მასალა იყო ე.წ. fake news.

ამავე პერიოდში ტელეკომპანია “პირველი” რამდენიმე ჟურნალისტმა დატოვა, მათ შორის იყვნენ, არხის სახეები - ნინო ჟიჟილაშვილი, დიანა ტრაპაიძე და ვახო სანაია.

არხზე განვითარებულ პროცესებსა და შალვა რამიშვილის მხრიდან მუქარის შემცველ განცხადებებს ორშაბათს ტელეკომპანია “პირველის” ყოფილი დირექტორი და ამჟამად ტოქშოუ “რეაქციის” ავტორი და წამყვანი ინგა გრიგოლია გამოეხმაურა.

“ ბოლო პერიოდში დიდი შტურმია ჩვენზე: გვიტევს ხელისუფლება, გვიტევენ ტროლები, ბოტები, მეფის კარის კლოუნები, ამოშანთვით და განადგურებითაც გვემუქრებიან… შეაშინეთ, ვინც შეგიშინებიათ, თქვენი მუქარები მეტად მესასაცილოება… შეცდომები ამ არხზეც დაგვიშვია და სხვა არხზეც, ამ შეცდომების გამო ცხარედაც გვიკამათია, გვიჩხუბია კიდეც და, ალბათ, კიდევ დავუშვებთ და გვაპატიეთ, თუ ყოველთვის ვერ ვართ უშეცდომოები... გვაკრიტიკეთ, ოღონდ ამოშანთვით ნუ დაგვემუქრებით”, - განაცხადა გრიგოლიამ.

გრიგოლიას მეორე დღეს, ასევე, სატელევიზიო ეთერში გამოეხმაურა შალვა რამიშვილი, რომელმაც განაცხადა, რომ “პოსტვ”-ის ამოცანაა რეიტინგში მისი კონკურენტის “TV პირველის” მონაცემებისთვის გადასწრება სექტემბრისთვის, როდესაც წინასაარჩევნო კამპანია ყველაზე აქტიურ ფაზაში გადაინაცვლებს ქვეყანაში. ის კიდევ ერთხელ დაესხა თავს ნოდარ მელაძეს, მას ბრალი დასდო არაეთიკურობაში, ყალბი ამბების მომზადებაში და იქვე აღნიშნა, რომ მელაძე სწორედ ამ გზით ახერხებს რეიტინგული პროდუქციის შექმნას.

“TV პირველი” და “მთავარი” - არის “ნაციონალური მოძრაობის” სექტა… ჩვენი კონკურენტი ახლა არის “TV პირველი”, რომელიც ახლა იშხამება, იწამლება - სექტემბერში ჩვენ “TV პირველს” ვაჯობებთ - პირდაპირ გეტყვით ჩვენს ამოცანას”, - განაცხადა შალვა რამიშვილმა, რომელმაც იქვე ასე დაახასიათა “POSTV-ის” აუდიტორია: ის, ვისაც ეზიზღება “ნაციონალური მოძრაობა” და ის, ვისაც ჰქონდა პრეტენზია, ესენი ტყუილებს რომ იძახიან, რატომ არ პასუხობენო.

თუკი “POSTV-ის” აქტიური სამიზნე ბოლო პერიოდში “TV პირველია”, რომლის კრიტიკული სიუჟეტების ანალიზს და მათზე სახელისუფლებო რაკურსით პასუხების მომზადებას არაერთ მასალას უძღვნის, ეს მეთოდი უკვე დიდი ხანია დაამკვიდრა ტელეკომპანია “იმედმა” “მთავარ არხთან” მიმართებაში. “მთავარი არხის” დირექტორის, ამ ტელევიზიის ჟურნალისტების მიერ მომზადებული მასალების კრიტიკა, მათი მხილება სიყალბეში, არაერთხელ გამხდარა “იმედის” გადაცემების მთავარი თემა. როგორც წესი, “იმედი” აქტიურად იცავს სახელისუფლებო პოზიციებს, როდესაც “მთავარი არხი” ბიძინა ივანიშვილის ბიზნეს ინტერესებზე ამზადებს კრიტიკულ მასალებს და ა.შ.

მთელ ამ ურთიერთდაპირისპირებაში რა თქმა უნდა დაზარალებული რჩება მაყურებელი, რომელიც ვერ იღებს ზუსტ, მიუკერძოებელ, დაბალანსებულ ცნობებს ქვეყანაში მიმდინარე პროცესებზე. თანაც იმ ფონზე, როდესაც ტელევიზიები საქართველოში კვლავ რჩებიან ინფორმაციის მიღების მთავარ წყაროდ.
კატეგორია: მედიაგარემო
რისთვის სჭირდება ხელისუფლებას მაუწყებლობის შესახებ კანონში დაფინანსების ნორმის ცვლილება და რა საფრთხეს უქმნის ის საზოგადოებრივი მაუწყებლის იდეას?

პარლამენტში დაჩქარებული წესით განიხილება განათლების სამინისტროს მიერ მომზადებული კანონპროექტი. კანონპროექტის მიხედვით, იცვლება მაუწყებლობის შესახებ კანონის 66¹ მუხლი, რომლითაც “აკრძალულია ადმინისტრაციული ორგანოს, პოლიტიკური პარტიის, თანამდებობის პირისა და საჯარო მოსამსახურის მიერ მაუწყებლის დაფინანსება, აგრეთვე, მისი მომსახურების შესყიდვა და მაუწყებლის პროგრამების მომზადების ან/და ეთერში გადაცემის პირდაპირი ან ირიბი დაფინანსება ან თანადაფინანსება”.

ეს მუხლი გამონაკლისს აწესებს სოციალურ რეკლამის ანდა საზოგადოებისთვის მნიშვნელოვანი ინფორმაციის გავრცელების მიზნით შესყიდვებზე ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან, თუმცა განათლების სამინისტროს მიერ მომზადებული კანონპროექტით, ადმინისტრაციული ორგანო ასევე შეძლებს საგანმანათლებლო და კულტურული პროგრამების დაფინანსებას.

ამ ცვლილების მიღების აუცილებლობას სამინისტრო ახალი კორონავირუსის პანდემიის გამო შექმნილ ვითარებით ხსნის, როცა აუცილებელი გახდა პროექტ “ტელესკოლის” განხორციელება.

“კანონპროექტის მიღების შედეგად, შესაძლებელი გახდება მაუწყებლისა და ადმინისტრაციული ორგანოს – ამ შემთხვევაში საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროს თანამშრომლობით, საგანმანათლებლო და კულტურული პროგრამების საზოგადოებისათვის მიწოდების უზრუნველყოფა”, - ნათქვამია კანონპროექტის განმარტებით ბარათში.

ამასთან, განათლების სამინისტრო ითხოვს, რომ ამ კანონპროექტით გათვალისწინებული რეგულაციები გავრცელდეს წინა პერიოდზეც, კერძოდ, საზოგადოებრივ მაუწყებელსა და განათლების სამინისტროს შორის პროექტ “ტელესკოლასთან” დაკავშირებით 2020 წლის 23 მაისიდან წარმოშობილ სამართლებრივ ურთიერთობებზე.

ასეთ შემთხვევაში, კანონპროექტის მიღების შედეგად, 2020 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტიდან “ტელესკოლა” 404 200 ლარით დაფინანსდება, საიდანაც მასწავლებლების ხელფასებისთვის გათვალისწინებულია 254,155 ლარი, ხოლო ტელეგაკვეთილების და საინფორმაციო ტიხრების გადაღებისთვის 150,000 ლარი.

“კოალიციის მედიის ადვოკატირებისთვის” კოორდინატორი ნათია კაპანაძე, რომელიც მანამდე აჭარის საზოგადოებრივ მაუწყებელს ხელმძღვანელობდა, “მედიაჩექერთან” საუბარში აცხადებს, რომ მთავარ პრინციპს - საზოგადოებრივი მაუწყებელი იყოს გამიჯნული ადმინისტრაციული ორგანოსაგან და დარჩეს ანგარიშვალდებული თავისი ძირითადი დამფინანსებელის - გადასახადის გადამხდელის წინაშე, არეგულირებს სწორედ კანონის ის ჩანაწერი, რომელსაც ამ შემთხვევაში განათლების სამინისტრო ბარიერად მიიჩნევს და მის შეცვლას ითხოვს.

“ჩემთვის, კანონპროექტის მოსალოდნელი შედეგი საზოგადოებრივი მაუწყებლის იდეის უარყოფითი ტრანსფორმაცია იქნება”, - ამბობს ნათია კაპანაძე, ვინაიდან მისი თქმით, “თუ ადმინისტრაციული ორგანოს გეგმების განხორციელებაა საზოგადოებრივი მაუწყებლის დანიშნულება/დავალება, ჩნდება მთავარი კითხვა - მაშინ რა სიკეთე მოაქვს საზოგადოებრივ მაუწყებელს, რომელსაც სწორედ საზოგადოების ინტერესებზე ორიენტირებული პროგრამების მიწოდების უზრუნველყოფა ევალება?”

ნათია კაპანაძის თქმით, ხელისუფლებას ამ საკანონმდებლო ცვლილების განხორციელების გარეშეც შეუძლია მაუწყებლისთვის დაფინანსების გაზრდა, რომელიც შესაძლოა სწორედ პროექტ “ტელესკოლას” მოხმარდეს:

“აუცილებელი მგონია, ამ კონკრეტული შემთხვევისთვის, შეიცვალოს საზოგადოებრივი მაუწყებლისათვის თანხის გამოყოფის სქემა. ნაცვლად ადმინისტრაციული ორგანოს დაფინანსების დაშვებისა, პარლამენტმა გამოიყენოს იგივე გზა, როგორც ხდება ბიუჯეტიდან თანხის ყოველწლიურად გამოყოფა საზოგადოებრივი მაუწყებლისათვის. გაზარდოს დაფინანსების მუხლი, სწორედ „ტელესკოლის“ მაღალი საჭიროებებიდან გამომდინარე და საგანმანათლებლო მიმართულების განვითარებისათვის. ბიუჯეტიდან დაფინანსების გაზრდა მიმაჩნია ყველაზე სამართლიან გზად. ეს იქნება შესაძლებლობა შეიცვალოს საზოგადოებრივი მაუწყებლის ბიუჯეტი, ღირებულებების ცვლილების გარეშე”.

ბიუჯეტიდან საზოგადოებრივი მაუწყებლის დაფინანსების მოცულობა, კანონის მიხედვით, წინა წლის მთლიანი შიდა პროდუქტის არანაკლებ 0,14%-ით განისაზღვრება, რაც იმას ნიშნავს, ბიუჯეტის ზედა ზღვარი დაწესებული არ არის და შესაბამისად, საჭიროების შემთხვევაში ხელისუფლებას შეუძლია მაუწყებლის დაფინანების მოცულობის გაზრდა. 2020 წლის ბიუჯეტის მიხედვით, საზოგადოებრივი მაუწყებლისთვის 68 მილიონ 700 ათასი ლარია გამოყოფილი.

განათლების სამინისტროს მიერ მომზადებული კანონპროექტის განმარტებით ბარათში აღნიშნულია, რომ ტელესკოლის პროგრამისთვის საშუალოვადიან 2021-2023 წლებში საორიენტაციო ხარჯი იქნება 3.8 მლნ. ლარი.

“2020 წლისათვის საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროს ბიუჯეტიდან საჭიროა დაახლოებით 800.0 ათასი ლარი (სემესტრულად განხილვის შემთხვევაში) მიმდინარე წლის არსებულ და დარჩენილ პერიოდზე”, - ვკითხულობთ განმარტებით ბარათაში.

წარმოდგენილი კანონპროექტის მიხედვით ჩანს, რომ განათლების სამინისტრო არა მხოლოდ მიმდინარე წლის შემოდგომაზე, 2020-21 სასწავლო წელსაც განიხილავს ტელესკოლის საჭიროებას და მის დაფინანსებას, არამედ მომდევნო 3 წლის განმავლობაშიც. ამასთან, ჯერ არ არსებობს კონკრეტულ სრულფასოვან კვლევაზე დაფუძნებული შეფასება, თუ რამდენად ეფექტური აღმოჩნდა ეს პროექტი ზოგადად და შეიძლება თუ არა ის ჩაითვალოს დისტანციური სწავლების ეფექტურ მოდელად.
კატეგორია: ეთიკა
სომხეთის ჯანდაცვის მინისტრის, არსენ ტოროსიანის განცხადება, რომელიც პარალელებს ავლებდა ახალი კორონავირუსის პანდემიასთან ბრძოლის კუთხით სომხეთისა და საქართველოს მიდგომებს შორის, ფართოდ გაშუქდა ორივე ქვეყნის მედიასაშულებების მიერ. ამ გაშუქებას მოჰყვა მძლავრი არმენოფობიური ტალღა აუდიტორიის მხრიდან.

სომხეთის მედიაში გავრცელებული ინფორმაციის მიხედვით, არსენ ტოროსიანმა განაცხადა, რომ საქართველოსა და სომხეთს ეპიდემიასთან ბრძოლის განსხვავებული სისტემა აქვთ. მისივე შეფასებით, სომხეთის სისტემა უკეთესია და ამის საილუსტრაციო რამდენიმე საკითხი წამოსწია:

  • იყენებს თუ არა საქართველო, სომხეთის მსგავსად, ყველა საეჭვო შემთხვევის შესამოწმებლად PCR ტესტს, თუ გამოიყენება სწრაფი ტესტები, რომლებიც ნაკლები სიზუსტით გამოირჩევა?
  • უკეთდება თუ არა ტესტი იმ მოქალაქეებს, რომლებსაც აქვთ მწვავე რესპირატორული ინფექციური ვირუსის მსუბუქი სიმპტომები?
  • შეჰყავთ თუ არა საერთო სტატისტიკურ მონაცემებში ის პაციენტები, რომლებიც პნევმონიის შედეგად გარდაიცვალნენ და ამავდროულად აღმოაჩნდათ COVID-19?
  • შეიძლება ჩაითვალოს, რომ საქართველოში დღეში მართლაც 1-2 შემთხვევა ვლინდება კორონავირუსის, თუ სინამდვილეში ყველა შემთხვევა არ ვლინდება და, შესაბამისად, არ შედის სტატისტიკაში, რადგან არსენ ტოროსიანის თქმით, მძღოლებს, რომლებიც საქართველოდან შედიან სომხეთში უმრავლეს შემთხვევაში უფიქსირდებათ კორონავირუსი.

ქართული მედია შემოიფარგლა სომხური მედიის მიერ გავრცელებული ამ ინფორმაციის თარგმნით. სათაურებში აქცენტირებული იყო ის, რომ არსენ ტოროსიანის თქმით, სომხეთის ანტიეპიდოემიოლოგიური სისტემა უკეთესია, ვიდრე - საქართველოსი.

იმ კონტექსტის გათვალისწინებით, როდესაც საქართველოში არმენოფობიური განწყობების ერთ-ერთი მთავარი მკვებავი სწორედ ეს შეჯიბრებითობაა, მედიამ გარკვეულწილად ხელი შეუწყო არმენოფობიური განწყობების წინ წამოწევას.

იმის ნაცვლად, რომ მედიას უფრო სიღრმისეულად გაეშუქებინა თითოეული ის საკითხი, რაც საეჭვოდ გახადა მეზობელი ქვეყნის მინისტრმა და ამით ეჩვენებინა, თუ რამდენად საფუძვლიანი ან უსაფუძვლო იყო კონკრეტული ჩინოვნიკის განცხადებები, გაშუქება შემდეგშიც ზედაპირულად გაგრძელდა და შემოიფარგლა “გაბრაზებული კოლეგების” კომენტარების ტირაჟირებით, რომლებითაც არსენ ტოროსიანისგან ითხოვდნენ ბოდიშის მოხდას და გადადგომასაც კი.

მედიაორგანიზაციების მიერ გამოქვეყნებულ მასალებს ამ კონკრეტულ საკითხთან დაკავშირებით ასობით კომენტარი აქვს დართული მომხმარებლებისგან, რომელთა უდიდესი ნაწილი არმენოფობიურია.

ტელეკომპანია “იმედის” ფეისბუკ გვერდზე გაზიარებულ მასალას - “სომხეთის ჯანდაცვის მინისტრის განცხადება - შეფასებები” - 500-ზე მეტი კომენტარი ახლავს, აქედან უმრავლესობა არმენოფობიურია:

  • “ეს ვირუსიც სომხურია, ალბათ, მაგათ რომ კითხო და უკვირთ, თუ როგორ განიკურნა ჩვენთან ხალხი, ყველაფერს ხომ ეგენი იჩემებენ, ქართული ღვინის და შოთა რუსთაველის არ იყოს”;
  • “ესენი მოძმე ერი კი არა, მუდამ ქართველების დაუძინებელი მტრები იყვნენ ყოველთვის შურდათ ქართველების და ქართველების ცუდი უხარიათ...”

იგივე პათოსით გაჟღენთილი არმენოფობიური კომენტარებია თავმოყრილი საზოგადოებრივი მაუწყებლის პირველი არხის ფეისბუკის გვერდზე, სადაც გაზიარებულია ნიუსი, სათაურით: “სომხეთის ჯანდაცვის მინისტრი - ჩვენი ანტიეპიდემიოლოგიური სისტემა უფრო ძლიერია, ვიდრე საქართველოსი”. ნიუსს 400-ზე მეტი კომენტარი ახლავს და ამ შემთხვევაში მომხმარებლები კიდევ უფრო შორს მიდიან და არა მხოლოდ არმენოფობიურ, არამედ ზოგადად, ქსენოფობიურ კომენტარებს აკეთებენ.

“ეგრე კი ამბობდნენ, სომეხია, "კარენა" ჰქვიაო, მაგრამ ჩვენთან მამედამ კი შემოიტანა”, - წერს ერთ-ერთი მომხმარებელი კორონავირუსთან დაკავშირებით პირველი არხის ფეისბუკ გვერდზე.

არმენოფობიური კომენტარების სიუხვეა იმ მედიასაშუალებების გვერდებზეც, რომლებიც განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობენ ნებისმიერი ფორმის დისკრმინაციის საფრთხის გააზრებას და შესაბამისი სარედაქციო პოლიტიკაც აქვთ შემუშავებული.

მაგალითად, რადიო “თავისუფლების” ფეისბუკის გვერდზე, სადაც გაზიარებულია ნიუსი იმაზე, რომ სომხეთის ჯანდაცვის მინისტრს აეჭვებს საქართველოში Covid 19-ის სტატისტიკის სიზუსტე, 500-მდე კომენტარია თავმოყრილი, მათ შორის ბევრია არმენოფობიური.

ნინო ჯაფიაშვილი, რადიო “თავისუფლების” ქართულენოვანი სამსახურის მმართველი რედაქტორი გვიხსნის, რომ მათი რედაქციისთვის უწყვეტი პროცესია კომენტარების პოსტმოდერირების პროცესი.

“რთული, კომპლექსური და მოცულობითი”, - ასე აფასებს ნინო ჯაფიაშვილი მომხმარებლების კომენტარებზე მუშაობის პროცესს, რომელშიც რადიო “თავისუფლების” ყველა თანამშრომელია ჩართული. მისივე თქმით, სირთულე მდგომარეობს იმაში, რომ კომენტარების რაოდენობა ბევრია, ამავე დროს მნიშვნელოვანია კრიტიკული და სტანდარტებთან შეუსაბამო კომენტარების გამიჯვნა.

Publika.ge-ს რედაქტორი ლიკა ზაკაშვილი “მედიაჩეკერთან” საუბარში ამბობს, რომ კომენტარების ნაწილში პოსტმოდერირებას მიმართავენ იმ შემთხვევებში, როდესაც კომენტარი შეიცავს სიძულვილის ენას. ამის მიუხედავად, არაერთი არმენოფობიური კომენტარია თავმოყრილი “პუბლიკის” ფეისბუკის გვერდზე, სადაც სომხეთის ჯანდაცვის მინისტრის განცხადების თაობაზე ნიუსია გაზიარებული.

“სიძულვილის შემცველ კომენტარებს ვშლით, ანუ ყოველდღე ვცდილობთ, რომ კომენტარებს გადავხედოთ და ასეთი შინაარსის კომენტარები წავშალოთ. ამის მართვა დელეგირებულია სხვადასხვა დღეს სხვადასხვა თანამშრომელზე და როგორც ჩანს, გამორჩა”, - გვითხრა ლიკა ზაკაშვილმა.

სამხრეთ კავკასიის, მათ შორის, სომხეთთან დაკავშირებულ ამბებს ყოველდღიურ რეჟიმში აშუქებს Netgazeti.ge. აღნიშნული განყოფილების რედაქტორი, ნინო კახიშვილი გვეუბნება, რომ არმენოფობიური განწყობები აუდიტორიაში ისეთი მძაფრი აღარ არის, როგორც იყო 5 წლის წინ, თუმცა მაინც არსებობს ამ კუთხით დიდი გამოწვევები.

“გვაქვს შემთხვევები, როდესაც ბევრი ფიქრი გვიწევს თუნდაც, მასალის სათაურზე, რომელიც არ გამოიწვევს დამატებით მძაფრ რეაქციებს კომენტარებში. დილემური იყო რამდენიმე დღის წინ სომხეთის ჯანდაცვის მინისტრის ქართულ ჯანდაცვაზე კომენტარის გამოქვეყნების საკითხიც, რადგან არსებობდა მხოლოდ ერთი გადაუმოწმებელი წყარო და ზუსტად ვიცოდით ისიც, რომ ის დამატებით შუღლს გააღვივებდა. ჩვენი მიზანი კი, არ არის ეს და შესაბამისად, მეტ ძალისხმევას ვხარჯავთ იმისთვის, რომ ერთი მხრივ, მნიშვნელოვანი ამბები მივაწოდოთ მკითხველს და ამავე დროს, შუღლი არ გავაღვივოთ”, - გვითხა ნინო კახიშვილმა.

საბოლოოდ, “ნეტგაზეთის” სარედაქციო გადაწყვეტილება იყო, რომ არ გამოექვეყნებინათ სომხეთის ჯანდაცვის მინისტრის განცხადებაზე ნიუსი ცალკე და ის ქართული მხარის მიერ გაკეთებულ კომენტარებთან ერთად განათავსეს ვებ-გვერდზე. შესაბამისად, ამ კონკრეტულ შემთხვევაში მათ გვერდზე არმენოფობიური კომენტარები არ გვხვდება, თუმცა, ზოგადად გამოცემის სარედაქციო პოლიტიკის მიხედვით, არმენოფობიური და ზოგადად, კომენტარები, რომლებიც შუღლს აღვივებს, იშლება.

“თუმცა, არის შემთხვევები, როდესაც გამოგვრჩენია, რადგან გარკვეული პერიოდის შემდეგ დაწერეს, ან ჩვენ ვნახეთ გვიან”, - გვითხრა ნინო კახიშვილმა.

ზოგადად, ფეისბუკში და სხვა სოციალურ ქსელებში მედიაორგანიზაციების გვერდებზე გაკეთებული კომენტარების მოდერირება რთული და მნიშვნელოვანი გამოწვევაა მედიაორგანიზაციებისთვის.

“სოციალურ ქსელში მედიასაშუალების ოფიციალურ გვერდით გავრცელებული ინფორმაცია აღიქმება როგორც მედიასაშუალების პროდუქტი და მასზე ვრცელდება ყველა ჟურნალისტური სტანდარტი, რაც ჩვეულებრივ, მედიასაშუალების მიერ გამოქვეყნებულ პროდუქტზე ვრცელდება. ამგვარი პრაქტიკა აქვს საქართველოს ჟურნალისტურ ეთიკის ქარტიას და ევროპის ბევრი ქვეყნის პრესის საბჭოებსაც”, - ვკითხულობთ საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის მიერ შემუშავებულ “სოციალური მედიის გამოყენების სახელმძღვანელო წესებში”. თუმცა ეს გაიდლაინი ცალკე რეკომენდაციებს არ იძლევა კომენტარების ნაწილზე, რომელიც თან ახლავს მედიაორგანიზაციების გვერდებზე განთავსებულ მასალებს სოციალურ ქსელებში. თუმცა ევროპის ქვეყნებში ბევრ პრესის საბჭოს აქვს კონკრეტული გაიდლაინები ამ საკითხთან მიმართებაში, რომელთა არსი მდგომარეობს იმაში, რომ მედია პასუხისმგებელია მის მიერ გავრცელებულ კონტენტზე, მათ შორის, კომენტარებზე, რომლებსაც მედიაორგანიზაციების გვერდებზე მომხმარებლები ტოვებენ.
კატეგორია: ეთიკა

ახალი კორონავირუსის პანდემიის ფონზე კიდევ უფრო თვალშისაცემი გახდა ის საფრთხეები, რისი გამოწვევაც შეუძლია მედიას დაუდასტურებელი, ყალბი ამბების, მითებისა თუ კონსპირაციული თეორების ტირაჟირებით.

რამდენიმე კვირის წინ თბილისის დამწვრობის ცენტრის ხელმძღვანელმა განაცხადა, რომ რამდენიმე ადამიანმა კორონავირუსის პრევენციის მიზნით ადუღებული წყალი დალია, რის შედეგადაც პირის ღრუს დამწვრობის მკურნალობა დასჭირდათ. ეს მყისიერად ხილული შედეგია იმ არაერთი ინფორმაციისა, რომელიც მედიაში COVID-19-ის საპრევენციო რჩევების სახით გავრცელდა. ერთ-ერთი ასეთი რჩევა იყო ის, რომ ყოველ 20 წუთში ერთხელ ცხელი წყლის მიღება რეკომენდებული იყო ახალი კორონავირუსის პრევენციის მიზნით.

ბოლო პერიოდში საქართველოში აქტიურად დაიწყეს მოქალაქეთა ჯგუფებმა მსოფლიოში გავრცელებული კონსპირაციული თეორიის პოპულარიზაცია, რომ ახალი კორონავირუსის გავრცელება 5G ინტერნეტის დანერგვამ გამოიწვია. ამ თეორიას ზურგს არც ერთი დადასტურებული მეცნიერული არგუმენტი არ უმაგრებს, შესაბამისად, უსაფუძვლოა. ამასთან, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციას გამოქვეყნებული აქვს ინფორმაცია, რომლის მიხედვით, ვირუსები არ მოგზაურობენ რადიოტალღებითა და მობილური ქსელებით და რომ Covid -19 გავრცელებულია ბევრ ისეთ ქვეყანაში, სადაც საერთოდ არ არსებობს 5G ქსელები.

ამის მიუხედავად, მედიასაშუალებების ნაწილი საქართველოში კვლავაც ტირაჟირებს იმ მოქალაქეების შეხედულებებსა და ინიციატივებს, რომლებიც ეწინააღმდეგებიან საქართველოში 5G-ის დანერგვას. მაგალითად, გამოცემა “პრიამ ტაიმი” აუდიტორიას აუწყებს, რომ საქართველოში მრავალრიცხოვანი საპროტესტო აქციის გამართვა იგეგმება 5G ანტენების დამონტაჟების წინააღმდეგ, სათაურშივე აანონსებს აქციის თარიღს და მკითხველს აწვდის აქციის ორგანიზატორის განცხადებებს, რომელიც გაჯერებულია უსაფუძვლო კონსპირაციული თეორებით, რომ “5G ანტენების გამოსხივება იწვევს ადამიანის დაავადებას, კიბოსა და უშვილობას”.

მსოფლიო მედიაში, ისე როგორ ჩვენთან, არაერთი სტატია თუ რეპორტაჟი მიეძღვნა ახალ კორონავირუსთან 5G ტექნოლოგიის დაკავშირების კონსპირაციულ თეორიას, თუმცა პასუხისმგებლიანი მედია ამ შემთხვევაში კონსპირაციული თეორიის პოპულარიზაციას კი არ ეწევა, არამედ მის უსაფუძვლობას ამტკიცებს. უფრო მეტიც, პასუხისმგებლიანი მედია სათაურშივე უთითებს, რომ ყალბია ცნობა 5G-ის კავშირზე კორონავირუსთან. მაგალითად, “ნიუ-იორკ ტაიმსი” სათაურშივე აწვდის აუდიტორიას ინფორმაციას, რომ “უსაფუძვლოა ანტენების დაკავშირება ვირუსთან”; “გარდიანის” სათაურში გამოყენებულია ტერმინი “ყალბი ცნობები”, როდესაც აშუქებს მითებს იმაზე, თუ რამდენად სარისკოა 5G-ის ტექნოლოგია ჯანმრთელობისთვის და ა.შ.

5G-ისთან დაკავშირებული კონსპირაციული თეორების ფართოდ გავრცელების შემდეგ მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში არაერთი ფაქტი დაფიქსირდა, როდესაც მობილური კავშირგაბმულობის ანტენები დაწვეს ან დააზიანეს. საქართველოში ჯერ მსგავსი ფაქტი არ დაფიქსირებულა, თუმცა სოციალურ ქსელებში 5G-ის მოწინააღმდეგე ჯგუფებში პერიოდულად აქვეყნებენ მობილური კავშირგაბმულობის ანძების ფოტოებს და აცხადებენ, რომ არ დაუშვებენ 5G ანტენების დამონტაჟებას საქართველოში. ამ მოწოდებების ტირაჟირება მედიაში კი ცალსახად იქნება სწორედ ასეთი კრიმინალური აქტივობების წამახალისებელი საზოგადოებაში.

ზოგადად, მობილური კავშირგაბმულობის ანტენეტების ირგვლივ კონსპირაციული თეორები ახალი მოვლენა არ არის, მათ შორის არც საქართველოში. 2000-ანი წლების დასაწყისიდან მოქალაქეებს არაერთი საპროტესტო აქცია გაუმართავთ ამ ანტენების მონტაჟის გამო, რომ თითქოს ისინი საფრთხეს უქმნის მათ ჯანმრთელობას, იწვევს კიბოს და ა.შ. თუმცა დროთა განმავლობაში აქციების მასშტაბურობამაც და სიხშირემაც იკლო.

ახალი კორონავირუსის პანდემიამ ანტენებთან დაკავშირებული კონსპირაციული თეორია კვლავაც აქტუალური გახადა, ასეთივე აქტუალობა შეიძინა “დაჩიპვის” თემამ.

ჩიპიანი პირადობის მოწმობებისა და პასპორტების წინააღმდეგ გააფთრებული ბრძოლის საკმაოდ მსუყე გამოცდილება აქვს საქართველოს. ამ ბრძოლას სათავეში საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის წარმომადგენლები ედგნენ. საქმე საკონსტიტუციო სასამართლომდეც მივიდა. მოსარჩელეების შეფასებით, ე.წ. ჩიპიანი პირადობის მოწმობა და პასპორტი “ადამიანების ტოტალური კონტროლის საშუალებაა და უკავშირდება აპოკალიფსის შესახებ ბიბლიურ წინასწარმეტყველებას”. ამ საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების გამოტანამდე, საკონსტიტუციო სასამართლომ გასული წლის 26 დეკემბრიდან დასაშვები გახადა რელიგიური შეხედულების გამო ისეთი პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტის გაცემა, რომელსაც ელექტრონული მატარებელი ანუ “ჩიპი” არ ექნება.

კონსპიროლოგების კიდევ ერთი ფავორიტი თემაა ვაქცინაცია, რომლის მიხედვით, ვაქცინაცია არ ემსახურება დაავადებების პრევენციას და მისი საშუალებით, პირიქით, ხელოვნურად ხდება სხვადასხვა დაავადების გამოწვევა.

Covid-19-ის პანდემიის პირობებში კონსპირაციული თეორია ჩიპიზაციისა და ვაქცინაციის კომბინაციით ჩამოყალიბდა. ამ კონსპირაციის ტირაჟირებას ტელეკომპანია “კავკასიამ” ერთსაათიანი ეთერი დაუთმო. გადაცემა “ჰოროსკოპის” ავტორმა მიხეილ ცაგარელმა ვრცლად ისაუბრა ახალი კორონავირუსის პანდემიის ირგვლივ კონსპირაციულ თეორიებზე და ვირუსის მთავარ შემქმნელებად IT ტექნოლოგიების დარგში მსოფლიო ლიდერები - ბილ გეითსი და ილონ მასკი დაასახელა: მასკი მასობრივი დაჩიპვის გეგმის განხორციელებაში “ამხილა”, გეიტსი კი - მასობრივი ვაქცინაციის:

“არავის არაფერს არ კითხავენ, უკეთებენ ვაქცინას, სადაც არის შიგნით მიკროჩიპი ჩადებული და ის მერე იქიდან იწყებს მთელი სხეულის კონტროლს”, - განაცხადა ცაგარელმა “კავკასიის” ეთერში.

მოგვიანებით ტელეკომპანია “კავკასია” სპეციალური განცხადებით გაემიჯნა მიხეილ ცაგარელის განცხადებებს:

“დღეს, როგორც არასდროს მნიშვნელოვანია ადამიანების რეალური ცოდნით და ინფორმაციით შეიარაღება გლობალური საფრთხის წინააღმდეგ, რაციონალური ქმედებები და გააზრებული ბრძოლა. ვფიქრობთ, რომ ამ საქმეში მედიის როლი განუზომლად დიდია. სწორედ ამიტომ ვწუხვართ, რომ ჩვენი ეთერის გამოყენება მოხდა სრულიად საპირისპირო მიზნით”, - ვკითხულობთ განცხადებაში.

ამის მიუხედავად, ტელეკომპანიის ოფიციალურ იუთუბ არხზე კვლავაც ხელმისაწვდომია ამ გადაცემის ჩანაწერი ისე, რომ არ არის იქვე აღბეჭდილი ტელევიზიის საპირისპირო პოზიცია.

“ბილ გეითსმა გაავრცელა პანდემია”, “ამ ვაქცინაში არის შესული მიკროჩიპი, სადაც თქვენი ყველა მონაცემი ჩაიდება – მიხეილ ცაგარელი ბილ გეითს პანდემიის გავრცელებაში ადანაშაულებს” - ამ და მსგავსი სათაურებით ქართულ მედიაში არაერთი ნიუსია გამოქვეყნებული, რომლებშიც უაპელაციოდ არის შემოთავაზებული ცაგარელის განცხადებები და არსად არ არის აღნიშნული, რომ ამ განცხადებებს არ გააჩნია არანაირი მეცნიერული ან რაიმე სხვა დამადასტურებელი სანდო მტკიცებულებები.

კორონავირუსთან მიმართებაში ვაქცინაცია-ჩიპიზაციის კომბინაციით კონსპირაციული თეორია საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მაღალი იერარქების ნაწილის მხარდაჭერითაც სარგებლობს.

ხონისა და სამტრედიის ეპარქიის მიტროპოლიტმა საბა გიგიბერიამ ქადაგების დროს განაცხადა, რომ ვირუსი არის ეშმაკის ხელში საშუალება, რომ ადამიანები თავისი გავლენის ქვეშ მოაქციოს. მას გეითსი-მასკის გვარები არ დაუსახელებია, თუმცა განაცხადა, რომ შემოთავაზებული იქნება ვაქცინა, რომელიც “ადამიანებს დაიმონებს”.

მიტროპოლიტის ეს განცხადებაც, რომელიც უსაფუძვლოა, ყოველგვარი კონტრარგუმენტების გარეშე გამოაქვეყნა ქართული მედიის ნაწილმა. მათ შორის, იყვნენ მაგალითად “რეზონანსი”, ფორტუნა და ა.შ.

ინფექციური დაავადებები, რომლებითაც გასული საუკუნეების მანძილზე მილიონობით ადამიანი იხოცებოდა მსოფლიოში, სრულად აღმოიფხვრა ან სრულიად მართვადი გახდა ვაქცინაციის შედეგად. შესაბამისად, მედიას კარგად უნდა ესმოდეს, რომ როცა ტირაჟირებას უწევს ანტივაქსერების, ანუ ვაქცინაციის მოწინააღმდეგეების კონსპირაციულ მოსაზრებებს, საფრთხეს უქმნიან მილიონობით ადამიანის სიცოცხლეს.

ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია, საქართველოს დაავადებათა კონტროლის ცენტრი მოქალაქეებს არაერთ ინფორმაციას აწვდიან Covid-19-ის გავრცელების გზებზე. ვირუსი მათ შორის ვრცელდება წვეთოვანი გზით, რომლის რისკი თან ახლავს ერთი კოვზით ზიარების პროცესს.

ამის მიუხედავად, მედიის ნაწილმა ყოველგვარი ბექგრაუნდის და ახსნა-განმარტებების გარეშე შესთავაზეს აუდიტორიას საქართველოს ჯანდაცვის მინისტრის განცხადება, რომ სამეცნიერო კვლევა არ არსებობს იმაზე, არის თუ არა ერთი კოვზით ზიარება კოვიდ ინფექციის გამავრცელებელი.

ზოგიერთი მედია კიდევ უფრო შორს წავიდა ამ საკითხში. მაგალითად, ონლაინ-გამოცემა “კვირამ” ფაქტად შემოგვთავაზა (არ ყოფილა სხვა ფაქტი მოცემული, რომელიც ალტერნატიულ ინფორმაციას მიაწვდიდა აუდიტორიას) მარტყოფის ღვთაების მამათა მონასტრის წინამძღვრის განცხადება, რომ კორონავირუსიანი ადამიანი აზიარა, რომლის შემდეგ იგივე კოვზით ეზიარა თვითონაც და აზიარა სხვაც და არ მოხდა ამ შემთხვევებში Covid-19-ის დადასტურება.

გარდა იმისა, რომ ეს ცალკეული ფაქტი საჭიროებს დადასტურებას (მაგალითად, აუცილებელი იყო ინფექციონისტების, ეპიდემიოლოგების ცნობების მოძიება ამ შემთხვევაზე), პრობლემური იქნებოდა მისი უაპელაციოდ გაშუქება დადასტურების შემთხვევაშიც კი.

გასულ პერიოდში საქართველოში იყო ისეთი შემთხვევაც, როდესაც ცოლს დაუდასტურდა კორონავირუსი და ქმარს არ აღმოაჩნდა, რომელსაც ჰქონდა ფიზიკური კონტაქტი ინფიცირებულთან. ამის მიუხედავად, ეს ცალკეული შემთხვევა არ ადასტურებს იმას, რომ ფიზიკური კონტაქტი არ არის ამ ვირუსის გავრცელების რისკი და რომ სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია დისტანცირების რეკომენდაციის დაცვა.


alt
სტატია მოამზადა "მედიაჩეკერმა" აღმოსავლეთ-დასავლეთის მართვის ინსტიტუტის (EWMI) ACCESS-ის პროექტის მხარდაჭერით ამერიკის შეერთებული შტატების საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს (USAID) დაფინანსებით. სტატიის შინაარსზე პასუხისმგებელია "მედიაჩეკერი". ის შესაძლოა არ გამოხატავდეს USAID-ის, ამერიკის შეერთებული შტატების მთავრობის ან/და EWMI-ს შეხედულებებს.
კატეგორია: დეზინფორმაცია
ახალი კორონავირუსის პანდემიის ფონზე კიდევ უფრო თვალშისაცემი გახდა ის საფრთხეები, რისი გამოწვევაც შეუძლია მედიას დაუდასტურებელი, ყალბი ამბების, მითებისა თუ კონსპირაციული თეორების ტირაჟირებით.

რამდენიმე კვირის წინ თბილისის დამწვრობის ცენტრის ხელმძღვანელმა განაცხადა, რომ რამდენიმე ადამიანმა კორონავირუსის პრევენციის მიზნით ადუღებული წყალი დალია, რის შედეგადაც პირის ღრუს დამწვრობის მკურნალობა დასჭირდათ. ეს მყისიერად ხილული შედეგია იმ არაერთი ინფორმაციისა, რომელიც მედიაში COVID-19-ის საპრევენციო რჩევების სახით გავრცელდა. ერთ-ერთი ასეთი რჩევა იყო ის, რომ ყოველ 20 წუთში ერთხელ ცხელი წყლის მიღება რეკომენდებული იყო ახალი კორონავირუსის პრევენციის მიზნით.

ბოლო პერიოდში საქართველოში აქტიურად დაიწყეს მოქალაქეთა ჯგუფებმა მსოფლიოში გავრცელებული კონსპირაციული თეორიის პოპულარიზაცია, რომ ახალი კორონავირუსის გავრცელება 5G ინტერნეტის დანერგვამ გამოიწვია. ამ თეორიას ზურგს არც ერთი დადასტურებული მეცნიერული არგუმენტი არ უმაგრებს, შესაბამისად, უსაფუძვლოა. ამასთან, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციას გამოქვეყნებული აქვს ინფორმაცია, რომლის მიხედვით, ვირუსები არ მოგზაურობენ რადიოტალღებითა და მობილური ქსელებით და რომ Covid -19 გავრცელებულია ბევრ ისეთ ქვეყანაში, სადაც საერთოდ არ არსებობს 5G ქსელები.

ამის მიუხედავად, მედიასაშუალებების ნაწილი საქართველოში კვლავაც ტირაჟირებს იმ მოქალაქეების შეხედულებებსა და ინიციატივებს, რომლებიც ეწინააღმდეგებიან საქართველოში 5G-ის დანერგვას. მაგალითად, გამოცემა “პრიამ ტაიმი” აუდიტორიას აუწყებს, რომ საქართველოში მრავალრიცხოვანი საპროტესტო აქციის გამართვა იგეგმება 5G ანტენების დამონტაჟების წინააღმდეგ, სათაურშივე აანონსებს აქციის თარიღს და მკითხველს აწვდის აქციის ორგანიზატორის განცხადებებს, რომელიც გაჯერებულია უსაფუძვლო კონსპირაციული თეორებით, რომ “5G ანტენების გამოსხივება იწვევს ადამიანის დაავადებას, კიბოსა და უშვილობას”.

მსოფლიო მედიაში, ისე როგორ ჩვენთან, არაერთი სტატია თუ რეპორტაჟი მიეძღვნა ახალ კორონავირუსთან 5G ტექნოლოგიის დაკავშირების კონსპირაციულ თეორიას, თუმცა პასუხისმგებლიანი მედია ამ შემთხვევაში კონსპირაციული თეორიის პოპულარიზაციას კი არ ეწევა, არამედ მის უსაფუძვლობას ამტკიცებს. უფრო მეტიც, პასუხისმგებლიანი მედია სათაურშივე უთითებს, რომ ყალბია ცნობა 5G-ის კავშირზე კორონავირუსთან. მაგალითად, “ნიუ-იორკ ტაიმსი” სათაურშივე აწვდის აუდიტორიას ინფორმაციას, რომ “უსაფუძვლოა ანტენების დაკავშირება ვირუსთან”; “გარდიანის” სათაურში გამოყენებულია ტერმინი “ყალბი ცნობები”, როდესაც აშუქებს მითებს იმაზე, თუ რამდენად სარისკოა 5G-ის ტექნოლოგია ჯანმრთელობისთვის და ა.შ.

5G-ისთან დაკავშირებული კონსპირაციული თეორების ფართოდ გავრცელების შემდეგ მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში არაერთი ფაქტი დაფიქსირდა, როდესაც მობილური კავშირგაბმულობის ანტენები დაწვეს ან დააზიანეს. საქართველოში ჯერ მსგავსი ფაქტი არ დაფიქსირებულა, თუმცა სოციალურ ქსელებში 5G-ის მოწინააღმდეგე ჯგუფებში პერიოდულად აქვეყნებენ მობილური კავშირგაბმულობის ანძების ფოტოებს და აცხადებენ, რომ არ დაუშვებენ 5G ანტენების დამონტაჟებას საქართველოში. ამ მოწოდებების ტირაჟირება მედიაში კი ცალსახად იქნება სწორედ ასეთი კრიმინალური აქტივობების წამახალისებელი საზოგადოებაში.

ზოგადად, მობილური კავშირგაბმულობის ანტენეტების ირგვლივ კონსპირაციული თეორები ახალი მოვლენა არ არის, მათ შორის არც საქართველოში. 2000-ანი წლების დასაწყისიდან მოქალაქეებს არაერთი საპროტესტო აქცია გაუმართავთ ამ ანტენების მონტაჟის გამო, რომ თითქოს ისინი საფრთხეს უქმნის მათ ჯანმრთელობას, იწვევს კიბოს და ა.შ. თუმცა დროთა განმავლობაში აქციების მასშტაბურობამაც და სიხშირემაც იკლო.

ახალი კორონავირუსის პანდემიამ ანტენებთან დაკავშირებული კონსპირაციული თეორია კვლავაც აქტუალური გახადა, ასეთივე აქტუალობა შეიძინა “დაჩიპვის” თემამ.

ჩიპიანი პირადობის მოწმობებისა და პასპორტების წინააღმდეგ გააფთრებული ბრძოლის საკმაოდ მსუყე გამოცდილება აქვს საქართველოს. ამ ბრძოლას სათავეში საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის წარმომადგენლები ედგნენ. საქმე საკონსტიტუციო სასამართლომდეც მივიდა. მოსარჩელეების შეფასებით, ე.წ. ჩიპიანი პირადობის მოწმობა და პასპორტი “ადამიანების ტოტალური კონტროლის საშუალებაა და უკავშირდება აპოკალიფსის შესახებ ბიბლიურ წინასწარმეტყველებას”. ამ საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების გამოტანამდე, საკონსტიტუციო სასამართლომ გასული წლის 26 დეკემბრიდან დასაშვები გახადა რელიგიური შეხედულების გამო ისეთი პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტის გაცემა, რომელსაც ელექტრონული მატარებელი ანუ “ჩიპი” არ ექნება.

კონსპიროლოგების კიდევ ერთი ფავორიტი თემაა ვაქცინაცია, რომლის მიხედვით, ვაქცინაცია არ ემსახურება დაავადებების პრევენციას და მისი საშუალებით, პირიქით, ხელოვნურად ხდება სხვადასხვა დაავადების გამოწვევა.

Covid-19-ის პანდემიის პირობებში კონსპირაციული თეორია ჩიპიზაციისა და ვაქცინაციის კომბინაციით ჩამოყალიბდა. ამ კონსპირაციის ტირაჟირებას ტელეკომპანია “კავკასიამ” ერთსაათიანი ეთერი დაუთმო. გადაცემა “ჰოროსკოპის” ავტორმა მიხეილ ცაგარელმა ვრცლად ისაუბრა ახალი კორონავირუსის პანდემიის ირგვლივ კონსპირაციულ თეორიებზე და ვირუსის მთავარ შემქმნელებად IT ტექნოლოგიების დარგში მსოფლიო ლიდერები - ბილ გეითსი და ილონ მასკი დაასახელა: მასკი მასობრივი დაჩიპვის გეგმის განხორციელებაში “ამხილა”, გეიტსი კი - მასობრივი ვაქცინაციის:

“არავის არაფერს არ კითხავენ, უკეთებენ ვაქცინას, სადაც არის შიგნით მიკროჩიპი ჩადებული და ის მერე იქიდან იწყებს მთელი სხეულის კონტროლს”, - განაცხადა ცაგარელმა “კავკასიის” ეთერში.

მოგვიანებით ტელეკომპანია “კავკასია” სპეციალური განცხადებით გაემიჯნა მიხეილ ცაგარელის განცხადებებს:

“დღეს, როგორც არასდროს მნიშვნელოვანია ადამიანების რეალური ცოდნით და ინფორმაციით შეიარაღება გლობალური საფრთხის წინააღმდეგ, რაციონალური ქმედებები და გააზრებული ბრძოლა. ვფიქრობთ, რომ ამ საქმეში მედიის როლი განუზომლად დიდია. სწორედ ამიტომ ვწუხვართ, რომ ჩვენი ეთერის გამოყენება მოხდა სრულიად საპირისპირო მიზნით”, - ვკითხულობთ განცხადებაში.

ამის მიუხედავად, ტელეკომპანიის ოფიციალურ იუთუბ არხზე კვლავაც ხელმისაწვდომია ამ გადაცემის ჩანაწერი ისე, რომ არ არის იქვე აღბეჭდილი ტელევიზიის საპირისპირო პოზიცია.

“ბილ გეითსმა გაავრცელა პანდემია”, “ამ ვაქცინაში არის შესული მიკროჩიპი, სადაც თქვენი ყველა მონაცემი ჩაიდება – მიხეილ ცაგარელი ბილ გეითს პანდემიის გავრცელებაში ადანაშაულებს” - ამ და მსგავსი სათაურებით ქართულ მედიაში არაერთი ნიუსია გამოქვეყნებული, რომლებშიც უაპელაციოდ არის შემოთავაზებული ცაგარელის განცხადებები და არსად არ არის აღნიშნული, რომ ამ განცხადებებს არ გააჩნია არანაირი მეცნიერული ან რაიმე სხვა დამადასტურებელი სანდო მტკიცებულებები.

კორონავირუსთან მიმართებაში ვაქცინაცია-ჩიპიზაციის კომბინაციით კონსპირაციული თეორია საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მაღალი იერარქების ნაწილის მხარდაჭერითაც სარგებლობს.

ხონისა და სამტრედიის ეპარქიის მიტროპოლიტმა საბა გიგიბერიამ ქადაგების დროს განაცხადა, რომ ვირუსი არის ეშმაკის ხელში საშუალება, რომ ადამიანები თავისი გავლენის ქვეშ მოაქციოს. მას გეითსი-მასკის გვარები არ დაუსახელებია, თუმცა განაცხადა, რომ შემოთავაზებული იქნება ვაქცინა, რომელიც “ადამიანებს დაიმონებს”.

მიტროპოლიტის ეს განცხადებაც, რომელიც უსაფუძვლოა, ყოველგვარი კონტრარგუმენტების გარეშე გამოაქვეყნა ქართული მედიის ნაწილმა. მათ შორის, იყვნენ მაგალითად “რეზონანსი”, ფორტუნა და ა.შ.

ინფექციური დაავადებები, რომლებითაც გასული საუკუნეების მანძილზე მილიონობით ადამიანი იხოცებოდა მსოფლიოში, სრულად აღმოიფხვრა ან სრულიად მართვადი გახდა ვაქცინაციის შედეგად. შესაბამისად, მედიას კარგად უნდა ესმოდეს, რომ როცა ტირაჟირებას უწევს ანტივაქსერების, ანუ ვაქცინაციის მოწინააღმდეგეების კონსპირაციულ მოსაზრებებს, საფრთხეს უქმნიან მილიონობით ადამიანის სიცოცხლეს.

ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია, საქართველოს დაავადებათა კონტროლის ცენტრი მოქალაქეებს არაერთ ინფორმაციას აწვდიან Covid-19-ის გავრცელების გზებზე. ვირუსი მათ შორის ვრცელდება წვეთოვანი გზით, რომლის რისკი თან ახლავს ერთი კოვზით ზიარების პროცესს.

ამის მიუხედავად, მედიის ნაწილმა ყოველგვარი ბექგრაუნდის და ახსნა-განმარტებების გარეშე შესთავაზეს აუდიტორიას საქართველოს ჯანდაცვის მინისტრის განცხადება, რომ სამეცნიერო კვლევა არ არსებობს იმაზე, არის თუ არა ერთი კოვზით ზიარება კოვიდ ინფექციის გამავრცელებელი.

ზოგიერთი მედია კიდევ უფრო შორს წავიდა ამ საკითხში. მაგალითად, ონლაინ-გამოცემა “კვირამ” ფაქტად შემოგვთავაზა (არ ყოფილა სხვა ფაქტი მოცემული, რომელიც ალტერნატიულ ინფორმაციას მიაწვდიდა აუდიტორიას) მარტყოფის ღვთაების მამათა მონასტრის წინამძღვრის განცხადება, რომ კორონავირუსიანი ადამიანი აზიარა, რომლის შემდეგ იგივე კოვზით ეზიარა თვითონაც და აზიარა სხვაც და არ მოხდა ამ შემთხვევებში Covid-19-ის დადასტურება.

გარდა იმისა, რომ ეს ცალკეული ფაქტი საჭიროებს დადასტურებას (მაგალითად, აუცილებელი იყო ინფექციონისტების, ეპიდემიოლოგების ცნობების მოძიება ამ შემთხვევაზე), პრობლემური იქნებოდა მისი უაპელაციოდ გაშუქება დადასტურების შემთხვევაშიც კი.

გასულ პერიოდში საქართველოში იყო ისეთი შემთხვევაც, როდესაც ცოლს დაუდასტურდა კორონავირუსი და ქმარს არ აღმოაჩნდა, რომელსაც ჰქონდა ფიზიკური კონტაქტი ინფიცირებულთან. ამის მიუხედავად, ეს ცალკეული შემთხვევა არ ადასტურებს იმას, რომ ფიზიკური კონტაქტი არ არის ამ ვირუსის გავრცელების რისკი და რომ სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია დისტანცირების რეკომენდაციის დაცვა.


alt
სტატია მოამზადა "მედიაჩეკერმა" აღმოსავლეთ-დასავლეთის მართვის ინსტიტუტის (EWMI) ACCESS-ის პროექტის მხარდაჭერით ამერიკის შეერთებული შტატების საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს (USAID) დაფინანსებით. სტატიის შინაარსზე პასუხისმგებელია "მედიაჩეკერი". ის შესაძლოა არ გამოხატავდეს USAID-ის, ამერიკის შეერთებული შტატების მთავრობის ან/და EWMI-ს შეხედულებებს.
კატეგორია: მედიაგარემო
საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისია (GNCC) ადასტურებს, რომ სატელევიზიო სარეკლამო ბაზარი 2020 წელს შემცირდება და ამის მიზეზად მსოფლიო პანდემიისგან გამოწვეულ კრიზისს ასახელებს, თუმცა ეს ბაზარი ბოლო წლებში, იმ პირობებშიც, როცა პანდემია არ იყო, სულ უფრო და უფრო მცირდება.

სატელევიზიო რეკლამის ეგიდით კომუნიკაციების კომისია ითვლის ტელევიზიებში უშუალოდ რეკლამით, სპონსორობით, პროდუქტის განთავსებით, განცხადებებითა და ტელეშოპინგით მიღებულ შემოსავლებს.

GNCC-ის მიერ გამოქვეყნებული მონაცემების მიხედვით, 2019 წელს ტელევიზიებმა ჯამში 67,981,320 ლარის სარეკლამო შემოსავალი მიიღეს, რაც 7,712,658 ლარით, ანუ 10%-ით ნაკლებია 2018 წლის მაჩვენებელზე, რომელმაც 75,693,977 ლარი შეადგინა. ამასთან, 2018 წლის მონაცემი 0,3%-ით (257,543 ლარით) ნაკლებია, 2017 წლის იგივე მაჩვენებელთან (75,951,520 ლარი).


რომელ ტელევიზიას აქვს ყველაზე მეტი სარეკლამო შემოსავალი


როგორც წესი, ბოლო წლებში ყველაზე მეტ სარეკლამო შემოსავალს ორი ტელეკომპანია ინაწილებს. მაგალითად, .2019 წელს საერთო სატელევიზიო სარეკლამო შემოსავლების დაახლოებით 72% გაინაწილეს “იმედმა” და “რუსთავი 2”-მა, 2018 წელს კი თითქმის - 75%.

alt

ამასთან, “იმედის” სარეკლამო შემოსავლები მზარდია, “რუსთავი 2”-ის კი - კლებადი. მაგალითად, 2019 წელს “იმედის” სარეკლამო შემოსავლები 2018 წელთან შედარებით დაახლოებით 2.5%-ით გაიზარდა და 26,707,502 ლარი შეადგინა. 2020 წლის პირველი კვარტლის “იმედის” სარეკლამო შემოსავლები 27%-ით გაიზარდა.

ამასთან, “ტელეიმედთან” ერთად ერთ ჰოლდინგში შედის “ჯი-დი-ეს თი-ვიც”, რომლის სარეკლამო შემოსავლებმა გასულ წელს 1,839,936.95 ლარი შეადგინა და ტოპ ათეულში მე-6 პოზიცია დაიკავა. მიმდინარე წლის პირველ კვარტალში კი “ჯი-დი-ეს თი-ვის” მაჩვენებელი 56%-ით გაიზარდა და 437,105.48 ლარი შეადგინა.

“რუსთავი 2”-ის სარეკლამო შემოსავლებს 8,259,650 ლარი, ანუ 27% დააკლდა და 22,133,956 ლარი შეადგინა. 2020 წლის პირველ კვარტალში კი “რუსთავი 2-ის” სარეკლამო შემოსავლები განახევრდა.

“რუსთავი 2”-ის სარეკლამო შემოსავლებში დრამატული კლება, თუკი თვეების მიხედვით შემოსავლებს გადავხედავთ, პირდაპირ კავშირშია სტრასბურგის სასამართლოს გასული წლის ივლისის გადაწყვეტილებასთან, რომლითაც ტელევიზია ძველ მფლობელს - ქიბარ ხალვაშს დაუბრუნდა.

alt

“რუსთავი 2”-ის ყოფილმა მენეჯმენტმა და ძველმა გუნდმა, გასულ წელსვე, სტრასბურგის სასამართლოს გადაწყვეტილებიდან 1,5 თვეში, ახალი ტელევიზია დააარსეს. ტელეკომპანია “მთავარი არხის” დაარსებიდან წლის ბოლომდე მხოლოდ 4 თვე იყო დარჩენილი, თუმცა, ამის მიუხედავად, იგი ყველაზე მეტი სარეკლამო შემოსავლების მქონე ტელევიზიების ხუთეულში შევიდა 2,465,352 ლარის შემოსავლით. ხოლო 2020 წლის პირველ კვარტალში მისმა სარეკლამო შემოსავლებმა 1,859,641.48 ლარი შეადგინა და მას ამ წლის მონაცემებით მხოლოდ “რუსთავი 2” და “იმედი” უსწრებენ.

ბოლო წლებში სტაბილურად მზარდი შემოსავლით გამოირჩეოდა “ტელეკომპანია პირველი”. 2019 წელს ამ ტელევიზიამ ჯამში 3,802,870.63 ლარის შემოსავალი მიიღო, რაც 571,004 ლარით, ანუ 17.7%-ით აღემატება 2018 წლის მაჩვენებელს. გასულ წელს, სარეკლამო შემოსავლების მიხედვით, TV პირველი მესამე ადგილზე იყო, თუმცა 2020 წლის პირველი კვარტლის მონაცემებით, მან მეოთხე ადგილზე გადაინაცვლა, მიუხედავად იმისა, რომ იანვარ-მარტში მისი სარეკლამო შემოსავლები 50%-ით გაიზარდა.

გასული წლის ნოემბერში დაიწყო მაუწყებლობა “POSTV-მ”. ამის მიუხედავად, ეს ტელევიზია სარეკლამო შემოსავლების მიხედვით (465,590.91 ლარი), მიმდინარე წლის პირველ კვარტალში რიგით მეხუთეა.

“საზოგადოებრივი მაუწყებლის” სარეკლამო შემოსავალი გასულ წელს 51%-ით შემცირდა და 1,420,479 ლარი შეადგინა, თუმცა მიმდინარე წლის პირველი კვარტლის მონაცემებით, ეს შემოსავალი 189%-ითაა გაზრდილი, რაც, ჯამში 438,038.97 ლარია.

გასულ წელს 413%-ით გაიზარდა “პალიტრა TV”-ის სარეკლამო შემოსავლები და 566,583 ლარი შეადგინა, თუმცა მიმდინარე წლის პირველ კვარტალში მაჩვენებელი თითქმის 10%-ით არის შემცირებული წინა წლის იგივე პერიოდთან შედარებით და 109,692.80 ლარს შეადგენს.

გასული წლის მონაცემებით, სარეკლამო შემოსავლების მიხედვით ტელევიზიების ტოპ ათეულში 6 საინფორმაციო და 4 გასართობი არხი იყო, 2020 წლის პირველი კვარტლის მონაცემებით კი, 7 საინფორმაციო და 3 გასართობი არხია.

 alt



alt


მაღალი სარეკლამო შემოსავლების მქონე რეგიონული ტელევიზიების ხუთეული


2019 წლის მონაცემებით, ყველაზე მეტი სარეკლამო შემოსავალი - 528.448.23 ლარი აჭარის რეგიონულმა ტელევიზიამ - “25-ე არხმა” მიიღო. მართალია, მიმდინარე წლის პირველ სამ თვეში, წინა წლის იგივე პერიოდთან შედარებით, მისი შემოსავალი დაახლოებით 9 ათასი ლარით შემცირდა, თუმცა ის მაინც რჩება ლიდერად რეგიონულ მაუწყებლებს შორის სარეკლამო შემოსავლების მიხედვით.

GNCC-ის ცნობით, მიმდინარე წლის პირველ კვარტალში სატელევიზიო სარეკლამო შემოსავლებში ზრდის ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი - 317% ტელე-რადიო კომპანია “თრიალეთს” დაუფიქსირდა და 96,280 ლარი შეადგინა. “თრიალეთი” შიდა ქართლში მაუწყებლობს. გასულ წელს სარეკლამო შემოსავლებით იგი მეორე პოზიციაზე იყო რეგიონულ მაუწყებლებს შორის.

 alt



მწირი სარეკლამო შემოსავლების მქონე ტელევიზიები

ბოლო პერიოდში მკვეთრად მცირდება ტელეკომპანია “კავკასიის” სარეკლამო შემოსავლები. 2019 წელს “კავკასიამ” 322,247 ლარის სარეკლამო შესავალი მიიღო, რაც 183,076 ლარით, ანუ 36%-ით ნაკლებია 2018 წლის მაჩვენებლთან. ხოლო 2020 წლის იანვარ-მარტში მისი სარეკლამო შემოსავალი 48%-ით შემცირდა და 46,468.78 ლარი შეადგინა.

შემცირებულია “ობიექტივის” სარეკლამო შემოსავლებიც. გასულ წელს ამ ტელევიზიამ 206,118 ლარი მიიღო სარეკლამო შემოსავლების კუთხით, რაც 203,837 ლარით ანუ 50%-ით ნაკლებია 2018 წლის მაჩვენებელთან. მიმდინარე წლის პირველ სამ თვეში “ობიექტივმა” 48,890 ლარის სარეკლამო შემოსავალი მიიღო, რაც წინა წლის მონაცემთან შედარებით 3%-ითაა შემცირებული.


რეკლამის წილი ტელევიზიების შემოსავლებში


მწირი სარეკლამო შემოსავლების ქონა ზოგჯერ არ ნიშნავს იმას, რომ ტელევიზიის ჯამური შემოსავლებია მწირი.

სარეკლამო შემოსავლების გარდა, როგორიცაა უშუალოდ რეკლამა, სპონსორობა, პროდუქტის განთავსება, განცხადებები და ტელეშოპინგი, ტელევიზიებს აქვთ სხვა ტიპის შემოსავლები, როგორიცაა სახელმწიფო დაფინანსება, მაუწყებლის მფლობელის შემოწირულობა, არქივის გაქირავება, სხვა პირების შემოწირულოებები და ა.შ.

შესაბამისად, საქართველოში, სადაც მნიშვნელოვან სახელმწიფო დაფინანსებას იღებს საზოგადოებრივი მაუწყებელი, სწორედ ის გახლავთ ყველაზე მაღალშემოსავლიანი ტელევიზია და არა ის ტელეკომპანია, რომელიც ყველაზე მეტ სარეკლამო შემოსავალს იღებს. ამასთან, ყველაზე მაღალშემოსავლიანი ტელევიზიების ხუთეულში 2 სწორედ საზოგადოებრივი მაუწყებელია.

ხუთეულში შედის ასევე ტელევიზია, რომელსაც გასულ წელს საერთოდ არ ჰქონია სარეკლამო შემოსავალი. ის არც სახელმწიფო დაფინანსებას იღებს. ტელეკომპანია “ფორმულა” ეთერში გასული წლის ოქტომბერში გავიდა. 2019 წლის ბოლო ოთხ თვეში ამ ტელევიზიამ იმდენი შემოსავალი მიიღო მფლობელის შეწირულებისა და სხვა არასამაუწყებლო შემოსავლის სახით, რომ იგი ყველაზე მაღალშემოსავლიანი ტელევიზიების ხუთეულში მეოთხე ადგილზე აღმოჩნდა.

ჯამური შემოსავლების მიხედვით, ათეულში აღმოჩნდა “ობიექტივი”, რომლის სარეკლამო შემოსავლები, ასევე, ერთერთი ყველაზე მწირია, თუმცა აქვს სხვა არასამაუწყებლო შემოსავლები, მფლობელის და სხვა პირების შემოწირულობები.

 alt


მეტი ტელევიზია, ნაკლები რეკლამა

მართალია, სატელევიზიო სარეკლამო ბაზარი გასულ წელს შემცირდა, მაგრამ მაუწყებლების რაოდენობა გაიზარდა. მაგალითად, 2019 წლის ბოლოს ბაზარზე 3 ახალი ეროვნული მაუწყებელი გამოჩნდა - “მთავარი არხი”, “ფორმულა” და “POSTV”. აქედან ორმა - “მთავარმა” და “POSTV-მ” მიმდინარე წლის სამ თვეში 4%-ით ისედაც შემცირებული მთლიანი სატელევიზიო რეკლამის 17% (2,325,232 ლარი) აითვისეს.

Covid-19-ის პანდემიით გამოწვეული კრიზისის გამო ტელევიზიები სარეკლამო შემოსავლების კიდევ უფრო კლებას ვარაუდობენ. 2020 წელს სარეკლამო შემოსავლების კლებას პროგნოზირებს კომუნიკაციების კომისიაც.

“2019 წელს რეკლამის განმთავსებლების მიერ დაგენერირებული wGRP-ების გადანაწილების მიხედვით, ჯამური wGRP-ების დაახლოებით 85% შემდეგ კატეგორიებზე გადანაწილდა: სასმელები, სურსათი, სპორტი, ტურიზმი, გართობა, მედიცინა, სილამაზე და ჯანმრთელობა, ინდუსტრია და სერვისები, ფინანსები. შესაბამისად, 2019 წელს სწორედ ამ ტოპ კატეგორიების კომპანიების მიერ განთავსებულ რეკლამებს უნდა დაეგენერირებინათ სარეკლამო შემოსავლების მნიშვნელოვანი წილი და შეგვიძლია ვივარაუდოთ, რომ ნორმალურ პირობებში, 2020 წელსაც აღნიშნული კატეგორიები იქნებოდნენ ყველაზე მსხვილი განმთავსებლები”, - აცხადებენ კომუნიკაციების კომისიაში და იქვე დასძენენ, რომ მიმდინარე წლის აპრილში, წინა წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით, wGRP-ების რაოდენობა 25%-ით შემცირდა.

“სარეკლამო შემოსავლების თვალსაზრისით, მარტის თვისთვის, სატელევიზიო მაუწყებლების მიერ კომისიაში წარმოდგენილი მონაცემების მიხედვით, მხოლოდ კომერციული და სასპონსორო ტიპის რეკლამებით დაგენერირებულ შემოსავლებში 1%-იანი, ხოლო ჯამურ სარეკლამო შემოსავლებში - 4%-იანი კლება ფიქსირდება. სავარაუდოდ, კლების მაჩვენებელი უფრო მაღალი იქნება აპრილის თვეში”, - იუწყება კომუნიკაციების კომისია, თუმცა დრამატული კლების კომპენსირებას კომისია საარჩევნო რეკლამისგან ელოდება, ვინაიდან 2020 წელს საქართველოში საპარლამენტო არჩევნებია დაგეგმილი.

თუმცა, საინტერესო სურათს იძლევა 2020 წლის პირველი კვარტლის სატელევიზიო სარეკლამო შემოსავლების ანალიზი. თუკი მონაცემებს გადავხედავთ, ვნახავთ, რომ სატელევიზიო რეკლამის შემოსავლების ზრდის დინამიკას ინარჩუნებს ტელეიმედის ჰოლდინგი (იმედი, ჯიდიესი), რომლის ჯამურმა შემოსავალმა გასულ წელს 29,172,852 ლარი შეადგინა, ანუ საერთო სატელევიზიო რეკლამის თითქმის 43%. 2020 წლის პირველ კვარტალში კი ამ ორმა ტელევიზიამ 5,841,888.75 ლარის სარეკლამო შემოსავალი მიიღო, ანუ მთლიანი სარეკლამო შემოსავლის ასევე 43%.

საერთაშორისო და ადგილობრივი ორგანიზაციების მიერ ბოლო წლებში განხორციელებული მედიამონიტორინგის ანგარიშებით, “იმედი” მკვეთრად პროსახელისუფლებო სარედაქციო პოლიტიკით გამოირჩევა. ხელისუფლებასთან დაახლოებულ გუნდს ეკუთვნის, ასევე, POSTV. ბიძინა ივანიშვილის ყოფილი ტელევიზიის წარმომადგენლები წარმართავენ სარედაქციო პოლიტიკას “საქართველოს საზოგადოებრივ მაუწყებელში”. შესაბამისად, თუ მათ მონაცემებსაც დავუმატებთ, მივიღებთ, რომ 2020 წლის პირველ კვარტალში საერთო სატელევიზიო რეკლამის 68% სწორედ ხელისუფლებისადმი ლოიალურად განწყობილ ტელევიზიებზე მოდის. ამას ემატება რეგიონული ტელევიზიების სარეკლამო შემოსავლები, რომელთა ნაწილი ასევე ნაკლებად თავისუფალია ხელისუფლების გავლენისგან. ასევე, საგულისხმოა გასართობი არხების წილი სატელევიზიო სარეკლამო ბაზარზე და შედეგად მივიღებთ, რომ მიმდინარე წლის პირველ კვარტალში ხელისუფლებისგან დამოუკიდებელი მაუწყებლების სარეკლამო შემოსავლების წილი 20%-ის ფარგლებშია. 2019 წელს იგივე მონაცემები საშუალოდ 58%/30% თანაფარდობით იყო წარმოდგენილი.
კატეგორია: მედიაგარემო
იმის მიუხედავად, რომ COVID-19-ის გავლენით, მარტში სატელევიზიო სარეკლამო შემოსავლები 7%-ით შემცირდა, 2020 წლის პირველი კვარტლის მონაცემები მაინც 7%-ით აღემატება წინა წლის ანალოგიურ მაჩვენებელს. ამ ინფორმაციას საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისია ავრცელებს.

ტელევიზიების წარმომადგენლებს “მედიაჩეკერი” გასულ კვირაში ესაუბრა და მათაც დაადასტურეს ჩვენთან საუბარში, რომ პანდემიის გამო, დრამატული კლება სარეკლამო შემოსავლებში, 20 მარტიდან დაიწყო და აპრილის თვეში პიკს მიაღწია. პირველი კვარტლის მონაცემები კი 2020 წლის იანვრის, თებერვლისა და მარტის მონაცემებს მოიცავს. სარეკლამო შემოსავლები მოიცავს რეკლამას, სპონსორობას, პროდუქტის განთავსებას, განცხადებებს, ტელეშოპინგს და ჯამში 13,659,925 ლარი შეადგინა ყველა ტელევიზიაში პირველი კვარტლის მონაცემებით.

GNCC-ის ცნობით, ყველაზე მეტი სარეკლამო შემოსავალი - 5,404,783.27 ლარი 2020 წლის პირველ კვარტალში “ტელეიმედმა” მიიღო. მისი სარეკლამო შემოსავლები 27%-ით გაიზარდა. “იმედს” მოსდევს “რუსთავი 2” 2,555,286.62-ლარიანი შემოსავლით, იმის მიუხედავად, რომ მისი სარეკლამო შემოსავალი წინა წელთან შედარებით განახევრებულია.

სარეკლამო შემოსავლების მიხედვით, მესამე პოზიციაზეა “მთავარი არხი”. მან პირველ კვარტალში 1,859,641.48 ლარი მიიღო სარეკლამო შემოსავლების სახით.

ტელეკომპანია “პირველის” სარეკლამო შემოსავლები 50%-ით გაიზარდა და 927,809.19 ლარი შეადგინა. მას მოსდევს "პოსტვ", რომლის სარეკლამო შემოსავალმა 465,590.91 ლარი შეადგინა.

“საზოგადოებრივი მაუწყებლის” სარეკლამო შემოსავალი 189%-ით გაიზარდა და 438,038.97 ლარი შეადგინა.

სარეკლამო შემოსავლების კუთხით, მეშვიდე პოზიციაზეა “ჯი-დი-ეს თი-ვი”, რომლის მაჩვენებელი 56%-ით გაიზარდა და- 437,105.48 ლარი შეადგინა.

231%-ით გაიზარდა სტუდია "მაესტროს" სარეკლამო შემოსავლები და 132,764.00 ლარი შეადგინა.

48%-ით შემცირდა ტელეკომპანია "კავკასიის" სარეკლამო შემოსავლები და 46,468.78 ლარი შეადგინა.

კომუნიკაციების კომისიის ცნობით, 2020 წლის პირველ კვარტალში სატელევიზიო სარეკლამო შემოსავლებში ზრდის ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი ტელე-რადიო კომპანია "თრიალეთს" - 317% დაუფიქსირდა და ჯამში 96,280.00 ლარი შეადგინა;

“რაც შეეხება 2020 წლის II, III და IV კვარტალებს, პანდემით გამოწვეული მდგომარეობა აუცილებლად მოახდენს გავლენას სატელევიზიო სარეკლამო ბაზარზე. მაგალითისთვის, უკვე თვალსაჩინოა პანდემიის უარყოფითი გავლენა ტურიზმის სფეროზე. საქართველოს შემთხვევაში, 2019 წელს ტურიზმის წილი მშპ-ში 8.1% იყო. შესაბამისად, ტურიზმის სფეროს ბიზნესების დაღმავალი ტრენდი უარყოფითად აისახება სარეკლამო ბაზარზე, რადგან შემცირდება ამ სფეროში მომუშავე კომპანიების სარეკლამო აქტივობა”, - ნათქვამია განცხადებაში, რომელსაც კომუნიკაციების კომისია ავრცელებს.

კომისიის ცნობით, სარეკლამო შემოსავლების თვალსაზრისით, მარტის თვისთვის, სატელევიზიო მაუწყებლების მიერ კომისიაში წარმოდგენილი მონაცემების მიხედვით, მხოლოდ კომერციული და სასპონსორო ტიპის რეკლამებით დაგენერირებულ შემოსავლებში 1%-იანი, ხოლო ჯამურ სარეკლამო შემოსავლებში - 4%-იანი კლება ფიქსირდება.

“სავარაუდოდ, კლების მაჩვენებელი უფრო მაღალი იქნება აპრილის თვეში. 2020 წლის პირველ კვარტალში სატალევიზიო სარეკლამო შემოსავლებში დაფიქსირებული ზრდის მიუხედავად, მოსალოდნელია, რომ COVID-19-ის გავრცელება სარეკლამო ბაზარზე მთელი წლის ჭრილში უარყოფითად აისახება. თუმცა, ჩვენი ვარაუდით, შეზღუდვების მოხსნა და ბიზნესების გახსნა ხელს შეუწყობს სარეკლამო აქტივობების განახლებას”, - აცხადებენ კომუნიკაციების კომისიაში.

კომისიის პროგნოზით, მიუხედავად პანდემიით გამოწვეული ნეგატიური შედეგებისა, წლის ჭრილში 2020 წელს სარეკლამო ბაზარზე კლების მაღალი მაჩვენებელი არ დაფიქსირდება. კომისია ვარაუდობს, რომ საარჩევნო წელს ფასიანი პოლიტიკური რეკლამებისგან მიღებული შემოსავლები მაუწყებლებისთვის დააბალანსებს კომერციული სექტორის სარეკლამო აქტივობის კლებას.
კატეგორია: მედიაგარემო
ტელევიზიების სარეკლამო შემოსავლების შესახებ მიმდინარე წლის პირველი კვარტლის მონაცემები კომუნიკაციების ეროვნულ კომისიას ჯერ არ გამოუქვეყნებია, თუმცა ტელევიზიების წარმომადგენლებმა “მედიაჩეკერთან” საუბარში განაცხადეს, რომ შემოსავლები მკვეთრად შეუმცირდათ. გაუქმებულ სარეკლამო კონტრაქტებზე საუბრობენ ონლაინ მედიის წარმომადგენლებიც.

ტელეკომპანია “პირველი” ბოლო წლებში მზარდი სარეკლამო შემოსავლებით გამოირჩეოდა. 2019 წელს მისი სარეკლამო შემოსავლები 18%-ით გაიზარდა და 3,802,870.63 ლარი შეადგინა. ტელევიზიის კომერციული დირექტორი, ნანა აბურჯანიძე “მედიაჩეკერთან” საუბარში აცხადებს, რომ სარეკლამო შემოსავლების კლების ტენდენცია 20 მარტიდან დაიწყო და აპრილში 40-45%-მდე შემცირდა.

“თუ ასე გაგრძელდა, ძალიან გაგვიჭირდება. წელს ძალიან კარგი წელი უნდა ყოფილიყო, იმდენად კარგი კონტრაქტები გავაფორმეთ, მაგრამ უკვე ძალიან მიჭირს პროგნოზის გაკეთება იმიტომ, რომ არ ვიცი რა ტემპში დაბრუნდება საქართველოში ეკონომიკური აქტივობა”, - გვითხრა ნანა აბურჯანიძემ.

მისივე თქმით, შემოსავლების შემცირებას ხარჯების ოპტიმიზაციით უპასუხეს, თუმცა თანამშრომლები 100%-ით შეინარჩუნეს:

“მომწოდებლებთან ვალდებულებები გადავავადეთ; შევაჩერეთ ინვესტიციები ტექნიკური გაძლიერების კუთხით და ა.შ. ამასთან, კამპანია ჩავუშვით #ქართულისაქმისშუაგულში, რომლის ფარგლებშიც მცირე და საშუალო ბიზნესს შევთავაზეთ, ესაუბრათ საკუთარ ბიზნესზე ეთერის საშუალებით იმ დროს, როცა ხალხი მიჯაჭვულია ტელევიზორს. ეს მოიაზრებდა ძალიან შეღავათიან ფასს ან ზოგერ უფასო ეთერსაც კომპანიებისთვის. სხვათაშორის, ამან კარგი გამოხმაურება ჰპოვა ბიზნესში, ამითაც ვცდილობთ კლების დაკომპენსირებას”.

კითხვაზე, თუ რა ტიპის ბიზნესებმა შეაჩერეს ძირითადად სარეკლამო დაკვეთები? - ტელეკომპანია “პირველის” კომერციულმა დირექტორმა გვიპასუხა, რომ სპექტრი მრავალფეროვანია: მათ შორისაა, საერთაშორისო ორგანიზაციები, რომლებიც იმპორტს ვეღარ ახორციელებდნენ; სამშენებლო კომპანიები ან სავაჭრო ობიექტები, რომლებსაც შეეხოთ პანდემიის გამო დაწესებული შეზღუდვები. მისივე თქმით, შეინარჩუნეს ისეთი სარეკლამო დამკვეთები, როგორიცაა ბანკები, ფარმაცევტული კომპანიები, კომუნიკაციები, რომლებსაც არ შეუწყვეტიათ მუშაობა პანდემიის პირობებში და ნაკლებად შეეხო კრიზისი.

“ჩვენს შემთხვევაში, ბანკმაც შეაჩერა სარეკლამო კონტრაქტი, რადგან თვითონ გააჩერა ის აქტივობა, რომლის რეკლამირებაც ჰქონდა დაგეგმილი”, - გვითხრა “გაზეთ ბათუმელების” დირექტორმა მზიამ ამაღლობელმა.

მისივე თქმით, გასაგებია, როცა სარეკლამო დაკვეთას აუქმებს, მაგალითად, სამშენებლო კომპანია, რომელსაც შეუჩერდა მშენებლობები, თუმცა იყო შემთხვევები, როდესაც არ შეხებია კონკრეტულ ორგანიზაციას პანდემიის კრიზისი და მაინც გაუქმდა სარეკლამო დაკვეთა.

“ვერ ვიტყვით, რომ ეს შეიძლება ჩვენი მომსახურების უკმაყოფილებით შეიძლებოდა ყოფილიყო გამოწვეული, რადგანაც პანდემიის პირობებში 60%-ით გაიზარდა ნახვები ჩვენს ვებ-გვერდებზე”, - გვითრხა მზია ამაღლობელმა.

მისივე თქმით, ახალი კორონავირუსით გამოწვეულმა პრობლემებმა გამოცემების - netgazeti.ge-ს და batumelebi.ge-ს სიცოცხლისუნარიანობა რისკის ქვეშ დააყენა.

“ჩვენი წლიური ბიუჯეტის 43% უზრუნველყოფილი საგრანტო დაფინანსებით, დანარჩენი 57%-ის შევსებას ვგეგმავდით სარეკლამო და სხვა შემოსავლებით. თუმცა პანდემიის გამო შეგვიჩერდა ან გაგვიუქმდა ჯამში 50 000 ლარამდე სარეკლამო შეთანხმება, რაც ჩვენი დაგეგმილი სარეკლამო შემოსავლებით 25%-ია. მარკეტინგის განყოფილება მძიმე მდგომარეობაში აღმოჩნდა. ყველა საბანერო რეკლამა შეჩერდა. მომდევნო თვეებში სურათის შეცვლას არ ველოდებით, რადგან ბაზარზე რამდენიმე ისეთი კომპანია ოპერირებს, რომლებიც საგანგებო მუშაობის რეჟიმში გადარჩენისთვის იბრძვის. კრიზისის დაძლევის და უწყვეტ რეჟიმში ჩვენი საქმიანობის გაგრძელების ერთადერთი და რეალურ გზად დამატებით საგრანტო მხარდაჭერის მოპოვება მიმაჩნია”, - გვითხრა მზია ამაღლობელმა.

Publika.ge ქართულ მედია-ბაზარზე რამდენიმე თვის წინ გამოჩნდა და ჯერ მხოლოდ საგრანტო დაფინანსებით ოპერირებს.

“ჩვენ ისედაც 3 თვის მედია ვიყავით და პანდემიამდე უფრო იმედიანი იყო ჩვენი მოლაპარაკებები სხვადასხვა შესაძლო სარეკლამო ხელეშეკრულებებზე. ანუ გათვლა, რომ რაღაც რაოდენობა ხელშეკრულებების გვექნებოდა, უფრო იმედიანი და პოზიტიური გვქონდა, მათ შორის იყო რამდენიმე შემთხვევა, სადაც თითქმის თანხმობა გვქონდა მიღებული, მაგრამ ამ პანდემიის გამო ყველა ეს მოლაპარაკება ჰაერშია გამოკიდებული. ჯერ ბიზნესი ვერაფერს გეგმავს და ჩვენ განსაკუთრებით გვირთულებს ეს სარეკლამო შემოსავლებებზე მოლაპარაკებებს”, - გვითხრა Publika.ge-ს მთავარმა რედაქტორმა ლიკა ზაკაშვილმა.

სარეკლამო შემოსავლების მკვეთრ შემცირებაზე საუბრობენ რეგიონული მაუწყებლები. ტელეკომპანია “25-ე არხი” გასულ წელს ლიდერი იყო სხვა რეგიონულ ტელევიზიებს შორის სარეკლამო შემოსავლებით, რომელმაც 528.448.23 ლარი შეადგინა.

25-ე არხის დირექტორი მურთაზ ფრანგულაშვილი “მედიაჩეკერთან” საუბარში აცხადებს, რომ ტელევიზიის სარეკლამო შემოსავლები პანდემიის პირობებში 50%-ით შეუმცირდა.

“სამშენებლო კომპანიებმა მთლიანად გააჩერეს რეკლამები, ისეთი კომპანიები დარჩა, რომლებიც მეტნაკლებად ახერხებენ დისტანცუირ მუშაობას პანდემიის პირობებში - ბანკები, ელექტრონული კაზინოები”, - გვითხრა მურთაზ ფრანგულაშვილმა.

მისივე თქმით, ტელევიზიას დამატებითი შემოსავლები ჰქონდა განცხადებებიდან, რომელიც 90%-ით შეუმცირდა:

“შემოდიოდა განცხადებები დღის განმავლობაში კონკრეტილი თანხების, მაგრამ საგანებო მდგომარეობის გამო ადამიანები ფიზიაკურად ვეღარ ახერხებდნენ რედაცქიაში მოსვლას, ამასთან, არ გვქონდა ელექტრონული გადახდის რეჟიმი, ამიტომ ოფისის შემოსავალი 90%-ით შემცირდა და ამან რთულ ფინანსურ მდგონარეობაში ჩაგვაყენა”.

შემოსავლების შემცირების გამო ტელეკომპანიამ აპრილის თვეში სრულად ვეღარ მოახერხა თანამშრომლების ხელფასების დაფარვა

“მარტის ჩათვლით სრულად გავეცით ხელფასები, მაგრამ აპრილიდან 30% დააკლდათ. აპრილის თვე გაგვიჭირდა ძალიან და იქნება ძალიან მძიმე. თუ ასეთი ტენდენციით გაგრძელდა, დღეს ვერ გეტყვით როგორ შევინარჩუნებთ შემდეგში თანამშრომლებს, თუმცა, რომ უნდა შევინარჩუნოთ, ფაქტია”, - გვითხრა მურთაზ ფრანგულაშვილმა.

მედიასაშუალებების წარმომადგენლების თქმით, მათ სახელმწიფოს მხრიდან რაიმე შეღავათები არ შეხებიათ.

ტელეკომპანია “პირველის” კომერციული დირექტორის თქმით, მათთვის ძალიან დიდი შეღავათი იქნებოდა გადასახადების გადავადება, რადგან პანდემიის გამო დაკლებული შემოსავლების პირობებში უჭირთ საბიუჯეტო დავალიანების გადახდა.

“მივმართეთ სახელმწიფოს, მაგრამ უარი მივიღეთ, შეღავათი კი არა, პირიქით ინკასოს გვადებენ,” - ამბობს ნანა აბურჯანიძე.

“სახელმწიფოს მხრიდან შეგვეხო ის, რაც გამოიცა ზოგადად ყველა ბიზნესკომპანიისთვის - საშემოსავალო შეღავათები 750 ლარამდე ხელფასზე, მაგრამ ჩვენ უფრო გვჭირდებოდა, რომ საშემოსავლო გადასახადი მთლიანად გადავადებულიყო. ძალიან მიჭირს მუშაობა იმიტომ, რომ მესამე თვე დაიწყო, რაც ინკასო მადევს. ამიტომ მიჭირს ძალიან ხელფასების გაცემა. ბიუჯეტის დავალიანება დამიგროვდა 2 თვის გადასახადი. რომ იტყვიან, გაძლების რეჟიმში ვართ”.

სარეკლამო შემოსავლების შემცირება დაგვიდასტურეს ტელეკომპანია “რუსთავი 2”-შიც. ასევე ვესაუბრეთ სხვა ტელეკომპანიების წარმომადგენლებსაც. თუმცა კომპანიებს ჯერ სრულად არ აქვთ დათვლილი აპრილის მონაცემები, როდესაც ყველაზე მასშტაბურად გამოიხატა ციფრებში შემცირებული სარეკლამო შემოსავლები. ტელევიზიების განცხადებით, პირველი კვარტლის მონაცემებში, რომელსაც GNCC გამოაქვეყნებს, შესაძლოა ცვლილება დრამატული არ იყოს, რადგან შემცირების ტენდენცია ძირითადად მარტის ბოლოდან დაიწყო. იანვარსა და თებერვალში კი შემცირება ნაკლებად იყო.
კატეგორია: Covid-19
ტელევიზიების სარეკლამო შემოსავლების შესახებ მიმდინარე წლის პირველი კვარტლის მონაცემები კომუნიკაციების ეროვნულ კომისიას ჯერ არ გამოუქვეყნებია, თუმცა ტელევიზიების წარმომადგენლებმა “მედიაჩეკერთან” საუბარში განაცხადეს, რომ შემოსავლები მკვეთრად შეუმცირდათ. გაუქმებულ სარეკლამო კონტრაქტებზე საუბრობენ ონლაინ მედიის წარმომადგენლებიც.

ტელეკომპანია “პირველი” ბოლო წლებში მზარდი სარეკლამო შემოსავლებით გამოირჩეოდა. 2019 წელს მისი სარეკლამო შემოსავლები 18%-ით გაიზარდა და 3,802,870.63 ლარი შეადგინა. ტელევიზიის კომერციული დირექტორი, ნანა აბურჯანიძე “მედიაჩეკერთან” საუბარში აცხადებს, რომ სარეკლამო შემოსავლების კლების ტენდენცია 20 მარტიდან დაიწყო და აპრილში 40-45%-მდე შემცირდა.

“თუ ასე გაგრძელდა, ძალიან გაგვიჭირდება. წელს ძალიან კარგი წელი უნდა ყოფილიყო, იმდენად კარგი კონტრაქტები გავაფორმეთ, მაგრამ უკვე ძალიან მიჭირს პროგნოზის გაკეთება იმიტომ, რომ არ ვიცი რა ტემპში დაბრუნდება საქართველოში ეკონომიკური აქტივობა”, - გვითხრა ნანა აბურჯანიძემ.

მისივე თქმით, შემოსავლების შემცირებას ხარჯების ოპტიმიზაციით უპასუხეს, თუმცა თანამშრომლები 100%-ით შეინარჩუნეს:

“მომწოდებლებთან ვალდებულებები გადავავადეთ; შევაჩერეთ ინვესტიციები ტექნიკური გაძლიერების კუთხით და ა.შ. ამასთან, კამპანია ჩავუშვით #ქართულისაქმისშუაგულში, რომლის ფარგლებშიც მცირე და საშუალო ბიზნესს შევთავაზეთ, ესაუბრათ საკუთარ ბიზნესზე ეთერის საშუალებით იმ დროს, როცა ხალხი მიჯაჭვულია ტელევიზორს. ეს მოიაზრებდა ძალიან შეღავათიან ფასს ან ზოგერ უფასო ეთერსაც კომპანიებისთვის. სხვათაშორის, ამან კარგი გამოხმაურება ჰპოვა ბიზნესში, ამითაც ვცდილობთ კლების დაკომპენსირებას”.

კითხვაზე, თუ რა ტიპის ბიზნესებმა შეაჩერეს ძირითადად სარეკლამო დაკვეთები? - ტელეკომპანია “პირველის” კომერციულმა დირექტორმა გვიპასუხა, რომ სპექტრი მრავალფეროვანია: მათ შორისაა, საერთაშორისო ორგანიზაციები, რომლებიც იმპორტს ვეღარ ახორციელებდნენ; სამშენებლო კომპანიები ან სავაჭრო ობიექტები, რომლებსაც შეეხოთ პანდემიის გამო დაწესებული შეზღუდვები. მისივე თქმით, შეინარჩუნეს ისეთი სარეკლამო დამკვეთები, როგორიცაა ბანკები, ფარმაცევტული კომპანიები, კომუნიკაციები, რომლებსაც არ შეუწყვეტიათ მუშაობა პანდემიის პირობებში და ნაკლებად შეეხო კრიზისი.

“ჩვენს შემთხვევაში, ბანკმაც შეაჩერა სარეკლამო კონტრაქტი, რადგან თვითონ გააჩერა ის აქტივობა, რომლის რეკლამირებაც ჰქონდა დაგეგმილი”, - გვითხრა “გაზეთ ბათუმელების” დირექტორმა მზიამ ამაღლობელმა.

მისივე თქმით, გასაგებია, როცა სარეკლამო დაკვეთას აუქმებს, მაგალითად, სამშენებლო კომპანია, რომელსაც შეუჩერდა მშენებლობები, თუმცა იყო შემთხვევები, როდესაც არ შეხებია კონკრეტულ ორგანიზაციას პანდემიის კრიზისი და მაინც გაუქმდა სარეკლამო დაკვეთა.

“ვერ ვიტყვით, რომ ეს შეიძლება ჩვენი მომსახურების უკმაყოფილებით შეიძლებოდა ყოფილიყო გამოწვეული, რადგანაც პანდემიის პირობებში 60%-ით გაიზარდა ნახვები ჩვენს ვებ-გვერდებზე”, - გვითრხა მზია ამაღლობელმა.

მისივე თქმით, ახალი კორონავირუსით გამოწვეულმა პრობლემებმა გამოცემების - netgazeti.ge-ს და batumelebi.ge-ს სიცოცხლისუნარიანობა რისკის ქვეშ დააყენა.

“ჩვენი წლიური ბიუჯეტის 43% უზრუნველყოფილი საგრანტო დაფინანსებით, დანარჩენი 57%-ის შევსებას ვგეგმავდით სარეკლამო და სხვა შემოსავლებით. თუმცა პანდემიის გამო შეგვიჩერდა ან გაგვიუქმდა ჯამში 50 000 ლარამდე სარეკლამო შეთანხმება, რაც ჩვენი დაგეგმილი სარეკლამო შემოსავლებით 25%-ია. მარკეტინგის განყოფილება მძიმე მდგომარეობაში აღმოჩნდა. ყველა საბანერო რეკლამა შეჩერდა. მომდევნო თვეებში სურათის შეცვლას არ ველოდებით, რადგან ბაზარზე რამდენიმე ისეთი კომპანია ოპერირებს, რომლებიც საგანგებო მუშაობის რეჟიმში გადარჩენისთვის იბრძვის. კრიზისის დაძლევის და უწყვეტ რეჟიმში ჩვენი საქმიანობის გაგრძელების ერთადერთი და რეალურ გზად დამატებით საგრანტო მხარდაჭერის მოპოვება მიმაჩნია”, - გვითხრა მზია ამაღლობელმა.

Publika.ge ქართულ მედია-ბაზარზე რამდენიმე თვის წინ გამოჩნდა და ჯერ მხოლოდ საგრანტო დაფინანსებით ოპერირებს.

“ჩვენ ისედაც 3 თვის მედია ვიყავით და პანდემიამდე უფრო იმედიანი იყო ჩვენი მოლაპარაკებები სხვადასხვა შესაძლო სარეკლამო ხელეშეკრულებებზე. ანუ გათვლა, რომ რაღაც რაოდენობა ხელშეკრულებების გვექნებოდა, უფრო იმედიანი და პოზიტიური გვქონდა, მათ შორის იყო რამდენიმე შემთხვევა, სადაც თითქმის თანხმობა გვქონდა მიღებული, მაგრამ ამ პანდემიის გამო ყველა ეს მოლაპარაკება ჰაერშია გამოკიდებული. ჯერ ბიზნესი ვერაფერს გეგმავს და ჩვენ განსაკუთრებით გვირთულებს ეს სარეკლამო შემოსავლებებზე მოლაპარაკებებს”, - გვითხრა Publika.ge-ს მთავარმა რედაქტორმა ლიკა ზაკაშვილმა.

სარეკლამო შემოსავლების მკვეთრ შემცირებაზე საუბრობენ რეგიონული მაუწყებლები. ტელეკომპანია “25-ე არხი” გასულ წელს ლიდერი იყო სხვა რეგიონულ ტელევიზიებს შორის სარეკლამო შემოსავლებით, რომელმაც 528.448.23 ლარი შეადგინა.

25-ე არხის დირექტორი მურთაზ ფრანგულაშვილი “მედიაჩეკერთან” საუბარში აცხადებს, რომ ტელევიზიის სარეკლამო შემოსავლები პანდემიის პირობებში 50%-ით შეუმცირდა.

“სამშენებლო კომპანიებმა მთლიანად გააჩერეს რეკლამები, ისეთი კომპანიები დარჩა, რომლებიც მეტნაკლებად ახერხებენ დისტანცუირ მუშაობას პანდემიის პირობებში - ბანკები, ელექტრონული კაზინოები”, - გვითხრა მურთაზ ფრანგულაშვილმა.

მისივე თქმით, ტელევიზიას დამატებითი შემოსავლები ჰქონდა განცხადებებიდან, რომელიც 90%-ით შეუმცირდა:

“შემოდიოდა განცხადებები დღის განმავლობაში კონკრეტილი თანხების, მაგრამ საგანებო მდგომარეობის გამო ადამიანები ფიზიაკურად ვეღარ ახერხებდნენ რედაცქიაში მოსვლას, ამასთან, არ გვქონდა ელექტრონული გადახდის რეჟიმი, ამიტომ ოფისის შემოსავალი 90%-ით შემცირდა და ამან რთულ ფინანსურ მდგონარეობაში ჩაგვაყენა”.

შემოსავლების შემცირების გამო ტელეკომპანიამ აპრილის თვეში სრულად ვეღარ მოახერხა თანამშრომლების ხელფასების დაფარვა

“მარტის ჩათვლით სრულად გავეცით ხელფასები, მაგრამ აპრილიდან 30% დააკლდათ. აპრილის თვე გაგვიჭირდა ძალიან და იქნება ძალიან მძიმე. თუ ასეთი ტენდენციით გაგრძელდა, დღეს ვერ გეტყვით როგორ შევინარჩუნებთ შემდეგში თანამშრომლებს, თუმცა, რომ უნდა შევინარჩუნოთ, ფაქტია”, - გვითხრა მურთაზ ფრანგულაშვილმა.

მედიასაშუალებების წარმომადგენლების თქმით, მათ სახელმწიფოს მხრიდან რაიმე შეღავათები არ შეხებიათ.

ტელეკომპანია “პირველის” კომერციული დირექტორის თქმით, მათთვის ძალიან დიდი შეღავათი იქნებოდა გადასახადების გადავადება, რადგან პანდემიის გამო დაკლებული შემოსავლების პირობებში უჭირთ საბიუჯეტო დავალიანების გადახდა.

“მივმართეთ სახელმწიფოს, მაგრამ უარი მივიღეთ, შეღავათი კი არა, პირიქით ინკასოს გვადებენ,” - ამბობს ნანა აბურჯანიძე.

“სახელმწიფოს მხრიდან შეგვეხო ის, რაც გამოიცა ზოგადად ყველა ბიზნესკომპანიისთვის - საშემოსავალო შეღავათები 750 ლარამდე ხელფასზე, მაგრამ ჩვენ უფრო გვჭირდებოდა, რომ საშემოსავლო გადასახადი მთლიანად გადავადებულიყო. ძალიან მიჭირს მუშაობა იმიტომ, რომ მესამე თვე დაიწყო, რაც ინკასო მადევს. ამიტომ მიჭირს ძალიან ხელფასების გაცემა. ბიუჯეტის დავალიანება დამიგროვდა 2 თვის გადასახადი. რომ იტყვიან, გაძლების რეჟიმში ვართ”.

სარეკლამო შემოსავლების შემცირება დაგვიდასტურეს ტელეკომპანია “რუსთავი 2”-შიც. ასევე ვესაუბრეთ სხვა ტელეკომპანიების წარმომადგენლებსაც. თუმცა კომპანიებს ჯერ სრულად არ აქვთ დათვლილი აპრილის მონაცემები, როდესაც ყველაზე მასშტაბურად გამოიხატა ციფრებში შემცირებული სარეკლამო შემოსავლები. ტელევიზიების განცხადებით, პირველი კვარტლის მონაცემებში, რომელსაც GNCC გამოაქვეყნებს, შესაძლოა ცვლილება დრამატული არ იყოს, რადგან შემცირების ტენდენცია ძირითადად მარტის ბოლოდან დაიწყო. იანვარსა და თებერვალში კი შემცირება ნაკლებად იყო.
კატეგორია: საერთაშორისო ამბები

თუკი რამდენიმე თვის წინ, ვიდრე მსოფლიოს ახალი კორონავირუსის პანდემია დაატყდებოდა თავს, საერთაშორისო მედიაში მწვავედ იყო გაკრიტიკებული საქართველოს მოქმედი ხელისუფლება, ბოლო დღეების განმავლობაში კრიტიკა პოზიტიურმა პუბლიკაციებმა ჩაანაცვლა. “მედიაჩეკერი” დაინტერესდა, რამ განაპირობა დროის მცირე მონაკვეთში მსგავსი ტრანსფორმაცია.

ერთ-ერთი ბოლო პუბლიკაცია, რომელსაც საქართველოს ხელისუფლება და მის მიმართ ლოიალურად განწყობილი მედია ამაყად აზიარებს, “ვაშინგტონ ტაიმსმა” გამოაქვეყნა 22 აპრილს. გამოცემა კორონავირუსთან ბრძოლის წარმატებულ მაგალითად მოიხსენიებს საქართველოს და აუდიტორიას სთავაზობს საქართველოს ვიცე-პრემიერის, მაია ცქიტიშვილის კომენტარებს იმაზე, როგორ მოახერხა ქვეყანამ ინფექციასთან გამკლავება ისე, რომ მხოლოდ 5 გარდაცვლილი ჰყავს ვირუსით იმ დროს, როცა მსოფლიოში იმავე მიზეზით ასიათასობით ადამიანია გარდაცვლილი.

“ვაშინგტონ ტაიმსს” არაფერი აქვს საერთო ისეთ რესპექტაბელურ გამოცემებთან აშშ-ში, როგორიცაა “ვაშინგტონ პოსტი” ან “ნიუ-იორკ ტაიმსი”. ამ გამოცემას ბოლო პერიოდში არაერთი მასალა აქვს გამოქვეყნებული, რომელიც COVID 19-ის წარმომავლობაზე კონსპირაციულ თეორიებს ავითარებდა. ამ მასალებს მკვეთრი კრიტიკა მოჰყვა როგორც ჟურნალისტურ წრეებში, ისე ვირუსოლოგებში, თუმცა ამ ყველაფერზე ვრცლად არ შევჩერდებით, რადგან საქართველოს ხელისუფლების წარმატებებს კოვიდთან ბრძოლის კუთხით სხვა არაერთმა საერთაშორისო მედიაორგანიზაციამ მიუძღვნა მასალები.

3 აპრილს “ფოქს ნიუსმა” შესთავაზა აუდიტორიას საქართველოს პრემიერ-მინისტრის კომენტარები, როგორ შეძლო ქვეყანამ ის, რომ არავინ გარდაცვლილა კორონავირუსით (საქართველოში 4 აპრილს დაფიქსირდა კოვიდით პირველი გარდაცვალების ფაქტი).

მოგვიანებით, 7 აპრილს, “ჰერითეჯ ფაუნდეიშენის” გამოცემა “დეილი სიგნალში” გამოქვეყნდა მასალა, რომლის მიხედვით, “საქართველო გამოცდილი პარტნიორია საერთო გამოწვევებთან ბრძოლაში”. ავტორი სტატიაში მიუთითებს, რომ საქართველო იმსახურებს აშშ-ის მხრიდან უფრო ძლიერ მოკავშირეობას.

ჯერ კიდევ წლის დასაწყისში ამერიკის შეერთებული შტატებიდან მხოლოდ კრიტიკული და ნეგატიური შინაარსის გამოხმაურებას იღებდა საქართველოს მთავრობა: გამოქვეყნდა სენატორების, კონგრესმენების რამდენიმე წერილი, სარედაქციო მასალები სხვადასხვა მედიაში, თუ როგორ შეასუსტა “ქართულმა ოცნებამ” დემოკრატიული პროცესები საქართველოში, რაც გამოიხატა მათთვის მორჩილი მოსამართლეების უვადოდ დანიშვნაში, უცხოელ ინვესტორებზე ზეწოლაში და ა.შ.

კრიტიკულ ნიაღვარს აშშ-დან “ქართულმა ოცნებამ” ლობისტური კომპანიების დაქირავებით უპასუხა.

DCI Group-თან 12 თებერვალს გაფორმებული ხელშეკრულების მიხედვით, ლობისტური კომპანია თვეში 33 333 აშშ დოლარს მიიღებს “ქართული ოცნებისგან” იმის სანაცვლოდ, რომ ამ უკანასკნელს წარმოაჩენს დასავლური იდეების ერთგულ სანდო პარტნიორად.

31 მარტს სწორედ DCI Group-მა გაავრცელა ინფორმაცია, რომ საქართველოს, როგორც კორონავირუსთან წარმატებულად მებრძოლი ქვეყნის პრემიერ-მინისტრი მზად იყო ინტერვიუსთვის: “ქვეყანამ წარმატებას მიაღწია COVID 19-ის გავრცელების შენელებაში, მსხვერპლი არის ნული”, - იუწყებოდა DCI. ზემოთ უკვე აღვნიშნეთ, რომ 3 აპრილს სწორედ ამ პათოსით ვიხილეთ გიორგი გახარიას კომენტარები გამოქვეყნებული “ფოქს ნიუსში”.

თებერვალში “ქართულმა ოცნებამ” აშშ-ში კიდევ ერთ ლობისტურ კომპანიასთან გააფორმა ხელშეკრულება. 8 თებერვალს გაფორმებული ხელშეკრულების მიხედვით, “ქართულმა ოცნებამ” თვეში 75 ათასი დოლარი უნდა გადაუხადოს Hogan Lovell-ს. ამ კომპანიის ვებ-გვერდზე 24 აპრილს გამოქვეყნებული ინფორმაციის მიხედვით, Hogan Lovell-ს-მა საქართველოს ისტორიული გამარჯვება მოუტანა საერთაშორისო საარბიტრაჟო სასამართლოში. ამ შემთხვევაში ლობისტური კომპანიის კლიენტი იყო “საქართველოს ნავთობის და გაზის კორპორაცია”, რომელსაც დავა ჰქონდა ამერიკულ ნავთობის და გაზის კომპანია “ფრონტერასთან”, ეს უკანასკნელი 3.5 მლრდ აშშ დოლარის ზარალის ანაზღაურებას მოითხოვდა.

ბოლო პერიოდში, საქართველოს ხელისუფლებისადმი პოზიტიური მასალები ამერიკულის გარდა, ევროპულ მედიაშიც მომრავლდა. მაგალითად, ამ კუთხით აქტიურად მუშაობს ფრანგული გამოცემა “ატლანტიკო”. ერთ-ერთი ბოლო სტატია საქართველოს შესახებ ამ ვებგვერდზე 17 აპრილს გამოქვეყნდა. სტატიის ავტორი საქართველოს ევროატლანტიკური ინტეგრაციის პერსპექტივაზე საუბრობს, პრემიერ გახარიას და საქართველოს სანდო პარტნიორად აცხადებს და მიიჩნევს, რომ საფრანგეთისა და ბრიუსელის სტრატეგიული ინტერესებისთვის ეს რეგიონი და მთელი სამხრეთ კავკასია პრიორიტეტული უნდა გახდეს. სტატიის ავტორია პატრისია ლალონდი, ფრანგი პოლიტიკოსი, რომელიც იყო ევროპარლამენტის წევრი, სადაც აზერბაიჯანის პრეზიდენტ ილჰამ ალიევის აქტიური დამცველი იყო მაშინ, როცა მას მკაცრად აკრიტიკებდნენ აზერბაიჯანში ადამიანის უფლებების დარღვევის გამო.

ზემოთ აღნიშნული მასალები გასული დღეების განმავლობაში აქტიურად შუქდებოდა საქართველოში ხელისუფლებისადმი ლოიალურად განწყობილ მედიასაშუალებებში. ამ შემთხვევაში ადგილობრივი აუდიტორიისთვის განკუთვნილი მესიჯი იყო ის, რომ საერთაშორისო მედია დამსახურებულად აქებს და ადიდებს საქართველოს ხელისუფლებას.


alt
სტატია მოამზადა "მედიაჩეკერმა" აღმოსავლეთ-დასავლეთის მართვის ინსტიტუტის (EWMI) ACCESS-ის პროექტის მხარდაჭერით ამერიკის შეერთებული შტატების საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს (USAID) დაფინანსებით. სტატიის შინაარსზე პასუხისმგებელია "მედიაჩეკერი". ის შესაძლოა არ გამოხატავდეს USAID-ის, ამერიკის შეერთებული შტატების მთავრობის ან/და EWMI-ს შეხედულებებს.