კატეგორია: მედიაგარემო
კომუნიკაციების ეროვნული კომისია საქართველოში სატელევიზიო რეიტინგების მთვლელი კომპანიების საერთაშორისო აუდიტს გეგმავს. მედიის სპეციალისტებისა და ტელეკომპანიების ნაწილი მიიჩნევს, რომ კომისია სცდება კანონით მინიჭებულ უფლებამოსილებას.

სატელევიზიო აუდიტორიის მზომი კომპანიის საერთაშორისო აუდიტის შესარჩევად კომუნიკაციების კომისიის მიერ გამოცხადებულ ტენდერში მონაწილეობა ერთმა კომპან¬იამ მიიღო.

ფრაგნული კომპანია CESP (Centre d'étude des supports de publicité) მზადაა 161 950 ლარად ჩაატაროს საქართველოში „კანტარ მედიას“ ოფიციალური ლიცენზიანტის, „ტრი მედია ინტელიჯენსის“ (ტი-ემ-აი) საერთაშორისო აუდიტი.

“ტი-ემ-აი” 2016 წლიდან ზომავს საქართველოში სატელევიზიო რეიტინგებს და მის კლიენტებს შორის არიან: “იმედი”, “რუსთავი 2”, “მაესტრო”, “ჯი დი ესი”, “POS-TV”, “პალიტრა”.

კომუნიკაციების კომისიის დაკვეთით საერთაშორისო აუდიტის ჩატარებაზე უარი განაცხადეს “თი-ვი ემ-არ საქართველოში“, რომელიც ამერიკული “ნილსენის” სატელევიზიო აუდიტორიის გაზომვების ოფიციალური ლიცენზირებული პარტნიორია.

“თი-ვი ემ-არი” 2005 წლიდან ზომავს საქართველოში სატელევიზიო რეიტინგებს და მის კლიენტებს შორის არიან ხელისუფლების მიმართ კრიტიკულად განწყობილი ტელევიზიები: “მთავარი არხი”, ტვ პირველი, “ფორმულა”, “კავკასია”.

კოალიციაში მედიის ადვოკატირებისთვის, რომელიც 10-ზე მეტ არასამთავრობო ორგანიზაციას აერთიანებს, მიიჩნევენ, რომ კომისია სცდება კანონით მინიჭებულ უფლებამოსილებას, როდესაც რეიტინგების მთვლელი კომპანიის აუდიტის მომსახურებას ყიდულობს.

კომუნიკაციის კომისიის არგუმენტები

კომისიამ 2 აპრილს გამოაქვეყნა განცხადება, რომელშიც ჩამოაყალიბა არგუმენტები, თუ რატომ გადაწყვიტა ტელერეიტინგების მთვლელი კომპანიისთვის აუდიტის მომსახურების შესყიდვა.

  • არგუმენტი #1: საქართველოში სატელევიზიო რეიტინგების მთვლელი 2 კომპანია არსებობს, რომელთა მონაცემები ერთმანეთს არ ემთხვევა;
  • არგუმენტი #2: ტელერეიტინგების განსხვავებული მონაცემები ნეგატიურ გავლენას ახდენს სამაუწყებლო სარეკლამო ბაზრის განვითარებაზე;
  • არგუმენტი #3: საერთაშორისო აუდიტი აუცილებელია მთვლელი კომპანიის მონაცემების სანდოობის უზრუნველყოფისთვის.
“ქართულ ბაზარზე მსგავსი სახის აუდიტი წლებია არ ჩატარებულა, პრობლემა კი ორი მთვლელის და ვალუტის არსებობის პირობებში აუდიტის ჩატარების გარეშე ვერ გადაიჭრება”, - ასეთია კომუნიკაციების კომისიის პოზიცია.

კონტრარგუმენტები

კომპანია “თი-ვი ემ-არმა“ და მისმა დამკვეთმა ტელევიზიებმა საპასუხო განცხადებაში ჩამოაყალიბეს კომუნიკაციების კომისიის კონტრარგუმენტები:

  • კონტრარგუმენტი #1: საქართველოს ბაზარზე 2016 წელს მეორე მთვლელი კომპანიის “ტი-ემ-აის” შემოსვლა კომუნიკაციების კომისიას არ გაუპროტესტებია, რადგან ტელერეიტინგების მთვლელი კომპანიების რეგულირება არც მაშინ იყო კომისიის კომპეტენციაში და არც დღეს არის;
  • კონტრარგუმენტი #2: სამაუწყებლო სარეკლამო ბაზრის განვითარებაზე ნეგატიურ გავლენას ახდენს არა მთვლელების განსხვავებული მონაცემები, არამედ კომისიის საკანონმდებლო ცვლილებები ან კომისიის მიერ კანონის ნორმების ფართო ინტერპრეტირება;
  • კონტრარგუმენტი #3: ტელერეიტინგების მთვლელი კომპანიის საერთაშორისო აუდიტის მოთხოვნის უფლებამოსილება აქვს ამ კომპანიის დამკვეთებს და არა კომისიას.
“ჩვენ ამ აუდიტს მოვიწვევთ ჩვენ მიერ მოზიდული ფინანსური რესურსით და არც ერთ შემთხვევაში, არ დავუშვებთ, რომ ჩვენ მიერ გადახდილი რეგულირების საფასური გამოიყენოთ ამ მიზნით”, - ასეთია “თი-ვი ემ-არ საქართველოს” დამკვეთი ტელევიზიების - „ტვ პირველის“, „მთავარი არხის“, „კავკასიისა” და „ფორმულას“ პოზიცია.

alt

რა საფრთხეებს წარმოშობსკომუნიკაციების კომისიის გადაწყვეტილება

“კანონი მარეგულირებელი კომისიის შესახებ არსად ითვალისწინებს, რომ მისი კომპეტენციაში შედის კვლევითი კომპანიების რეგულირება რაიმე სახით, ან მათი აუდიტი, ანუ მარეგულირებელი ამით სცდება თავის კომპეტენციას”, - გვეუბნება “თი ვი ემ არ საქართველოს” დირექტორი ნინო გოგოლაძე.

გოგოლაძე ამბობს, რომ 2014 წლისთვის „თი ვი ემ არ საქართველოს“ ოთხი საერთაშორისო აუდიტი ჰქონდა ჩატარებული, თუმცა სახელმწიფო ორგანოებისგან შეტევის ობიექტი მაინც გახდა: „თუკი კომისია ფიქრობს, რომ საერთაშორისო აუდიტი პრობლემას, გადაწყვეტს, მაშინ რატომ არ იმუშავა ამ არგუმენტმა 2014 წელს“ - კითხულობს „თი ვი ემ არ საქართველოს“ დირექტორი.

ტელეკომპანია „ტვ პირველის“ კომერციული დირექტორი ნანა აბურჯანიძე მიიჩნევს, რომ კომუნიკაციების ეროვნული კომისია ცდილობს აუდიტი ჩაატაროს იქ, სადაც მისი რეგულირების სფერო არ არის:საგულისხმოა ის, თუ როგორ თანდათან იფართოვებს კომისია არეალს: ინტერპრეტაციას უკეთებს კანონს, ითხოვს ანგარიშგების ისეთ ფორმებს, რომლის წარდგენის ვალდებულებაც არ გვაქვს“ - ამბობს აბურჯანიძე.

ტვ პირველის კომერციული დირექტორი დარწმუნებულია, რომ კომუნიკაციების კომისიის მიერ აუდიტის ჩატარება ემსახურება სატელევიზიო მთვლელების ბაზარზე მხოლოდ “კანტარის” ლიცენზიანტი “ტი-ემ-აის” დატოვებას.

„ტი ემ აი“, რომელსაც ოპოზიციურად განწყობილი არხები არ ენდობიან, საქართველოს ბაზარზე 2016 წელს შემოვიდა. „თუ საქართველოს სატელევიზიო და სარეკლამო ბაზარზე 2 მთვლელის ყოფნა დაუშვებელია, რატომ არ რეაგირებდა კომუნიკაციების ეროვნული კომისია აქამდე?“ - კითხულობს ტელეკომპანია მთავარი არხის დირექტორი თამთა მურადაშვილი და დასძენს, რომ „ბაზარზე ორი მთველის ყოფნის პრობლემა კომისიის გადასაწყვეტი არ არის”.

მურადაშვილი მიიჩნევს, რომ კომისიის დაკვეთით შესრულებული აუდიტის დასკვნა კომისიის ინტერესებზე მორგებული იქნება.

რას ფიქრობენ მედიის პეციალისტები?

კოალიცია მედიის ადვოკატირებისთვის კოორდინატორი, ნათია კაპანაძე, მიიჩნევს რომ მედიაგარემო მნიშვნელოვნად დაზიანდება, თუკი სარეკლამო ბაზარზე მართვის წესებს ადმინისტრაციული ორგანო, ამ შემთხვევაში, კომუნიკაციების კომისია დაადგენს.

“ეს კიდევ უფრო გააუარესებს მედიაბიზნესის განვითარების პროცესს. კომისია გაცდება რეკლამის შინაარსობრივი კონტროლის სამართლებრივ მანდატს და შექმნის ახალ დღის წესრიგს სარეკლამო დამკვეთების ქცევის გასაკონტროლებლად. ეს რეალობა კი წინააღმდეგობაშია დემოკრატიული საზოგადოების მოლოდინთან”, - ამბობს ნათია კაპანაძე.

“თი-ვი ემ-არ საქართველოში” აცხადებენ, რომ საერთაშორისო აუდიტს დამკვეთი ტელევიზიების დაფინანსებით, სავარაუდოდ, მიმდინარე წლის ბოლომდე მოიწვევენ.

კომპანია “ტი-ემ-აიში” არ უპასუხეს ჩვენს შეკითხვებს, თუ რატომ გადაწყვიტეს კომუნიკაციების კომისიის დაკვეთითა და დაფინანსებით აუდიტის განხორციელება და რატომ არ გაიღეს ამის ფინანსური სახსრები იმ ტელევიზიებმა, რომლებიც მისი მომსახურებით სარგებლობენ.
კატეგორია: ბლოგი
მას შემდეგ, რაც ხელისუფლებაში “ქართული ოცნება” მოვიდა,  კრიტიკული მედიის კანონმდებლობით შეზღუდვის საკითხი მუდმივად განახლებად რეჟიმშია. “კანონის სახელით” კრიტიკულ მედიასთან ბრძოლის არაერთი ეპიზოდი ირიცხება წინა ხელისუფლებების სახელზეც.

ბოლო ათწლეულებია ვუყურებთ ომს ამ მოჯადოებულ წრეში, იმის მიუხადავად, რომ მედიასთან ბრძოლის ყველა რაუნდი ყოველი ხელისუფლებისთვის მნიშვნელოვანი ზიანის მიყენებითა და მარცხით სრულდება.

⇒ "რუსთავი 2-ის" ეპიზოდი -  20 წლის წინ:

2001 წლის ოქტომბერში, ხელისუფლებამ სასამართლოსგან დადგენილება ანუ “კანონიერი უფლება” მიიღო და უშიშროების სამინისტროს თანამშრომლები კრიტიკული ტელევიზიის - “რუსთავი 2-ის” ოფისში გაგზავნა ფინანსური დოკუმენტაციის ამოსაღებად და შესამოწმებლად.

უშიშროების თანამშრომლების ტელევიზიაში შეჭრა მაყურებელმა პირდაპირ ეთერში იხილა. საზოგადოების რეაქციამ არ დააყოვნა და პროტესტიდან ორ დღეში, მაშინდელი პრეზიდენტი ედუარდ შევარდნაძე იძულებული გახდა მთავრობა გადაეყენებინა.

ამ ამბიდან ერთი წლის თავზე ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნებში ოპოზიციამ გაიმარჯვა, შემდეგ წელს კი საპარლამენტო არჩევნების შედეგების გაყალბებას “ვარდების რევოლუციის” გზით ხელისუფლების ცვლილება მოჰყვა.

⇒ რატომ მოხდა ეს ყველაფერი ასე 20 წლის წინ?

საზოგადოებამ დაინახა, რომ ხელისუფლების მიმართ კრიტიკული ტელევიზია ამხელდა ხელისუფლების მანკიერებებს - კორუფციულ და სხვა არალეგალურ საქმიანობაში მთავრობის წევრების მონაწილეობას და ა.შ.

საზოგადოებამ დაინახა, რომ ხელისუფლებამ განიზრახა კრიტიკული მედიის ჩახშობა და ამ განზრახვის “კანონიერი შეფუთვისთვის” სასამართლოს მიმართა. სასამართლოს, რომელიც არ იყო დამოუკიდებელი, იყო მიკერძოებული და ჩაფლული იყო კორუფციაში.

საზოგადოებამ დაინახა, რომ ხელისუფლების “კანონიერი” ბრძოლა კრიტიკული ტელევიზიის წინააღმდეგ იყო უსამართლო და საბოლოოდ ხელისუფლება შეიცვალა.

⇒ "იმედის" ეპიზოდი - 14 წლის წინ:

2007 წლის 7 ნოემბერს, მაშინდელმა პრეზიდენტმა მიხეილ სააკაშვილმა საგანგებო მდგომარეობის გამოცხადების შესახებ დეკრეტი გამოსცა. იმავე დღეს ტელეიმედს სასამართლომ სამაუწყებლო სიხშირის გამოყენების უფლება შეუჩერა. “კანონით აღჭურვილი” სპეცრაზმი ტელევიზიაში შეიჭრა, რაც მაყურებელმა პირდაპირ ეთერში იხილა. სპეცრაზმმა დაარბია ტელევიზია, დაშავდა რამდენიმე ათეული ჟურნალისტი და ოპერატორი. მაუწყებლობა გაითიშა. მეორე დღეს, ანუ 8 ნოემბერს კომუნიკაციის ეროვნულმა კომისიამ “მაუწყებლობის შესახებ კანონის დარღვევის მოტივით” ტელეკომპანია ”იმედს” სამაუწყებლო ლიცენზია სამი თვით შეუჩერა.

საზოგადოების რეაქციამ არ დააყოვნა, მასობრივი საპროტესტო აქციების შემდეგ, “იმედის” დარბევიდან 2 კვირაში, მიხეილ სააკაშვილი გადადგა და რიგგარეშე საპრეზიდენტო არჩევნები დანიშნა.

⇒ რატომ მოხდა ეს ყველაფერი ასე 14 წლის წინ?

საზოგადოებამ დაინახა, რომ ხელისუფლების მიმართ კრიტიკული ტელევიზია ამხელდა ხელისუფლების მანკიერებებს - ძალადობრივ ანგარიშსწორებას მოქალაქეებთან, ბიზნესის ტერორს, ადამიანის უფლებების დარღვევის სხვადასხვა მძიმე ფაქტებს და ა.შ.

საზოგადოებამ დაინახა, რომ ხელისუფლებამ განიზრახა კრიტიკული მედიის ჩახშობა და ამ განზრახვის “კანონიერი შეფუთვისთვის” მიმართა სასამართლოს. სასამართლოს, რომელიც არ იყო დამოუკიდებელი და ასრულებდა პროკურატურის და ხელისუფლების “ნოტარიუსის” ფუნქციას; მიმართა კომუნიკაციების კომისიას, რომელიც დაკომპლექტებული იყო სახელისუფლებო კადრებით და გამოიყენებოდა კრიტიკულად განწყობილ მედიებთან ანგარიშსწორებითვის. საზოგადოებამ დაინახა, რომ ხელისუფლების “კანონიერი” ბრძოლა კრიტიკული ტელევიზიის წინააღმდეგ იყო უსამართლო და პროტესტის შედეგად ხელისუფალი გადადგა.

"TV პირველის" ეპიზოდი - რა ხდება ახლა:

9 მარტს თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე ლაშა კლდიაშვილმა გამოსცა განჩინება, რომლითაც პროკურატრურას მისცა უფლება ამოიღოს ტელევიზიისთვის ანონიმური წყაროს მიერ გადაცემული მასალა, ანუ როგორც მოსამართლის განჩინებაშია დაკონკრეტებული, “კონვერტი” და “ელექტრონული ინფორმაციის მატარებელი მოწყობილობა”. შედეგად პროკურატურას, ანუ ხელისუფლებას აქვს “კანონიერი უფლება”, რომ შეიჭრას ტელევიზიაში, როგორც ეს გააკეთა 2001 წელს ხელისუფლებამ ტელეკომპანია “რუსთავი 2-ში" ან 2007 წელს - ტელეკომპანია “იმედში”.

2001 წელს ხელისუფლება აცხადებდა, რომ "რუსთავი 2-ში" დამალულ 1.5 მილიონს ეძებდა; 2007 წელს ხელისუფლება ირწმუნებოდა, რომ “იმედმა” “ამბოხების გზით ხელისუფლების დამხობის რეალური საფრთხე შექმნა”. ამჟამად ხელისუფლება ცდილობს დაგვარწმუნოს, რომ სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომელიც ტელევიზიაში ან ჟურნალისტების სახლში იძულებით შეჭრის “კანონიერ უფლებას” აძლევს მათ უნებართვო მიყურადების საქმის სრულყოფილი გამოძიებისთვის სჭირდება.

რატომ ხდება ეს ყველაფერი დღეს ასე?

საზოგადოება ხედავს, რომ ხელისუფლების მიმართ კრიტიკული ტელევიზიები ამხელენ ხელისუფლების მანკიერებებს - კორუფციას, ნეპოტიზმს, არაფორმალურ მმართველობას, ოლიგარქიას, ფარული ჩანაწერების უკანონო გავრცელებას, რუსეთთან კავშირებს და ა.შ.

საზოგადოება ხედავს, რომ ხელისუფლებას განზრახული აქვს კრიტიკული მედიის ჩახშობა და ამ განზრახვის “კანონიერი შეფუთვისთვის” მიმართავს საკანონმდებლო ინიციატივებს ცილისწამების ან სიძულვილის ენის კრიმინალიზაციისთვის, იყენებს კომუნიკაციების კომისიას მედიის შინაარსობრივი რეგულირებისთვის ანუ ცენზურისთვის; კომისიას, რომელიც უწინდებურად ხელისუფლების მსახურებაში ერთგულების ნიშნით შერჩეული კადრებითაა დაკომპლექტებული. იყენებს სასამართლოს კრიტიკული მედიის საქმიანობაში ხელშეშლისთვის. სასამართლოს, რომელიც წინა ხელისუფლების დროს აღზევებული ჩინჩალაძე-მურუსიძის კლანით დააკომპლექტა ამჯერად უვადოდ.

საზოგადოება ხედავს, რომ ხელისუფლების “კანონიერი” ბრძოლა კრიტიკული ტელევიზიების წინააღმდეგ არის უსამართლო და…

… და რაც ამის შემდეგ ხდება, ეს უკვე არაერთხელ არის ასახული საქართველოს უახლეს ისტორიაში.
კატეგორია: მედიაგარემო
2003 წლის “ვარდების რევოლუციის” შემდეგ სამაუწყებლო კომპანია “რუსთავი 2”-მა თავი “გამარჯვებული ხალხის ტელევიზიად” გამოაცხადა.

ტელევიზიას მართლაც ჰქონდა ლომის წვლილი იმაში, რომ ხელისუფლება ხავერდოვანი რევოლუციის გზით შეიცვალა, რადგან აქტიურად აკრიტიკებდა მაშინდელ ხელისუფლებას და ამხელდა მის მანკიერებებს.

მაგრამ “ვარდების რევოლუციის” და ხელისუფლების ცვლილების შემდეგ “გამარჯვებული ხალხის ტელევიზიამ” თანდათან შეწყვიტა ხალხის, ანუ აუდიტორიის მსახურება, რომ მისთვის კრიტიკული, მიუკერძოებელი და დაბალანსებული ინფორმაცია მიეწოდებინა.

ჰოდა, ასე თანდათან, ყოველდღიურად, თვიდან თვემდე, წლიდან წლამდე “გამარჯვებული ხალხის ტელევიზიისგან” მივიღეთ მხოლოდ ხელისუფლების რუპორი და პროპაგანდისტული მანქანა.

ტელევიზიაში ერთმანეთის მიყოლებით იცვლებოდნენ მფლობელები, უცვლელი რჩებოდა ხელისუფლების მსახურების მისია, დაქოქილი პროპაგანდისტული მანქანა.

ხელისუფლების მსახურებაში გადანაცვლებული “გამარჯვებული ხალხის ტელევიზიის” ეპოქის წიაღში იშვა ტელეკომპანია “იმედი”, რომელმაც ტელევიზიებისგან დავიწყებული ხალხის მსახურების მისია მოირგო - შეუდგა აუდიტორიის ინფორმირებას და ხელისუფლების მხილებას.

მაშინდელმა ხელისუფლებამ კრიტიკული ტელევიზიის ჩახშობა გადაწყვიტა და 2007 წლის 7 ნოემბერს ტელეკომპანია “იმედის” მაუწყებლობა სპეცოპერაციის გზით ჩაახშო. მოგვიანებით კი ეთერში დაბრუნებული ტელეკომპანია ისევე დაიმორჩილა, როგორც მანამდე “გამარჯვებული ხალხის ტელევიზია” - ტელევიზიას მფლობელები შეუცვალა, მერე კი სარედაქციო პოლიტიკის ტრანსფორმაციაც არ გართულებულა.

წლების შემდეგ, როდესაც საქართველოში, როგორც იქნა, ხელისუფლება დემოკრატიულად, არჩევნების გზით შეიცვალა, იმის შანსიც გაჩნდა, რომ ხალხისთვის წართმეული ეს ტელევიზიები ისევ ხალხისთვის, აუდიტორიის მსახურებაში დაებრუნებინათ.

ჰო, გაჩნდა შანსი იმისა, რომ “რუსთავი 2” მისი დამფუძნებლებისთვის დაუბრუნებინათ, რომლებმაც მოახერხეს ერთ პატარა ქალაქში გახსნილი მაუწყებლისგან თანამედროვე, აუდიტორიისთვის, ხალხისთვის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი კრეატიული და კრიტიკული ტელევიზია შეექმნათ.

გაჩნდა შანსი, რომ არა “გამარჯვებული ან დამარცხებული ხალხის”, არამედ უბრალოდ ხალხის ტელევიზია მიგვეღო, რომელიც შეასრულებდა მედიის მთავარ ამოცანას - შეექმნა ხალხისთვის მნიშვნელოვანი, საინტერესო, კრიტიკული და კრეატიული კონტენტი. მაგრამ ეს შანსი გამოუყენებელი დარჩა. საბოლოოდ, როდესაც “რუსთავი 2”-ის მფლობელების ირგვლივ დავა ისე დასრულდა, რომ მისი მფლობელი შეიცვალა, მაგრამ არ დაბრუნებია დამფუძნებლებს, მივიღეთ სლოგანი, რომ მისგან შექმნიდნენ “გამარჯვებული ჟურნალისტების ტელევიზიას”. გამარჯვებული ან დამარცხებული ჟურნალისტების ჯგუფისთვის კი, თავშივე ცხადია, რომ შეუძლებელია მიუკერძოებელი, დაბალანსებული, მრავალმხრივი კონტენტის წარმოება.

2012 წელს განხორციელებული სახელისუფლებო ცვლილებების შემდეგ შანსი გაუჩნდა ტელეკომპანია “იმედსაც”, როდესაც ის ძველ მფლობელს დაუბრუნდა, მაგრამ ამჯერად მას შეეყარა “გამარჯვებული ხალხის ტელევიზიის” სინდრომი, სინდრომი, რომელიც მთლიანად შთანთქავს ჟურნალისტიკას, აშავთეთრებს ფერად ეკრანს - თეთრად წარმოაჩენს “გამარჯვებულებს” და შავად - “დამარცხებულებს”.

“იმედი” ღიად იქცა არჩევნებში დამარცხებული ხელისუფლების “გაშავებისა” და გამარჯვებული ხელისუფლების ხოტბისთვის პროპაგანდისტულ მანქანად. ეს თავად ტელევიზიის დირექტორმა ნიკა ლალიაშვილმაც დაადასტურა, როდესაც მისმა ყოფილმა თანამშრომელმა ტელევიზიაში შეხვედრის ამსახველი ფარული აუდიოჩანაწერი გაასაჯაროვა.

ლალიაშვილმა განაცხადა: “არხს აქვს პოზიცია, ეს პოზიცია არის ანტი-ნაციონალური მოძრაობის პოზიცია, ძალიან მკაფიო პოზიციაა რა“.

“გამარჯვებული ხალხის ტელევიზიის” სინდრომი გადამდები აღმოჩნდა სხვა მაუწყებლებისთვისაც. რამდენიმე კვირის წინ მმართველი პარტიის, “ქართული ოცნების” მრჩეველმა საზოგადოებასთან ურთიერთობის საკითხებში ლაშა ნაცვლიშვლმა განაცხადა, რომ უბრუნდებოდა "POSTV“-ის ხელმძღვანელის პოზიციას, რათა ტელევიზიამ “მეტი შეუპოვრობით დაიცვას 2012 წლის პირველი ოქტომბრის მონაპოვარი”. ანუ ტელევიზიის ხელმძღვანელმა პირდაპირ გამოუცხადა აუდიტორიას, რომ მისი მთავარი მიზანი იქნება არსებული ხელისუფლების პიარი.

მოგვიანებით კი ლაშა ნაცვლიშვილმა აუდიტორიას აუწყა, რომ "POSTV“-მ მაუწყებლობის საგანგებო რეჟიმი გამოაცხადა წინა ხელისუფლების წინააღმდეგ აქტიური პროპაგანდისთვის.

“ჟურნალისტი, პირველ რიგში, ამ ქვეყნის მოქალაქეა და აქვს უპირობო ვალდებულება, გააკეთოს მკაფიო არჩევანი კეთილსა და ბოროტს შორის. ნაციონალური სიმსივნე, რომელიც ოცი წელია ჯიჯგნის ჩვენი სამშობლოს სხეულს, უნდა ამოიკვეთოს, ხოლო მისი მეტასტაზები - განეიტრალდეს, რათა დამშვიდდეს ქვეყანა და ნორმალური, დემოკრატიული განვითარების საშუალება მიეცეს. წილი ნაყარია! „POSTV“ ამ ბრძოლაში წინა ხაზზე იქნება!” - განაცხადა ნაცვლიშვილმა.

ზოგადად, მნიშვნელოვანი პრობლემაა საქართველოში ის, რომ წლების მანძილზე ვერ ხერხდება პოლიტიკური პარტიების უშუალო გავლენებისგან თავისუფალი მძლავრი მაუწყებლების ჩამოყალიბება, რაც ტელევიზიებს იმთავითვე აქცევს მხარედ, აქტორად და არა მხარეებისა და აქტორების მოდარაჯე ნაგაზად.

ეს პროცესი მძიმედ აზიანებს ხალხს, რომლისთვისაც ტელევიზია ჯერ კიდევ ინფორმაციის მიღების მთავარი წყაროა მაშინ, როცა ყველაზე ფართო აუდიტორიის მქონე ტელევიზიები მას ინფორმაციის ნაცვლად პროპაგანდას აწვდიან.

მეორეს მხრივ, “გამარჯვებული ხალხის ტელევიზიის” სინდრომი გამოუსწორებელ ზიანს აყენებს ტელეჟურნალისტიკის განვითარების პროცესს ქვეყანაში, რადგან იქ სადაც პროპაგანდაა, ჟურნალისტიკა აღარ არსებობს.
კატეგორია: ეთიკა
11 წლის განმავლობაში საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის საბჭოების მიერ მიღებული გადაწყვეტილებების სტატისტიკური ანალიზი აჩვენებს, რომ ყველაზე ხშირად ჟურნალისტები სიზუსტის პრინციპს არღვევენ.

ქარტიის პირველი პრინციპის მიხედვით, ჟურნალისტმა პატივი უნდა სცეს საზოგადოების უფლებას, მიიღოს ზუსტი ინფორმაცია.

რა არის ზუსტი ინფორმაცია?


ქარტიის განმარტებების მიხედვით, ზუსტ ინფორმაციად ითვლება ორ სხვადასხვა წყაროსთან გადამოწმებული ინფორმაცია, რომელშიც იდენტიფიცირებულია ადამიანი, ადგილი, მოვლენა – ვისაც და რასაც ეხება ინფორმაცია.

ხშირია შემთხვევა, როდესაც ჟურნალისტს უკავშირდება წყარო და აწვდის გარკვეულ ინფორმაციას, რომელიც ამხელს კონკრეტულ დანაშაულებრივ სქემას ან დანაშაულებრივ ჯგუფს ან პირს.

როგორც წესი, ამის შემდეგ იწყება ჟურნალისტის მთავარი საქმიანობა - მიწოდებული ინფორმაციის სიზუსტის გადამოწმება. სწორედ ამიტომაც ქარტიის პირველი პრინციპის ძირითადი სიმძიმე მოდის სიტყვებზე - “ჟურნალისტმა პატივი უნდა სცეს”, ანუ ჟურნალისტუს მიერ მომზადებულ მასალაში უნდა ჩანდეს მისი მცდელობა, რომ მან საზოგადოების მიმართ გამოიჩინა პატივისცემა და ბოლომდე გადაამოწმა ფაქტები, რათა გამოექვეყნებინა სიმართლე და ზუსტი ინფორმაცია.

რატომ ვერ იცავენ ჟურნალისტები სიზუსტის პრინციპს?


საბჭოს გადაწყვეტილებებში ყველაზე ხშირად სწორედ ჟურნალისტის არასაკმარის მცდელობებზეა საუბარი, რაც იწვევს საბოლოო ჯამში ინფორმაციის სიზუსტის პრინციპის დარღვევას.

ერთ-ერთი მთავარი პრობლემა ამ კუთხით არის “შეპასუხების უფლების” დარღვევა.

BBC-ის სარედაქციო გაიდლაინის მიხედვით, რედაქციამ უნდა შესთავაზოს “შეპასუხების უფლების” გამოყენება მათ, ვის მიმართაც აქვეყნებს კრიტიკულ ან ბრალდების შემცველ მასალას.

“შეპასუხების უფლების” რეალიზებისთვის რედაქცია სხვადასხვა ფორმატს მიმართავს - ეს შეიძლება იყოს ინტერვიუს შეთავაზება ე.წ. ბრალდებული მხარისთვის, ასევე, წერილობით ან ტელეფონით დაკავშირება.

BBC-ის გაიდლაინის მიხედვით, აუცილებელია, რომ ე.წ. ბრალდებულმა მხარემ მიიღოს ზუსტი ინფორმაცია, თუ რა კონკრეტული ბრალდებები გაიჟღერებს მის წინააღმდეგ მომზადებულ მასალაში და მიეცეს მას ადეკვატური დრო პასუხისთვის.

გადაწყვეტილებაში საქმეზე - “შპს "სფერო ჰოლდინგი" ბელა ზაქაიძის წინააღმდეგ”, საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის საბჭო აღნიშნავს: “საბჭო არ აფასებს, ვისი პოზიციაა სამართლებრივად სწორი - რესპონდენტების თუ კომპანიის, არამედ იკვლევს, რამდენად სცა ჟურნალისტმა პატივი საზოგადოების უფლებას - მიიღოს ზუსტი ინფორმაცია”.

საბჭომ ჟურნალისტური ეთიკის დარღვევად მიიჩნია ის ფაქტი, რომ ჟურნალისტმა აუდიტორიას არ შესთავაზა დადანაშაულებული მხარის პოზიცია სიუჟეტში, რომელიც “მძიმე ბრალდებებს შეიცავდა”. აღნიშულ საქმეში, ჟურნალისტი დაუკავშირდა ბრალდებული კომპანიის დირექტორს, რომელიც ქალაქაგრეთ იმყოფებოდა და ამ ბრალდებებზე საპასუხოდ კონკრეტული პირი გამოყო, ვინც ჟურნალისტმა “არაუფლებამოსილად” მიიჩნია.

“თუ ჟურნალისტისთვის მიუღებელი იყო სხვა პირის ჩაწერა, მაშინ შეეძლო დალოდება მის დაბრუნებას თბილისში და მისგან აეღო ინტერვიუ…საბჭოს მიაჩნია, რომ მისაწოდებელი ინფორმაციის მაქსიმალური სიზუსტე გადასწონის ამბის გაშუქების ოპერატიულობის საჭიროებას”, - ნათქვამია საბჭოის გადაწყვეტილებაში.

საქმეში “გიორგი გაჩეჩილაძე ელისო კილაძის წინააღმდეგ”, საბჭომ აღნიშნა, რომ იგი არ მსჯელობს იმის შესახებ, სტატიაში მითითებული ფაქტები რამდენად შეესაბამებოდა სიმართლეს, არამედ აფასებდა ჟურნალისტის მცდელობას, სცადა თუ არა ინფორმაციის გადამოწმება, მათ შორის მიმართა თუ არა კომენტარისათვის იმ პირებს [მაგალითად, გიორგი ან ლევან გაჩეჩილაძეს], ვისაც ეხებოდა სტატიაში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები.

“როგორც განმცხადებელმა აღნიშნა, სტატიის ავტორი ძმებ გაჩეჩილაძეებს არ დაკავშირებია კომენტარის მისაღებად. აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება დაადასტურა მოპასუხე ჟურნალისტმა ელისო კილაძემაც. შესაბამისად, საბჭო თვლის, რომ ამით დაირღვა ქარტიის პირველი პრინციპი, საზოგადოებას ჰქონდა უფლება და მოლოდინი, რომ სცოდნოდა იმ სუბიექტების პოზიციაც, რომლებიც მოხსენიებულნი იყვნენ სტატიაში”, - ნათქვამია საბჭოს გადაწყვეტილებაში.

შეპასუხების უფლების გარდა, ინფორმაციის სიზუსტეს ემსახურება ჟურნალისტის სხვა მცდელობებიც - მოიპოვოს მტკიცებულებები: დოკუმენტები, ფოტო ან ვიდეომასალა, გამოითხოვოს საჯარო ინფორმაცია, ინტერვიუები სხვა წყაროებთან და ა.შ.

უზუსტობა და არა დეზინფორმაცია


ბოლო პერიოდში სახელმწიფო უწყებები ერთმანეთის მიყოლებით აქვეყნებენ სხვადასხვა სახის განცხადებებს, ფოტოპოსტებს, ვიდეოკლიპებს, რომ ამა თუ იმ ოპოზიციურად განწყობილი მედიის მიერ მომზადებული მასალა დეზინფორმაციაა.

მაგალითად, თავდაცვის სამინისტროს სტრატკომი ხშირად აქვეყნებს საპასუხო განცხადებებს სხვადასხვა მედიასაშუალების მიერ მომზადებულ მასალებზე და მათ ცრუ ინფორმაციას უწოდებს. თუმცა ხშირად იყენებს ტერმინსაც - “დეზინფორმაცია”.
რეალურად კი უზუსტობა და დეზინფორმაცია მნიშვნელოვნად განსხვავდება ერთმანეთისგან. დეზინფორმაცია არის ცრუ ინფორმაციის მიზანმიმართული გავრცელება, ანუ ფაქტების განზრახ დამახინჯება, რაც ძალიან მძიმე ბრალდებაა მედიასთან ან ჟურნალისტებთან მიმართებაში და ნათელ, არგუმენტირებულ დასაბუთებას მოითხოვს.
კატეგორია: მედიაგარემო

ინტერნეტში რეკლამისთვის პოლიტიკური პარტიები უმეტესად არა ონლაინ მედიას, არამედ ფეისბუკს მიმართავენ. ამას ადასტურებს საარჩევნო სუბიექტების მიერ სახელმწიფო აუდიტის სამსახურში წარდგენილი დოკუმენტები.

“ქართული ოცნების” ფინანსური ანგარიშგების მიხედვით, რომელიც 2020 წლის 1 სექტემბრიდან 3 დეკემბრის ჩათვლით პერიოდის მონაცემებს მოიცავს და ასახულია კონტრაქტები, რომლებიც ივლისიდან არის გაფორმებული, ინტერნეტ რეკლამაში მმართველმა პარტიამ, ჯამში, 689,825 ლარი დახარჯა.

ინტერნეტ რეკლამისთვის გამოყოფილი თანხის 44%, 300 ათას ლარზე მეტი, “ქართულმა ოცნებამ” ფეისბუკისთვის გამოიყენა. დარჩენილი თანხით კი სარეკლამო მომსახურება 39 ონლაინ მედიასაშუალებაში შეისყიდა.

აუდიტის სამსახურში წარდგენული დოკუმენტების მიხედვით, ონლაინ მედიაში რეკლამისთვის დახარჯული თანხის 30%-ზე მეტი “ქართულმა ოცნებამ” ერთ მედია ჰოლდინგში გამოიყენა: ვებგვერდებზე - www.ipn.ge, www.palitravideo.ge, www.allnews.ge, www.bpn.ge, www.intermedia.ge, www.ambebi.ge, www.shin.ge - მმართველმა პარტიამ 121 ათას ლარამდე ღირებულების სარეკლამო მომსახურება შეისყიდა.

10 კომპანიაზე ნაწილდება “ქართული ოცნების” მიერ ონლაინ მედიაში საარჩევნო რეკლამისთვის დახარჯული თანხის 65%. კომპანია “აირეგიონთან”, რომელიც აერთიანებს ვებგვერდებს - www.ipress.ge, www.ibusiness.ge, www.iregions.ge, www.imtarvroba.ge - მმართველმა პარტიამ 31 ათასი ლარის ღირებულების სარეკლამო კონტრაქტი გააფორმა; “პირველთან” (www.pia.ge, www.dijest.pia.ge) - 16,668 ლარის ღირებულების; “კვირა+”-თან (www.kvira.ge, www.region.kvira.ge) - 14,018 ლარის ღირებულების კონტრაქტი. ათეულში შედიან “რეპორტიორი” (www.reportiori.ge, www.qartuliazri.ge), www.primetime.ge, www.accentnews.ge და 2 რეგიონული ონლაინ მედიაორგანიზაცია - www.newpress.ge (იმერეთი) და www.speqtri.ge (კახეთი).

იმ მედიაორგანიზაციების სრული ჩამონათვალი, რომლებთანაც საარჩევნო პერიოდში ინტერნეტრეკლამის მომსახურება შეიძინა “ქართულმა ოცნებამ” შეგიძლიათ იხილოთ ცხრილში, რომელიც აუდიტის სამსახურში წარდგენილი ფინანსური ანგარიშგების მიხედვითაა შედგენილი და მოიცავს 2020 წლის 1 სექტემბრიდან 3 დეკემბრის ჩათვლით პერიოდს:


ცხრილი#1: ონლაინ მედიასაშუალებები, სადაც "ქართულმა ოცნებამ" საარჩევნო რეკლამა განათავსა: 


alt
alt
alt
alt

რაც შეეხება ოპოზიციურ პარტიებს, “ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის” მიერ აუდიტის სამსახურში წარდგენილი დოკუმენტებით ირკვევა, რომ ინტერნეტრეკლამაში მათ ჯამში 336,381 ლარი დახარჯეს.

საერთო თანხის მხოლოდ 5,5% გამოიყენა ყოფილმა სახელისუფლებო პარტიამ ონლაინ მედიაში და ამ თანხით მხოლოდ 8 მედიასაშუალებაში განათავსა რეკლამა და ყველა მათგანი რეგიონული კომპანიაა.



ცხრილი #2: ონლაინ მედიასაშუალებები, სადაც ენმ-მ საარჩევნო რეკლამა განათავსა (წყარო: აუდიტის სამსახური):



alt



320 ათას ლარამდე ღირებულების სარეკლამო შესყიდვა განახორციელა “ნაციონალურმა მოძრაობამ” ფეისბუკისგან, ანუ ყოფილმა მმართველმა პარტიამ ინტერნეტრეკლამის ბიუჯეტის 94.5% ფეისბუკში მიმართა.

კიდევ ერთმა ოპოზიციურმა პარტიამ “ევროპულმა საქართველომ” ინტერნეტრეკლამაში 672,911 ლარი დახარჯა. ამ თანხის 90%-ზე, ანუ 600 ათას ლარზე მეტი აღნიშნულმა პარტიამ “ფეისბუკში” რეკლამისთვის დახარჯა.

ინტერნეტრეკლამის ბიუჯეტიდან 50 ათასი ლარი “ევროპულმა საქართველომ” შპს “დიჯიტალ ინტერ მედიას” გადაუხადა (ამ კომპანიის დამფუძნებლებს შორის არიან: თეიმურაზ უგულავა, კობა დავარაშვილი, არჩილ კახიძე, ირაკლი ასანიშვილი, ზურაბ გუმბარიძე, ირაკლი ბურძგლა და დევი გვახარია).

ინტერნეტრეკლამაში დახარჯული თანხის მხოლოდ 2%-ით შეიძინა “ევროპულმა საქართველომ” სარეკლამო მომსახურება შემდეგი ონლაინ მედიასაშუალებებიდან:


ცხრილი #3: ონლაინ მედიასაშუალებები, სადაც “ევროპულმა საქართველომ” საარჩევნო რეკლამა განათავსა (წყარო: აუდიტის სამსახური):

alt

 

აუდიტის სამსახურში წარდგენილი დოკუმენტების მიხედვით, ალეკო ელისაშვილის პარტია “მოქალაქეებმა” ინტერნეტრეკლამაში 34,446 ლარი დახარჯა და ეს თანხა თითქმის სრულად ფეისბუკში რეკლამისთვის გამოიყენა.

 


ცხრილი #4: კომპანიები, სადაც “მოქალაქეებმა” ინტერნეტ რეკლამა განათავსა (წყარო: აუდიტის სამსახური):

alt

ფეისბუკის რეკლამის ბიბლიოთეკის მიხედვით, გასული წლის აგვისტოდან (როცა ბიბლიოეთეკაში ჩაირთო საქართველოს მონაცემები) დღემდე საქართველოდან 1,097,848 აშშ დოლარის ღირებულის პოლიტიკური რეკლამა განთავსდა ფეისბუკში

კატეგორია: საერთაშორისო ამბები
მას შემდეგ, რაც ამერიკის შეერთებული შტატების პრეზიდენტის პოსტზე დონალდ ტრამპი ჯო ბაიდენმა შეცვალა, არაერთი საკადრო ცვლილება განხორციელდა. ცვლილებები შეეხო რამდენიმე საერთაშორისო მედიაორგანიზაციას, რომლებიც ამერიკის მთავრობისგან ფინანსდება.

20 იანვარს, ინაუგურაციიდან რამდენიმე საათის შემდეგ, პრეზიდენტმა ბაიდენმა ფედერალური სააგენტოების დროებითი ხელმძღვანელები დაასახელა. თეთრი სახლის მიერ გავრცელებული ინფორმაცია იუწყებოდა, რომ აშშ-ის გლობალური მედია სააგენტოს (USAGM) ხელმძღვანელის მოვალეობის შემსრულებლად კელუ ჩაო დაინიშნა, რომელიც მანამდე “ამერიკის ხმის” პროგრამების დირექტორად მუშაობდა.

აშშ-ის გლობალური მედია სააგენტოს (USAGM) დაქვემდებარებაშია მედიაორგანიზაციები: “ამერიკის ხმა”, კუბის მაუწყებლობის ოფისი, რადიო თავისუფალი ევროპა/რადიო თავისუფლება, რადიო თავისუფალი აზია და ახლო აღმოსავლეთის სამაუწყებლო ქსელი.

კელუ ჩაოს დანიშვნას წინ უძღოდა USAGM-ის ხელმძღვანელის პოსტიდან მაიკლ პეკის გადადგომა. პეკი მას შემდეგ გადადგა, რაც მას ბაიდენის ადმინისტრაციიდან მოსალოდნელი დათხოვნის თაობაზე აცნობეს.

მაიკლ პეკი USAGM-ის ხელმძღვანელად გასულ წელს დაინიშნა, პრეზიდენტ ტრამპის წარდგენით. მისი ამ თანამდებობაზე დანიშვნის საკითხი 2 წლის განმავლობაში იხილებოდა. ამერიკული მედიის ინფორმაციით, კონსერვატორი კინოდოკუმენტალისტი პეკი ტრამპის მომხრე იყო და იგი აქტიურად ცდილობდა სააგენტოს დაქვემდებარებული მედიაორგანიზაციების სარედაქციო საქმეებში ჩარევას.

USAGM-ის ხელმძღვანელად პეკის დანიშვნის შემდეგ სააგენტოს დაქვემდებარებული მედია ორგანიზაციების ხელმძღვანელებმა პოსტები დატოვეს ან ისინი თავად პეკმა დაითხოვა.

გასული წლის ნოემბერში ვაშინგტონის ფედერალურმა სასამართლომ მაიკლ პეკის წინააღმდეგ წინასწარი ამკრძალავი ბრძანება გამოსცა. ბრძანებაში ნათქვამი იყო, რომ პეკს და USAGM-ის მმართველ პირებს ჟურნალისტების სარედაქციო დამოუკიდებლობაში ჩარევა არ შეეძლოთ. პეკს სასამართლოში კელუ ჩაომ და სააგენტოს ყოფილმა ხელმძღვანელებმა უჩივლეს.

მოსამართლის ამკრძალავი ბრძანების მიუხედავად, მაიკლ პეკმა სააგენტოს უფროსის პოსტზე მისი მუშაობის ბოლო თვენახევარში რამდენიმე საკვანძო საკადრო ცვლილება განახორციელა, რაც მედიაორგანიზაციების სარედაქციო პოლიტიკასთან იყო დაკავშირებული.

გასული წლის დეკემბერში მაიკლ პეკმა თანამდებობიდან დაითხოვა “ამერიკის ხმის” დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელი ელეზ ბიბერაი, რომელსაც ჟურნალისტური საქმიანობის 40-წლიანი სტაჟი ჰქონდა და 2006 წლიდან ხელმძღვანელობდა "ამერიკის ხმის" ევრაზიის განყოფილებას, სადაც ქართული, რუსული, უკრაინული, სომხური, და ბალკანური რედაქციებია გაერთიანებული.

“ვაშინგტონ პოსტის” ინფორმაციით, ბიბერაი უხმაუროდ ეწინააღმდეგებოდა პეკის მცდელობებს, რომ “ამერიკის ხმის” სარედაქციო პოლიტიკა პრეზიდენტ ტრამპის ხედვებისა და პოლიტიკისთვის დაეახლოვებინა.

მაიკლ პეკმა ბიბერაის ადგილზე რობერტ რ. რაილი დანიშნა, რომელიც “ამერიკის ხმას” 2001-02 წლებში ხელმძღვანელობდა. 2017 წელს, “უოლ სტრიტ ჯოურნალში” გამოქვეყნებულ მოსაზრებაში, რაილი წერდა, რომ “ამერიკის ხმა” ხელისუფლების დიპლომატიის ინსტრუმენტი უნდა იყოს და არა ახალი ამბების ორგანიზაცია.

“ამერიკის ხმაში” განხორციელებული საკადრო ცვლილების შემდეგ, პეკმა ხელმძღვანელები შეცვალა სააგენტოს დაქვემდებარებულ სხვა მედიაორგანიზაციებშიც. გასული წლის 18 დეკემბერს რადიო თავისუფალი ევროპა/რადიო თავისუფლების ხელმძღვანელად ტედ ლიპიენი დანიშნა, რომელიც მანამდე “ამერიკის ხმაში” მუშაობდა და ბოლო დროს ბლოგებს აქვეყნებდა იმაზე, რომ “ამერიკის ხმის” სარედაქციო პოლიტიკაში უფრო მეტად იგრძნობოდა ლიბერალიზმის მხარდაჭერა და კონსერვატიული ხედვების ნაკლებობა იყო.

თავისუფალ მედიაზე თავდასხმად შეფასდა შეერთებული შტატების მედია წრეებში 2 კვირის წინ “ამერიკის ხმაში” განხორციელებული საკადრო ცვლილება, როცა თეთრის სახლის კორესპონდენტი დააქვეითეს მას შემდეგ, რაც მან დამატებითი შეკითხვები დაუსვა აშშ-ის სახელმწიფო მდივან მაიკ პომპეოს.

USAGM-ის ხელმძღვანელის მოვალეობის შემსრულებელმა კელუ ჩაომ პირველ რიგში “ამერიკის ხმის” დირექტორის თანამდებობიდან დაითხოვა რობერტ რაილი, ასევე მისი მოადგილე ელიზაბეტ რობინსი. დირექტორის მოვალეობის შემსრულებლად კი იოლანდა ლოპესი დაინიშნა, რომელიც რალიმ “ამერიკის ხმის” ახალი ამბების დირექტორის პოსტიდან დაითხოვა ზემოთ აღნიშნული ინციდენტის შემდეგ, როდესაც “ამერიკის ხმის” ჟურნალისტმა პომპეოს დამატებითი შეკითხვები დაუსვა.

ჩაომ ასევე თანამდებობიდან გაათავისუფლა რადიო თავისუფალი ევროპა/რადიო თავისუფლების დირექტორი ტედ ლიპიენი, რადიო თავისუფალი აზიისა და ახლო აღმოსავლეთის მაუწყებელთა ქსელის დირექტორები. თანამდებობიდან გადადგა კუბის მაუწყებლობის ოფისის ხელმძღვანელი.

ჩაოს გადაწყვეტილებით, რადიო თავისუფალი ევროპა/რადიო თავისუფლების დირექტორის მოვალეობას დეიზი სინდელარი შეასრულებს, რომელიც ამავე მედიაორგანიზაციის ვიცე-პრეზიდენტი და მთავარი რედაქტორი იყო. ჩაომ ახალი ხელმძღვანელები დანიშნა ასევე რადიო თავისუფალ აზიასა და ახლო აღმოსავლეთის მაუწყებლების ქსელში.
კატეგორია: ეთიკა
საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის გამოხმაურებამ პრეზიდენტის ადმინისტრაციის განცხადებაზე, რომელიც “მთავარი არხის” დამფუძნებლისა და საავტორო გადაცემის წამყვანის ნიკა გვარამიას ფეისბუკის პოსტს შეეხებოდა, აზრთა სხვადასხვაობა გამოიწვია, მათ შორის, ჟურნალისტებს შორისაც.

საზოგადოების ნაწილი იმედგაცრულებული დარჩა, როდესაც ქარტიის გამოხმაურებაში ვერ მოიძია, ერთი შეხედვით, მარტივი შეფასება, რომ გინება და ბილწსიტყვაობა ჟურნალისტის მხრიდან არაეთიკურია. საზოგადოების მეორე ნაწილი კი, რომლის აზრსაც გამოხატავს ქარტიის პასუხი პრეზიდენტის ადმინისტრციის წერილზე, იმ საფრთხეებზე ამახვილებს ყურადღებას, რაც გამოხატვის თავისუფლებას ემუქრება, როდესაც ხელისუფლება მუდმივად საუბრობს უხამსობისა და სიძულვილის ენის რეგულირების აუცილებლობაზე მედიაში.

იმისათვის, რომ ნათლად გავერკვეთ დაპირისპირებული მოსაზრებების საფუძვლებში, აუცილებელია პასუხის გაცემა  შემდეგ ორ შეკითხვაზე:

  1. რა ხდება და როგორ რეაგირებენ თვითრეგულირების ორგანოები, თუკი ჟურნალისტი მის მიერ მომზადებულ მედიაპროდუქტში - სტატიაში, რეპორტაჟში, საავტორო გადაცემაში და ა.შ. იყენებს უხამს ლექსიკას?

  2. განსხვავებულია თუ არა მიდგომა, თუკი ჟურნალისტი უხამსობას მიმართავს სოციალურ ქსელში გამოქვეყნებულ პოსტებსა თუ კომენტარებში?
პირველ შეკითხვაზე პასუხი მოიძებნება როგორც ჩვენს კანონმდებლობაში, ასევე თვითრეგულირების ორგანოების გადაწყვეტილებებსა თუ განცხადებებში.

კანონებში - “სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლებისა” და “მაუწყებლობის შესახებ” უხამსობა განმარტებულია, როგორც “განცხადება ან ქმედება, რომელსაც არ აქვს საზოგადოებრივ-პოლიტიკური, კულტურული, საგანმანათლებლო ან მეცნიერული ღირებულება და ლახავს საზოგადოებაში დამკვიდრებულ ეთიკურ ნორმებს”.

ბოლო დროს ერთ-ერთი გახმაურებული შემთხვევა, რომელიც ჟურნალისტის მიერ უხამსი ლექსიკის გამოყენებას შეეხებოდა, გასული წლის ზაფხულში მოხდა, როდესაც ჟურნალისტმა გიორგი გაბუნიამ თავის საავტორო გადაცემაში, პირდაპირ ეთერში აგინა რუსეთის პრეზიდენტ ვლადიმერ პუტინს.

გაბუნიას ეს ქცევა მაშინ ქარტიის საბჭომ თავის განცხადებაში შეაფასა, როგორც “არაეთიკური” და “უპასუხისმგებლო”. ამ საკითხზე იმსჯელა “რუსთვი 2”-ის (გაბუნიას საავტორო გადაცემა იმ დროს სწორედ ამ არხზე გადაიცემოდა) თვითრეგულირების ორგანომ, რომლის გადაწყვეტილებით, ჟურნალისტ გიორგი გაბუნიას დაეკისრა სანქცია - კერძოდ, სრულად შეუჩერდა უფლებამოსილება ორი თვით.

ანუ როგორც ვხედავთ, იმ შემთხვევაში თუკი ჟურნალისტი მის მიერ მომზადებულ მედიაპროდუქტში იყენებს უხამსობას, რეაგირების მექანიზმები უკვე არსებობს.

რაც შეეხება მეორე საკითხს, რომელიც გამოიკვეთა პრეზიდენტის ადმინისტრაციისა და ქარტიის მიმოწერაში - ამ შემთხვევაში საუბარია რეაგირების შესაძლებლობაზე, როდესაც ჟურნალისტი უხამსად გამოხატავს თავის აზრს სოციალურ ქსელებში ან სხვა საჯარო სივრცეში და რომელიც არ არის მის მიერ მომზადებული მედიაპროდუქტი.

ნიკა გვარამიამ სწორედ ფეისბუკში გამოაქვეყნა პოსტი პრეზიდენტ სალომე ზურაბიშვილის შესახებ, რომელიც ნეგატიურ ჭრილში ახასიათებდა პრეზიდენტს და შეიცავდა უცენზურო, უხამს გამონათქვამებს. სწორედ ამ პოსტის გამო მიმართა პრეზიდენტის ადმინისტრაციამ ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიას და მოითხოვა მისგან რეაგირება ამ "შეურაცხმყოფელ და ყოვლად მიუღებელ" პოსტთან დაკავშირებით.

ქარტიის საბჭომ საპასუხო განცხადებაში აღნიშნა, რომ ის მხოლოდ ჟურნალისტური პროდუქტის ეთიკურობის საკითხს განიხილავს დადგენილი სტანდარტების მიხედვით და რომ “სოციალურ ქსელში გავრცელებული პირადი მოსაზრება მედიაპროდუქტს არ წარმოადგენს”.

ზოგადად, საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიას ჯერ კიდევ 2016 წელს აქვს მომზადებული სოციალური მედიის გამოყენების სახელმძღვანელო წესები. ამ გაიდლაინის მიხედვით, სოციალური მედიის გამოყენებისას ჟურნალისტი ისევე ვალდებულია დაიცვას ეთიკური და პროფესიული სტანდარტები, როგორც ეს რეალურ სივრცეში ხდება. ამასთან, რედაქციის მიერ საკუთარი ჟურნალისტებისთვის სოციალურ ქსელში რეგულაციების დაწესებისას უნდა იყოს დაცული ბალანსი გამოხატვის თავისუფლებასა და მედიის მიმართ აუდიტორიის სანდოობის უზრუნველყოფას შორის, რისთვისაც საჭიროა რედაქციამ შრომითი ურთიერთობის დაწყებისთანავე აცნობოს ჟურნალისტს თუ რა რეკომენდაციას აძლევს სოციალურ ქსელში ქცევასთან დაკავშირებით და რა შედეგი იქნება მისი დარღვევისას.

საქართველოში ბევრი მედიაორგანიზაცია იყენებს დაქირავებული ჟურნალისტების მიმართ გარკვეულ შეზღუდვებს სოციალურ ქსელში გამოხატვის თავისუფლებასთან დაკავშირებით. არსებობს შესაბამისი პრაქტიკაც, როდესაც ჟურნალისტებს მოუხდათ სამსახურის დატოვება მას შემდეგ, რაც უხამსი ან სიძულვილის ენის შემცველი კომენტარები გამოაქვეყნეს ფეისბუკში. მაგალითად, “საზოგადოებრივი მაუწყებლის” ორმა ჟურნალისტმა, რომლებიც მუშაობდნენ გადაცემაში “ვახო სანაიას რეპორტაჟი”, პირადი განცხადების საფუძველზე დატოვეს არხი მას შემდეგ, რაც ფეისბუკზე მათი სახელით გამოქვეყნდა ჰომოფობიური და რელიგიური შეუწყნარებლობის ამსახველი პოსტები, რასაც საზოგადოების ნაწილის აღშფოთება მოჰყვა.

მნიშვნელოვანია, რომ რედაქციებმა ეს პრაქტიკა, რომელიც უკავშირდება გარკვეულწილად გამოხატვის თავისუფლების თვითრეგულირებას სოციალურ ქსელებში, რაც შეიძლება ფართოდ დანერგონ, ვინაიდან ამ პრაქტიკას იყენებენ სწორედ ავტორიტეტული დასავლური მედიაორგანიზაციები. ამასთან, ეს კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ბერკეტი იქნება იმისათვის, რომ ხელისუფლებას არ დარჩეს არგუმენტები, რეალობად აქციოს უკვე არაერთი მცდელობა, რომ როგორმე შეზღუდოს მედიაში გამოხატვის თავისუფლება სიძულვილის ენასთან თუ უხამსობასთან ბრძოლის სახელით. მნიშვნელოვანია, რომ ეს თვითრეგულირების მექანიზმები აქტიურად და ინტენსიურად გამოიყენოს საზოგადოების ფართო ჯგუფებმა.

საქართველოში, მითუმეტეს დღეს არსებული კონტექსტის გათვალისწინებით, სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია კრიტიკული მედიის არსებობა. ამიტომ ნებისმიერი მცდელობა მისი შეზღუდვისა, შესაძლოა გახდეს შეუქცევადი პროცესი, რაც საბოლოოდ დაასამარებს ქვეყანაში სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლებას.
კატეგორია: მედიაგარემო
საქართველოში სატელევიზიო სარეკლამო ბაზარი ყოველწლიურად მცირდება. ამის მიუხედავად, ბოლო წლებში არაერთი ახალი მაუწყებელი გამოჩნდა ბაზარზე. შეამცირა თუ არა პანდემიამ ტელე-მედიაორგანიზაციების შემოსავლები? - ამის გასარკვევად "მედიაჩეკერმა" კომუნიკაციების კომისიაში  თავად მაუწყებლების მიერ გაგზავნილი მონაცემები შეისწავლა, რომელიც 2020 წლის პირველი 9 თვის პერიოდს მოიცავს.

სატელევიზიო რეკლამის ბაზარი ისევ შემცირდა

2020 წლის იანვრიდან სექტემბრის ჩათვლით პერიოდში ტელევიზიებმა ჯამში 42,204,809 ლარის სარეკლამო შემოსავალი მიიღეს, რაც 3,272,873 ლარით, ანუ 7%-ით ნაკლებია წინა წლის ანალოგიურ მაჩვენებელთან (45,477,682 ლარი) შედარებით. თავის მხრივ, გასულ წელს, როდესაც პანდემია არ არსებობდა და არც მისგან გამოწვეული ნეგატიური ეკონომიკური ეფექტი, სატელევიზიო სარეკლამო შემოსავლების მოცულობა ქვეყანაში 10%-ით შემცირდა 2018 წელთან შედარებით.

სატელევიზიო რეკლამის ეგიდით კომუნიკაციების კომისია ითვლის ტელევიზიებში უშუალოდ რეკლამით, სპონსორობით, პროდუქტის განთავსებით, განცხადებებითა და ტელეშოპინგით მიღებულ შემოსავლებს.

ახალი მაუწყებლები მაღალი სარეკლამო შემოსავლების მქონე მაუწყებლების ათეულში

ყველაზე მაღალი სარეკლამო შემოსავლების მქონე მაუწყებლების ათეულში სამი ტელევიზია ბოლო ერთ წელში შეიქმნა: "მთავარმა არხმა" მაუწყებლობა 2019 წლის სექტემბერში დაიწყო, “ფორმულამ” - გასული წლის ოქტომბერში, ხოლო "პოსტვ-მ" - ასევე გასული წლის ნოემბერში. ამის მიუხედავად, სარეკლამო შემოსავლების მიხედვით, მაუწყებლების ტოპ ათეულში "მთავარი" მესამე პოზიციაზეა (4,727,804 ლარი), "ფორმულა" (1,245,520 ლარი) და "პოსტვ" (923,928.49 ლარი) კი მე-6 და მე-7 პოზიციებს ინაწილებენ.

წინა წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით მნიშვნელოვნად, 784 ათასი ლარით გაიზარდა ტვ პირველის სარეკლამო შემოსავალი, რამაც 2020 წლის 9 თვეში 3,163,680 ლარი შეადგინა; 336 ათასი ლარით გაიზარდა GDS-ის სარეკლამო შემოსავალი და 1,575,037 ლარი შეადგინა; 155 ათასი ლარით არის გაზრდილი “იმედის” სარეკლამო შემოსავლები, რამაც 2020 წლის 9 თვეში 16,970,834 ლარი შეადგინა; თითქმის 52 ათასი ლარით გაიზარდა საზოგადოებრივი მაუწყებლის სარეკლამო შემოსავალი და 816,089 ლარი შეადგინა.

ყველაზე მეტად, 9.4 მილიონი ლარით შემცირდა “რუსთავი 2”-ის სარეკლამო შემოსავალი და 7,689,254 ლარი შეადგინა; 1 მლნ 300 ათასი ლარით შემცირდა “სილქნეტის” სარეკლამო შემოსავალი და 671,687 ლარი შეადგინა; “სეტანტამ” კი 2020 წლის 9 თვეში 502,213 ლარის სარეკლამო შემოსავალი მიიღო, რაც წინა წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით, თითქმის 300 ათასი ლარით ნაკლებია.

გასული წლის მონაცემებით, მაღალი სარეკლამო შემოსავლების მქონე ტელევიზიების ათეულში იყო, "პირველი გასართობი" არხი და პალიტრა ტვ, რომლებიც 2020 წლის რეიტინგში "ფორმულამ" და "პოსტვ-მ" ჩაანაცვლა.

აღსანიშნავია, რომ მთლიანი სარეკლამო შემოსავლების 91% სწორედ პირველ ათეულზე ნაწილდება.

ეროვნულ მაუწყებლებს შორის კვლავაც მწირი სარეკლამო შემოსავლები აქვს ტელეკომპანია "კავკასიასა" (178,443 ლარი) და “ობიექტივს” (48,890 ლარი). ამასთან, “კავკასიის” სარეკლამო შემოსავლები მიმდინარე წლის 9 თვეში 79,563 ლარით შემცირდა, წინა წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით, ხოლო “ობიექტივის” - 87,228 ლარით.

მაღალი სარეკლამო შემოსავლების მქონე რეგიონული მაუწყებლების ხუთეული


წინა წელთან შედარებით ყველაზე მეტი სარეკლამო შემოსავლების მქონე რეგიონული მაუწყებლების ხუთეულმა ცვლილება განიცადა. ხუთეულს გამოეთიშა ტელეკომპანია “რიონი”, რომლის სარეკლამო შემოსავლები 2020 წლის 9 თვეში, წინა წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით, 88,780 ლარით შემცირდა.

ხუთეულში “რიონი” ტელეკომპანია “გურჯაანმა” ჩაანაცვლა, რომლის სარეკლამო შემოსავლები 26 ათასი ლარით გაიზარდა და ჯამში, 118,188 ლარი შეადგინა.

მიუხედავად იმისა, რომ წინა წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით 60 ათასი ლარით ნაკლები მიიღო, წელსაც ლიდერის პოზიციას ინარჩუნებს სარეკლამო შემოსავლების კუთხით “ტვ25”. მიმდინარე წლის 9 თვეში მან 335,128 ლარის სარეკლამო შემოსავალი მიიღო.

ხუთეულში მეორე ადგილზეა ტელეკომპანია “თრიალეთი” - 165,457 ლარის სარეკლამო შემოსავლით, რაც წინა წელთან შედარებით 96 ათასი ლარითაა შემცირებული.

მესამე პოზიციაზეა “ტვ4” - 164,393 ლარი სარეკლამო შემოსავლით. ამასთან, ტვ4-ის შემოსავლები მიმდინარე წლის 9 თვეში, წინა წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით, 6 ათასი ლარითაა გაზრდილი.

ხუთეულში მეოთხე პოზიცია უჭირავს ტელეკომპანია ოდიშს, რომლის სარეკლამო შემოსავლები წინა წელთან შედარებით 46 ათასი ლარით შემცირდა და მიმდინარე წლის 9 თვეში 134,778 ლარი შეადგინა.


alt


ყველაზე მაღალშემოსავლიანი ტელევიზიები

საქართველოში სარეკლამო შემოსავლები ხშირად არ არის მაუწყებლების მთლიანი შემოსავლების მთავარი განმსაზღვრელი.

მაგალითად, თუკი სარეკლამო შემოსავლევის მიხედვით, საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებელი მე-8 ადგილზეა, მთლიანი შემოსავლებით იგი ყველაზე მაღალშემოსავლიანი მაუწყებელია ქვეყნის მასშტაბით. ამასთან, მიმდინარე წლის 9 თვეში მისი ჯამური შემოსავალი 8.5 მილიონით გაიზარდა წინა წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით და 53,486,057 ლარი შეადგინა. მათ შორის, სარეკლამო შემოსავალი მხოლოდ 816,089 ლარია.


alt

ჯამური შემოსავლების მიხედვით, ქვეყნის მასშტაბით, მეორე ადგილზეა ტელეკომპანია “ფორმულა”. “ფორმულამ” მიმდინარე წლის 9 თვეში 24,996,074 ლარის შემოსავალი მიიღო, აქედან სარეკლამო შემოსავლის წილი მხოლოდ 1,245,520 ლარია.

შემოსავლევის მიხედვით, მეორედან მესამე ადგილზე გადაინაცვლა ტელეკომპანია “იმედმა”. მაუწყებლის ჯამურმა შემოსავალმა 17,074,347 ლარი შეადგინა, ანუ დაახლოებით 200 ათასით მეტი წინა წლის იგივე პერიოდთან შედარებით. “იმედის” ჯამური შემოსავლის ძირითადი ნაწილი - 16,970,834 ლარი სარეკლამო შემოსავალია.

“მთავარმა არხმა” 15,188,895.65 ლარის შემოსავალი მიიღო მიმდინარე წლის 9 თვეში და შესაბამისად, ათეულში მან მერვედან მეოთხე პოზიციაზე გადაინაცვლა. “მთავარი არხის” ჯამურ შემოსავალში რეკლამის წილი 4,727,804 ლარია.

თითქმის განახევრებულია “რუსთავი 2”-ის შემოსავალი და რეიტინგში მან მესამედან მეხუთე ადგილზე გადაინაცვლა. 2020 წლის 9 თვეში “რუსთავი 2”-მა 8,616,389 ლარის შემოსავალი მიიღო და ძირითადი ნაწილი - 7,689,254 ლარი სწორედ სარეკლამო შემოსავლებია.

მაღალშემოსავლიანი ტელევიზიების ათეულში მეექვსე პოზიცია უკავია “ევრონიუს ჯორჯიას”, რომელიც მიმდინარე წლის მარტიდან ამოქმედდა. “ევრონიუს ჯორჯიამ” 7,839,465 ლარის შემოსავალი მიიღო მიმდინარე წლის მარტიდან სექტემბრის ჩათვლით.

ათეულში შემდეგ ადგილებს ინაწილებენ - აჭარის საზოგადოებრივი მაუწყებელი (7,022,727 ლარი), ტვ პირველი (3,422,746 ლარი), აჭარასპორტ ტვ (2,084,443 ლარი) და ობიექტივი (1,698,731 ლარი).

გასული წლის ათეულში მყოფი ტელეკომპანიები “ჯიდიესი” და “სილქნეტი”, წელს “ევრონიუსმა” და “აჭარასპორტ ტვ”-მ ჩაანაცვლეს.

შესწორება: მასალაში შესწორდა 2 მონაცემი. თავდაპირველ ვერსიაში მითითებული იყო, რომ ტელეკომპანია “კავკასიაში” სარეკლამო შემოსავალი შემცირდა 144 ათასი ლარით და რეალურად შემცირების მაჩვენებელმა შეადგინა 79,563 ლარი. ანალოგიურად, ტელეკომპანია “რიონის” შემთხვევაშიც, შეცდომით იყო მითითებული, რომ სარეკლამო შემოსავალი შემცირდა 146 ათასი ლარით, რეალურად კი 88,780 ლარით შემცირდა.
კატეგორია: მედიაგარემო

პოლიტიკური პარტიებისთვის ბიუჯეტიდან გამოყოფილი 2 მილიონ ლარზე მეტი დაიხარჯა მათი სატელევიზიო რეკლამისთვის. 2020 წლის საპარლამენტო არჩევნებში 8 პოლიტიკურმა გაერთიანებამ მიიღო შესაბამისი დაფინანსება. კონტრაქტები კი 32 მაუწყებელთან გაფორმდა.

საარჩევნო სუბიექტების მიერ ცენტრალურ საარჩევნო კომისიაში გაგზავნილი ინფორმაციის მიხედვით, ყველაზე მეტი თანხა - 477,739 ლარი “მთავარმა არხმა” მიიღო. სხვა ეროვნული მაუწყებლების მიერ მიღებული დაფინანსება ასე გადანაწილდა:

  • მთავარი არხი - 477,739 ლარი 
  • ტელეიმედი - 295,422 ლარი
  • ტვ პირველი - 235,000 ლარი
  • ფორმულა - 73,000 ლარი
  • კავკასია - 34,080 ლარი

“მთავარ არხზე” პოლიტიკური რეკლამა განათავსეს ენმ-მ, ედპ-მ, ევროპულმა საქართველომ (ევსაქ), მოძრაობამ თავისუფალი საქართველოსთვის (მთპ) და ლეიბორისტულმა პარტიამ.

“იმედზე” კი სარეკლამო მომსახურებით ისარგებლეს პატრიოტთა ალიანსმა (სპა), ევროპულმა საქართველომ და მოძრაობამ თავისუფალი საქართველოსთვის.

“ქართულ ოცნებას” არც ერთ ეროვნულ მაუწყებელში არ განუთავსებია საბიუჯეტო დაფინანსებით პოლიტიკური რეკლამა. ამასთან სარეკლამო კონტრაქტი არც ერთ პოლიტიკურ პარტიას არ გაუფორმებია საბიუჯეტო დაფინანსების ფარგლებში სამაუწყებლო კომპანია “რუსთავი 2-თან".

რაც შეეხება რეგიონულ მაუწყებლებს, ჯამურად ყველაზე მეტი დაფინანსება - 225,373 ლარი ტელეკომპანია “დიამ” (შიდა ქართლი) მიიღო. ამ თანხის უმეტესი ნაწილი - 172,316 ლარი ამ ტელევიზიაში შოთა მალაშხიას ქრისტიან-კონსერვატიულმა პარტიამ (ქკპ) დახარჯა.

“დიას” შემდეგ ყველაზე მეტი დაფინანსება - 91,408 ლარი პოლიტიკური პარტიებისგან ტელეკომპანია “რიონმა” (იმერეთი) მიიღო. მას მოსდევს "ტვ25" (აჭარა), რომელთანაც პარტიებმა 85,389 ლარის ღირებულების კონტრაქტები გააფორმეს. ტოპ-ხუთეულში არიან ასევე “მეგა ტვ” (იმერეთი) - 51,398 ლარის ღირებულების კონტრაქტით და “თრიალეთი” (შიდა ქართლი) - 45,678 ლარის ღირებულების კონტრაქტებით.

სხვა რეგიონულ მაუწყებლებთან პოლიტიკური პარტიების მიერ გაფორმებული სარეკლამო კონტრაქტები, რომლებიც ცესკოს წარედგინა, თანხების მიხედვით ასე გადანაწილდა:

alt


მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანების შესახებ კანონის მიხედვით, საპარლამენტო არჩევნების წელს პოლიტიკური პარტიების საარჩევნო კამპანიის ფინანსური მხარდაჭერისათვის საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დამატებით გამოიყოფა დაფინანსება სატელევიზიო რეკლამის განთავსების ხარჯების დასაფარავად. ამ თანხის გამოყენება შეიძლება რეკლამის განსათავსებლად არჩევნების დანიშვნის შემდეგ არჩევნების დღემდე, ხოლო განმეორებითი კენჭისყრის, არჩევნების მეორე ტურის ან ხელახალი არჩევნების დანიშვნის შემთხვევებში − შესაბამისი კენჭისყრის დღემდე.

კანონის ამ მუხლით გათვალისწინებულ თანხას იღებენ მხოლოდ კვალიფიური პარტიები. კანონის მიხედვით, საარჩევნო სუბიექტისთვის გამოყოფილი თანხის არანაკლებ 15%-ისა გამოყენებული უნდა იქნეს წინასაარჩევნო რეკლამის განსათავსებლად სულ ცოტა 7 მაუწყებელში, რომლებიც არ არიან ეროვნული მაუწყებლები.

კანონის ამ მუხლით მიღებული დაფინანსების ფარგლებში ყველაზე მეტი თანხა 599,579 ლარი დახარჯა სატელევიზიო რეკლამაში ენმ-მ გასულ ადგილობრივ არჩევნებში მასთან ერთად ბლოკში მონაწილე 2 პარტიასთან (ედპ და ქრისტიან-კონსერვატიული პარტია) ერთად; 559,638 ლარი დახაჯრა “ქართულმა ოცნებამ”; 468,494 ლარი - “ევროპულმა საქართველომ” ბოლო ადგილობრივ არჩევნებში მასთან ერთად მონაწილე გაერთიანებსთან - “მოძრაობა თავისუფალი საქართველოსთვის” ერთად; 295,510 ლარი - “პატრიოტთა ალიანსმა” და 146,981 ლარი - ლეიბორისტულმა პარტიამ.




რედ.: ქავერზე გამოყენებულია "ნეტგაზეთის" ფოტო
კატეგორია: ეთიკა
ჟურნალისტის პროფესიული მოვალეობაა საზოგადოებრივი ინტერესის დაკმაყოფილება.

31 ოქტომბრის არჩევნების შედეგებთან დაკავშირებით მაღალი საზოგადოებრივი ინტერესია, ვინაიდან შემაჯამებელ ოქმებში ცდომილების ის მასშტაბი, რაზეც ოპოზიცია საუბრობს, არჩევნების შედეგებს ცვლის იმ თვალსაზრისით, რომ ერთპარტიულ მმართველობას კოალიციური მთავრობა ანაცვლებს.

ცხადია, რომ არჩევნების შედეგების შეჯამებაზე პასუხისმგებელია ცენტრალური საარჩევნო კომისია. შესაბამისად, საზოგადოებრივი ინტერესის საგანია იმის გარკვევა, თუ რატომ აღმოჩნდა ბევრი ცდომილება შემაჯამებელ ოქმებში. იყო თუ არა ეს განპირობებული უბნებისა და ოლქების დონეზე კომისიის წევრების დაბალი კვალიფიკაციით? თუ ეს ასეა, როგორ და რატომ შეარჩია ცესკომ კომისიის წევრები? როგორია თავად ცესკოს წევრების პროფესიული კვალიფიკაცია? მათი კავშირები ხელისუფლებასთან ან სხვა საარჩევნო სუბიექტებთან, რამაც შესაძლოა გავლენა მოახდინოს მათ პროფესიულ საქმიანობაზე და ა.შ.

მაგრამ არის თუ არა საზოგადოებრივი ინტერესის საგანი კომისიის წევრების ან ცესკოს თავმჯდომარის გარეგნობა? წონა? ასაკი? და ბოლოს, აკადემიური მოსწრების მაჩვენებლები სკოლაში?

ტელეკომპანია “პირველის” ეთერში გასული რეპორტაჟის ავტორი დაინტერესდა იმით, თუ როგორი მოსწავლე იყო ცესკოს თავმჯდომარე თამარ ჟვანია. ამ მიზნით ჟურნალისტი ჩავიდა ერთ-ერთ მუნიციპალიტეტში, სადაც ჟვანიამ სასკოლო განათლება მიიღო; ეწვია სკოლას, სადაც ის სწავლობდა; მოიძია მისი ფიზიკის მასწავლებელი, მათემატიკის მასწავლებლებს კი სასაფლაოზე მიაკითხა; გამოკითხა მეზობლები, მუნიციპალიტეტის მაცხოვრებლები და მთელი ამ შრომის შედეგად საზოგადოებას მიაწოდა ინფორმაცია, რომ თამარ ჟვანია სკოლაში ფრიადოსანი და მოწესრიგებული მოსწავლე ყოფილა, მათ შორის, მაღალი აკადემიური მოსწრება ჰქონდა ფიზიკა-მათემატიკაშიც.

მოდით, ახლა ვიკითხოთ - მაღალი საზოგადოებრივი ინტერესის მქონე არჩევნების შესაძლო გაყალბების საკითხზე რა ინფორმაცია მიიღო ამ სიუჟეტის ნახვის შემდეგ აუდიტორიამ? რა კავშირშია თამარ ჟვანიას, როგორც ცესკოს თავმჯდომარის პროფესიულ საქმიანობასთან ან მისი მხრიდან არჩევნების შესაძლო გაყალბებასთან ანუ სისხლის სამართლის დანაშაულთან ის, თუ როგორი მოსწავლე იყო ის სკოლაში და რა ნიშნებს უწერდნენ მათემატიკისა თუ ფიზიკის მასწავლებლები? - რა თქმა უნდა, არავითარი.

საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის მეათე პრინციპის მიხედვით, ჟურნალისტმა პატივი უნდა სცეს ადამიანის პირად ცხოვრებას და არ შეიჭრას პირად ცხოვრებაში, თუ არ არსებობს განსაკუთრებული საზოგადოებრივი ინტერესი. ცხადია, პირადი ცხოვრების ნაწილია ის, თუ როგორი აკადემიური მოსწრება ჰქონდა ამა თუ იმ პირს სკოლაში. საზოგადოებრივ ინტერესზე უკვე ვისაუბრეთ ზემოთ ამ კონკრეტულ შემთხვევაში.

მოდით, ახლა ისიც ვიკითხოთ, თუ რატომ შეიძლება იყვნენ მასწავლებლები ანგარიშვალდებულები მოსწავლეების პროფესიულ საქმიანობაზე? - რას ემსახურებოდა ჟურნალისტის შეფასება, რომ “ალბათ საფლავში ბრუნავდა” თამარ ჟვანიას მათემატიკის მასწავლებელი? ან რატომ ჩააყენა თავის მართლების პოზიციაში ფიზიკის მასწავლებელი, რომლის ფრიადის დამსახურება ყოფილა, ჟურნალისტის ტექსტის მიხედვით, ჟვანიას წარჩინების ატესტატი?

თუკი ხსენებული რეპორტაჟის ავტორი ჟურნალისტის ლოგიკას მივყვებით, გამოდის, რომ მედიამ უნდა მიაკითხოს კორუფციაში ან სხვა “არითმეტიკულ ოპერაციებთან” დაკავშირებულ უკანონო საქმიანობაში დადანაშაულებული ან მხილებული პირების მათემატიკის მასწავლებლებს; ან “გამზრდელის” ანალოგიით პასუხი მოსთხოვს მკვლელობაში ბრალდებულების აღმზრდელებს და ა.შ.

საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის მე-7 პრინციპის მიხედვით, ჟურნალისტს უნდა ესმოდეს მედიის მიერ ნებისმიერი ნიშნით დისკრიმინაციის წახალისების საფრთხე.

***

განახლება: მასალის თავდაპირველ ვერსიას თანდართული ჰქონდა ის სიუჟეტი, რომელიც მაუწყებლის ეთერში გავიდა. თუმცა, ვინაიდან მოგვიანებით, არხმა ამ სიუჟეტის გამო ბოდიში მოიხადა და მასალა ყველა პლატფორმიდან წაშალა, ჩვენც საჭიროდ ჩავთვალეთ, სიუჟეტი აგვეღო და ის აღარ არის საჯაროდ ხელმისაწვდომი. რედაქციის ბოდიშის შესახებ კი შეგიძლიათ წაიკითხოთ ამ ბმულზე
კატეგორია: ეთიკა
“ჯერჯერობით სახლში არავინ არ იმყოფება და ჩვენ შეგვიძლია დავათვალიეროთ სახლი”, - ამ სიტყვებით შეუძღვა პირდაპირი ეთერის საშუალებით მაყურებელს “ფორმულას” ჟურნალისტი კერძო პირის საცხოვრებელ სახლში, რომელიც, რეპორტიორის თქმით, სამართალდამცავებმა გაჩხრიკეს.

ჟურნალისტის ინფორმაციით, სახლი ეკუთვნოდა ერთ-ერთ მოქალაქეს, რომელიც საქართველოს ბანკზე თავდამსხმელი ბადრი ესებუას ნათესავია და ჩხრეკაც ამ თავდამსხმელის ძებნის ოპერაციის ფარგლებში ჩატარდა.

მაყურებელმა იხილა როგორ შედის ჟურნალისტი და ოპერატორი კერძო პირის სახლში, ათვალიერებს ცარიელ ოთახებს, სადაც ჩხრეკის კვალი სახეზეა - გადმოყრილია კარადებიდან ნივთები, დამტვრეულია ინტერიერის გარკვეული ნაწილები და ა.შ. მაყურებელი იგებს, რომ სახლში არავინაა.

საქართველოს ჟურნალისტურის ეთიკის ქარტიის მე-10 პრინციპის მიხედვით, “ჟურნალისტმა პატივი უნდა სცეს ადამიანის პირად ცხოვრებას და არ შეიჭრას პირად ცხოვრებაში, თუ არ არსებობს განსაკუთრებული საზოგადოებრივი ინტერესი”.

ქარტიის პრინციპების განმარტებების მიხედვით, ამ შემთხვევაში განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება “საზოგადოებრივ ინტერესს”.

ზუგდიდში საქართველოს ბანკზე შეიარაღებული თავდასხმის ფაქტი, რა დროსაც რამდენიმე ათეული ადამიანი მძევლად აიყვანა თავდამსხმელმა და საბოლოოდ ნახევარი მილიონი დოლარი გაიტაცა და ამ დრომდე მიმალულია, ეჭვგარეშეა, რომ მაღალი საზოგადობრივი ინტერესის მქონე საქმეა. საზოგადოების ლეგიტიმური ინტერესის საგანია, მიიღოს დეტალური ინფორმაცია, თუ რამდენად ეფექტურად ახორციელებენ საგამოძიებო ორგანოები დამნაშავის ძებნა-დაკავების ოპერაციას, თუმცა, ემსახურებოდა თუ არა ამ ინტერესის დაკმაყოფილებას “ფორმულას” ჟურნალისტის ჩართვა თავდასხმაში ბრალდებული პირის ნათესავის ცარიელი სახლიდან? რა ტიპის მაღალი საზოგადოებრივი ინტერესის მქონე ინფორმაციის მიწოდებას ემსახურებოდა ჟურნალისტის მხრიდან არეული საწოლებისა და კარადების, გაჩხრეკილი საძინებლის ჩვენება?

“ამგვარი ინტერესის გარეშე არა მხოლოდ კერძო პირის, არამედ საჯარო პირის პირად ცხოვრებაში შეჭრაც არაეთიკურია”, - ნათქვამია ქარტიის პრინციპების განმარტებებში.

“ფორმულას” ფეისბუკ-გვერდზე ლაივ-ჩართვის ამსახველი ვიდეოჩანაწერის კომენტარებში მაყურებლის ნაწილი არაეთიკურს უწოდებდა ჟურნალისტის ქცევას, როდესაც ის კერძო პირის საცხოვრებელ სახლში შეიჭრა, სადაც არავინ იმყოფებოდა და მაყურებელს დაათვალიერებინა ოთახები.

ქარტიის მე-10 პრინციპის დაცვის კუთხით, გაყოფილია ჟურნალისტისა და რედაქტორის (პროდიუსერის) პასუხისმგებლობა: ჟურნალისტის პასუხისმგებლობაა, რამდენად კეთილსინდისიერად მოიპოვებს მასალას ადამიანის პირადი ცხოვრების შესახებ; რედაქტორის (პროდიუსერის) პასუხისმგებლობაა რას გამოაქვეყნებს და რას არა.
კატეგორია: მედიაგარემო

ტელეკომპანია “იმედმა” ახალ სატელევიზიო სეზონზე ახალი გმირი წარუდგინა მაყურებელს - კონკურენტი არხის დამფუძნებლის კარიკატურული პროტოტიპი.

“ახალ სეზონზე უამრავ სიახლეს გპირდებით, თუმცა, დარწმუნებული ვარ, რომ პირველი სიურპრიზი, რაც ჩვენ მოვამზადეთ, მთლად სასიამოვნო არ იქნება თქვენთვის, რადგან ჩემთან გადაცემაში მუშაობა დაიწყო ნიკა გურამიამ”, - ასე წარადგინა “იმედის” გადაცემა “ღამის შოუს” წამყვანმა გიორგი გაბუნიამ ახალი პერსონაჟი, რომელიც “მთავარი არხის” დამფუძნებელსა და გენერალურ დირექტორს, ნიკა გვარამიას აშარჟებს.

იმავდროულად “იმედმა” მაყურებელს ახალი პრომო ვიდეო წარუდგინა, რომელიც აშშ-ის მოქმედი პრეზიდენტის დონალდ ტრამპის საარჩევნო კამპანიის ფარგლებში შექმნილი სარეკლამო ვიდეოს ანალოგია: ტრამპს მაღალტექნოლოგიური ჩქაროსნული მატარებელი განასახიერებს, მისი კონკურენტი ჯო ბაიდენი კი დრეზინას მიაჩიქჩიქებს ლიანდაგზე.

დონალდ ტრამპის საარჩევნო კამპანიის ფარგლებში შექმნილი სარეკლამო ვიდეო 


"იმედის” პრომოს შემთხვევაში, არხის მთავარი სახეები, ტრამპის მსგავსად, ჩქაროსნულ მატარებელში სხედან; ამორტიზებული დრეზინის მართვას კი ნიკა გვარამიას როლის შემსრულებელი ცდილობს.

ტელეკომპანია "იმედის" პრომო ვიდეო


“ღამის შოუ” ახალი პერსონაჟის, ნიკა გურამიას მონაწილეობით, ყოველკვირეულად სთავაზობს მაყურებელს ეპიზოდებს, რომლებიც ნიკა გვარამიას წარმოაჩენს ფაქტებისა და მოვლენების განზრახ გამყალბებელ პერსონად, რომელიც ეძებს და ავრცელებს მხოლოდ ნეგატივს და რომელსაც   სხვადასხვა ქალაქისა თუ მუნიციპალიტეტის ქუჩებში.

“ღამის შოუ გიორგი გაბუნიასთან ერთად” რამდენიმე წლის წინ POSTV-ზე შეიქმნა, რომელიც ჯერ “მაესტროს” ეთერში გადიოდა და შემდეგ “იმედზე” გადაინაცვლა. ამიტომ გასაკვირი არ უნდა იყოს, რომ “ღამის შოუს” ეპიზოდებს აქტიურად აზიარებს და არეკლამებს POSTV-ის გართობის გვერდი ფეისბუკში.

POSTV-ის ყოფილი თანამფლობელი და აღმასრულებელი დირექტორი ლაშა ნაცვლიშვილი ამჟამად მმართველი პარტიის, “ქართული ოცნების” მრჩეველია საზოგადოებასთან ურთიერთობის საკითხებში. POSTV-ის ერთ-ერთი მფლობელი და მთავარი სახე შალვა რამიშვილი კი მმართველი პარტიის ხელმძღვანელის ბიძინა ივანიშვილის სიმპატიით დიდი ხანია სარგებლობს: ივანიშვილმა ჯერ კიდევ 2011 წელს, ოპოზიციის ლიდერის რანგში გამოქვეყნებულ მის ერთერთ პირველ წერილში მიმართა რამიშვილს საჯაროდ, რომ სააკაშვილის ხელისუფლების წინააღმდეგ სატირულ-იუმორისტულ პროექტს დაუფინანსებდა: “სახალხოდ გაძლევ სიტყვას, შენ დაიწყე ახალი "დარდუბალას” გადაღება და მე დავაფინანსებ!”

POSTV 2017 წელს დაფუძნდა და იგი დაფუძნების დღიდან ღიად მუშაობდა ყოფილი ხელისუფლების, კერძოდ, მიხეილ სააკაშვილის წინააღმდეგ, მის ანტიპიარზე. ბოლო პერიოდში კი მისი აქტიური სამიზნეა ოპოზიციურად განწყობილი მედიასაშუალებები: კერძოდ, POSTV-ის გუნდი აქტიურად აკრიტიკებს იმ ტელევიზიებს (ადრე, სამიზნე იყო “რუსთავი 2”, ხოლო სტრასბურგის სასამართლოს გადაწყვეტილების გამო ამ ტელევიზიაში განხორციელებული ცვლილებების შემდეგ, ძირითადი სამიზნეა მთავარი არხი, ფორმულა და ტვ პირველი), რომლებიც აკრიტიკებენ ბიძინა ივანიშვილსა და “ქართულ ოცნებას”. ეს ივანიშვილმაც დაადასტურა თავის ერთ-ერთ სატელევიზიო ინტერვიუში გასულ წელს, როცა აღნიშნა, რომ მის წინააღმდეგ მომზადებულ სატელევიზიო სიუჟეტებს საპასუხო სიუჟეტებს უძღვნიდა შალვა რამიშვილი და პოსტვ: “ამ ბოლოს რა მოსდის რუსთავი 2-ს, ფაქტების ძიებაში აღარ არიან. დილით დგებიან, ჩემი გადმოსახედიდან, სცენარებს წერენ და წადი და იმართლე თავი, როგორც გინდა. მათ ჰყავთ თავისი მრევლი, გინებაც მოსწონს ხალხს. მერე გამოდის პატარა შალვა რამიშვილი ან ვიღაც Postv-ში, ამას გასცემს პასუხს, იქ მაყურებლების რაოდენობა გაცილებით ცოტაა და შედეგს იღებენ”, - განაცხადა ივანიშვილმა.

“მთავარი არხის”, მანამდე კი “რუსთავი 2”-ის მიერ ხელისუფლების მიმართ კრიტიკული სიუჟეტების განხილვასა და კრიტიკას ეთმობოდა ბოლო წლებში ტელეკომპანია “იმედის” არაერთი სიუჟეტი თუ გადაცემა. ბოლოს საქმე იქამდე მივიდა, რომ არხის პრომო ვიდეოშიც კი “მთავარ არხზე” “გადასწრება-გადავლა” არის “იმედის” მთავარ ამოცანად წარმოჩენილი მაშინ, როცა მედია საზოგადოების პრობლემების იდენტიფიკაციაზე და ამ პრობლემების მოგვარებაზე პასუხისმგებელი ხელისუფლების საქმიანობის კონტროლზე უნდა იყოს ორიენტირებული.

და ბოლოს იმაზე, თუ რატომ გამახსენა ამ ამბებმა ე.წ. მედია ჯგუფი და მათი კრებითი სახელი “ალისტრახო”. ალბათ, ეს მოვლენა კიდევ დიდხანს შეგვახსენებს თავს, რადგან არც 9 წლის წინ, როცა ეს ამბები ხდებოდა და არც მას შემდეგ, პროფესიულ მედია წრეებში სათანადოდ არ შეფასდა ის, თუ რას ნიშნავს ალისტრახოობა, რატომ არის ის ცუდი და სამარცხვინო საქციელი, რომელიც საბოლოო ჯამში, აზარალებს მთელ საზოგადოებას.

2012 წელს, როდესაც ოპოზიციის მაშინდელმა ლიდერმა ბიძინა ივანიშვილმა ინფო 9 და ტელეკომპანია “მეცხრე არხი” აამოქმედა, მაშინდელმა ხელისუფლებამ ე.წ. მედია ჯგუფი (რომელიც მოგვიანებით გაერთიანდა ამ ჯგუფის ერთერთი ლიდერის ალისტრახო როხვაძის სახელის ქვეშ) ჩამოაყალიბა, რომლის მთავარი დანიშნულება იყო ხელისუფლების მიმართ ოპოზიციურად და კრიტიკულად განწყობილი ჟურნალისტების დაცინვა, საჯარო განკითხვა, დევნა და ჟურნალისტურ საქმიანობაში ხელის შეშლა. მაშინდელი ოპოზიციის ლიდერის, ივანიშვილის საკუთრებაში არსებული მედიასაშუალებების ჟურნალისტები ცდილობდნენ კრიტიკული შეკითხვები დაესვათ ხელისუფლების წარმომადგენლებისთვის, “ალისტრახოები” კი ამ დროს ამ ჟურნალისტებს დასდევდნენ კამერებითა და მიკროფონებით და მათ უსვამდნენ დამამცირებელ შეკითხვებს - თუ რამდენს უხდიდა მათი პატრონი და ასე იცავდნენ მაშინდელი ხელისუფლების წარმომადგენლებს.

ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ “ქართული ოცნების” გუნდს არ დაუსჯია “ალისტრახოების ჯგუფი” იმის მიუხედავად, რომ ჟურნალისტურ საქმიანობაში ხელშეშლა სისხლის სამართლის დანაშაულია. ახალი ხელისუფლების პირობებში “ალისტრახოები” გადაღებებზე ჯერ არ დასდევენ ჟურნალისტებს ჩართული კამერებით, თუმცა “ალისტრახოობის ხიბლი” ნამდვილად იგრძნობა გადაცემებში, რომლებშიც ხელისუფლების პოზიციების გამაგრებას კრიტიკულად განწყობილი მედიებისა და ჟურნალისტების დისკრედიტაციით ცდილობენ.