კატეგორია: საერთაშორისო ამბები
ტიანანმენის მოვლენების 30 წლისთავთან დაკავშირებით ჩინეთის მთავრობამ საერთაშორისო საინფორმაციო ვებგვერდები დაბლოკა.

The Guardian-ის ინფორმაციით, ჩინეთის ხელისუფლებამ ბეიჯინგში 1989 წელს ტიანანმენის მოედანზე ჩინეთის არმიის მიერ დემონსტრანტების დარბევის ფაქტის გაშუქება შეზღუდა. ცენზურის ფარგლებში რამდენიმე დღეა დაბლოკილია Washington Post-ი, NBC-ი, HuffPost-ი და The Guardian-ი. ჩინეთის მასშტაბით რამდენიმე კვირის განმავლობაში შეუძლებელი იქნება Wikipedia-ზე შესვლაც.

ჩინეთში ინტერნეტი სახელმწიფოს მიერ რეგულირდება, რის გამოც ხშირად დასავლურ მედიას ორ ვარიანტს შორის უწევს არჩევანის გაკეთება: მსოფლიოში ყველაზე დიდი ეკონომიკის მქონე ქვეყანაში ბიზნესის შენარჩუნების სანაცვლოდ ცენზურაზე დამორჩილება ან ჩინეთში საქმიანობის შეწყვეტა.

შედეგად კი მსოფლიოს მასშტაბით ონლაინ სივრცეში ისეთი დომინანტი კომპანიები, როგორებიც Facebook-ი და Google-ია, ჩინეთში დაბლოკილია და მათ ნაცვლად ჩინეთის მოსახლეობა Weibo-სა and WeChat-ს იყენებს, რომლებზეც სახელმწიფოს ცენზურა ვრცელდება.

გასულა კვირას ბრიტანეთის საელჩომ ბეიჯინგში ბრიტანეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის, ჯერემი ჰანტის, სახელით ტიანანმენის მოედნაზე მომხდარი ტრაგედიისადმი პატივის მიგების განცხადება გამოაქვეყნა, თუმცა პოსტი ჩინეთის შიდა სოციალურ ქსელებში წაიშალა.

“ვეცადეთ განცხადება Weibo-ზე გამოგვექვეყნებინა, თუმცა ყოველ ჯერზე მაშინვე იშლებოდა და ახლა ჩვენს გვერდზე გამოქვეყნების ფუნქცია დროებით შეჩერებულია. მიუხედავად გამოწვევებისა, ყოველთვის დავიცავთ ჩვენს ღირებულებებს და მშვიდობიანი პროტესტის უფლებას ”, - განაცხადა საელჩოს პრესმდივანმა ეშლი როჯერსმა.

ჩინეთის ხელისუფლების ცენზურის ფარგლებში Eikon-ის პროგრამულ სისტემაში Reuters-ზე ტიანანმენის მოვლენების შესახებ გამოქვეყნებული მასალებიც წაშალეს.

უკვე წლებია ჩინეთის ხელისუფლება საკუთარი ისტორიიდან ტიანანმენის ტრაგედიის გაქრობას ცდილობს. 30 წლის წინ დემოკრატიის მოთხოვნით გამოსული დემონსტრანტების დარბევა, რომელსაც, სავარაუდოდ, ათასობით ადამიანი ემსხვერპლა, მოსახლეობაში ტაბუდადებული თემაა. ამას მოწმობს BBC-ის რეპორტიორის მიერ ბეიჯინგის ქუჩებში ჩატარებული გამოკითხვაც, რომლის მიზანი იმის გარკვევა იყო, თუ რამდენად ნაცნობი იყო ადამიანებისთვის "ტანკის კაცის" (Tank Man) ფოტო.
 
კატეგორია: საერთაშორისო ამბები
1962 წელს ბრიტანელი პოლიტიკის მეცნიერი ბერნარდ კრიკი პუბლიკაციაში “პოლიტიკის დასაცავად” წერდა, რომ პოლიტიკური მოლაპარაკებებისა და ვაჭრობის ხელოვნება უსამართლობისგან შორსაა და მასში ცუდი არაფერია. “დაე, განსხვავებული რწმენების ადამიანებმა ერთად, მშვიდობიან საზოგადოებაში იცხოვრონ. ლიბერალური დემოკრატია არავის აძლევს ზუსტად იმას, რაც მას სურს, მაგრამ ქმნის შესაძლებლობას, რომ იმ გზით იარო, რომელიც აირჩიე”, - ამბობდა ის.

მაგრამ რას იტყოდა ის დღეს, სოციალური მედიის ეპოქაში?

Facebook-მა აღიარა, რომ ბოლო საპრეზიდენტო არჩევნებამდე და მას შემდეგ, მილიონობით მომხმარებელი სოციალურ ქსელში რუსული დეზინფორმაციის მსხვერპლი იყო. იგივე განაცხადეს Google-ის, Youtube-ისა და Twitter-ის პლატფორმებმაც. აღმოჩნდა, რომ განმანათლებლობის ნაცვლად, სოციალური მედიის საშუალებით “შხამი” ვრცელდება.

რუსეთის მცდელობები მხოლოდ დასაწყისია. სამხრეთ აფრიკიდან-ესპანეთამდე პოლიტიკა სულ უფრო და უფრო მახინჯ სახეს იღებს. აღნიშნულის ერთ-ერთი განმაპირობებელი ფაქტორი კი, სწორედ სოციალური მედიის მიერ გავრცელებული დეზინფორმაციაა, რითაც სოციალური მედია პოლიტიკური გარიგებების იმ დემოკრატიულ პრინციპს არღვევს, რასაც ბერნარდ კრიკი თავისუფლებასთან აკავშირებდა.

ისევე როგორც, ისტორიის მანძილზე, სხვადასხვა დროს, ამა თუ იმ ფაქტორმა ერების გახლეჩვა გამოიწვია, დღესაც საზოგადოების პოლარიზაციის ერთ-ერთი მიზეზი სწორედ სოციალური მედიაა. იმდენად, რამდენადაც სოციალური მედიის პლატფორმები ჯერ კიდევ ახალია, ისინი სათანადოდ შესწავლილი არ არის და მათი მუშაობის პრინციპიდან გამომდინარე, ისინი საზოგადოებაზე ექსტრაორდინარულ გავლენას ახდენენ.

სოციალური მედია შემოსავალს ადამიანების თვალწინ ფოტოების, სხვადასხვა პერსონალური პოსტების, ახალი ამბებისა და სარეკლამო მასალების განთავსებით იღებს. სწორედ იმიტომ, რომ მათ შუეძლიათ წინასწარ გაზომონ, თუ რა რეაქცია ექნება ამა თუ მომხმარებელს კონკრეტულ პროდუქტზე, მათ ადამიანებში შეღწევის შესაძლებლობა აქვთ. სპეციალური ალგორითმების გამოყენებით, ისინი საზოგადოების შესახებ ინფორმაციას იმის დასადგენად აგროვებენ, თუ რა მიიქცევს მათ ყურადღებას და მიღებულ მონაცემებს შესაბამისად იყენებენ.

შესანიშნავი იქნებოდა, თუკი მსგავსი სისტემა სიბრძნისა და სიმართლის წინა პლანზე წამოწევას შეუწყობდა ხელს. თუმცა, ეს ასე არ ხდება და ამის დადასტურება სოციალური მედიის ნებისმიერ მომხმარებელს შეუძლია. რაც ერთის მხრივ, თავად საზოგადოების მოთხოვნებით შეიძლება იყოს განპირობებული. იმის გათვალისწინებით, რომ მომხმარებლის ნაწილი სკანდალებზეა ორიენტირებული, სოციალური მედიაპლატფორმები კარგავენ ხედვას, თუ რა არის მართლაც ღირებული იმ საზოგადოებისთვის, ვისთვისაც ისინი ამა თუ იმ ინფორმაციას ავრცელებენ.

რა უნდა გაკეთდეს?

ერთ-ერთი კვლევის მიხედვით, გამოკითხული ამერიკელების მხოლოდ 37%-ს სჯერა იმ ინფორმაციის, რასაც სოციალური მედიის საშუალებით იღებს. საზოგადოებამ ტრადიციული მედიის გაძლიერების სხვადასხვა მექანიზმი შექმნა. მაგალითად, ზოგი სოციალური მედიაპლატფორმებისგან მეტ გამჭვირვალობასა და იმის დასაბუთებას ითხოვს, რომ მათ მიერ გავრცელებული ინფორმაცია სანდო და სარწმუნოა. ინფორმაციის გადამოწმების, ე.წ. Factcheck-ინგის მექანიზმი Facebook-მაც აამოქმედა, აშშ-ის კონგრესცი ცდილობს, რომ გამჭვირვალე გახდეს ინფორმაცია იმის შესახებ, თუ ვინ დგას კონკრეტული პოლიტიკური რეკლამის უკან. ყველა ეს იდეა ღირებულია, თუმცა არასამკარისი. ყველაზე დიდი ზიანი მაინც ადამიანების მიერ გაუაზრებლად, არასანდო მასალების გაზიარებას მოაქვს.

მიუხედავად იმისა, რომ სოციალური მედიას ხშირად აკრიტიკებენ, სწორი მიზნებისთვის გამოყენებით, მას ლიბერალური  დემოკრატიის როლის გაძლიერების კუთხით დადებითი როლის შესრულება შეუძლია.

მომზადებულია The Economist-ის სტატიის მიხედვით.
კატეგორია: მულტიმედია

სოციალურ ქსელებში სულ უფრო ბევრი ყალბი გვერდი და ანგარიში იქმნება, რისი საშუალებითაც ხშირად გამოგონილი ამბები ვრცელდება. ეს ვიდეო, რომელიც ფეისბუკის მიერ გამოქვეყნებული გზამკვლევის მიხედვითაა მომზადებული, დაგეხმარებათ გაარჩოთ ნამდვილი ამბავი ყალბისგან.

კატეგორია: რესურსები
მედია ტრენერმა ჰენკ ვან ესმა რამდენიმე ონლაინ პლატფორმაზე, მათ შორის Poynter-ზე, Bellingcat-სა და Factcheckingday-ზე პოპულარულ სოციალურ ქსელ Instagram-ზე ინფორმაციის გადამოწმებისთვის საჭირო რესურსები და რჩევები გამოაქვეყნა.

დღესდღეობით Instagram-ზე ყოველდღიური ცხოვრების გაყალბება არც ისე რთულია. მაგალითად, ქვემოთ მოცემული სამი სურათიდან არცერთი არ ასახავს რეალობას. პირველ მათგანში ბლოგერი გოგონა ცდილობს თავის მიმდევრები შეცდომაში შეიყვანოს თითქოს დისნეილენდის ტურში იმყოფება. არც მეორე ბლოგერის ნოუ-იორკში გადაღებული ფოტოა რეალური. მესამე, სარეკლამო ფოტო კი Huawei-ის სმარტფონით არ გადაუღიათ, როგორც ამას კომპანია ირწმუნებოდა.

alt

ჰენკ ვან ესმა გადაწყვიტა Instagram-ზე ინფორმაციის გადამოწმების ხერხები კონკრეტულ მაგალითზე განეხილა - შაჰინ გეიბის ჰოლანდიის პოლიცია დღემდე ეძებს. დამნაშავე კი "აბა დამიჭირეს" თამაშობს. გეიბიმ 2009 წელს 2 კაცს ცეცხლსასროლი იარაღიდან ესროლა, 175.000 ევრო მოიპარა და ადგილიდან მიიმალა. 2011 წელს მას მკვლელობის მცდელობისთვის 13-წლიანი პატიმრობა მიუსაჯეს, თუმცა მან ციხიდან გაქცევა მოახერხა და ქვეყანა დატოვა. მიმდინარე წელს მისი ნათესავების სახლის ჩხრეკისას ძებნილის ფოტოები ნახეს, რომელიც ირანში იყო გადაღებული. ამის შესახებ მედიაში ინფორმაცია გავრცელდა, რასაც შაჰინ გეიბი თავის Instagram გვერდზე დამცინავი ვიდეოთი გამოეხმაურა.



35 წლის ძებნილი Instagram-ზე თავისი ყოველდღიური ცხოვრების შესახებ ხშირად აქვეყნებს ფოტოებსა და ვიდეოებს. თუმცა მას მარტივად შეუძლია პოლიციის შეცდომაში შეყვანა მასალებზე არასწორი ადგილმდებარეობის მითითებით, ძველი ფოტოების გამოქვეყნებითა და რეალური ადგილსამყოფელის დამალვით. ( შაჰინ გეიბის Instagram-ის ანგარიში, რომელიც ამჟამად დახურულია).

შაჰინ გეიბიზე მეტი და ამასთანავე დაზუსტებული ინფორმაციის გასარკვევად საჭიროა შემდეგი ინსტრუქციით მოქმედება.

1. გახსენით Instagram-ი დესკტოპზე

იმისთვის, რომ Instagram-ის დესკტოპის ვერსია გამოიყენოთ Chrome-ის ბრაუზერში უნდა ჩამოტვირთოთ Desktop for Instagram. ამ პროგრამით შესაძლებელია Instagram-ის "სთორების" (რომლებიც 24 საათში ქრება) კომპიუტერში შენახვა.

2. ჩამოიწერეთ ვიდეოები

ასობით ფოტოსა და ვიდეოს ჩამოტვირთვას დიდი დრო მიაქვს. ამ პროცესის გასამარტივებლად შეგიძლიათ გამოიყენოთ Chrome-ის პლაგინი - Downloader for Instagram.

3. იპოვეთ დაფარული კავშირები

Instagram-ის მომხმარებლებს შორის დაფარული კავშირების გამოსავლენად - რას იწონებს და აკომენტარებს სამიზნე პირი - უნდა გამოიყენოთ კიდევ ერთი პლაგინი Helper Tools for Instagram.

alt
4. გადაამოწმეთ Facebook-ზე

შაჰინ გეიბიმ Instagram-ზე გამოაქვეყნა ფოტოები, რომლის ადგილმდებარეობად მითითებული ჰქონდა ირანში, მაზანდარანის პროვინციაში მდებარე მოტელი - متل قو Motelghoo.

პირველ რიგში გადავიდეთ ამ ობიექტის ბმულზე, რომლის ნაწილში წერია “locations/ 531195156910169.” ეს ნომერი მნიშვნელოვანია, რადგან მისი საშუალებით ამ ადგილის გადამოწმება Facebook-ზეც შეგვიძლია. ამისთვის გამოიყენეთ შემდეგი ფორმულა: “facebook.com/search/number(ნომერი)." - ჩვენს შემთხვევაში “531195156910169/photos-of.”

სრული URL ბმული იქნება: Facebook.com/search/531195156910169/photos-of. მასზე გადასვლით ნახავთ იმავე ადგილზე გადაღებულ ფოტოებს, რომლებიც Facebook-ზე გამოქვეყნდა და შეძლებთ შეადაროთ ისინი Instagram-ზე ნანახ ფოტოებს.

რისთვის გჭირდებათ შედარება? რადგან შესაძლოა ეს ადამიანი Instagram-ზე ამტკიცებდეს, რომ ფოტო 2019 წელს გადაიღო, ხოლო Facebook-ზე აღმოაჩინოთ, რომ შენობა 2019 წელს დაანგრიეს, რაც იმას ნიშნავს, რომ ფოტო სინამდვილეში ძველია.

5. შეუსაბამეთ დრო

ძებნილი მოტელ Motelghoo-ს ფოტოებს Instagram-ზე 2017 წლის იანვრიდან დღემდე აქვეყნებს. როგორ უნდა მოვძებნოთ Facebook-ზე ამ შენობის ფოტოები მოცემულ პერიოდში?

ამის გაკეთება მხოლოდ შემდეგი ბმულის გამოყენებითაა შესაძლებელი: Facebook.com/search/531195156910169/photos-of/jan/1/2017/date-3/mar/27/2019/date-3/photos-2/intersect.

Facebook-ზე კონკრეტულ პერიოდში გამოქვეყნებული, სხვა ადგილზე გადაღებული ფოტოების მოსაძებნად შეგიძლიათ გამოიყენოთ იგივე ფორმულა მცირედი ცვლილებით. ფოტოზე წითლად მითითებული მონაცემები არ უნდა შეცვალოთ, ყვითლად მითითებული ინფორმაცია კი თქვენი ინტერესიდან გამომდინარე უნდა ჩაწეროთ.

alt

ამ ნომრის ნაცვლად - 531195156910169 ნებისმიერი ადგილის ნომერი შეგიძლიათ მიუთითოთ. ხოლო თარიღის მითითებისას შეგიძლიათ გამოიყენოთ ორი ფორმატი: jan/1/2017 ან 1/jan/2017. თითოეული თვე შემდეგი აბრევიატურებით აღინიშნება: jan,feb,mar,apr,may,jun,jul,aug,sep,oct,nov,dec. იგივე სისტემაა გამოყენებული ჰენკ ვან ესის მიერ შექმნილ საძიებო პლატფორმა Whopostedwhat.com-ზე.

Facebook-ზე სხვების მიერ გამოქვეყნებული ფოტოების Instagram-ზე ძებნილის მიერ გამოქვეყნებულ ფოტოებთან შედარებისას რამე შეუსაბამობა არ აღმოჩნდა.

alt

6. მოძებნეთ ფოტოთი

2018 წლის 27 ნოემბერს გამოქვეყნებულ ფოტოში ჩანს რომ შაჰინ გეიბი ერთერთ ქანდაკებასთან პოზირებს. რაც საშუალებას გვაძლევს ამ ქანდაკებით ფოტოს გადაღების ადგილმდებარეობა დავადგინოთ.

alt



ამისთვის შესაძლებელია Google-ისა და Yandex-ის ფოტოს ძებნის ფუნქციის გამოყენება. სწორედ ასე გაირკვა, რომ ქანდაკება დუბაიდან 200 კილომეტრის მოშორებით მდებარე ქიშის კუნძულზეა განთავსებული.

alt

ქიშის კუნძულის შესახებ ინტერნეტში არსებული სარეკლამო ინფორმაციიდან ვიგებთ, რომ “კუნძულზე გაშენებული ბულვარი სავსეა ძვირადღირებული ავტომობილებით, მათ შორის ამერიკული მოდელებით"

7. როცა ფოტოთი ძებნა არ ამართლებს, სცადეთ Google-ში ჩაწერა

იმავე დღეს, 2018 წლის 27 ნოემბერს, შაჰინ გეიბის გამოქვეყნებული აქვს ვიდეო, რომელშიც წითელ მანქანასთან დგას. ვიდეოში კარგად ჩანს ავტომობილის სანომრე ნიშანი, რომელზეც წერია “Kish” და “22389.”

alt

ამ შემთხვევაში სანომრე ნიშნის ფოტოთი ძებნამ არ გაამართლა, ამიტომ მანქანის ნომერი Google-ის ჩვეულებრივ საძიებო სისტემაში უნდა ჩაწეროთ და ფოტოებზე გადახვიდეთ.

alt

შედეგად აღმოჩნდა, რომ იმავე წითელ Chevrolet Camaro-სთან ფოტოები სხვა ტურისტებსაც ჰქონდათ გადაღებული. ამის შემდეგ მარტივი მოსაძებნი ხდება ის კომპანია, რომელიც ამ მანქანას აქირავებს.

alt


აღნიშნული ინფორმაციით შესაძლებელია პასუხის გაცემა პოლიციის კითხვაზე: "ვის დაეკონტაქტა ძებნილი?"

8. გამორიცხეთ რაც იცით, რათა გაიგოთ ის, რაც არ იცით

დააკომენტარა თუ არა ძებნილმა შაჰინ გეიბიმ Instagram-ის სხვა ანგარიშებზე? ამის გასაგებად Google-ში შემდეგი ფორმულა უნდა ჩავწეროთ.

alt


რადგანაც ჩვენ არ გვინდა უშუალოდ შაჰინ გეიბის Instagram გვერდზე გამოქვეყნებული კომენტარების ნახვა, ზემოთ მოცემული ფორმულიდან უნდა გამოვრიცხოთ “site:instagram.com/shahin.mzr.” და დავტოვოთ "shahin.mzr site:instagram.com."

alt

აღმოჩნდა, რომ ძებნილმა ფოტოზე ნაჩვენებ პოსტზე დააკომენტარა. ის ერთერთ ონლაინ მაღაზიას ეკითხებოდა, შეეძლო თუ არა დანის ყიდვა. შედეგად გაირკვა კიდევ ერთი საკონტაქტო პირი, რომელსაც გეიბი დაუკავშირდა.

9. ქრონოლოგიურად დალაგება

სად იმყოფება ძებნილი ახლა? შაჰინ გეიბმა თავისი ბოლო ვიდეო 2019 წლის 9 მარტს გამოაქვეყნა, თუმცა შეიძლება ის თვეების წინ გადაეღო.

 

გარდა ვიდეოს გადაღების დროის დადგენისა, საჭიროა მისი ადგილმდებარეობის გარკვევაც. ეს კი რთული აღმოჩნდა, რადგან ვიდეოში ამის პირდაპირი მანიშნებელი არაფერია და არც პოსტშია მონიშნული გეოგრაფიული ადგილი.

alt
ვიდეოში უნდა ვიპოვოთ ისეთი რამ, რაც მისი გადაღების პერიოდზე მიგვითითებს. თუ კადრებს კარგად დააკვირდებით, მარცხნივ შეამჩნევთ თეთრ ყვავილებიან ხეს. ჰენკ ვან ესმა Twitter-ზე იკითხა ამ ხის სახეობის შესახებ, რაზეც BBC-ის ყოფილმა რეპორტიორმა და ბაღის სპეციალისტმა უპასუხა, რომ ეს ხე "მაგნოლია სტელატა" იყო.

მაგნოლიის ხეს დიდი თეთრი ყვავილები აქვს, რომლებიც დიდხანს არ ძლებს. ვიდეოში ნაჩვენები ხე, სავარაუდოდ, თებერვლის ბოლოს ან მარტის დასაწყისში აყვავილდა, რაც ვიდეოს გამოქვეყნების თარიღთან ახლოსაა. კადრები, დიდი ალბათობით, ჩრდილოეთ ირანშია გადაღებული, რადგან მაგნოლიის ეს სახეობა ქვეყნის სამხრეთის კლიმატურ პირობებში არ გაიხარებდა. ძებნილმა ვიდეო, მასში ნაჩვენები სახლის ზომიდან და მოვლილი ბაღიდან გამომდინარე, სავარაუდოდ, მდიდარ დასახლებაში გადაიღო.

ამ აზრს ამყარებს ნარინჯისფერი ნაგვის ურნაც, რომელსაც თეირანში კომპანია Razak Plast-ი აწარმოებს.

alt
 
ჰენკ ვან ესის ტვიტზე ადგილობრივი ირანელების გამოხმაურების თანახმად კი ვიდეოში ნაჩვენები აივნის დეტალები ძალიან ჰგავს ირანის პროვინცია მაზანდარანში მდებარე შენობების აივნების სტილს.


alt
10. Instagram-ზე გადამოწმება

ძებნა კვლავ შაჰინ გეიბის Instagram გვერდზე გაგრძელდა. კონკრეტულად იმ მასალების საპოვნელად, რომელიც შესაძლოა მაზანდარანში ყოფილიყო გადაღებული.

alt

ერთერთ ვიდეოში, რომელიც 2018 წლის 5 ოქტომბერსაა გადაღებული, გეიბი წვიმიან ამინდში მანქანას მართავს. მისი საქარე მინიდან ჩანს სხვა მანქანა. მარცხნივ კი ერთერთი მაღაზიის ბანერი(1). ეს მაღაზია უძრავი ქონების ფირმაა, რომელიც ქალაქ აბასაბადში, მაზანდარანის პროვინციაში მდებარეობს. მის წინ მდგომი მანქანის სანომრე ნიშანიც (2) ადგილობრივია. ავტომობილის ნომერი 82-ით იწყება, რაც ირანელი ჟურნალისტის ერშად ალიჯანის თქმით, ამ ქალაქის მანქანებისთვისაა დამახასიათებელი.

ძებნილის მიერ ბოლოს გამოქვეყნებულ ვიდეოში ნაჩვენები არქიტექტურული სტილი ქალაქ აბასაბადის არქიტექტურას ემთხვევა. ჰენკ ვან ესის ამ "გამოძიებას" იმდენად დიდი გამოხმაურება მოჰყვა Twitter-ზე, რომ რამდენიმე ირანელმა მოქალაქემ მაგნოლიებისა და ნარინჯისფერი ურნების ძებნა ქალაქის მასშტაბით დაიწყო. თუმცა ვიდეოს გადაღების ადგილს, ლონდონში მყოფმა ITV-ის რეპორტიორმა, ნათან ლიმ, მიაკვლია, რომელმაც ინტერნეტში ძებნის შედეგად გაარკვია, რომ აბასაბადიდან 15 კილომეტრში, ქალაქ ამირდაშტში მდებარეობდა ის სახლი, რომელიც ძებნილის ვიდეოში ჩანდა.

alt

Bellingcat-ის გუნდმა შაჰინ გეიბიზე შეგროვებული ინფორმაცია ჰოლანდიის პოლიციას გადასცა. როგორც მოგვიანებით ჰოლანდიის პროკურატურამ გაავრცელა განცხადება, მათ შაჰინ გეიბის დაკავება არ შეუძლიათ, რადგან ირანის მთავრობასთან მისი ექსტრადირების შეთანხმება არ აქვთ.

მიუხედავად ამისა, ეს მაგალითი ნათლად წარმოაჩენს იმას, თუ როგორ შეიძლება სოციალურ მედიაში სათანადო ძიებით დამნაშავის ადგილმდებარეობის გარკვევა, მაშინაც კი თუ მას ჰგონია, რომ"კატა-თაგვობანას" ჭკვიანურად თამაშობს.

წყარო: Poynter.org

კატეგორია: საერთაშორისო ამბები
“რუსეთის პრეზიდენტმა ვლადიმერ პუტინმა, 2016 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებზე ზეგავლენის მოსახდენად, საინფორმაციო კამპანია შეუკვეთა. ის მიზნად ისახავდა, ერთი მხრივ საზოგადოების პოლარიზაციას, მეორე მხრივ კი დემოკრატი კანდიდატის, ჰილარი კლინტონის შესახებ მიზანმიმართული დეზინფორმაციის გავრცელებას“ - ეს არის ამონარიდი ამერიკის სადაზვერვო სააგენტოს (NIC) მიერ გამოქვეყნებული ანგარიშიდან.

The IRA (Internet Research Agency) იგივე „ტროლების ფერმა“, როგორც მას ხშირად უწოდებენ ხოლმე, რუსეთში, სანქტ-პეტერბურგში მდებარეობს. პირველად, ფართო საზოგადოებისთვის, მისი არსებობის შესახებ ნიუ იორკ ტაიმსის ჟურნალისტური გამოძიებით გახდა ცნობილი. მოგვიანებით, კი ფერმის არაერთი ყოფილი დასაქმებული დასავლურ მედიას უყვებოდა ტროლების ფერმაში მუშაობის სპეციფიკაზე. ამერიკის შეერთებული შტატების საპრეზიდენტო არჩევნებზე სწორედ ამ კომპანიასთან დაკავშირებული ე.წ. ტროლები ცდილობდნენ გავლენის მოპოვებას.

ფერმის 400 თანამშრომელს, ბლოგპოსტებისა და სტატიების მეშვეობით, კრემლის მესიჯების გავრცელება ევალება. სამუშაოს მნიშვნელოვანი ნაწილია, სოციალურ ქსელებში კომენტარებისა და პოსტების დაწერა. ტროლები აქტიურად იყენებენ მედიასაშუალებების კომენტარების ველებს, ამონტაჟებენ ვიდეოებსა და ფოტოებს და ავრცელებენ სხვადასხვა პლატფორმაზე, ამ საქმისთვის კი საშუალოდ, თვეში ხელფასის სახით დაახლოებით 700 დოლარს იღებენ.

აშშ-ს საპრეზიდენტო არჩევნების დროს, ფეისბუკის ცნობით, ტროლების ფერმიდან წამუსული ინფორმაცია სოციალურ ქსელებში 125-მა მილიონმა ადამიანმა ნახა. ტვიტერმა კი ფერმასთან დაკავშირებული 3,800 ექაუნთი აღმოაჩინა. მათივე ცნობით, ტროლებთან, საარჩევნო პერიოდში 1.4. მილიონ ადამიანს ჰქონდა ონლაინ-ინტერაქცია. არჩევნებამდე 10 კვირის განმავლობაში მათ მიერ 176 ათასი ტვიტი დაიწერა. ამჟამად, ექაუნთები დახურულია.

როგორც ფერმის ყოფილი თანამშრომლები დასავლურ მედიასთან ყვებიან, მათ არჩევნების დროს, ევალებოდათ სოციალურ ქსელებში არ გაემხილათ საკუთარი ვინაობა და ეპოსტათ ისე, თითქოს ამერიკის შეერთებული შტატების მოქალაქეები იყვნენ. The Moscow Times წერს, რომ თანამშრომლებს, შტატების შიდაპოლიტიკური სისტემის უკეთ გასაგებად, ცნობილი სერიალი House of Cards უნდა ენახათ, მათ ასევე აქტიურად უტარდებოდათ ინგლისური ენის გაკვეთილებიც. ტროლები ორ ცვლაში - დღისით და ღამით მუშაობდნენ, რათა რუსეთსა და შტატებს შორის დროში განსხვავებას, შეფერხება არ შეექმნა.

ვიტალი ბესპალოვი, ამ ფერმაში IT- სპეციალისტად მუშაობდა. ის NBC News-თან სამუშაო პროცესს ასე აღწერს:

„პირველ სართულზე პროფესიონალი ჟურნალისტები სხედან. მათ ჟურნალისტური პროდუქტის - სტატიების, ნიუსების შექმნა ევალებათ. მეორეზე ბლოგერები მუშაობენ. ხოლო მესამე და მეოთხე სართულზე მომუშავეების საქმე, სოციალურ ქსელებსა და სხვადასხვა საიტებზე კომენტარებისა და პოსტების დაწერაა, მარკეტინგის გუნდს კი ევალება, რომ ეს ყველაფერი კარგად შეფუთოს და სწორი სარეკლამო სტრატეგიით მიიტანოს მიზნობრივ აუდიტორიამდე“.

ამერიკის შეერთებული შტატების საპრეზიდენტო კამპანიის დროს, რუსული ტროლების მიერ ვრცელდებოდა ორი ტიპის ინფორმაცია: პირველი, რომელიც არსობრივად ყალბი ფაქტებისგან შედგებოდა და მეორე, რომელიც უფრო მეტად შეფასებებს მოიცავდა და გარკვეული ჯგუფების მობილიზაციას ისახავდა მიზნად.

ქეთლინ ჰოლ ჯეიმსონი, პენსილვანიის უნივერსიტეტის პროფესორია. მან შეისწავლა რუსული ტროლების გავლენა 2016 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებზე და გამოსცა წიგნი „როგორ დაეხმარნენ რუსი ჰაკერები და ტროლები პრეზიდენტს არჩევნების მოგებაში“. მედიაჩეკერს, ამერიკის სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ ორგანიზებული მედიატურის ფარგლებში, საშუალება ჰქონდა პენსილვანიის უნივერსიტეტში დასწრებოდა მის მოხსენებას.

„როცა რაიმე იდეოლოგიას პრინციპულად ეწინააღმდეგები და ამ დროს შენი სოციალური მედიის გვერდზე ხედავ ინფორმაციას, რომელიც მიზნად ამ იდეოლოგიის დისკრედიტაციას ისახავს, როგორც წესი არ უკვირდები იმას, რამდენად სწორია გავრცელებული ინფორმაცია, ვინ ავრცელებს მას, რა მიზანი აქვს და ა.შ. ასეთ დროს მომხმარებლების უმეტესობა, დაუფიქრებლად იწონებს ან აზიარებს ამგვარ პოსტებს. ეს ასე მუშაობს ყველა ქვეყანაში და ასე იმუშავა ამერიკის შეერთებული შტატების საპრეზიდენტო არჩევნების დროსაც“, - ამბობს ჯეიმსონი.

ჯეიმსონი თავის წიგნში აღწერს, როგორ ერეოდა კრემლი წინასაარჩევნო პროცესში. ფოკუსირება ტრამპის დღის წესრიგზე, კლინტონის და მისი მხარდამჭერების მარგინალიზაცია და სამიზნე აუდიტორიის ზუსტად განსაზღვრა - ეს იყო რუსული კამპანიის სამი ძირითადი ასპექტი.

„აქტიურად იქმნებოდა და ზიარდებოდა ფოტოპოსტები, ვიდეოები და ინტერნეტ თამაშებიც კი, რომლიც ამერიკულ საზოგადოებას ამცნობდა, რომ კლინტონი კორუმპირებულია, რომ მისი საინფორმაციო კამპანია ტერორისტების ფულით ფინანსდება და ა.შ. ამის პარალელურად, რუსული ტროლები ტრამპის დღის წესრიგს პოზიტიურად წარმოაჩენდენ. მიგრანტების დემონიზაცია, ვეტერანების მძიმე სოციალურ პრობლემებზე აქცენტირება, იარაღის ტარების უფლების მხარდაჭერა - ისინი სწორედ ამ ტიპის მესიჯებს ავრცელებდნენ, რაც ტრამპის დღის წესრიგის ზედმიწევნით გამეორება იყო“.


ჯეიმსონის თქმით, რუსეთიდან მომდინარე კამპანიის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ასპექტი, აუდიტორიის სწორად განსაზღვრა იყო. მოიწონე, თუ გინდა, რომ იესომ მოიგოს - ეს ფოტომონტაჟი ამგვარი მოწოდებით, აქტიურად ვრცელდებოდა სოციალურ ქსელებში. ჯეიმსონი ამბობს, რომ ასე, რუსული ტროლები აუდიტორიის ზუსტად იდენტიფიცირებას ცდილობდენ: „თუ დაალაიქებ ამ პოსტს, ნიშნავს, რომ დიდი ალბათობით, კონსერვატორი ქრისტიანი ხარ. შესაბამისად, იმ ადამიანებმა, ვინც კამპანიის უკან დგანან, ზუსტად იციან, რა ტიპის მესიჯები გამოუშვან სამომავლოდ შენთან, რაზე გექნება რეაქცია“.



რუსეთის მცდელობა, გავლენა მოიპოვოს ამერიკის შეერთებული შტატების შიდა პოლიტიკაზე, 2016 წლის არჩევნებით არ დასრულებულა.

“ჩვენ უკვე ვხედავთ ნიშნებს, როგორ ცდილობს რუსეთი გავლენის მოპოვებას არჩევნების შემდეგ ციკლზეც“ - აღნიშნავს თავის გამოსვლაში მაიკ პომპეო, CIA-ს ხელმძღვანელი: „უდავოა, რომ რუსეთი 2016 წლის გამოცდილებას კვლავაც გამოიყენებს. ჩვენ უნდა ვუთხრათ ამერიკის საზოგადოებას, რომ ეს საფრთხე რეალურია. ჩვენ არ ვაპირებთ რუსეთს მივცეთ უფლება, გვიკარნახოს ვის მივცეთ ხმა, და საერთოდ, როგორ ვმართოთ ჩვენი ქვეყანა“.

სად არის გამოსავალი? კეტლინ ჯეიმსონი სოციალური მედიის პლატფორმების მცდელობას, დაუპირისპირდეს ამ პროცესს, სკეპტიკურად უყურებს. ის თავის წიგნში წერს: “შეგვიძლია ვთქვათ, რომ სოციალური მედიების მფლობელმა კომპანიებმა ვერ შეძლეს დროულად მოეხდინათ იდენტიფიცირება იმ ექაუნთებისა, რომლებიც რუსეთიდან იმართებოდა და რომელთა მიზანიც, არჩევნებზე ზეგავლენა იყო. მთელს ამ პროცესს ერთ წელზე მეტი დასჭირდა. როგორ შეიძლება გვქონდეს ამ კომპანიების იმედი, რომ ისინი კიბერშეტევისგან მომავალ არჩევნებში დაგვიცავენ?“

ჯონათან ჰენიკი, სახელმწიფო დეპარტამენტთან არსებული გლობალური ჩართულობის ცენტრის (GIC) კოორდინატორი, პრესტურის ფარგლებში, ჟურნალისტებთან საუბარში აღნიშნავს, რომ ყალბი ინფორმაციისა და დეზინფორმაციისგან თავის დაცვის სწორი გზა მომხმარებლის ქცევის ცვლილება და ცნობიერების ამაღლებაა:

„მე ვფიქრობ, რომ დღეს გარდამავალ პერიოდში ვცხოვრობთ. დღეს, ადამიანებს არ უნდათ ფულის გადახდა ინფორმაციის სანაცვლოდ. უფასო ინფორმაცია კი ხშირ შემთხვევაში ყალბია ან დეზინფორმაციაა. ვფიქრობ, რომ ეს მიდგომა შეიცვლება და სამომავლოდ, ადამიანები ფულის გადახდას დაიწყებენ სწორი, არამანიპულაციური პროდუქტის მისაღებად. ჩვენ კი ვცდილობთ გავაძლიეროთ ის ორგანიზაციები, რომლებიც ყალბი ამბების იდენტიფიცირების და გადამოწმების კუთხით მუშაობენ, ასევე ვდებთ დიდ ფინანსურ ინვესტიციას იმგვარ ტექნოლოგიებში, რომლებიც ადამიანებს დაეხმარება, გადაამოწმონ ფოტოს, ვიდეოს თუ ტექსტური მასალის სისწორე - ესაა ჩვენ მიერ არჩეული გზა“, - ამბობს ჯონათან ჰენიკი.
კატეგორია: საერთაშორისო ამბები
Facebook-ისა და Twitter-ის შემდეგ, Snapchat კიდევ ერთი სოციალური ქსელი გახდა, რომელმაც მიმდინარე წლის პირველ ნახევარში მომხმარებელთა შემცირების თაობაზე განაცხადა. ფოტო ფილტრებით ცნობილი აპლიკაციის მფლობელი კომპანიის Snap Inc. განცხადებით, ივნისის ბოლომდე, გასულ სამ თვეში, მოხმარებელთა რაოდენობამ 191 მილიონიდან 188 მილიონამდე (-1,5%) იკლო. ამის ერთ-ერთი მიზეზი აპლიკაციის ახალი საკამათო დიზაინია. სნეპჩეტს მწვავე კონკურენციას უწევს ფეისბუკის საკუთრებაში არსებული Instagram.

ინტერნეტის მომხმარებელთა, განსაკუთრებით ახალგაზრდების, ყურადღების მიპყრობა სულ უფრო რთული ხდება სოციალური ქსელებისთვის. “ჩემ გარდა კიდევ ვინ აღარ ხსნის სნეპჩეტს?” - ამერიკული ტელევიზიის ვარსკვლავის, კაილი ჯენერის ამ ტვიტმა კომპანია 1,3 მილიარდი დოლარით დააზარალა.



სოციალური ქსელების დიდი სამეულიდან Facebook იყო პირველი, რომელმაც ივლისში მისი არსებობის ისტორიაში პირველად ევროპაში მომხმარებელთა შემცირების შესახებ განაცხადა. მაშინ ფეისბუკის ღირებულება ერთ დღეში 120 მილიარდი დოლარით შემცირდა. ფეისბუკის განმარტებით, 3 მილიონ ადამიანს, რომელმაც პლატფორმა მიატოვა ამის კონკრეტული მიზეზი ჰქონდა, მათ შორის, კემბრიჯ ანალიტიკას სკანდალი.

კიდევ ერთი მიზეზი, რატომაც ადამიანები ფეისბუკს ტოვებენ, მშობლებია. მიმდინარე წელს 3 მილიონზე მეტი 25 წლამდე ახალგაზრდა გაერთიანებულ სამეფოსა და შეერთებულ შტატებში გააუქმებენ ან რეგულარულად აღარ გამოიყენებენ ფეისბუკს. “როგორც კი მშობლები დარეგისტრირდნენ, ყველაფერი დასრულდა,” - ამბობს 24 წლის ჯორდან რენფორდი, რომელიც ამ ასაკის ადამიანების დამოკიდებულებას იდეალურად გამოხატავს.

“ფეისბუკს ნამდვილად აქვს პრობლემა თინეიჯერებთან”, - ამბობს ანალიტიკოსი ბილ ფიშერი და აგრძელებს: “მშობლები ფეისბუკზე” რაღაც ტრენდია და ჩვენ ვხედავთ როგორ მცირდება ახალგაზრდა მომხმარებელთა რიცხვი. ჩნდება ახალი თაობაც, თინეიჯერები, რომლებიც ზრდასრულობაში გადადიან და ფეისბუკ ანგარიში არასდროს ჰქონიათ”.

1 მილიონი მომხმარებელი დაკარგა Twitter-მა. გასულ თვეში კომპანიის საბაზრო ღირებულება 20 პროცენტით შემცირდა. ყალბ ანგარიშებთან დაპირისპირების შემდეგ კი სოციალური ქსელის მომხმარებელთა რაოდენობამ 335 მილიონი შეადგინა.



“აქამდე, ტვიტერის სტრატეგია მომხმარებელთა რაოდენობის გაზრდა და ფეისბუკთან კონკურენცია იყო. მაგრამ ის ვერასდროს გახდება ბიზნესი მილიარდი მომხმარებლით”, - ამბობს ჯოზეფ ევანსი, ციფრული მედიის ანალიტიკოსი.

კლერ ჰანგეითის, კომპანიის Brave Bilson აღმასრულებელი დირექტორის აზრით, საუკეთესო დღეები ჯერ კიდევ წინაა. მისი თქმით, სნეპჩეტმა მომხმარებლები რედიზაინის გამო დაკარგა, ფეისბუკმა შეცდომა დაუშვა, თუმცა გადარჩება, ხოლო ტვიტერი სიტუაციის გამოსასწორებლად პლატფორმაზე ვიდეოს ამოწევს: “მსოფლიო მოსახლეობის თითქმის ნახევარი იყენებს სოციალურ მედიას რეგულარულად, რაც დაახლოებით 3,5 მილიარდი ადამიანია. ახლა მათ მაღალი მოლოდინები აქვთ, ხარისხი კი საუკეთესო ბიზნეს გეგმაა. დღევანდელ სიტუაციაში ყველა სოციალური პლატფორმისთვის არის ადგილი.”

წყარო: The Guardian
კატეგორია: ეთიკა
ონლაინ კომენტარები მედიაგამოცემების განუყოფელი ნაწილია და აუდიტორიასთან ურთიერთობის მნიშვნელოვან ფუნქციად ითვლება, თუმცა, ეს ფუნქცია ყველგან აქტიური აღარაა. სიძულვილის გამოხატვის, პერსონალური თავდასხმებისა თუ შეურაცხყოფის გამო, ვებსაიტების ნაწილი კომენტარების განყოფილების მოდერაციაში უზარმაზარ რესურსსა და დროს ხარჯავს, ნაწილი კი საერთოდ აუქმებს მას და დისკუსიისთვის ახალ სივრცეებს ეძებს .

ტექნოლოგიურ განვითარებამდე და ონლაინ კომენტარებამდე იყო წერილები რედაქტორს. ორივე ფორმა მკითხველს აძლევს საშუალებას გამოთქვას თავისი ცოდნა და მოსაზრება, დასვას კითხვები მედიის ეთიკურ გადაწყვეტილებასთან დაკავშირებით, ესაუბროს ავტორს და სხვა მკითხველებს, რაც საბოლოო ჯამში, ამდიდრებს დისკუსიას. შესაძლოა ჟურნალისტმა არ იცოდეს ყველაფერი, სპეფიციკური განათლების მქონე მკითხველმა კი ძალიან მნიშვნელოვანი დეტალი დაამატოს სტატიას. კომენტარი შეიძლება გახდეს ახალი მასალის იდეის ინსპირაციაც. და კიდევ ერთი, ამგვარი დისკუსიები ხელს უწყობს მასალის პოპულარიზებასა და ზრდის ვებგვერდზე ვიზიტორების რაოდენობას.

თუმცა, კომენტარების სექციას აქვე მეორე, ბნელი და საშიში მხარეც.

ქალი ჟურნალისტი აშუქებს აბორტის თემაზე მიმდინარე დემონსტრაციას ერთ-ერთ კლინიკასთან, ამ დროს კი მკითხველი წერს: “ისეთი მახინჯი ხარ, რომ დაორსულდე ჩემით წაგიყვანდი აბორტისთვის კლინიკაში”; ბრიტანელი მუსლიმი წერს ისლამოფობიის გამოცდილებაზე და მას ასე პასუხობენ: “ისლამური სახელმწიფოს მებრძოლზე დაქორწინდი და ნახავ, როგორ მოგეწონება!”; შავკანიან კორესპონტენტს უწოდებენ “რასისტს, რომელსაც თეთრკანიანი ადამიანები ეზიზღება”, როცა ის აშუქებს ამბავს, როგორ მოკლა პოლიციამ კიდევ ერთი შავკანიანი ამერიკელი; “მოგი**ან დროშა და მწერლობა”, - წერენ ამბავზე, როცა ქართველმა მწერალმა, ზურა ჯიშკარიანმა აფხაზეთის დროშიანი მაისური ჩაიცვა.

ერთ-ერთი კვლევის თანახმად, მედია ორგანიზაციების 65%-ის კომენტარების სექციაში მათი ჟურნალისტების მიმართ შეურაცხმყოფელი მოსაზრებები იწერება, მაგალითად: “ძალიან უინტელექტო ხარ”; “საკუთარ თავს ჟურნალისტს უწოდებ?”; “ამის დაწერისთვის ფულს გიხდიან?” და ა.შ.

გავლენიანი ადამიანები მედიისა და კომუნიკაციების სფეროში უკვე დიდი ხანია ამბობენ, რომ შეურაცხმყოფელი კომენტარები დისკუსიისა და დებატისთვის არანაირ ღირებულებას არ წარმოადგენს და საჭიროა მათი გაფილტვრა, მოდერაცია.

ერთ-ერთი გამოცემა, რომელიც კომენტარების სექციის გაუმჯობესებაზე დროსა და რესურსებს ხარჯავს, არის The New York Times. გამოცემა მხოლოდ ზოგიერთ მასალაზე ტოვებს კომენტარების სექციას, რადგან მოდერაცია ძირითადად ადამიანური რესურსით ხდება და შესაბამისად, ლიმიტირებულია. ძირითადად, კომენტარების სექცია ღიაა მასალის გამოქვეყნებიდან 24 საათის განმავლობაში.

“ასეთი თავდასხმებს რეალურ ცხოვრებაში ურეაქციოდ არ დავტოვებდით, ამიტომ ასევე ვიქცევით ონლაინ”, - აცხადებს The Guardian, კიდევ ერთი გამოცემა, რომელიც კომენტარებს ფილტრავს.

Guardian-ის მიდგომა მოდერაციისადმი ასეთია - ის აანალიზებს კომენტარებს და აწვდის მკითხველს ინფორმაციას, რა შინაარსის მოსაზრება დაიშვება და რომელი დაიბლოკება - მაგრამ ვებსაიტების უმრავლესობისთვის ეს არაპრაქტიკულია. არასასურველი კომენტარების უბრალოდ წაშლა არაეფექტურია მთელი ინტერნეტისთვის. გარდიანს შესაძლოა აქვს რესურსი ასეთი პოლიტიკა აწარმოოს და დაბლოკოს ათასობით კომენტარი დღეეში, მაგრამ საშუალო სტატისტიური მედიასაშუალებას ამას ვერ შეძლებს.

“დიდი სიამოვნებით გვექნებოდა ფილტრაციასთან დაკავშირებით უფრო მკაცრი პოლიტიკა, მაგრამ თუ ამის პასუხისმგებლობას იღებ, ბოლომდე უნდა მიჰყვე სოციალური ქსელებიდან დაწყებული ვებგვერდით დამთავრებული. ალბათ, ერთი ადამიანი მინიმუმ უნდა იყოს სრულ განაკვეთზე, რომ მოდერაცია გააკეთოს, რისი რესურსიც არ გვაქვს”, - ამბობს ქართული ონლაინგამოცემა On.ge-ს დირექტორი ნოდარ დავითური მედიაჩეკერთან.

მისივე თქმით, რედაქცია ძალიან რადიკალური კომენტარებს შლის, თუმცა პროაქტიული მოდერირება დაკავშირებულია ფულთან. დავითურის თქმით, საკმაოდ პრობლემურია პოლიტიკის შემუშავებაც, რადგან ”ძალიან ვიწრო ხაზი გადის გამოხატვის თავისუფლებასა და მავნებლურ ქცევას შორის.”

“საერთოდ არ ვაუქმებთ, იმიტომ, რომ დარჩეს დისკუსიისთვის სივრცე და ასევე, ტრაფიკის წყაროა. არ გვაქვს იმის ფუფუნება, რომ ჩავკეტოთ. ამ ეტაპზე ვთვლით, რომ სარგებელი წონის იმ ზიანს, რაც უკონტროლობას მოაქვს”, - ამბობს დავითური.

“იდეალურ სიტუაციაში, იდეალური ფინანსური რესურსით, რომელიც მოგვცემდა შესაძლებლობას სპეციალური ადამიანების დაქირავების, მოდერირების გზას ავირჩევდით” - ამბობს კიდევ ერთი ქართული ონლაინგამოცემის, Netgazeti.ge-ს მთავარი რედაქტორი ნესტან ცეცხლაძე. მისი თქმით, თავიდან ნეტგაზეთი იყო აბსოლუტურად ღია, თუმცა გარკვეულ სტატიებზე კომენტარების დახურვა მაინც ხდებოდა: “ვიცოდით განსაკუთრებით რომელ სტატიებზე იქნებოდა ბევრი ქსენოფობიური ან ჰომოფობიური კომენტარი, რომლის წაშლაც მერე მოგვიხდებოდა. ერთი პერიოდი სრულიად დავხურეთ ვებსაიტზე კომენტარების სექცია იმის გამო, რომ არ გვქონდა მოდერაციის რესურსი”.

ნესტან ცეცხლაძე ამბობს, რომ მისი დაკვირვებით, ვებსაიტებზე კომენტარების რაოდენობა იკლებს და ძირითადად Facebook-ზე გადადის: “ახლა კომენტარების სექცია გახსნილი გვაქვს, იქედან გამომდინარე, რომ აღარ არის იმ რაოდენობის კომენტარები. ვერ ვიტყვით, რომ ყველა კომენტარს ვკითხულობთ, მით უმეტეს არქივში, ძველ მასალებზე, მაგრამ ზოგჯერ გვიხდება მათი მოდერაცია.

საერთოდ, რატომ უნდა შესთავაზოს საიტის მფლობლემა მომხმარებელს ის სივრცე, რომელის სარედაქციო კონტროლი ძალიან რთულია?

CNN, The Verge, Reuters, Toronto Star, Popular Science - ეს იმ გამოცემების არასრული ჩამონათვალია, რომლებმაც ჩათვალეს, რომ კომენტარების სექციის შენარჩუნებასა და მოდერაციაზე ზრუნვა არ ღირს. 2016 წელს მათ რიგებს შეუერთდა ამერიკული VICE NEWS. კომპანიის განცხადებით, თეორიულად, კომენტარების სექცია ძალიან კარგია, თუმცა მოდერაციისა და უახლესი ალგორითმების გარეშე, ძალიან ხშირად კომენტარები რასისტულ, მიზოგინიურ მორევში გადადის, სადაც ყველაზე ხმამაღალი, შეურაცხმყოფელი და სულელური აზრები ყველაზე მეტად ჩანს:

“აღარ გვაქვს დრო და სურვილი გავაგრძელოთ ამ სისულელის მონიტორინგი.”

დატოვებული კომენტარების მცირე რაოდენობით ახსნა NPR-მა ვებგვერდზე სექციის გაუქმება. მისი განცხადებით, სამი თვის განმავლობაში, 79,8 მილიონი ვიზიტორიდან მხოლოდ 2 600 ადამიანმა (0,003%) დატოვა სულ მცირე ერთი კომენტარი.

2018 წელს თქვა უარი კომენტარების სექციაზე გამოცემამ The Atlantic:

“წლების განმავლობაში The Atlantic-ის კომენტარების სექციაში მიმდინარე დისკუსიას ხშირად აზიანებდნენ სარეკლამო, რასისტული, მიზოგინიური, ჰომოფობიური, ანტიმუსლიმური და ანტიებრაული ნარატივით.”

ერთადერთი და სწორი გზა კომენტარების სექციის მენეჯმენტისთვის არ არსებობს. თითოეულ მედია ორგანიზაციას სხვადასხვა გამოწვევა აქვს, თუმცა ერთი რამ ცხადია: მათ უნდა აიღონ პასუხისმგებლობა და შექმნან სივრცე ცივილური დისკუსიისთვის.
კატეგორია: საერთაშორისო ამბები
ბრიტანეთის ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი იურისტის სამართლებრივი დასკვნის თანახმად, სოციალური მედია და სათამაშო ფირმები დამოკიდებულების გამომწვევი ტექნოლოგიის გამოყენებით ბავშვების უფლებებს არღვევენ, რის გამოც მათ მულტი-მილიონიან სარჩელზე პასუხისგება მოუწევთ.

ჯენი აფია, რომელიც საბავშვო კომისიის ციფრული სამუშაო ჯგუფის წარმომადგენელია, ამბობს, რომ სოციალურ მედიაზე და თამაშებზე დამოკიდებულების გამო ოჯახურ ცხოვრებას მნიშვნელოვანი ზიანი ადგება: ბავშვები დაძინებაზე უარს ამბობენ და გარე აქტივობებითაც სულ უფრო ნაკლებად არიან დაკავებული, ამასთან, სასკოლო სამუშაოზე კონცენტრირება უჭირთ და ეს ყველაფერი მათ ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზე აისახება. ეს კი ადამიანის უფლებების აქტის მე-8 პუნქტს არღვევს.

აფიას თქმით, დამოკიდებულების გამომწვევი ისეთი ფორმა (როგორც ფეისბუქი, იუთუბი და ინსტაგრამი), რომელიც ფუთავს ტექნოლოგიას და ბავშვებს მუდმივად ონლაინ ყოფნისკენ უბიძგებს, ეწინააღმდეგება კომპანიების განცხადებას, რომ მომხმარებლებს აქვთ თავისუფალი ნება, გამორთონ მოწყობილობები, როცა მოუნდებათ. მის ქეისს ზურგს უმაგრებს როგორც ფსიქოლოგების მტკიცებულება ერთგვარ „კაუჭებზე“, როგორებიცაა მაგალითად ღამის პეიროდში შეტყობინებების მიღება და auto-play რეჟიმის ვიდეოები, ასევე თავად ინდუსტრიაში მომუშავე პირების განცხადებები. მაგალითად, ფეისბუკის თანადამფუძნებელმა, შონ პარკერმა აღიარა, რომ აპლიკაციები იმისთვის იქმნება, რომ ადამიანებმა მათ რაც შეიძლება მეტი დრო და ყურადღება დაუთმონ.

ჯენი აფია, რომელიც ისეთ ვარსკვლავებთან მუშაობს, როგორებიც არიან მადონა, ადელი, ჯ.ქ. როულინგი და ელტონ ჯონი, აქტიურად არის ჩართული ტექნოლოგიურ კომპანიებთან დაკავშირებულ დავებში. ცოტა ხნის წინ მან ინსტაგრამს აიძულა გადაეწერა მოხმარების წესები და პირობები და 17 გვერდიანი ტექსტი ერთგვერდიან, მარტივი ინგლისურით დაწერილ განცხადებამდე დაეყვანა, რომელიც ბავშვებისთვისაც იქნებოდა გასაგები. აფია აპირებს ოჯახის ქეისიც თავის თავზე აიღოს. მისი ეს ნაბიჯი The Daily Telegraph-ის ახალ კამპანიას დაემთხვა, რომელიც სახელშკრულებო ვალდებულებას ითხოვს ტექნოლოგიური ფირმებისთვის, რომ ბავშვებისთვის ზიანის პრევენცია მოახდინონ. ამავდროულად, მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციამ თამაშებს აშლილობის კლასიფიკაცია მიანიჭა და აღიარა, როგორც სამედიცინო მდგომარეობა, რომელიც ეროვნული ჯანდაცვის სერვისის მკურნალობას ექვემდებარება.

„ევროკონვენციის ადამიანის უფლებების მე-8 პუნქტში ნათქვამია: ყველას აქვს უფლება, პატივი სცეს მის პირად და ოჯახურ ცხოვრებას, სახლსა და კორესპონდენციებს“, - ამბობს აფია.

„წინა ქეისების მიხედვით პიროვნების პირადი ცხოვრება მოიცავს მის „ფიზიკურ და ფსიქოლოგიურ მთლიანობას” და ამას პატივი უნდა ვცეთ, რომ ვუზრუნველვყოთ ადამიანის განვითარება გარეგანი ჩარევების გარეშე.

„ჩემი არგუმენტი ისაა, რომ ფირმების მომხმარებლის მოზიდვაზე ორიენტირებული დიზაინის სტრატეგიები და ყურადღების მისაპყრობი მახეები ბავშვებს ატყვევებენ, ჩაჭერილი ჰყავთ და მათ აქტიურობას ხელს უშლიან. შედეგად, ხდება მათი ავტონომიურობისა და თავისუფალი ნების უგულვებელყოფა, რაც მათ ფიზიკურ და ფსიქიკურ განვითარებაზე აისახება. იურიდიული ჯგუფი, რომელიც სოცილაური მედიისა და თამაშების საკითხზე მუშაობს, არ იყო ვალდებული ზიანის დამადასტურებელი კონკრეტული მაგალითები მოეყვანა, თუმცა ვიდეოთამაშებზე დამოკიდებული ჰოსპიტალიზირებული თინეიჯერების შემთხვევები ამ ზიანის ხარისხს კარგად აჩვენებს.

სნეპჩათი და ფეისბუკი უარყოფენ, რომ პროდუქტს დამოკიდებულების გამოწვევისთვის ქმნიან და ამბობენ, რომ მათი მიზანია, მხარი დაუჭირონ ადამიანებში პოზიტიური და აზრიანი ურთიერთობების ჩამოყალიბებას, როგორც ოფლაინ, ისე ონლაინ. ფეისბუკმა მილიონები ჩადო ტექნოლოგიებსა და კარგად ყოფნას შორის ურთიერთობის კვლევაში. სნეპჩათი კი აცხადებს, რომ მშობლებს, მზრუნველებს თუ ახალგაზრდებს შესაძლებლობა აქვთ შეზღუდონ ეკრანის წინ გატარებული დრო ოთხი საშუალებით. ესენია: მობილური ოპერატორი, მოწყობილობა, ოეპრაციული სისტემა ან app store.
კატეგორია: საერთაშორისო ამბები
ორწლიანი დაკვირვების შედეგად, მკვლევარებმა მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიური ინსტიტუტიდან დაადგინეს, რომ Twitter-ზე ყალბი ახალი ამბები გაცილებით სწრაფად ვრცელდება, ვიდრე - ნამდვილი. კვლევა 8 მარტს ჟურნალ Science-ში გამოქვეყნდა.

ავტორებმა, 2006-დან 2017 წლამდე ტვიტერზე გავრცელებული ათასობით ამბავი და ტრილიონობით ტვიტი გადაამოწმეს. კვლევის თანახმად, ნამდვილ ამბებს ტვიტერის მომხმარებლამდე მისასვლელად, დაახლოებით, 6-ჯერ მეტი დრო სჭირდება, ვიდრე ყალბ ამბებს. კვლევის კიდევ ერთი საინტერესო მიგნებაა, რომ ადამიანები უფრო მეტად ავრცელებენ ყალბ ამბებს და მათ გავრცელებაში დამნაშავე ე.წ. “ბოტები” სულაც არ არიან.

რაც შეეხება კონკრეტულ ინდივიდებს, ყალბ ამბებს უფრო მეტად სოციალური ქსელის პასიური მომხმარებლები ავრცელებენ. ავტორებს კვლევის შედეგები შემაშფოთებლად მიაჩნიათ და იმედს გამოთქვამენ, რომ ამ ნაშრომის გამოქვეყნება ბიძგს მისცემს უფრო დიდი კვლევების ჩატარებას.
კატეგორია: საერთაშორისო ამბები
New York Times-მა ახალი ჟურნალისტი, ქუინ ნორტონი სამსახურში აიყვანა, თუმცა თანამშრომლობა მალევე შეწყდა, რადგან აღმოჩნდა, რომ ნორტონის ძველი ტვიტები რასისტული და ჰომოფობიური იყო.

13 თებერვალს, საღამოს Times-ის სარედაქციო გვერდის რედაქტორმა, ჯეიმს ბენეტმა განაცხადა, რომ ნორტონის ძველი ტვიტების შესახებ იფორმაცია გაზეთისთვის სიურპრიზი აღმოჩნდა: “ქუინ ნორტონის შესრულებული სამუშაოს შეფასებისა და მის ყოფილ დამსაქმებლებთან ჩვენი საუბარის მიუხედავად, ეს ინფორმაცია ჩვენთვის ახალი იყო”.

Times-ის განცხადებამდე კი სოციალური მედია აფეთქდა. მომხმარებლები ქუინ ნორტონს მისი ტვიტებისა და ნეო-ნაცისტ ენდრიუ აუერჰაიმერთან მეგობრობის გამო აკრიტიკებდნენ. როგორც თავად ნორტონმა ბლოგპოსტში დაწერა, ის წუხს, რომ Times-სთვის ვერ იმუშავებს და ძალიან უნდა გამოსავალი არსებობდეს. თუმცა, ნორტონის თქმით, მას არ უცდია დამსაქმებლისთვის თავი მოეწონებინა.
კატეგორია: საერთაშორისო ამბები
ერთი კვირის წინ New York Times-მა გამოაქვეყნა გამოძიება იმის შესახებ, თუ როგორ იყიდეს ტვიტერის ყალბი გამომწერები, ე.წ. “ფოლოუერები” ცნობილმა მსახიობებმა, სპორტსმენებმა, პოლიტიკოსებმა თუ ჟურნალისტებმა. ონლაინ კომპანიის მიერ გაყიდული ყალბი ანგარიშების რიცხვი ათობით ათასს აღწევს.

ტაიმის სტატიის შემდეგ, ტვიტერმა დაახლოებით მილიონი ყალბი გამომწერი გააუქმა. მიუხედავად იმისა, რომ ყალბი ანგარიშების შავი ბაზარი მანამდეც არაერთმა გამოცემამ გამოააშკარავა და ეს პრაქტიკა სათავეს ტვიტერის შექმნიდან იღებს, პრობლემას სოციალური ქსელი ამ დრომდე ვერ აგვარებს.

2012 წელს Business Insider- ზე გამოქვეყნდა სტატია, რომლის ავტორმაც ყალბ ანგარიშებზე, გამომწერებსა და რეტვიტებზე მომუშავე 58 ვებსაიტი გამოააშკარავა. ამ დროს, 1 000 გამომწერის ყიდვა დაახლოებით 18 აშშ დოლარი ღირდა. მსგავსი მასალა გამოაქვეყნა New York Times- მა 2013 წელს, რომლის მიხედვითაც, ყალბ ანგარიშებს 25 კომპანია ყიდდა. 2014-ში კი, 5 დოლარად ნაყიდ 4 000 ფოლოუერზე დაწერა სტატია ჟურნალისტმა გილად ლოთანმა.

მიზეზი, რატომაც ტვიტერი ყალბი ანგარიშებისა და ბოტების პრობლემას ვერ აგვარებს, კრიტიკოსების შეფასებით, მომხმარემებლთა რაოდენობაა - კომპანია ყალბი ანგარიშების გაუქმებისგან თავს იმიტომ იკავებს, რომ მათი რაოდენობა ინვესტორების თვალში სოციალურ ქსელს უფრო მიმზიდველს ხდის.

2015 წელს ტვიტერის თანამშრომელმა, ლესლი მაილიმ ბოტების უზარმაზარი რაოდენობა იპოვა, რომელთა IP მისამართები, მისი თქმით, რუსეთში იყო რეგისტრირებული. მან ტვიტერს ყალბი ანგარიშების წაშლის რეკომენდაციით მიმართა, თუმცა სოციალური ქსელის მენეჯმენტმა ამაზე უარი თქვა. ტვიტერი ამტკიცებს, რომ მომხმარებელთა მხოლოდ 5 პროცენტია ყალბი, თუმცა მკვლევართა ნაწილი მიიჩნევს, რომ რეალური რიცხვი 15 პროცენტს (დაახლოებით 48 მილიონი ანგარიში) აღწევს. დამოუკიდებელი კვლევები აჩვენებს, რომ 400 000-მდე ბოტი პოსტავდა პოლიტიკურ მესიჯებს აშშ-ის 2016 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების პერიოდში. ზოგი გამოთვლით, დონალდ ტრამპის გამომწერთა 45 პროცენტი, შესაძლოა, ყალბი იყოს. ტვიტერის წარმომადგენელი კი New York Times -თან ამბობს, რომ პრობლემასთან გასამკლავებლად ყველაფერს აკეთებენ.

მომზადებულია cjr -ის სტატიის მიხედვით.
კატეგორია: საერთაშორისო ამბები
The New York Times- ის ჟურნალისტური გამოძიებიდან ირკვევა, რომ შოუ-ბიზნესის ცნობილ ვარსკვლავებსა და ჟურნალისტებს ტვიტერზე ყალბი გამომწერები ჰყავთ. გამოძების მიხედვით, მათ ყალბი გამომწერები, ე.წ. „ფოლოუერები“ კომპანია „დევუმისგან“ იყიდეს. Times- ის სიაში აღმოჩნდა Chicago Sun-Times კინოკრიტიკოსი რიჩარდ როპერსიც. გამოცემამ მისი სამსახურიდან დროებით დათხოვა გადაწყვიტა.

The Chicago Sun-Times’s -ის რედაქტორი Imediaethics- თან საუბარში აცხადებს, რომ კინოკრიტიკოსის მასალები არ გამოქვეყნდება, სანამ საკითხს ბოლომდე არ შეისწავლიან. როპერსს ტვიტერზე 222 ათასი გამომწერი ჰყავს.