კატეგორია: ეთიკა
11 იანვარს, საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა და ტელეკომპანია “იმედმა”, CNN-ის დაფინანსებული მასალების კატეგორიაში საქართველოში ახალი წლის აღნიშვნის შესახებ განთავსებული მასალა, მაყურებელს როგორც CNN-ის მიერ მომზადებულ სტატია ისე წარუდგინა. მაუწყებლებს არაფერი უთქვამთ იმაზე, რომ ეს ტექსტი სარეკლამო ხასიათის იყო და მასალის შინაარსი საქართველოს ტურიზმის ეროვნულ ადმინისტრაციას ეკუთვნოდა.

დღის მთავარ საინფორმაციო გამოშვებაში მაყურებელს მასალა საზოგადოებრივი მაუწყებლის წამყვანმა CNN-ის სტატიად გააცნო .




წამყვანმა სტატიიდან რამდენიმე ფრაზა გაიმეორა, მათ შორის: “თბილისი შობა-ახალი წლის ჯადოსნური დღესასწაულის გასახანგრძლივებლად საუკეთესო ადგილია” და “თუ თქვენ მზად არ ხართ დაემშვიდობოთ ჯადოსნურ განათებებს და ქუჩაში გაჟღერებულ საშობაო სიმღერებს, თბილისი თქვენი საუკეთესო გასაქცევი იქნება”, წაიკითხა ამონარიდები ქართული საახალწლო ტრადიციების შესახებ და თქვა, რომ ეს ყველაფერი CNN-ის სტატიაშია აღნიშნული. შემდეგ კი შემოგვთავაზა თბილისის მერის, კახა კალაძის კომენტარი, რომელმაც განაცხადა: “ძალიან ბევრი უცხოური პრესა იყო დაინტერესებული და CNN-მაც საკმაოდ ვრცელი მასალა მიაწოდა საზოგადოებას თბილისთან და საქართველოსთან დაკავშირებით და მისასალმებელი და მნიშვნელოვანია, როდესაც ასეთი მაღალი დონის პრესა აკეთებს სტატის ჩვენს ქალაქზე და საახალწლო განათებებზე”.

იგივე შინაარსის იყო ტელეკომპანია “იმედის” წამყვანისა და ჟურნალისტის ტექსტებიც. თემაზე მომზადებული მასალა სათაურით - “CNN-ის სტატია თბილისური შობა ახალ წელზე” მაყურებელს წამყვანმა შემდეგნაირად წარუდგინა: “CNN-ის გზავნილი ტურისტებს, მათ ვისაც დღესასწაულის გახანგრძლივება სურთ, აუცილებლად უნდა ესტუმრონ საქართველოს, ნათქვამია CNN-ის პუბლიკაციაში, რომელიც ქართულ საახალწლო ტრადიციებს ეხება. სტატიის ავტორი ყურადღებას ამახვილებს რესპუბლიკისა და ორბელიანის მოედნების მორთულობაზე, ნაძვის ხესა და საახალწლო კონცერტებზე, რომელიც თბილისში 25 დეკემბრიდან იმართება”.



საზოგადოებრივი მაუწყებლისგან განსხვავებით, “იმედი” უფრო შორს წავიდა და თემაზე მხოლოდ კადრ/სინქრონით არ დაკმაყოფილდა. მასალაზე, როგორც CNN-ის სტატიაზე ისაუბრა თემაზე მომზადებული სიუჟეტის ავტორმაც. მან თქვა, რომ პუბლიკაციის ავტორი ყურადღებას რესპუბლიკისა და ორბელიანის მოედნებზე მიმდინარე ღონისძიებებზე ამახვილებს. ამავე მასალაში წარმოდგენილი იყო თბილისის მერის კომენტარიც, რომელიც კვლავ ამბობდა, რომ “ასეთი მაღალი დონის” პრესის მიერ “ჩვენს ქალაქზე” ყურადღების გამახვილება “მისასალმებელია”.

ინფორმაცია იმის შესახებ, რომ CNN-მა საქართველოში შობა-ახალი წლის დღესასწაულის შესახებ სტატია მოამზადა, იმავე დღეს განთავსდა ხსენებული მაწუყებლების ვებგვერდებზე - imedinews.ge-სა და 1tv.ge/news-ზე. იდენტური მასალები განთავსდა პორტალებზე - info9.ge და spnews.io.

ეს კი მაშინ, როდესაც იმის გარკვევა, რომ CNN-ზე გამოქვეყნებული მასალა დაფინანსებულია, თავად მასალის ბმულიდანაც ნათლად იკითხება (http://sponsorcontent.cnn.com). აგრეთვე, მასალის თავშივე ნათლად იკითხება, რომ ის საქართველოს ტურიზმის ეროვნულ ადმინისტრაციას ეკუთვნის. მასალზე სხვა ავტორის ვინაობა მითითებული არ არის.

ცხადია, გაშუქება, რომ კონკრეტულ საიტზე კონკრეტული შინაარსის მასალა განთავსდა, თავისთავად პრობლემა არ არის, თუმცა პრობლემაა, როდესაც მედია აუდიტორიას არ აწვდის ინფორმაციას რომ ეს დაფინანასებული მასალაა. ამგვარი ქცევა მანიპულაციის შთაბეჭდილებას ტოვებს და მომხარებელი შეცდომაში შეჰყავს.
კატეგორია: ეთიკა
საქართველო, როგორც ეკონომიკური ზრდის მიხედვით ევროპაში პირველ ადგილზე მყოფი და ზრდის საუკეთესო საპროგნოზო მაჩვენებლის მქონე ქვეყანა ევროპასა და რეგიონში, სწორედ ეს კონტექსტი შემოგვთავაზა ტელეკომპანია “იმედმა” 9 იანვარს მთავარ საინფორმაციო გამოშვებაში ქვეყნის ეკონომიკური მდგმარეობის შეფასებისას, ისე, რომ ამ მხრივ არსებულ გამოწვევებზე მასალაში ყურადღება არ გამახვილებულა.

თემის წარდგენისას, წამყვანმა, აღნიშნა, რომ “საქართველო ეკონომიკური ზრდის მიხედვით, ევროპაში პირველ ადგილზეა, საერთაშორისო სავალუტო ფონდის შეფასებით კი, მომავალი ხუთი წლის განმავლობაში ქვეყნის რეალური ეკონომიკა ევროპაში ყველაზე მეტად გაიზრდება”. მანვე ეკონომიკის სამინისტროს მიერ გავრცელებული განცხადების შინაარსიც გაგვაცნო, სადაც უწყება განმარტავს, რომ სტატისტიკის ეროვნულმა სამსახურმა ქვეყნის მთლიანი შიდა პროდუქტის (მშპ) ახალი მეთოდოლოგიით დათვლილი მონაცემები გამოაქვეყნა, რაც საერთაშორისო ორგანიზაციების სტატისტიკურ წყაროებში ჯერ არ ასახულა და რომ საქართველო მშპ-ის ზრდის მიხედვით ლიდერის პოზიციას კვლავაც ინარჩუნებს.

წამყვანის ტექსტიდან ასევე შევიტყვეთ, რომ სწორედ ახალი მეთოდოლოგიით დათვლამ აჩვენა, რომ ქვეყნის მთლიანი შიდა პროდუქტის დონე 8.6%-ით გაიზარდა. “ეკონომიკის სამინისტროს ინფორმაციით, საგარეო გამოწვევების, ზოგადი გეოპოლიტიკური დაძაბულობის და გლობალურად შემცირებული ნაკადების ფონზე, საქართველო ერთ-ერთი ლიდერია ეკონომიკური ზრდის თვალსაზრისით”, - დასძინა მანვე.

წამყვანების ტექსტების მსგავსად, თემაზე მომზადებული სიუჟეტიც იმგვარად იყო აგებული, რომ მთავარი აქცენტები მთლიანი შიდა პროდუქტის ზრდის მიხედვით, საქართველოს წამყვან პოზიციებზე კეთდებოდა. იმავეს ამბობდნენ, სიუჟეტში წარმოდგენილი რესპონდენტებიც, რომლებიც ხელისუფლების ოპონენტების მხრიდან მიზანმიმართულ სიცრუესა და რიცხვებით მანიპულირებაზე მიუთითებდნენ.

“ხელისუფლების ოპონენტებმა აჟიოტაჟი ჯერ არარსებული მონაცემების მიხედვით მას შემდეგ ატეხეს, რაც სომხეთის პრეზიდენტმა საკუთარი ქვეყნის ეკონომიკურ ზრდაზე ისაუბრა. ფაშინიანმა სწორედ ის მეთოდოლოგია გამოიყენა, რომელიც საქართველოში ახლა დაინერგა და შესაბამისად 2019 წლის მონაცემები საერთაშორისო სავალუტო ფონდის მიმოხილვაში ჯერ ვერ მოხვდა”, - თქვა ჟურნალისტმა სიუჟეტის დასასრულს.

არასამთავობო ორგანიზაცია GRASS-ის მედიაპროექტ Factcheck-ის მთავარი ეკონომისტი ვალერი კვარაცხელია “მედიაჩეკერთან” საუბარში ამბობს, რომ საერთაშორისო ორგანიზაციების ანგარიშებში ამ მომენტისთვის ასახული სომხეთის მშპ-ის აბსოლუტური მაჩვენებლის, მათ შორის, ერთ სულ მოსახლეზე მშპ-ის საქართველოს მაჩვენებლებთან შედარება ნამდვილად არასწორია, რადგან დათვლა მართლაც ახალი მეთოდოლოგიით განხორციელდა და იმავე მეთოდით საქართველოს მიერ დათვლილი მშპ-ის მაჩვენებლები მათ ანგარიშებში ჯერ არ ასახულა. მისივე განმარტებით, ახალი მეთდოლოგიით დათვლის შედეგად, საქართველოს მთლიანი შიდა პროდუქტის ზრდა დაახლოებით 8.5%-ია და ის, უსწრებს თუ არა იგი ამ მაჩვენებლით სომხეთს 2019 წელს, მას შემდეგ გახდება ცნობილი, რაც საქსტატი ახალი მეთოდოლოგიით გადაანგარიშებულ მონაცემებს გამოაქვეყებს. მისივე თქმით, ისიც აღსანიშნავია, რომ სომხეთი საქართველოს ერთ სულ მოსახლეზე მშპ-ის ზრდის მიხედვით ბოლო წლებია, უსწრებს.

ვალერი კვარაცხელია იმასაც განმარტავს, რომ რაც შეეხება საპროგნოზო მაჩვენებლებს, უახლოესი 5 წლის მონაცემებით საქართველო ევროპულ ქვეყნებს, მათ შორის, განვითარებადს ნამდვილად უსწრებს, თუმცა იგი იქვე განმარტავს, რომ მსგავსი ტიპის შედარება სპეკულაციის ნიშნებს შეიცავს, რადგან როგორც წესი, ეკონომიკურად შედარებით განვითარებული ქვეყნები ნაკლებად განვითარებულ ქვეყნებთან შედარებით ნელა იზრდება, რასაც განსხვავებული ეკონომიკური პოლიტიკა, ათვისებული პოტენციალის განსხვავებულობა და სხვა ფაქტორები განაპირობებს.

შესაბამისად, საქართველოს ეკონომიკური ტემპის შესაფასებლად, ნიშნულად ამ ქვეყნების მაჩვენებელების აღება გარკვეულწილად არასწორია, რადგან სრულიად ბუნებრივია, საქართველოს ეკონომიკა იზრდებოდეს უფრო სწრაფად, ამ ქვეყნებთან შედარებით”, - ამბობს იგი.

მისივე განმარტებით, საერთაშორისო სავალუტო ფონდიც შეფასებების გასაკეთებლად, მეტნაკლებად მსგავსი მახასიათებლების მქონე ქვეყნებს აერთიანებს ცალკეულ ჯგუფებში და საქართველოსაც “ახლო აღმოსავლეთისა და ცენტრალური აზიის ქვეყნების” ჯგუფში განიხილავს. მისივე თქმით, 2020 წლისთვის მოცემულ ჯგუფში საქართველოზე მაღალი ეკონომიკური ზრდის საპროგნოზო მაჩვენებელი 5 ქვეყანას აქვს (ჯიბუტი, ეგვიპტე, მავრიტანია, თურქმენეთი და უზბეკეთი), 2020-2024 წლების საშუალო საპროგნოზო მონაცემებით კი საქართველოს (5.07%)ამ ხუთ ქვეყენასთან ერთად იემენიც უსწრებს.

“საერთო ჯამში, არითმეტიკულად საქართველოს პროგნოზირებული ეკონომიკური ზრდა ნამდვილად არის ერთ-ერთი მაღალი, თუმცა აღსანიშნავია, რომ, ერთი მხრივ, დანარჩენი ქვეყენების დიდი ნაწილის ანალოგიური მაჩვენებელი არსებითად არ განსხვავდება, მეორე მხრივ კი, მნიშვნელოვანია, რომ შეფასებისას მეტი ყურადღება დაეთმოს ზრდის კონკრეტული მაჩვენებელი, ამ შემთხვევაში - 5% რამდენად არის მისაღები [და საკმარისი] საქართველოსთვის და შესაძლებელია თუ არა მისი გაუმჯობესება, ვიდრე სხვა ქვეყნებთან შედარებას”, - ამბობს იგი.

შესაბამისად, “იმედის” მხრიდან ამ კუთხით გაკეთებული მანიპულაციური შეფასებები და აქცენტები, ტოვებდა შთაბეჭდილებას, რომ არხის მიზანი არა ამ მხრივ ქვეყნის წინაშე არსებულ გამოწვევებზე საუბარი და პრობლემების რეალური განხილვა, არამედ მაყურებლისთვის მხოლოდ მთავრობისა და ეკონომიკური გუნდის წარმატებულ საქმიანობაზე ხაზგასმა იყო, რაც ეთიკური და პასუხისმგებლიანი ჟურნალისტიკის ჩარჩოებს მიღმაა.
კატეგორია: ეთიკა
მგლოვიარე ჭირისუფლები, კუბოსთან მყოფი ახლობლების ემოციური კომენტარები და გარდაცვლილის ცხედრის კადრები - სწორედ ასე გააშუქა ტელეკომპანია “მთავარმა არხმა” 24 წლის მურად წურწუმიას გარდაცვალების საქმე, რომელსაც 2 იანვარს, თბილისში ე.წ. “დამპალოს სასაფლაოზე” შშ-ს თანამშრომელმა და მისმა თანმხლებმა პირმა სიცოცხლისთვის სახიფათო მძიმე დაზიანებები მიაყენეს, რის გამოც იგი 4 იანვარს საავადმყოფოში გარდაიცვალა.

ამბავი არხის ეთერში პირველად 6 იანვარს მოხვდა და ის მომდევნო სამი დღის განმავლობაში მთავარი საინფორმაციო გამოშვების ერთ-ერთი ძირითადი თემა იყო. მთელი ამ ხნის განმავლობაში თემაზე მომზადებულ მასალებში დიდი დოზით იყო ნაჩვენები ისეთი კადრები, რომლებიც მაყურებლის ემოციების გამძაფრებაზე იყო გათვლილი და თავად ამბავს დამატებით ინფორმაციულ ღირებულებას არ მატებდა. მიუხედავად იმისა, რომ ნათლად ჩანდა, ოჯახი მედიასთან ურთიერთობას არ გაურბოდა და არ იქმნებოდა შთაბეჭდილება, რომ ჟურნალისტს სხვა გამოსავალი არ ჰქონდა, მათი კომენტარების ძირითადი ნაწილი, გარდაცვლილის კუბოს ფონზე იყო ჩაწერილი, რაც მსგავსი ქმედების მიზანმიმართულობაზე მიუთითებდა.

ოთახი, რომელშიც გარდაცვლილის კუბო იყო განთავსებული, ოჯახის წევრების გლოვა და ტირილი, ასევე ემოციური კომენტარი იმავე ოთახიდან მაყურებელს “ტელეკომპანია პირველმაც” აჩვენა. გარდაცვლილის კუბოს კადრები, მგლოვიარე ახლობლები იმავე ოთახში და გარდაცვლილის ფოტოები მცირე დოზით, თუმცა ტელეკომპანია “რუსთავი 2-ის” ეთერშიც მოხვდა. ასევე მცირე დოზით, კიბოს კადრები და მგლოვიარეთა ტირილის ხმების “ტელეკომპანია “ფორმულამაც” შემოგვთავაზა.

მაუწყებელთა ქცევის კოდექსი განმარტავს, რომ მედია სიფრთხილით უნდა მოეკიდოს ისეთი ვიზუალური მასალის ჩვენებას, რომელზეც ასახულია ადამიანთა ტრაგედია და ტანჯვა:

“მაუწყებელმა არ უნდა გადაიღოს ან გაავრცელოს მასალა, რომელშიც ასახულია უბედური შემთხვევის შედეგად დაზარალებულები ან პიროვნება პირადი ტრაგედიის ან მწუხარების დროს, მათ შორის საზოგადოებრივი თავშეყრის ადგილებში, ან დაკრძალვაზე, როდესაც ეს პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობას ხელყოფს, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც მიღებულია პირის თანხმობა. პირის გარდაცვალების შემთხვევაში საჭიროა ოჯახის წევრების თანხმობა”, - ვკითხულობთ კოდექსში.

ჟურნალისტიკის ეთიკის ქარტიის მიერ შემუშავებულ კრიმინალის გაშუქების სახელმძღვანელო წესებში კი ნათქვამია, რომ დაზარალებულის, გვამისა ან დასახიჩრებული სხეულის, სისხლისა და სხვა მსგავსი სცენების ჩვენება, მნიშვნელოვანი სარედაქციო დასაბუთების გარეშე, მიზანშეწონილი არ არის.
კატეგორია: საერთაშორისო ამბები

Facebook-ის ინფორმაციით, საკუთარი პლატფორმიდან ხელოვნურ ინტელექტზე დაფუძნებულ ვიდეოებს - ე.წ. Deepfake-ებს წაშლის. Deepfake კომპიუტერულად შექმნილი ვიდეო ან აუდიო ჩანაწერია, რომელშიც ჩანს, რომ კონკრეტული ადამიანი თითქოს იმას აკეთებს ან ამბობს, რაც მას სინამდვილეში არასდროს უთქვამს და უკეთებია.

Facebook-ის განცხადებით, მისი ქსელიდან ყველა ის ვიდეო წაიშლება, სადაც ჩანს, რომ ისინი ისეთი გზით არის დამუშავებული, რასაც რიგითი ადამიანი ვერ შეძლებდა. ასევე პლატფორმიდან გაქრება ისეთი ვიდეოებიც, რომლებსაც მომხმარებლები შეცდომაში შეჰყავს და მას აფიქრებინებს, რომ ვიდეოში წარმოდგენილმა ადამიანმა ის თქვა, რაც მას არასდროს უთქვამს. ვიდეოს ავთენტურობის დასადგენად Facebook-ი საკუთარ თანამშრომლებსა და მსოფლიო მასშტაბით დამოუკიდებელ Factchecker-ებს გამოიყენებს. Facebook-ის ახალი პოლიტიკა პაროდიებსა და სატირული შინაარსის ვიდეოებს არ შეეხება.

Deepfake-თან ბრძოლის დაწყების შესახებ Facebook-მა ჯერ კიდევ გასული წლის სექტემბერში დააანონსა და თქვა, რომ ამგვარი სახის მასალის გამოვლენისთვის საჭირო ტექნოლოგიის გაუმჯობესებისთვის 10 მლნ აშშ დოლარს დახარჯავდა.

Facebook-ში აცხადებენ, რომ ისინი Deepfake-ის უკან მდგომი ადამიანების გამოვლენის მიზნით, აკადემიურ წრეებთან, ხელისუფლებასთან და ბიზნესსექტორთან ითანამშრომლებენ.

კომპანიაში ასევე დასძენენ, რომ პლატფორმიდან კვლავინდებურად წაიშლება ძალადობის ამსახველი და სიძულვილის ენის შემცველი ვიდეოებიც.

აღსანიშნავია, რომ Deepfake-თან ბრძოლას ისეთი კომპანიებიც ცდილობენ, როგორებიცაა Microsoft-ი და Google-ი.


მომზადებულია BBC.com-ის მასალის გამოყენებით.
კატეგორია: საერთაშორისო ამბები
Facebook-ი 2 მილიარდზე მეტი მომხმარებლით, მსოფლიოს ყველაზე მძლავრი სოციალური ქსელია. პლატფორმის მხრიდან ყალბ ამბებთათან და დეზინფორმაციასთან ბრძოლის მიუხედავად, Facebook-ი Fake News-ების გავრცელების თვალსაზრისით კვლავ გამოწვევების წინაშე დგას. ბოლო ანგარიშის მიხედვით, მხოლოდ მიმდინარე წელს, ათასობით ყალბი ამბავი გავრცელდა, მათგან ტოპ 100 კი - 150 მლნ-ზე მეტჯერ ნახეს.

“მედიაჩეკერი” 10 ასეთ ყალბ ამბავს გთავაზობთ:

10. ამერიკელი სენატორი და ყოფილი პრეზიდენტი ჯო ბაიდენი, რომელიც, სავადაუდოდ, 2020 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში აშშ-ის მოქმედი პრეზიდენტის დონალდ ტრამპის მეტოქე იქნება, ტრამპის ამომრჩევლებს “საზოგადოების ნარჩენებს უწოდებს;

9. ნიუ იორკის საგამოძიებო უწყების წარმომადგენელმა, რომელმაც ცნობილი ფინანსისტის ჯეფრი ეფსტინის გარდაცვალებას თვითმკვლელობის კვალიფიკაცია მისცა, 2015 წლამდე კლინტონის ფონდში მუშაობდა, ყოველწლიურად ნახევარ მილიონამდე დოლარს გამოიმუშავებდა;

8. ასევე ყალბი იყო ვითომ ამერიკელი კომიკოსის ციტატა იმის შესახებ, რომ მექსიკის საზღვარზე ტრამპის მიერ დაპირებული კედლის მშენებლობა უფრო ნაკლები ეღირებოდა ვიდრე ე.წ. “ობამა ქეარის” ვებსაიტი;

7. დემოკრატიული პარტიის წევრები არალეგალებისთვის სამედიცინო მომსახურების გაუმჯობესებას უჭერენ მხარს, მაშინ როდესაც იმავე სერვისის მიღებას ვეტერანები უკვე 10 წელია რაც ელოდებიან;

6. შეერთებული შტატების წარმომადგენელთა პალატის სპიკერის ნენსი პელოსის ვაჟი ერთ-ერთი გაზის კომპანიაში მუშაობდა, რომელსაც ბიზნესი უკრაინაში ჰქონდა;

5. ამერიკელ-სომალელი პოლიტიკოსი დაფინანსებას ფარულად ტერორიზმთან კავშირში მყოფი ისლამური ჯგუფებისგან იღებდა;

4. დონალდ ტრამპი აშშ-ის ვიცე-პრეზიდნტის მაიკ პენსის იმპიჩმენტს გეგმავს;

3. ამერიკელი სოციალირსტი პოლიტიკოსი ალექსანდრია-ოკასიო კორტესი მოტოციკლების აკრძალვას ითხოვს;

2. შეერთებული შტატების წარმომადგენელთა პალატის სპიკერი ნენსი პელოსი სოციალური დაცვისთვის განკუთვნილ ხარჯები პრეზიდენტ ტრამპის იმპიჩმენტისთვის საჭირო გამოძიებისკენ მიმართა;

1. ტრამპის ბაბუა “სუწინიორი” იყო და გადასახადებს თავს არიდებდა, მამა კი - თეთრკანიანთა სიძლვილის ჯგუფის - კუ-კლუკს-კლანის წევრი იყო.

მომზადებულია businessinsider-ის მასალის გამოყენებით
კატეგორია: რესურსები
“მედიაჩეკერი” გაგაცნობთ მსოფლიო მედიაში, 2019 წელს მომზადებულ ყველაზე საინტერესო ჟურნალისტურ პროექტებს.

 ⇒  “გზავნილები ე.წ. ავტომობილის რეცხვის ოპერაციიდან”
(ჟურნალისტური გამოძიება)
The Intercept Brasil

The Intercept Brasil-მა მასალათა სერიაში აპლიკაცია Telegram-დან ანტიკორუფციული - ე.წ. “ავტომობილის რეცხვის ოპერაციის” შესახებ გაჟონილი საუბრები გაასაჯაროვა. ეს პროექტი ყოფილი პრეზიდენტის ლუის ინასიო ლუდა და სილვას დაპატიმრების წინაპირობა გახდა.

⇒   NASA-ს სატელიტები აჩვენებს, რომ ტყეების განადგურება ტყის ხანძრების გახშირებას განაპირობებს (მონაცემთა ჟურნალისტიკა)
InfoAmazona

2019 წელს ამაზონის ტყეებში გაჩენილმა ხანძარმა მსოფლიოს ყურადღება მიიპყრო. ამბის თანმიმდევრული გაშუქებით გამოცემა InfoAmazona გამოირჩეოდა. მასალაში ჟურნალისტმა გუსტავო ფალეიროსმა ტყეების გაჩეხვასა და ხანძრის გაძლიერებას შორის პირდაპირი კავშირი აჩვენა. ჟურნალისტის მიერ მომზადებული მასალები NASA-სა და ბრაზილიის კოსმოსის კვლევის ინსტიტუტის მონაცემებს ეყრდნობოდა.

⇒   შიმშილობის დაბრუნება ბრაზილიაში
(მულტიმედია)
Agência Pública

Agência Pública-ში შემავალი 9 გამოცემისა და, Oxfam Brasil-ის ერთობლივმა პროექტმა აჩვენა, როგორ დაბრუნდა ბრაზილიაში შიმშილობა მას შემდეგ, რაც ხელისუფლებამ სოციალური პროგრამები შეამცირა. Პროექტი 7 ნაწილისგან შედგება და ყვება ადამიანებზე, რომლებიც ქვეყნის სხვადასხვა მხარეს ცხოვრობენ და შიმშილობენ.

⇒  სისხლი არასდროს ყოფილა ყვითელი
(ჟურნალისტური გამოძიება)
Periodismo de Barrio

ამბავი ჰავანის სიახლოვეს 60 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში ადგილობრივების ტყვიით მოწამვლას ეხება. ახლა ადგილზე ოჯახები უსაფრთხოდ არიან, თუმცა ისინი მთელი დარჩენილი ცხოვრების განმავლობაში მოწამვლის შედეგებით იტანჯებიან. ამ მასალამ ერთ-ერთი ყველაზე პრესტიჟული, გაბრიელ გარსია მარკესის სახელობის ჯილდო მიიღო.

⇒   “ქალები “ვიტრინაში” და მიგრაცია ვაჭრების ხელში
მულტიმედია პროექტი სექსუალური ტრეფიკინგის შესახებ

პროექტი, რომელიც მოამზადა რამდენიმე გამოცემამ ტრანსსასაზღვრო პარტნიორობის ფარგლებში, არის სექსუალური ტრაფიკინგის ვებგვერდის - ZonaDivas-ის იმიტირებული ვერსია. მულტიმედია პროექტი ვენესუელასა და მექსიკაში არსებული სექსუალური ტრეფიკინგის შესახებ მოგვითხრობს. ამბავი ექვსი ქალის რეალურ ისტორიას ეხება, რომლებიც ამ ინდუსტრიაში აღმოჩნდნენ ჩათრეულები, შემდეგ კი ისინი დახოცეს.

⇒   პოდკასტი ტრანსგენდერი ბავშვის შესახებ
Radio Ambulante

ლათინურ-ამერიკული რადიოს - Radio Ambulante-ის მიერ პირველი ტრანსგენდერი ბავშვის შესახებ მოთხრობილი ისტორია, რომელიც არა მხოლოდ ეფექტიანად იკვლევს გენდერულ იდენტობას, არამედ იმის საუკთესო მაგალითიც არის, თუ როგორი უნდა იყოს კარგი აუდიო ისტორია.

⇒   გამოძიება რუსული დამკრძალავი მაფიის შესახებ
Meduza

ონალინგამოცემა Meduza-ს გამაოგნებელი ჟურნალისტური საგამოძიებო პროდუქტი “დამკრძალავი მაფიის” შესახებ, რომლისთვისაც მისი ავტორი ივან გოლუნოვი მიმდინარე წლის ივნისში დააკავეს კიდეც. გოლუნოვს ბრალად ნარკოტიკების უკანონო ფლობას ედავებოდნენ. საზოგადოების მასობრივი პროტესტის შემდეგ, იგი საპატიმროდან გაათავისუფლეს.

⇒   ამბავი რუსეთში მოპარული პირადი მონაცემების ინდუსტრიის შესახებ
BBC Russia

საგამოძიებო სტატია, რომელიც BBC Russia-ზე გამოქვეყნდა რუსეთში მოპარული პირადი მონაცემების ინდუსტრიის შესახებ მოგვითხრობს. რეპორტიორმა ანდრეი ზახაროვმა, იმისთვის, რომ უკეთ გაეგო, თუ როგორ ოპერირებს არალეგალური ინდუსტრია, საკუთარი ტელეფონი და საბანკო ინფორმაცია იყიდა.

⇒   “კოლიმა - ჩვენი შიშის დაბადების ადგილი”
დოკუმენტური ფილმი
вДудь

რუსი Youtuber-ის ეს დოკუმენტური ფილმი გულაგის შრომითი ბანაკების შესახებ მოგვითხრობს. ფილმს ერთი კვირის განმავლობაში 9.5-მილიონი მნახველი ჰყავდა. ფილმის მიზანი რუსი ახალგაზრდებისთვის რუსეთის ისტორიის ერთ-ერთი საშინელი ეპიზოდის შესახებ ამბის მოყოლა იყო.

⇒   “პროექტი 1619”

The New York Times Magazine-ის მულტიმედია პროექტი, რომელიც ამერიკის შეერთებულ შტატებში 1619 წელს დაწყებული მონათმფლობელობის შესახებ მოგვითხრობს. პროექტი ფოტეესსეებს, მოყოლილ ამბებს, ისტორიულ ესსებსა და პოდკასტებს აერთიანებს.

⇒   “ტრავმის სართული”
ჟურნალისტური გამოძიება
The Verge

პროექტი Facebook-ის იმ მოდერატორების შესახებ მოგვითხრობს, რომლებიც რეგულარულად აწყდებიან მატრამვირებელ კონტენტს, რაც მათ ფისიქიკურ მდგომარეობაზე გავლენას ახდენს. ყოფილ და მოქმედ მოდერატორებთან ინტერვიუებით რეპორტიორი კეისი ნიუტონი ნათელს ჰფენს ამ ინდუსტრიის უცნობ მხარეს.

⇒   The Washington Post-ი TikTok-ზე
მულტიმედია

აპლიკაცია TikTok-ი სოციალურ მედიაში თანდათანობით პოპულარობას იკრეფს. ის განსაკუთრებული პოპულარობით ახალგაზრდებში სარგებლობს. პლატფორმას The Washington Post-იც შეუერთდა და პლატფორმისთვის დამახასიათებელ ვიდეობსაც დებს. მულტიმედია პროექტის მიზანი ბრენდის შესახებ ცნობიერების ამაღლებაა.

მომზადებულია ijnet.org-ის მასალის გამოყენებით.
კატეგორია: საერთაშორისო ამბები
ქართულ მედიაში  წელს განვითარებული მოვლენების შეჯამების პარალელულრად, „მედიაჩეკერი“ დასავლურ მედიაში 2019 წელს გამოკვეთილი მთავარი ტენდენციებისა და მოვლენების ჩამონათვალს გთავაზობთ.

წლის მედიაპერსონა

მიმდინარე წელს პოლიტიკური ამბები ახალი ამბების დომინანტურ მიმართულებად რჩება, 2019 წლის მედიაპერსონად კი NBC-ის სტაჟიანი წამყვანი ჩაკ ტოდია დასახელებული, რომელიც სწორედ პოლიტიკურ ახალ ამბებს აშუქებს. მისი, როგორც ინტერვიუერის შესანიშნავი უნარები მას ყოველთვის პირველ ადგილას აყენებს და ე.წ. „ხმად“ აქცევს ხოლმე, როდესაც საქმე პოლიტიკურ ამბებს ეხება.

ყველაზე პოლარიზებული ფიგურა მედიაში

მნიშვნელობა არ აქვს, გიყვართ თუ გძულთ იგი, თუმცა იმ ფაქტს, რომ Fox News-ის წამყვანი სინ ჰენითი და მისი ერთ-ერთი შოუ ყველაზე ყურებადები არიან, ვერ გაექცევით. CNN-ის წამყვანმა ოლივერ დერსიმაც კი აღნიშნა, რომ ჰენითის წიგნი, რომელიც წიგნის დახლებზე სულ მალე გამოჩნდება, ერთ-ერთი ყველაზე გაყიდვადი წიგნი იქნება.

ყველაზე ცუდი რიცხვი

წელს ჟურნალისტურ სფეროში ყველაზე ცუდ რიცხვად 3 160 გამოაცხადეს. ეს იმ ჟურნალისტების რაოდენობაა, რომლებმაც წელს სამუშაო ადგილები დაკარგეს. ამ მხრივ 2019 წელი ჟურნალისტებისთვის ერთ-ერთი ყველაზე დაძაბული აღმოჩნდა.

საუკეთესო მწერალი ჟურნალისტი

„თუკი ამას Washington Post-ის ჯესიკა კორტრერა წერს, ეს იმას ნიშნავს, რომ აუცილებლად უნდა წაიკითხოთ“, - ამბობენ სპეციალისტები. თვითნაბადი ნიჭი, რომელსაც ყველაფრის შესახებ შეუძლია წეროს, სწორედ ასე აფასებენ მას.

საუკეთესო ტელეშოუ მედიაზე

მიმდინარე წლის მედიის შესახებ შექმნილ საუკეთესო ტელეშოუდ რუპერტ მერდოკის იმპერიაზე დაფუძნებული ამბავი სახელწოდებით „მემკვიდრეობა“ აღიარეს. „საოცრად სახალისო, პირქუში და საშინლად გემრიელი“, - ასე აფასებენ მას კრიტიკოსები.

გამაოგნებელი წასვლა

მრავალწლიანი მუშაობის შემდეგ, Fox News-ის ჟურნალისტის შეპ სმიტის მიერ სამსახურიდან წასვლის შესახებ განცხადებამ მედიის სამყაროში ყველა განაცვიფრა. აღმოჩნდა, რომ მისი ამ გადაწყვეტილების მიზეზი ქსელის დირექტორთან უთანხმოება და ობიექტური გაშუქების შესახებ Fox News-ის პრიორიტეტები იყო.

წლის საუკეთესო წიგნი

2019 წლის საუკეთესო წიგნად New York Times-ის ჟურნალისტების ჯოდი კენტორისა და მეგან ტვოუეის ერთობლივი ნამუშევარი აღიარეს სახელწოდებით - „მან თქვა“. ეს არის მასტერკლასი საგამოძიებო ჟურნალისტიკის შესახებ, რომელიც ეხება სექსუალური ძალადობის შესახებ ჰარვი ვეინშტეინის ცნობილ ისტორიებსა და კამპანია #MeToo-ს.

საუკეთესო მედიაპროექტი

The New York Times-ის პროექტი „1619“ - ბოლო წლების ელიტური ჟურნალისტიკისა და ყველაზე მნიშვნელოვანი მედიაპროექტის ნიმუშად დასახელდა.

ყველაზე შემაშფოთებელი, მაგრამ კრიტიკულად მნიშვნელოვანი ამბავი

The New York Times-ის მასალა იმის შესახებ, თუ როგორ აღმოაჩინეს ინტერნეტსივრცეში 45 მილიონზე მეტი ფოტო და ვიდეო, რომელიც ბავშვებზე სექსუალურ ძალადობას და შევიწროებას ასახავდა.

დიდი წასვლა

ESPN-ის ლეგენდარული კომენტატორი და სპორტული ჟურნალისტი ბობ ლიმ კარიერა დაასრულა და პენსიაზე გავიდა. დებატების საუკეთესო მოდერატორები

2019 წლის დებატების საუკეთესო მოდერატორების სია ასე გამოიყურება:

MSNBC-ის რეიჩელ მედოუ, NBC News-ის ანდრეა მიტჩელი და კრისტენ ველკერი, ასევე the Washington Post-ის ეშლი პარკერი.

სამი ჟურნალისტი, რომლებმაც განსაკუთრებული ყურადღება დაიმსახურეს

  • The Miami Herald -ის ჯული ბრაუნი ჯეფრი ეპსტინის ამბის გაშუქებისთვის;
  • The New York Times-ის ჰაბერნანი პრეზიდენტ ტრამპის გაშუქებისთვის;
  • The Washington Post-ის კრეიგ უიტლოგი წიგნისთვის „ავღანეთის მასალები“.
საუკეთესო გაზეთი

წლის საუკეთესო გაზეთებად the New York Times-ი და the Washington Post-ი დასახელდა.

საუკეთესო ედიტორიალი

მას შემდეგ, რაც პრეზიდენტმა ტრამპმა თქვა, რომ ქალაქი ბალტიმორი „ვირთხებმა და მღრღნელებმა დატბორეს“ და იქ ცხოვრება არავის სურდა, უკან არც გამოცემა Baltimore Sun-მა დაიხია და აშშ-ის პრეზიდენტის ამ ნათქვამს ედიტორიალი მიუძღვნა, სადაც ნათქვამი იყო, რომ „ჯობია მეზობლად რამდენიმე ვირთხა გყავდეს, ვიდრე თავად იყო ვირთხა“.

მომზადებულია poynter.org-ის მასალის გამოყენებით
კატეგორია: რესურსები
2019 წელი ჟურნალისტიკაზე დაწერილი ახალი წიგნების სიმრავლით გამოირჩეოდა. მიმდინარე წელს ჟურნალისტების პროფესიული საქმიანობის შესახებ არაერთი საინტერესო წიგნი დაიწერა.

“მედიაჩეკერი” 10 ასეთ წიგნს გაგაცნობთ:

“საფოსტო გზავნილი” (Postgate) - წიგნი, იმის შესახებ მოგვითხრობს, თუ როგორ უღალატა Washington Post-მა საკუთარ მომხმარებელს უოთერგეითის ამბის გაშუქების დროს;

“ჩვენი ქალები ადგილზე” (Our Women on the Ground) - ამანპურის წიგნი, რომელშიც 19 არაბი ქალი ჟურნალისტი იმის შესახებ საუბრობს, რას ნიშნავს იყო ჟურნალისტი მათ სამშობლოში;

News Room-ში არ ტირიან” (There’s no Crying in Newsrooms) - წიგნი იმ გამოჩენილი ქალი ჟურნალისტების შესახებ გვიყვება, რომლებმაც ბოლო ოთხი ათწლეულის განმავლობაში მედიაორგანიზაციებში მათთვის დაწესებული ბარიერები გადალახეს;

“ჟურნალისტური კვლევების საერთაშორისო ენციკლოპედია” - (The International Encyclopedia of Journalism Studies) - ახალი, საჭირო და მნიშვნელოვანი რესურსი ჟურნალისტიკის ფაკულტეტის სტუდენტებისთვის, მკვლევარებისა და აკადემიური პერსონალისთვის;

“ჟურნალისტიკის სამყარო” (Worlds of Journalism) - წიგნი მოგვითხრობს როგორ აღიქვამენ ჟურნალისტები საკუთარ როლსა და პასუხისმგებლობას საზოგადოებაში;

“არათავისუფალი პრესა” (Unfreedom of the Press) - New York Time-ის ყველაზე გაყიდვადი ავტორისა და Fox News-ის ვარსკვლავის მარკ ლევინის წიგნი იმის შესახებ, თუ როგორ იქცა დიდი ტრადიციების მქონე, თავისუფალი ამერიკული პრესა უკონტროლო პროფესიად, რომელის მიმართაც საზოგადოებამ ნდობა და რწმენა დაკარგა;

“სამუშაო” (Working) - წიგნში პულიცერის პრემიის ორგზის მფლობელი, ცნობილი ჟურნალისტი რობერტ კარო საკუთარი ჟურნალისტური გამოცდილების შესახებ ყვება;

“დამწყები რეპორტიორები” (Cub Reporters) - წიგნი მოგვითხრობს იმის შესახებ მეცხრამეტე საუკუნის მიწურულსა და მეოცე საუკუნის დასაწყისში როგორ იყენებდნენ ბავშვების გამოსახულებებს რეალური ისტორიებისა და ფაქტების დასამახინჯებლად.

აგროჟურნალისტიკა (Agricultural Journalism) - მნიშვნელოვანი ახალი წყარო აგროჟურნალისტიკის შესახებ სტუდენტებისა და აკადემიური პერსონალისთვის;

სპორტული ჟურნალისტიკა (Sports Journalism) - წიგნი მოგვითხრობს სპორტული ამბების გაშუქების შესახებ. ამ გამოცემამ გამოცდა უკვე ჩააბარა და სტუდენტებისა და პროფესორების დიდი მოწონებაც დაიმსახურა.

მომზადებულია Bookauthority.org-ის მასალის გამოყენებით.
კატეგორია: საერთაშორისო ამბები
ჟურნალისტიკა კვლავ რჩება ერთ-ერთ ყველაზე სახიფათო პროფესიად, თუმცა აღსანიშნავია, რომ 2019 წელს შემცირებულია მოკული ჟურნალისტების რიცხვი. ეს შეფასება ორგანიზაციის “რეპორტიორები საზღვრებს გარეშე” ანგარიშს ეყრდნობა.

ანგარიშის მიხედვით, ბოლო 16 წლის განმავლობაში, 2019 წელს ჟურნალისტების მკვლელობების ისტორიულად ყველაზე დაბალი მაჩვენებელი დაფიქსირდა.

2019 წელს მსოფლიო მასშტაბით, 49 ჟურნალისტი მოკლეს (მათგან 10 პროფესიით არაჟურნალისტი, 3 კი - უბრალოდ მედიაში დასაქმებული პირი იყო), 389 ამ დრომდე საპატიმროშია (მათგან 137 პროფესიით არაჟურნალისტი, 17 კი - მედიაში დასაქმებული პირი), 57 ჟურნალისტი კი მძევლად აიყვანეს (მათგან 8 პროფესიით არაჟურნალისტი, 6 კი - მედიაში დასაქმებული პირი).  “რეპორტიორების საზღვრებს გარეშეს” ინფორმაციით, წელს არცერთი ჟურნალისტი არ დაკარგულა.

ანგარიშის მიხედვით, ჟურნალისტური საქმიანობისთვის ყველაზე სახუფათო ადგილები - სირია, იემენი და ავღანეთი, 2019 წელს ორჯერ “ნაკლებად მომაკვდინებელი” იყო. წელს სამივე ქვეყანაში ჯამში 17 ჟურნალისტი მოკლეს, ეს რიცხვი 2018 წელს 34 იყო.

მიუხედავად საერთო რიცხვის შემცირებისა, ზოგიერთ ქვეყანაში მოკლული ჟურნალისტების რაოდენობა იგივე რჩება. მაგალითად, მექსიკაში გასული წლის მსგავსად, წელსაც 10 ჟურნალისტი მოკლეს. ამასთან, 14 მოკლული ჟურნალისტით ლათინური ამერიკა ჟურნალისტებისთვის ისეთივე სახიფათო ადგილად იქცა, როგორც ახლო აღმოსავლეთი, მთელი თავისი ომების გათვალისწინებით.

2019 წლის მონაცემებით, ჟურნალისტებისთვის “ყველაზე მომაკვდინებელი” ქვეყნების ხუთეული ასე გამოიყურება: მექსიკა (10 მოკლული ჟურნალისტი), სირია (10 მოკლული ჟურნალისტი), ავღანეთი (5 მოკლული ჟურნალისტი), პაკისტანი (4 მოკლული ჟურნალისტი) და სომალი (3 მოკლული ჟურნალისტი)

ისიც უნდა აღინიშნოს, რომ ჟურნალისტებისთვის უფრო სახუფათოდ ახლა არა იმდენად საომარი ზონები, არამედ “მშვიდობიანი ქვეყნები” გახდა. მაგალითად, წელს უფრო მეტი ჟურნალისტი (59%), სწორედ ასეთ ქვეყნებში მოკლეს. ამასთან, 2%-ით გაიზარდა ჟურნალისტების გამიზნულად მკვლელობის მაჩვენებელიც.

“ჟურნალისტები საზღვრებს გარეშეს” განმარტებით, წელს განგაშის კიდევ ერთი მიზეზი დაკავებული ჟურნალისტების რიცხვია, რომელიც წინა წელთან შედარებით, 12%-ით გაიზარდა. წელს დაკავებული 389 ჟურნალისტიდან უმეტესობა სამ ქვეყანაზე - ჩინეთზე, ეგვიპტესა და საუდის არაბეთზე ნაწილდება.

იმ ქვეყნების ხუთეული, ვისაც ყველაზე მეტი დაკავებული ჟურნალისტი ჰყავს, ასეეთია: ჩინეთი (120 დაკავებული ჟურნალისტი), ეგვიპტე (34 დაკავებული ჟურნალისტი), საუდის არაბეთი (32 დაკავებული ჟურნალისტი), სირია 26 დაკავებული ჟურნალისტი და თურქეთი და ვიეტნამი (25-25 დაკავებული ჟურნალისტით).

რაც შეეხება იმ ქვეყნების ხუთეულს, სადაც მძევლად აყვანილ ჟურნალისტების ყველაზე მაღალი მაჩვენებლი ფიქსირდება, ასეთია: სირია (30 მძევლად აყვანილი ჟურნალისტი), იემენი (15 მძევლად აყვანილი ჟურნალისტი), ერაყი (11 მძევლად აყვანილი ჟურნალისტი) და უკრაინა (1 მძევლად აყვანილი ჟურნალისტი).

კატეგორია: მედიაგარემო
ტელეკომპანია “მთავარ არხს” ახალი მეწილე ჰყავს. ნიკოლოზ სისაურმა ტელეკომპანიის 3%-იანი წილი, 3 000 ლარად, საწესდებო კაპიტალში 300 000 აშშ დოლარის ოდენობის შენატანის ვალდებულებით კახაბერ ანჯაფარიძისგან იყიდა. შესაბამისი ცვლილება საჯარო რეესტრში 19 დეკემბერს აისახა.

საჯარო რეესტრის მონაცემების მიხედვით, ნიკოლოზ სისაური შპს “ტელეკომპანია საქართველოს” დირექტორია, რომლის 25-25%-იან წილებს ტელეკომპანია “რუსთავი 2-ის” ყოფილი მფლობელები ძმები ყარამანიშვილები ფლობენ.

ამ დროისთვის, საჯარო რეესტრის მონაცემების მიხედვით, “მთავარი არხის” დამფუძნებლებს შორის წილები ასე ნაწილდება: ტელევიზიის 3%-ს ნიკოლოზ სისაური ფლობს, 2.5-2.5%-იან წილებს გიორგი და მარი ანა რურუები, 2%-ს შპს “საქართველოს უნივერსიტეტი” (“საქართველოს უნივერსიტეტის” 37.5 და 12.5-%-ებს ყოფილი პრეზიდენტის, მიხეილ სააკაშვილის დედა და ბიძა - გიული და ნიკოლოზ ალასანიები ფლობენ), 39%-ს კი - კახაბერ ანჯაფარიძე. რაც შეეხება არხის გენერალურ დირექტორს ნიკა გვარამიას, იგ კვლავ აქცეიბის საკონტროლო პაკეტის - 51%-ის მფლობელია.

"მთავარი არხი" საჯარო რეესტრში 2019 წლის პირველ მარტს დარეგისტრირდა. დაფუძნებისას მას "კომედი არხი" ერქვა, 15 აგვისტოს კი მას სახელი და მფლობელები შეეცვალა და გახდა მთავარი არხი. პირველ ეტაპზე არხს მხოლოდ ორი მფლობელი ნიკა გვარამია (51%) და კახაბერ ანჯაფარიძე (49%) ფლობდა. ეს უკანასკნელი, საჯარო რეესტრის მონაცემების მიხედვით, შპს “ინტერ მედია პლიუსის” 30%-იანი წილის მესაკუთრეცაა.
კატეგორია: ეთიკა
Fake News-ები და ოპონენტების ე.წ. “გაშავების პოლიტიკა”, როგორც ოპოზიციის პოლიტიკური ბრძოლის იარაღი - სწორედ აღნიშნულ კონტექსტში განიხილა ტელეკომპანია “იმედმა” 24 დეკემბერს ტოქშოუ “არენაში” სოციალური ქსელის Facebook-ის განცხადება და ატლანტიკური საბჭოს ანგარიში, რომელშიც ხელისუფლების მხრიდან ე.წ. ტროლებისა და ბოტების გამოყენებაზე იყო საუბარი. გადაცემაში თემაზე ისე იმსჯელეს, რომ ამ კონტექსტში მხოლოდ ოპოზიციის როლი გამოკვეთეს და მმართველი გუნდის წინააღმდეგ ყალბი ამბების გავრცელებაშიც სწორედ ისინი დაადანაშაულეს.

აღნიშნულზე სასაუბროდ სტუდიაში “ქართული ოცნების” მიმართ ლოიალურად და ოპოზიციის მიმართ კრიტიკულად განწყობილი პირები იყვნენ მიწვეულნი, საპირისპირო პოზიცია კი წარმოჩენილი არ იყო. ასე მაგალითად, თემაზე რეჟისორმა გოგა ხაინდრავამ, ანალიტიკოსმა ამირან სალუქვაძემ, ყოფილმა დეპუტატმა ხათუნა ხოფერიამ, ჟურნალისტმა გიორგი პაპუაშვილმა, იმედის წამყვანმა გურამ ნიკოლაიშვილმა, ახალგაზრდული ცენტრის დამფუძნებელმა ზურაბ ქადაგიძემ, კინოკრიტიკოსმა და PosTv-ს წამყვანმა ბაჩო ოდიაშარიამ და ჟურნალისტმა ნუგზარ რუხაძემ ისაუბრეს.

დისკუსიის დაწყებამდე ეთერში სიუჟეტი გავიდა, რომელიც ოპოზიციის მიერ სიცრუისა და ყალბი ამბების გამოყენების ხელოვნებას ეხებოდა და აღნიშნული იყო, რომ ოპოზიციის მხრიდან პოლიტიკური “მანიპულაციების მთელი ხელოვნება ყველაზე თვალსაჩინო 2018 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების დროს გახდა, როდესაც “ნაციონალური მოძრაობის” მიერ დაქირავებულმა რუსმა პიარტექნოლოგმა შკრიალოვმა პოლიტიკურად ყველაზე ბინძური და მთლიანად სიცრუეზე აგებული საარჩევნო კამპანია დაგეგმა”.

ითქვა ისიც, რომ “ზურაბიშვილის წინააღმდეგ “ნაციონალური მოძრაობის” ლიდერების უსაფუძვლო ბრალდებების პარალელურად, სოციალურ ქსელში ასობით ყალბი გვერდიც გამოჩნდა, რომელიც დამოუკიდებელი კანდიდატის წინააღმდეგ შეურაცხმყოფელ და ცრუ ინფორმაციას მთელი საარჩევნო კამპანიის დროს ავრცელებდა. რატომღაც მთელ ამ ბინძურ კამპანიას არც ოპოზიცია შეუწუხებია და არც არასამთავრობო ორგანიზაციები. მეტიც სოციალურ ქსელში დღემდე ასობით გვერდი იძებნება, რომლებიც ყალბ ინფორმაციასა და სიძულვილის ენას ყოველდღიურად ავრცელებს. თუმცა რატომღაც ეს გვერდები ვითომ დამოუკიდებელი დამკვირვებლების, ავტორიტეტული საერთაშორისო ორგანიზაციების და ფეისბუკის ყურადღების მიღმა რჩება”.

იმის საილუსტრაციოდ კი, რომ Facebook-მა მხოლოდ “ქართულ ოცნებასთან” აფილირებული ანგარიშები და გვერდები არ წაშალა, სიუჟეტში ხაზი გაუსვეს აშშ-ის პრეზიდენტის მხარდამჭერი გვერდის წაშლასაც. საუბარია ტრამპის მხარდამჭერ გვერდზე, 55 მილიონი გამომწერით. ასევე, თქვეს, რომ CNN-ის მიერ ახლახან გავრცელებული ინფორმაციის თანახმად, Facebook-მა მხოლოდ გასულ წელს ხუთ მილიარდზე მეტი ანგარიში დახურა.

altამის შემდეგ, საუბარი სტუდიაში, სტუმრებთან ერთად გაგრძელდა. დისკუსიის მთავარი ხაზი დეზინფორმაციასა და ყალბი ამბების გავრცელებაში ოპოზიციის დადანაშაულება იყო. რეჟისორმა გოგა ხაინდრავამ ოპოზიციას “ერთი დიდი სიცრუის სამყარო” უწოდა და თქვა, რომ “ნაციონალურმა მოძრაობამ” სიცრუის გავრცელება ჯერ კიდევ 2008 წლის აგვისტოს ომის დროს დაიწყო, როდესაც “საქართველოს ომში გამარჯვება აზეიმა”. მანვე Facebook-ს “შეუმდგარი ადამიანებისა” და “დაფარული ვნებების სამყარო” უწოდა და თქვა, რომ “ის რაც მოხდა, გვერდების წაშლა, არის “ნაციონალური მოძრაობის” მიერ განხორციელებული”.

“ასწრებენ ხოლმე მოვლენებს. ეს დაგეგმილი იყო წინასწარ, წინ უსწრებენ ხოლმე მოვლენებს და ამით საკუთარ თავს აჩენენ”, - დასძინა მანვე.

“პირველი მძლავრი ორგანიზებული ტროლინგის” შექმნაში “ნაციონალური მოძრაობის” დამსახურებაზე ისაუბრა ყოფილმა დეპუტატმა ხათუნა ხოფერიამაც, რომელიც ასევე მტკიცებით ფორმაში ამბობდა, რომ ჯერ კიდევ წლების წინ ტროლების სახით მხოლოდ შსს-ს 500 ადამიანი ჰყავდა დასაქმებული და რომ “ნაციონალურმა მოძრაობამ” თავის დროზე ეს სამსახურები ძალიან კარგად ამუშავა. იგი გოგა ხაინდრავას მოსაზრებას დაეთანხმა და დაადასტურა, რომ Facebook-ის მიერ წაშლილი ანგარიშების უკან სწორედ “ნაციონალური მოძრაობის” წევრები იდგნენ.

იმავე პათოსით გაგრძელდა საუბარი სხვა სტუმრებთანაც. ითქვა, რომ “ოპოზიცია სხვადასხვა მიმართულებით ანტისამთავრობო ნარატივს ქმნის და ამის გასამყარებლად Fake News-ს იყენებს. ასევე, იმის საჩვენელად, რომ Facebook-ის განცხადება და ატლანტიკური საბჭოს ანგარიში, შესაძლოა, მთლად ლეგიტიმური არ იყოს, გადაცემაში რამდენჯერმე აღინიშნა, რომ Facebook-ს გაუქმებული გვერდების შესახებ ინფორმაცია ადგილობრივმა რესურსმა მიაწოდა, რომ ატლანტიკური საბჭოს ანგარიში, ასევე საქართველოს ორი მოქალაქის ნამუშევარი, რომლიდანაც ერთი ეთო ბუზიაშვილი უშიშროების საბჭოს ყოფილი მდივნის გიგა ბოკერიას თანამშრომელი იყო.

გადაცემაში ასევე ვრცლად ისაუბრეს სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ 23 დეკემბერს გამოქვეყნებულ განცხადებაზეც. სახელმწიფო დეპარტამენტის განცხადების “სათავისოდ” თარგმანში ოპოზიცია დაადანაშაულეს და თქვეს, რომ მათ “მორიგი სიცრუე საზოგადოების წინაშე ისე შეთხზეს, რომ ამის გამო მინიმალური უხერხულობაც კი არ უგრძვნიათ”.

altგარდა ამისა, ამ კონტექსტში განხილვის საგანი ონლაინგამოცემა “ტაბულას” მიერ სახელმწიფო დეპარტამენტის განცხადების თარგმანის ერთი ნაწილიც გახდა. კერძოდ, სიტყვა “Urge”-ის თარგმანში ტაბულას “დაჟინებით მოწოდება” აქვს გამოყენებული, რაც საქართველოში აშშ-ის საელჩოს მიერ გავრცელებულ ოფიციალურ განცხადებაში არ გვხვდება. აღნიშნული კი, წამყვანის შეფასებით “ტაბულამ” ტექსტის შინაარსის გამძაფრებისთვის მოიმოქმედა.

მიუხედავად იმისა, რომ გადაცემის ერთ-ერთი სტუმარი ინგლისური ენის სპეციალისტი და ჟურნალისტი ნუგზარ რუხაძეც ამბობს, რომ ამ სიტყვას ინგლისურში სხვადასხვა სემანტიკური დატვირთვა აქვს და ერთ-ერთი შეიძლება იყოს “დაჟინებით მოთხოვნაც”, იგი იქვე განმარტავს, რომ ასეთი ტიპის ტექსტებში ის უნდა ითარგმნოს, როგორც უბრალოდ “მოწოდება”.

სიტყვა Urge, რომ “დაჟინებით მოთხოვნად, მოწოდებად” შეიძლება ითარგმნოს, ეს სიტყვის სხვადასხვა ლექსიკონში მარტივი გადამოწმებითაც შეიძლება რომ დადგინდეს. ამასთან, არის მეორე მხარეც, რომელიც ამბობს, რომ როდესაც დიპლომატიურ ენაზე სათქმელისთვის მეტი სიმძაფრის შეძენა სურთ, მითითებულ სიტყვას სწორედ ამ დროს იყენებენ. ამ მიმართლებით მსჯელობა კი გადაცემაში არ ყოფილა.

ასევე აღსანიშნავია, გადაცემის ინტერაქტივიც, რომლის კითხვაც ასე იყო ფორმულირებული: “ვისი პოლიტიკური იარაღია ფეიკნიუსი - ხელისუფლების თუ ოპოზიციის?” რომელზეც მაყურებლების 82.2%-მა უპასუხა, რომ ოპოზიციის.

altგადაცემის მეორე ნაწილში სტუდიას პარლამენტის ყოფილი თავმჯდომარე ირაკლი კობახიძე სტუმრობდა, რომელმაც ქვეყანაში 2019 წელს განვითარებული მოვლენები შეაფასა. აღსანიშნავია, რომ მასთან საუბარმა კრიტიკული კითხვების გარეშე ჩაიარა. მასთან არც ხელისუფლების მხრიდან ე.წ. ტროლებისა და ბოტების გამოყენების შესახებ თქმულა რამე. პირიქით, კობახიძემაც სიცრუისა და ყალბი ამბების გავრცელებაში ოპოზიცია დაადანაშაულა. წამყვანი კი მისგან მხოლოდ იმით დაინტერესდა, ოპოზიციის მიერ მოწყობილი ღვარძლის საპასუხოდ ხომ არ იგეგმება რაიმე საკანონმდებლო რეგულაცია.

გადაცემაში ყალბი ამბების გავრცელებაში სრულად ოპოზიციის დადანაშაულებით იქმნებოდა შთაბეჭდილება, რომ გადაცემის ავტორებისა და წამყვანების მიზანი არა საკითხზე ჯანსაღი დისკუსიის გამართვა და დაფიქსირებულ პრობლემაზე საუბარი და გამოსავლის ძიება, არამედ “ქართული ოცნების” ხელისუფლების გამართლება და მისი იმიჯის გაპატიოსნება იყო.
კატეგორია: საერთაშორისო ამბები

ტაილანდური ტელეარხის Voice TV-ს ჟურნალისტს, სუჩანე კლოიტრეს, Twitter-ზე გამოქვეყნებული სტატუსის გამო, ცილისწამებაში დასდეს ბრალი და ორწლიანი პატიმრობა მიუსაჯეს. 

როგორც reuters.com წერს,  ჟურნალისტის პოსტი ქათმის ფერმაში არსებული მძიმე სამუშაო პირობების შესახებ მიანმარელი მიგრანტების პრეტენზიას ეხებოდა. საუბარია 2016 წელს მომხდარ ამბავზე,  როდესაც მუშებმა მათი პრეტენზიები ტაილანდის ადამიანის უფლებათა ეროვნულ კომისიას განუცხადეს.  იმ პერიოდისაა ჟურნალისტის პოსტიც, რომელიც ახლა ტვიტერზე აღარ იძებნება. 

თავის დროზე ფერმის ხელმძღვანელებმა ცილისწამების შესახებ სასამართლო დავა 20 ჟურნალისტისა და სამოქალაქო აქტივისტის წინააღმდეგ დაიწყეს. პროცესები ორი წლის განმავლობაში მიმდინარეობდა.

ამ საქმეზე ასეთ მკაცრ გადაწყვეტილებას ჟურნალისტი არ ელოდა: "გაოგნებული ვარ, არ ველოდი, რომ სასამართლო ასეთი მკაცრი იქნებოდა", - უთხრა როიტერს გადაწყვეტილების შემდეგ ჟურნალისტმა, რომელმაც დაამატა, რომ წუხს თავისი 8 თვის ჩვილის ბედის გამო.

სუჩანე კლოიტრე საქართველოში რამდენიმე კოლეგა ჟურნალისტის ნაცნობია. მათი საშუალებით "მედიაჩეკერი" ჟურნალისტს დუკავშირდა და დეტალების დაზუსტება სცადა.  სუჩანე კლოიტრემ, რომელიც ახლა საპატიმროში არ იმყოფება და გირაოს საფუძველზე არის გამოშვებული ციხიდან (ეს არის შესაძლებელი მათი კანონმდებლობის მიხედვით, ვიდრე საქმეზე უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება არ გახდება ცნობილი), "მედიაჩეკერს" უთხრა, რომ სასამართლოზე საუბარი მათ ქვეყანაში ძალიან საფრთხილოა, შესაძლოა კრიტიკად ჩათვალონ, ამიტომ, ბევრს ვერაფერს გვეტყვის.  ადვოკატთან კონსულტაციის შემდეგ,  მან მხოლოდ ის დაგვიზუსტა, რომ აპირებენ სასამართლოს გადაწყვეტილება გაასაჩივრონ. 

მისი ადვოკატის ვარაპონ უთაირანგსის თქმით, „ცილისწამება არ არის მძიმე დანაშაული, მით უმეტეს, რომ მანამდე მას საერთოდ არანაირი დანაშაული არ ჰქონია ჩადენილი. ამიტომ თუ ყველა ინსტანციის სასამართლო მას საბოლოოდ დამნაშავედ სცნობს, გამოსაცდელი ვადა უნდა მისცენ”.

ადვოკატი ამბობს, რომ ჟურნალისტთან ერთად მისი უდანაშაულობის დასამტკიცებლად ბოლომდე აპირებს ბრძოლას.




alt


"ლოპბურის პროვინციაში ბეტარგოს ყოფილ მეურნეობაში ფერმის მეპატრონეს უზენაესმა სასამართლომ 1.7 მილიონი ბატის (ფულის ერთეული ტაილანდში) გადახდა დაავალა 14  მიანმარელი მუშის მონობის საკომპენსაციოდ", - ეწერა სუჩანეს ამ ტვიტში,  რომლის გამოც მის წინააღმდეგ ცილისწამების ბრალდებით საქმე აღძრეს..  ახლა ეს ტვიტი აღარ იძებნება, რადგან ჟურნალისტის ანგარიში ტვიტერზე დახურულია.