კატეგორია: საერთაშორისო ამბები
გასული წლის ოქტომბერში, საკუთარი ხელისუფლებისადმი კრიტიკულად განწყობილი არაბი ჟურნალისტის ჯამალ ხაშოგის მკვლელობის საქმეზე დაკავებული 11 პირიდან ხუთ ბრალდებულს საუდის არაბეთის სასამართლომ სიკვდილით დასჯა, სამს 24 წლიანი პატიმრობა მიუსაჯა, დანარჩენი სამი კი - უდანაშაულოდ ცნო. ინფორმაციას დასავლური მედია ავრცელებს.

ჯამალ ხაშოგი 2018 წლის 2 ოქტომბერს სტამბოლში მდებარე არაბეთის საკონსულოში შევიდა და მას შემდეგ გაუჩინარდა. თავდაპირველად, საუდის არაბეთი ჟურნალისტის გაუჩინარებაში ქვეყნის რაიმე ფორმით ჩართულობას ორი კვირის განმავლობაში უარყოფდა და ამბობდა, რომ ხაშოგი საკონსულოდან ცოცხალი გავიდა.

თუმცა, მას შემდეგ, რაც თურქეთმა ოფიციალურად განაცხადა, რომ ჟურნალისტი საკონსულოში მოკლეს და მისი გვამი გაანადგურეს, საუდის არაბეთი საერთაშორისო თანამეგობრობის დიდი წნეხის ქვეშ მოექცა და იძულებული გახდა, რომ ჟურნალისტის მკვლელობა ოფიციალურად დაედასტურებინა.

კატეგორია: საერთაშორისო ამბები
CNN-მა 2017 წლის ექსკლუზიურ მასალას, რომელშიც ნათქვამი იყო, რომ თითქოს ფედერალური საგამოძებო ბიურო (FBI) პრეზიდენტ ტრამპის საარჩევნო კამპანიის ხელმძღვანელს პოლ მანაფორტს უთვალთვალებდა, სარედაქციო შენიშვნა დაურთო და განმარტა, რომ მათ მიერ გავრცელებული ინფორმაცია არასწორი იყო. “დეკემბრის დასაწყისში იუსტიციის დეპარლამენტის გენერაურმა ინსპექტორიმა დონალდ ტრამპის საარჩევნო კამპანიაში რუსეთის ჩარევის შესახებ ანგარიში გამოაქვეყნა. ანგარიში FBI-ის მიერ პოლ მანაფორტის თვალთვალის შესახებ სრულიად საწინააღმდეგოს ამბობს და მასში ნათქვამია, რომ საგამოძიებო ბიუროს ამისთვის ნებართვა არ ჰქონია. თუმცა, ჩვენ იმის შესახებ ინფორმაცია ითხოვა თუ არა FBI-მ მსგავსი ნებართვა შესაბამისი უწყებისგან, არ გვაქვს”, - ნათქვამია CNN-ს სარედაქციო შენიშვნაში.

იმის გამო, რომ CNN-მა არასწორ მასალას მხოლოდ სარედაქციო შენიშვნა დაურთო, იგი არ ჩაასწორა და შეცდომისთვის ბოდიში მკაფიოდ არ მოიხადა, იგი სხვა გამოცემების კრიტიკის ობიექტი გახდა.

The Washington Post-ის მედიაკრიტიკოსმა ერიკ ვემპლმა განაცხადა: “ვისაც უნდა დაეწერა ეს სარედაქციო შენიშნვნა, ის სარედაქციო პოლიტიკის საერთო პრინციპების დარღვევაა. მხოლოდ იმის თქმა, რომ მოთხრობილი ამბავი საგამოძიებო ბიუროს ანგარიშით არ დადასტურდა, ახალი ამბების როლის უგულებელყოფა - სიმართლის გაძარცვა და ამის მკითხველისთვის მინდობა, არასწორი საქციელია”.

წყარო: imediaethics.org
კატეგორია: ეთიკა
17 დეკემბერს, დაახლოებით 20:20 საათზე, გავრცელდა ინფორმაცია, რომ 15 წლის მოზარდი, რომელმაც სავარაუდოდ, პოლიციის  მხრიდან ზეწოლის გამო 12 დეკემბერს თვითმკვლელობა სცადა, გარდაიცვალა. გამოძიება მას ერთ-ერთი კერძო სკოლის კედელზე წარწერის გაკეთებას ედავებოდა.  

მოზარდის გარდაცვალების შესახებ ინფორმაცია სწორედ მაშინ გავრცელდა, როდესაც მაუწყებლების დღის მთავარი საინფორმაციო გამოშვებები ან უკვე პირდაპირ ეთერში იყო ან საეთეროდ ემზადებოდნენ. “მედიაჩეკერი” მათ მიერ ამბის გაშუქების ტენდენციას დააკვირდა.

მომხდარი ტრაგედიის გაშუქებით დაიწყო მთავარი საინფორმაციო გამოშვება “მთავარმა არხმა”.  საღამოს ეთერში აქტიურად გაშუქდა საგამოძიებო და სახელისუფლებო ორგანოებთან დაგეგმილი სპონტანური სოლიდარობის აქციებიც. ამასთან, მოზარდის გარდაცვალება ერთ-ერთი მთავარი თემა იყო ტოქშოუ "ღამის მთავარშიც".

იმავე რეჟიმში მუშაობდნენ ტელეკომპანიები - “ფორმულა” და “TV პირველი”.  "ფორმულამ" მოზარდის გარდაცვალების შესახებ ამბავი ჯერ დღის მთავარი საინფორმაციო გამოშვებით დაფარა, შემდეგ კი, თემაზე დისკუსია ტოქშოუ “პოლიტიკის ფორმულაში" განაგრძო. ამავე გადაცემაში შემოგვთავაზეს ჩართვები სოლიდარობის აქციებიდან.

იმ დროს, როდესაც ტრაგედიის შესახებ გახდა ცნობილი, “TV პირველის” ეთერში გადაცემა “რეაქცია” გადიოდა. არხის მაყურებელმა მომხდარის შესახებ პირველად სწორედ აქედან გაიგო. ამავე გადაცემაში დაიფარა სოლიდარობის აქციებიც. ამასთან, დღის მთავარი საინფორმაციო გამოშვების დიდი ნაწილი სწორედ მოზარდის გარდაცვალების შესახებ ამბავს დაეთმო. ამავე თემაზე გაგრძელდა დისკუსია ტოქშოუ “ღამის ამბებშიც”.

რაც შეეხება საზოგადოებრივ მაუწყებელს, “პირველმა არხმა” მომხდარის შესახებ მაყურებელს მთავარი საინფორმაციო გამოშვების დაახლოებით 38-ე წუთზე, მეექვსე ამბად, მოკლე ინფორმაციის სახით ამცნო.  გადაცემის მიწურულს კი მაყურებელს მომხდარზე სახელმწიფო ინსპექტორის აპარატში გამართული ბრიფინგი შესთავაზა, სადაც ინსპექტორმა საზოგადოებას საქმის გამომძიებლის დაკავების შესახებ ამცნო.

ამის შემდეგ ეთერში სერიალი “იდეალური დედა” გავიდა. მისი დასრულების შემდეგ საეთერო დრო ტოქშოუ “თავისუფალ ხედვას” დაეთმო, რომელიც სწორედ ამ ამბის შესახებ ჟურნალისტის ჩართვით გაიხსნა. ამის შემდეგ, გადაცემის წამყვანმა, არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების მიმართულებით სისტემურ პრობლემაზე გაამახვილა ყურადღება და თქვა, რომ საქმე მხოლოდ ერთი გამომძიებლის დაკავებით არ უნდა დასრულდეს. 

მოზარდის გარდაცვალებით დაიწყო დღის მთავარი საინფორმაციო გამოშვება ტელეკომპანია „რუსთავი 2-მაც“, გადაცემის დასასრულს კი, ამავე თემაზე სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის უფროსის ბრიფინგი შემოგვთავაზა. ამის შემდეგ, ეთერში იუმორისტული შოუ „გააცინე და მოიგე“ გავიდა. შემდეგ ეთერი ტელესერიალითა და მხატვრული ფილმით გაგრძელდა.

ამბის შესახებ დღის მთავარ საინფორმაციო გამოშვებაში ასევე მოკლე ინფორამციის სახით მიიღო ინფორმაცია “საზოგადოებრივი მაუწყებლის” “აჭარის ტელევიზიის” მაყურებელმა. ამის შემდეგ ეთერი ჯერ სერიალს, შემდეგ კი - დოკუმენტურ ფილმს დაეთმო.

მოზარდის გარდაცვალებისა და მომხდარის სავარაუდო მიზეზების შესახებ მთავარ საინფორმაციო გამოშვებაში ორი ჩართვის სახით უამბო მაყურებელს ტელეკომპანია “იმედმა”. გადაცემის დასრულების შემდეგ, ეთერში თურქული სერიალი “ერთხელ ჩუკუროვაში” გავიდა. სერიალს ყოველკვირეული ტოქშოუ “არენა” მოჰყვა, რომლის მთავარი თემაც 14 დეკემბერს "ქართული ოცნების" მიერ გამართული აქცია/კონცერტი და ოპოზიციის მიერ მისი დისკრედიტაციის მცდელობა იყო.

მიუხედავად იმისა, რომ გადაცემა პირდაპირი ეთერის ფორმატში გადის, დასაწყისში წამყვანებს არც მოზარდის გარდაცვალების შესახებ უთქვამთ და  არც საპროტესტო აქციების. აღნიშნულის შესახებ კითხვა არც დედაქალაქის მერისა და "ქართული ოცნების" გენერალური მდივნისთვის კახა კალაძისთვის დაუსვამთ, რომელიც გადაცემაში "ოცნების" აქციის შესახებ სასაუბროდ იყო მიწვეული.

altმოზარდის გარდაცვალებას, წამყვანების ძალისხმევის გარეშე, თავად კახა კალაძე გამოეხმაურა, მომხდარის გამო მწუხარება გამოთქვა და გარდაცვლილის ოჯახს მიუსამძიმრა. გადაცემის ერთ-ერთმა წამყვანმა ვაკა გორგილაძემ მომხდარზე ყურადღება მხოლოდ ამის შემდეგ გაამახვილა და უბრალოდ თქვა, რომ სამძიმარს ისინიც უერთდებიან. მისი მხრიდან საკითხზე დისკუსიის გაგრძელების მცდელობა არ ყოფილა.

აღსანიშნავია გადაცემის ინტერაქტივიც, რომლის კითხვაც ასე იყო ფორმულირებული - “14 დეკემბრის ღონისძიება იყო თუ არა მოსახლეობის მხარდაჭერა "ქართული ოცნების" მიმართ?” ინტერაქტივის შედეგების მიხედვით, კითხვაზე დადებითი პასუხი 90%-ზე მეტმა გასცა.

“არენის” შემდეგ გვიანი ეთერი უკვე ტოქშოუ “SWOT ანალიზს” დაეთმო, რომლის სტუმარიც ზემოთ ხსენებული გადაცემის წამყვანი, სოციოლოგი ვაკა გორგილაძე, დისკუსიის საგანი კი - ქართული სოციოლოგიის SWOT ანალიზი იყო.
კატეგორია: საერთაშორისო ამბები
კანადურმა გაზეთმა The Comox Valley Record-მა სარეკლამო ფოტოსტვის, სადაც მან მკითხველს ამცნო, რომ პატარებთან ფოტოს გადასაღებად “სატანა” ემზადებოდა, ბოდიში მოიხადა.

აღმოჩნდა, რომ სარეკლამო ბანერზე “სანტა” უნდა დაბეჭდილიყო, თუმცა მექანიკური შეცდომის გამო მკითხველს უცნაური მასპინძლის შესახებ ამცნეს.

“დაბეჭდილი ფოტო სოციალური მედიის საშუალებით ფართოდ გავრცელდა და გაზეთმა გამოჩენილი უყურადღებობის გამო დამსახურებული საყვედური მიიღო. განცხადების დაბეჭდვის თანხმობა სარეკლამო მასალის გადამოწმების შემდეგ, სარეკლამო დეპარტამენტმა გასცა და ამას ჩვენი მხრიდან გამართლება არ აქვს. მომავალში მსგავსი აღარ განმეორდება”, - განაცხადეს გამოცემაში.

ამასთან, მკითხველთან ერთად, გაზეთმა რეკლამის დამკვეთსაც მოუბოდიშა.

“ეს ჩვენი - სარედაქციო და სარეკლამო დეპარტამენტის პასუხისმგებლობაა, რომ იმ ინფორმაციის სიზუსტე და აკურატულობა გადავამოწმოთ, რომელსაც ვავრცელებთ”, - განმარტეს გაზეთში.

წყარო: imediaethics.org
კატეგორია: ეთიკა
ოპოზიციის მიერ “დაცინვის” ობიექტად ქცეული და “დაშინებულებად” მონათლული ათიათასობით ადამიანი, რომელიც “ევროპულ ოჯახში დაბრუნების” სურვილის დადასტურების მიზნით, 14 დეკემბერს თავისუფლების მოედანზე შეიკრიბა - სწორედ ამ კონტექსტში გააშუქა ტელეკომპანია “იმედმა” კვირის შემაჯამებელ გადაცემაში “იმედის კვირა” “ქართული ოცნების” მიერ ორგანიზებული აქცია-კონცერტი, რომელზე დასასწრებადაც მმართველმა გუნდმა საჯარო სტრუქტურებში, სსიპ-ებსა და ააიპ-ებში დასაქმებულები, ასევე საჯარო სკოლებისა და ბაღების პერსონალი რეგიონებიდან ორგანიზებულად ჩამოიყვანა.

გადაცემის წამყვანმა დასაწყისშივე განმარტა, რომ 14 დეკემბერს “თავისუფალების მოედანი 150 000 ადამიანის თავშეყრის ადგილად იქცა”, ისე, რომ არ განუმარტავს კონკრეტულად რა მონაცემს ეყრდნობოდა. მანვე ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ოპოზიციამ აქციაზე შეკრებილ მოქალაქეებს დასცინა, მათ იძულებით ჩამოყვანილები უწოდა და შეკრების ზუსტად ის სცენარი განიხილა, რომელსაც “ნაციონალური მოძრაობა” მმართველობის დროს თავად იყენებდა და დაუმორჩილებლებს სამაგალითოდ სჯიდა - სახლში ან ციხეში უშვებდა”.

ღონისძიებაზე მისული ადამიანების სიმრავლეზე ყურადღება სიუჟეტში ჟურნალისტმაც გაამახვილა და თქვა, რომ “ქართული ოცნების” მმართველობის მეშვიდე წელს, მმართველი გუნდის მიერ ორგანიზაებულ ღონისძიებას 2012 წლის მსგავსად კვლავ ათიათასობით მოქალაქე შეუერთდა. მანვე განმარტა, რომ ოცნების ახალგაზრდული ფრთის მიერ ორგანიზებულ ღონისძიებაზე, რეგიონებიდან მოქალაქეების ტრანსპორტირება, რომ უზრუნველყოფილი იქნებოდა, ეს “ღონისძიებამდე საგანგებო ბრიფინგზე ითქვა”.

ჟურნალისტს სიუჟეტში არ უსაუბრია საჯარო მოხელეებზე “ქართული ოცნების” წარმომადგენლების მხრიდან განხორციელებულ შესაძლო ზეწოლასა და მუქარის ფაქტებზე, რომლის შესახებაც აქციამდე ერთი კვირის განმავლობაში, არაერთი ინფორმაცია გავრცელდა. ამასთან, აღნიშნულის შესახებ განცხადება აქციამდე ერთი კვირით ადრე, არასამთავრობო ორგანიზაციებმა და სახალხო დამცველმაც გაავრცელეს და მმართველ პარტიას მოქალაქეებზე ზეწოლისა და იძულების ნებისმიერი ფორმების აღკვეთისკენ მოუწოდეს.

ამასთან, სიუჟეტში აქციის მონაწილეების ისეთი კომენტარები იყო წარმოდგენილი, სადაც ყველა ამბობდა, რომ ისინი ღონისძიებაზე საკუთარი სურვილით მივიდნენ და დაძალებას ადგილი არ ჰქონია. ეს მაშინ, როდესაც სხვა ტელეკომპანიების მიერ ჩაწერილი რესპონდენტები ღიად ამბობდნენ, რომ ისინი აქციაზე ადგილობრივი თვითმმართველობების დავალებით, ორგანიზებულად ჩამოიყვანეს. აგრეთვე, მათმა დიდმა ნაწილმა არ იცოდა ის, თუ რა ღონისძიებას ესწრებოდნენ და რას ზეიმობდნენ. ტელეკომპანია “იმედის” სიუჟეტში ვერცერთი ასეთი კომენტარი ვერ მოხვდა.

გუშინვე “იმედმა” ტელეკომპანია “მთავარი არხი” ტყუილსა და “პოლიტიკურ სპექტაკლშიც” დაადანაშაულა. კერძოდ, “მთავარმა არხმა” აქციის დღეს ერთ-ერთი ქალის კომენტარი გაუშვა, სადაც ჩანს, რომ სავარაუდოდ “ქართული ოცნების” მხარდამჭერი აქციაზე არმოსვლისთვის ერთ-ერთ მოქალაქეს სამსახურის დაკარგვით ემუქრება. “იმედის” მასალიდან გავიგეთ, რომ აღნიშნული ქალი უმუშევარია და იგი “მითუმეტეს არ არის დასაქმებული ქუთაისის გამგეობაში”, როგორც “მთავარი არხის” მიერ გავრცელებულ ინფორმაციაში ითქვა.

ჟურნალისტი იქვე ამბის საეჭვო დეტალებზე საუბრობს და ამბობს, რომ “მთავარი არხის” ჟურნალისტმა ქალს რატომღაც არცერთი კითხვა არ დაუსვა, მიუხედავად იმისა, რომ ესმოდა თუ როგორ ემუქრებოდა იგი “თავის თანამშრომლებს სამსახურის დაკარგვით”. აგრეთვე იგი განმარტავს, რომ “ამ ხარისხის ხმის ჩაწერა, ამ მანძილიდან რაც ჩვენ კადრში ვნახეთ”, წარმოუდგენელია. “იმედმა” იმის დასტურად, რომ “მთავარი არხის” მიერ გავრცელებული ინფორმაცია სიმართლეს არ შეესაბამება, მხოლოდ “მთავარი არხის” კადრში მოხვედრილი ქალის სიძის კომენტარი შემოგვთავაზა, რომელიც ჟურნალისტთან სატელეფონო საუბრისას ამბობს, რომ მისი სიდედრი “თავის ბიძაშვილს ეღადავებოდა”. სიძისვე თქმით, მათ “მთავარ არხს” ვიდეოს წაშლაც სთხოვეს, თუმცა უშედეგოდ.

"იმედის" ცნობით, თავად ქალი ტელეკომპანია “იმედთან” ინტვერვიუზე უარს ამბობს. დედის სურვილის გათვალისწინებით, იმავე აზრზეა მისი შვილიც, რომელიც “იმედისავე” ინფორმაციით ტელეკომპანია “ფორმულაშია” დასაქმებული. სიუჟეტში არ იყო წარმოჩენილი “მთავარი არხის” პოზიცია. არც ის იყო განმარტებული, რომ ტელეკომპანიას ამის მცდელობა ჰქონდა და უარი მიიღო. “მედიაჩეკერთან” საუბრისას “მთავარი არხის” საინფორმაციო სამსახურის უფროსი ნოდარ მელაძე “იმედის” მიერ ამბის მსგავს ინტერპრეტაციას პასკვილს უწოდებს და ამბობს, რომ კადრი არხის ოპერატორმა გადაიღო და ის მხოლოდ ტელევიზიაში ამბის “გადაგორების” შემდეგ აღმოაჩინეს. მისივე განმარტებით, ჟურნალისტმა, რომელიც მთავარი არხის კადრშივე ჩანს სავარაუდო მუქარის ავტორს კითხვებით სწორედ ამიტომ ვერ მიმართა. მისივე თქმით, მათ აღნიშნული ქალის პოვნის მცდელობა ჰქონდათ, თუმცა ვერ იპოვეს.

მელაძისვე განმარტებით, არხს რომ რაიმე სცენის წინასწარ დადგმის სურვილი ჰქონოდა, ამას ისეთი ფორმით გააკეთებდნენ, რომ კადრში ქალის სახე საერთოდ არ გამოჩნდებოდა და სხვა არხის მიერ მისი იდენტიფიცირება ასე მარტივი არ იქნებოდა. რაც შეეხება სუფთა ხმას, მელაძის თქმით, ის “senheiser 4G მიკროფონის” დამსახურებაა.

მელაძე ადასტურებს, რომ ქალის ოჯახის წევრებმა არხს ვიდეოს წაშლა ნამდვილად სთხოვეს, თუმცა იქიდან გამომდინარე, რომ მან “მთავარ არხს” სანაცვლოდ შეთავაზებულ ინტერვიუზე უარი უთხრა, რედაქციამ ჩანაწერი არ აიღო. “საჯარო სივრცეში მოპოვებული ვიდეო იყო და ვფიქრობ, რომ არ უნდა წაგვეშალა”, - ამბობს “მედიაჩეკერთან” საუბრისას მელაძე.

მოვლენების მსგვავსი ცალმხირივი რაკურსით წარმოჩენა ქმნიდა შთაბეჭდილებას, რომ “იმედის” მიზანი საზოგადოებისთვის სწორედ იმის ჩვენება იყო, რომ “ოცნების” მიერ ორგანიზებულ აქციაზე დაძალებით არავინ მისულა და არა ამბის ობიექტურად და მრავალმხრივ კონტექსტში წარმოჩენა.
კატეგორია: მედიაგარემო
“ჟურნალისტები მტრები არ არიან” - ამ გზავნილით უპასუხა ამერიკის შეერთებული შტატების 300-ზე მეტმა გამოცემამ 2018 წლის აგვისტოში პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის მხრიდან მედიაზე გახშირებულ თავდასხმებს. გაზეთ “Golden Globe-ის” ინიციატივით, პროტესტის ნიშნად ქვეყნის მასშტაბით დიდმა და მცირე ზომის რედაქციებმა იდენტური შინაარსის სარედაქციო სვეტები დაბეჭდეს, რომელშიც საზოგადოების განვითარებაში მედიის დადებით როლსა და მნიშვნელობაზე საუბრობდნენ.

ჟურნალისტების კორპუსი ერთიანი იყო მაშინაც, როდესაც პრეზიდენტმა ტრამპმა 2018 წლის ივლისში მისთვის არასასიამოვნო კითხვის დასმის გამო, CNN-ის რეპორტიორი კეიტლენ კოლინზი ჯერ პრესკონფერენციის ოთახიდან გააძევა, შემდეგ კი, თეთრი სახლის მიერ ორგანიზაებული ღონისძიებების გაშუქება აუკრძალა. მაშინ თეთრ სახლში მომუშავე ჟურნალისტების მთელმა კორპუსმა, მიუხედავად მათ შორის არსებული დიდი კონკურენციისა, ტრამპის მიერ დაბლოკილი ჟურნალისტისადმი ღია მხარდაჭერა ერთობლივი განცხადებით გამოხატა. CNN-ისადმი სოლიდარობა პირდაპირ ეთერში კონკურენტი არხის Fox News-ის წამყვანმაც დააფიქსირა. კოლეგებისადმი სოლიდარული იყო NBC News-ც.

რა ხდება საქართველოში - ბოლო 10 დღის ქრონოლოგია

კრიტიკული კითხვების საპასუხოდ, პოლიტიკოსების მხრიდან ჟურნალისტებზე თავდასხმა, უცხო არც ქართული სინამდვილისთვისაა. ამას მხოლოდ გასული კვირის მოვლენების ანალიზიც ადასტურებს, რომ არაფერი ვთქვათ, უფრო შორეულ გამოცდილებაზე.

უფრო კონკრეტულად, მას შემდეგ, რაც 14 ნოემბერს “ქართულმა ოცნებამ” 2020 წლის საპარლამენტო არჩევნებისთვის პროპორციულ საარჩევნო სისტემაზე გადასვლის შესახებ მის მიერვე ინიცირებული კანონპროექტი ჩააგდო, “ქართული ოცნების” ლიდერებმა ჟურნალისტებთან ურთიერთეობის ხისტი ფორმა აირჩიეს. დეპუტატებმა მათთვის არასასიამოვნო კითხვების პასუხად ჟურნალისტების კონკრეტულ პოლიტიკურ ძალასთან გაიგივება დაიწყეს.

მაგალითად,19 ნოემბერს, საპარლამენტო უმრავლესობის ლიდერმა გია ვოლსკიმ “მთავარი არხის” ჟურნალისტს კითხვის დასმის უფლება არ მისცა და უთხრა: “თქვენ არაფერი მკითხოთ ძაან გთხოვთ, თქვენ არ ხართ ტელევიზია, ეგ არის ხეპრე ადამიანების თავყრილობა, რომლებიც გხელმძღვანელობენ თქვენ და ვერ არჩევენ, რას ნიშნავს მედია და რას ნიშნავს პარტიული ქვედანაყოფი”.



იქამდე კი, დასმული კითხვებით უკმაყოფილო გიორგი ვოლსკიმ ჟურნალისტთა კორპუსი “ნაციონალური მოძრაობის” ქვედანაყოფად” გამოაცხადა.

იმავე დღეს, “ქართული ოცნების” მაჟორიტარმა დეპუტატმა კახა ოქრიაშვილმა ჟურნალისტებისთვის შეურაცხყოფის მისაყენებლად ისეთი სიტყვა გამოიყენა, რომელიც თავისი არსით შეურაცხმყოფელი არ არის, მაგრამ მისი დეპუტატისეული კონტექსტით გამოყენება მიუღებულია და საზოგადოების გარკვეული ჯგუფის დისკრიმინაციას ახდენს: “დებილები ყველგან არიან, ჟურნალისტებშიც ბევრი დებილი მინახავს”, - თქვა მან მედიასთან საუბრისას.




ჟურნალისტებისადმი შეურაცხმყოფელი მიმართვებით, ხელისუფლებას არც ოპოზიცია ჩამორჩა.

18 ნოემბერს პარლამენტის მიმდებარე ტერიტორიაზე აქციის მონაწილეების დაშლისას, ოპერატორებს მიმართა უცენზუროდ “ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის” ერთ-ერთმა ლიდერმა გრიგოლ ვაშაძემ: “კამერები იქით მიატრილეთ თქვე ჩემისებო”, - უთხრა მან ოპერატორებს.



ამავე დღეს, ჟურნალისტის კითხვამ გააღიზიანა “ნაციონალური მოძრაობის” კიდევ ერთი ლიდერი ნიკა მელია და მას უთხრა, რომ “იდიოტურ” კითხვას სვამდა.



ჟურნალისტებისადმი არაეთიკური მიმართვის რეკორდი გასულ კვირას, საქართველოს პარლამენტის ყოფილმა თავმჯდომარემ ირაკლი კობახიძემ მოხსნა. 14 ნოემბერს, იგი პირდაპირ ეთერში ჩაერთო ექვს ტელევიზიას: “ტელეკომპანია პირველს”, “აჭარის ტელევიზიას”, “იმედს”, “ფორმულას”, “მაესტროს” და “რუსთავი 2-ს”. აქედან, ორი არხის, “ტელეკომპანია პირველისა” და “აჭარის ტელევიზიის” ჟურნალისტების მიერ დასმულმა კითხვებმა იგი განსაკუთრებულად გააღიზიანა.

მაგალითად, “ტელეკომპანია პირველის” წამყვანის ნინო ჟიჟილაშვილის კითხვებით უკმაყოფილო პარალმენტის ყოფილმა თავმჯდომარემ წამყვანი პირდაპირ “ნაციონალურ მოძრაობასთან” გააიგივა. არასასიამოვნო კითხვების პასუხად, იმავე დღეს “ნაციონალური მოძრაობისგან” გამიჯვნისკენ მოუწოდა “აჭარის ტელევიზიის” წამყვანს თეონა ბაკურიძეს.



რატომ არ არის საქართველოში მედია სოლიდარული

იმ დროს, როდესაც დასავლური მედია პოლიტიკოსების მხრიდან გამოვლენილ თავდასხმებს გაერთიანებითა და კოორდინირებული პროტესტით პასუხობს, კოლეგების მიმართ ჩინოვნიკების კრიტიკას უმეტესად დუმილით ხვდებიან საქართველოში.

“მედიაჩეკერი” დაინტერესდა, შესაძლებელია თუ არა ჟურნალისტების ერთიანი პროტესტი პოლიტიკოსების თავდასხმების საპასუხოდ საქართველოშიც ვიხილოთ.

“დღეს ჩვენ გვყავს მძლავრი სახელისუფლებო მედია, რომელთა ჟურნალისტები ვერასდროს გაბედავენ მაგალითად მსგავსი სოლიდარულობის აქციაში მიიღონ მონაწილეობა და არ ჩაწერონ რომელიღაცა რესპონდენტი, რომელიც თავს ესხმის თავისუფალ მედიას. მათ ეს დაუჯდებათ სამსახურის დაკარგვის ტოლფასი. შეიძლება ხელისუფლების გავლენისგან თავისუფალი მედია გაერთიანდეს და მათ მოაწყონ მსგავსი კამპანია”,- ამბობს ტელეკომპანია “მთავარი არხის” საინფორმაციო სამსახურის უფროსი ნოდარ მელაძე და ამატებს, რომ მედიის სოლიდარობა ასეთ დროს არის ძალიან კარგი იდეა.

მსგავს სოლიდარობის კამპანიაზე აქამდე არ უფიქრია, საზოგადოებრივი მაუწყებლის აჭარის ტელევიზიის საინფორმაციო გადაცემის წამყვანს თეონა ბაკურიძეს, რომელიც არაერთხელ გახდა მსგავსი თავდასხმის მსხვერპლი პირდაპირ ეთერში.

“დამოუკიდებელი, მიუკერძოებელი მედია არის ხოლმე სოლიდარული ერთმანეთის მიმართ, მაგრამ ეს ცოტა ფრაგმენტულია. ცოტა რთულია ჩვენს ქვეყანაში ერთიანი კამპანია, იმიტომ რომ ძალიან პოლარიზებულია მედია გარემო და არის მედიები, რომელსაც სულ არა აწუხებს ეს ამბავი”, - ამბობს იგი.

პოლიტიკოსების მხრიდან მედიაზე თავდასხმების დროს კოლეგების სოლიდარობის მნიშვნელობაზე საუბრობს “ტელეკომპანია პირველის” წამყვანი დიანა ტრაპაიძეც, თუმცა იქვე ამბობს, რომ არსებული მედიაპოლარიზაციის პირობებში, რაიმე საერთო საპროტესტო კამპანიის ორგანიზება გართულდება. შესაბამისად, იგი ასეთ დროს ინდივიდუალური პროტესტისა და წინააღმდეგობის ფორმას ამჯობინებს.
კატეგორია: მედიაგარემო
გიორგი თარგამაძის შემდეგ, ტელეკომპანია “ფორმულა” მაყურებელს კიდევ ერთი ძველი ტელესახის, დავით კიკალიშვილის გადაცემებს შესთავაზებს. "ფორმულა ევროპიდან" - ასე ერქმევა ახალ გადაცემას, რომელსაც კიკალიშვილი გაუძღვება.

როგორც ტელეკომპანია “ფორმულას” დირექტორი ზუკა გუმბარიძე “მედიაჩეკერთან” განმარტავს, გადაცემის სტუდიური ჩანაწერები გაკეთდება ავსტრიაში, სადაც დავით კიკალიშვილი ცხოვრობს.

მისივე განმარტებით, გადაცემა ძირითადად ევროპისა და ამერიკის შეერთებული შტატების თემებს შეეხება: “ცხადია იქნება საქართველოსთან კორალაციაში და კავშირში მყოფი საკითხების განხილვაც”.

ზუკა გუმბარიძე ამბობს, რომ მოლაპარაკებები სხვადასხვა ქვეყნის ფრილანსერ ჟურნალისტებთანაც მიმდინარებს. Როდის გავა გადაცემა ეთერში, ამ ეტაპზე ზუსტად განსაზღვრული არ არის. Ზუკა გუმბარიძე ამბობს, რომ "ფორმულა ევროპიდან" სავარაუდოდ იქნება შაბათს ან კვირას, საღამოს, პრაიმ-ტაიმში. ჯერჯერობით ასევე უცნობია, მოესწრება თუ არა გადაცემის დაწყება მიმდინარე წელს.

დავით კიკალიშვილი 20 წლის განმავლობაში "რუსთავი 2-ზე" გადაცემა "პოსტ სკრიპტუმის" წამყვანი იყო. არხი მან 2016 წელს დატოვა და საცხოვრებლად ავსტრიაში გადავიდა.

შეგახსენებთ, ტელეკომპანია "ფორმულას" ეთერით დაუბრუნდა ჟურნალისტიკას კიდევ ერთი ყოფილი ტელეწამყვანი გიორგი თარგამაძე.  მას არხზე ყოველდღიური ტოქშოუ "გიორგი თარგამაძის ფორმულა" მიჰყავს.
კატეგორია: მედიაგარემო
საერთაშორისო რესპუბლიკური ინსტიტუტის (IRI) მიერ 18 ნოემბერს გამოქვეყნებული საზოგადოებრივი აზრის კვლევის შედეგების მიხედვით, ქართულ მედიას გამოკითხული მოსახლეობის 72% ენდობა და ინსტიტუტებს შორის ნდობის მიხედვით, ჯარისა და ეკლესიის შემდეგ, მესამე ადგილს იკავებს. ამავე ორგანიზაციის მიერ ივნისში გამოქვეყნებული მონაცემების მიხედვით, ეს მაჩვენებელი 2 პროცენტული პუნქტით არის გაზრდილი.

altკვლევის შედეგების მიხედვით, 83%-ით ინფორმაციის მიღების მთავარ წყაროდ კვლავ ქართული ტელევიზიები რჩება, 21%-ით მას სოციალური მედია, 10%-ით ინტერნეტსააგენტოები, 5-5%-ით კი რუსული ტელეარხები და ქართული ბეჭდვური მედია მოსდევს. ინფორმაციას ქართული რადიოსადგურებიდან გამოკითხულების მხოლოდ 3% იღებს, დასავლურ ტელევიზიებიდან კი - 2%. კვლევის თანახმად, გამოკითხულების ყველაზე მეტი რაოდენობა - 39% ტელეკომპანია „იმედს“ ენდობა, 18% „მთავარ არხს“, 13% „რუსთავი 2“-ს, 6% „ტელეკომპანია პირველს“ „საზოგადოებრივ მაუწყებელს“ კი - მხოლოდ 2%.

altაღსანიშნავია, რომ ტელეკომპანია „იმედი“ ყველაზე ხშირად ყურებადი ტოქშოუების კუთხითაც ლიდერობს. რესპონდენტების 25% ამბობს, რომ ყველაზე ხშირად ტოქშოუ „პირისპირს“ უყურებს, 12% „ტელეკომპანია პირველის“ გადაცემა „რეაქციას“, 6% „მთავარი „არხის“ „ღამის მთავარს“, 1% კი - „ტელეკომპანია პირველის“ ტოქშოუ „პირველებს“.

altკვლევის ფარგლებში, კითხვა ტელეკომპანია „რუსთავი 2-ის“ მფლობელების შესახებ მისი სარედაქციო პოლიტიკის ცვლილების შესახებაც იყო დასმული. გამოკითხულების 40% მიიჩნევს, რომ ტელეკომპანია „რუსთავი 2“-ის მფლობელების შემდეგ, არხის სარედაქციო პოლიტიკა შეიცვალა, 31%-ის მოსაზრებით ნაწილობრივ შეიცვალა, 7% მიიჩნევს, რომ თითქმის არ შეცვლილა, 5%-ის მოსაზრებით კი - საერთოდ არ შეცვლილა.

კვლევის ავტორებმა რესპონდენტებს კითხვა საქართველოში მედიის თავისუფლების კუთხით არსებული მდგომარეობის შესახებაც დაუსვეს. აღმოჩნდა, რომ მედიას სრულად თავისუფლად გამოკითხულების მხოლოდ 16% მიიჩნევს, 43% ფიქრობს, რომ ის ნაწილობრივ თავისუფალია, 21%-ის მოსაზრებით ის არც თუ ისე თავისუფალია, 8% ამბობს, რომ თავისუფალი არ არის, 12%-ს კი - კითხვაზე პასუხი არ აქვს ან უარს ამბობს პასუხზე.

მათგან, ვინც ამბობს, რომ მედია თავისუფალი არ არის, კითხვაზე: „რატომ არ არის გამოხატული ქართულ მედია განსხვავებული პოლიტიკური შეხედულებების გამოხატვაში თავისუფალი?“ – 67% პასუხობს, რომ მედია ხელისუფლების წნეხის ქვეშაა, 13% ამის მიზეზად მედიაში არსებულ კორუფციას ასახელებს.

კვლევა ინტერნეტის მოხმარების სიხშირის შესახებ კითხვასაც მოიცავდა. რესპონდენტების 56% ამბობს, რომ ინტერნეტთან წვდომა ყოველდღიურად აქვს, 31% ამბობს, რომ არასდროს, 4% ინტერნეტს კვირაში 4-6-ჯერ მაინც მოიხმარს, 6% კი - 1-3-ჯერ.

საზოგადოებრივი აზრის კვლევა, 11 სექტემბრიდან 14 ოქტომბრამდე პერიოდში, საერთაშორისო რესპუბლიკური ინსტიტუტის დაკვეთით, ბალტიის კვლევების/გელაპმა (The Gallup) ჩაატარა. კვლევის ფარგლებში, საქართველოს მასშტაბით, საარჩევნო უფლების მქონე 1 500 ადამიანი გამოიკითხა. კვლევის ავტორების განმარტებით, შედეგების საშუალო ცდომილების ზღვარი +/- 2.5%-ია.
კატეგორია: ეთიკა
“ძალიან კარგად ვიცით, ჩვენს საზოგადოებაში რას ნიშნავს მსხვერპლობა და როგორ შეიძლება ეს მსხვერპლს უკან მოუბრუნდეს, მითუმეტეს, როდესაც ხარ ბავშვი და თან მსხვერპლი. მხოლოდ დამააზიანებელი კი არა, კატასტროფაა, არ შეიძლება ამის გაკეთება”, - ამბობს ფსიქოლოგი მაია ცირამუა ტელეკომპანია “მთავარის” ეთერით 12 ნოემბერს გასული სიუჟეტის განხილვისას. მასალა შიდა ქართლის ერთ-ერთ სოფელში ოთხი წლის წინ 12 წლის ბავშვზე მეზობლის მხრიდან სექსუალურ ძალადობას ეხებოდა.

მიუხედავად სავარაუდო მსხვერპლის დაფარვის მცდელობისა, სიუჟეტში მისი პირიდაპირი და ირიბი იდენტიფიცირება მაინც მოხდა. კერძოდ, სამ შემთხვევაში, სიუჟეტში ისეთი კადრები აჩვენეს, სადაც არასრულწლოვნის სახე ნაწილობრივ ჩანდა და მარტივს ხდიდა მის ამოცნობას. არ იყო შეცვლილი მისი ხმა და ესეც ძალიან ამარტივებდა მისი იდენტიფიცირების შესაძლებლობას, მითუმეტეს, ამ თემში მცხოვრები ადამიანებისთვის. აჩვენეს არასრულწლოვნის სახლი, ოთახები, შიდა პერიპემტრი, ყოველგარი დაფარვის გარეშე, მოცემული იყო მისი მეზობლების კომენტარებიც. ასევე, კადრებში მართალია, სიბნელეში, თუმცა მაინც კარგად ჩანდა სავარაუდო მოძალადის დედაც. სიუჟეტში სავარაუდო მსხვერპლის დედის კომენტარიც მოვისმინეთ, რომლის სახეც დაფარული იყო, თუმცა მისი ხმის ტემბრით მის ახლობლებს არც აღნიშნული ქალის ამოცნობა გაუჭირდებოდათ.

მაია ცირამუა სექსუალურ ძალდობასთან კავშირში მყოფი არასრუწლოვნის პერსონალური ინფორმაციის დაცვის მნიშვნელობის “ანბანურ ჭეშმარიტებაზე” საუბრობს და ამბობს, რომ დაუშვებელია მედიის მიერ ნებისმიერი სახის ინფორმაციის “გაპარვა”, რომელიც ეხება არასრუწლოვანზე ძალადობას, ან საზიანოდ მოქმედებს მასზე.

მისივე თქმით, ემოციური ფაქტორებისა და მთელი რიგი მიზეზების გათვალისწინებით, არასრულწლოვანი უფრო მაღალი რისკის ქვეშ არის, ვიდრე ნებისმიერ სხვა პირი, ამიტომ, მასთან დაკავშირებულ ინფორმაციას ყველა ადამიანი პატივს უნდა სცემდეს. მედიას კი, მსგავსი თემის გაშუქების დროს განსაკუთრებული სიფრთხილისა და პასუხისმგებლობს გამოჩენა მართებს. “ძალიან კარგად ვიცით, ჩვენს საზოგადოებაში რას ნიშნავს მსხვერპლობა და როგორ შეიძლება ეს მსხვერპლს უკან მოუბრუნდეს, მითუმეტეს, როდესაც ხარ ბავშვი და თან მსხვერპლი. მხოლოდ დამააზიანებელი კი არა, კატასტროფაა, არ შეიძლება ამის გაკეთება”, - ამბობს იგი “მედიაჩეკერთან” საუბრისას.

არასრულწლოვნის ვინაობის დაფარვის აუცილებლობაზე ვკითხულობთ ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის ბავშვთა საკითხების გაშუქების სახელმძღვანელო წესებშიც.

“ბავშვის სახის დაფარვა არა რის საკმარისი მისი სრულად არაიდენტიფიცირებისთცის, ხშირად მისი ამოცნობა შესაძლებელია გარემოს აღწერით ან სხვა რესპონდენტების იდენტიფიცირებით”, - ვკითხულობთ დოკუმენტში.

მაია ცირამია მსგავის ინფორმციის საინფორმაციო ველსა და ინტერნეტში არსებობის სამომავლო საფრთხეებზეც საუბრობს და ხაზგასმით აღნიშნავს: “ეს არის ბომბი, ინტერნეტში განთავსებული ინფორმაცია შეიძლება იყოს მუდმივი და მარადიული. მიუტევებელი შეცდომაა, მსგავსი [აქცენტებით გაშუქება], რადგან [მომავალში] ეს ამ ადამიანის ბიოგრაფიაზე, მის პირად ემოციურ მდგომარეობაზე შეიძლება აისახოს ძალიან მძიმედ“ხომ არ შეიძლება ქირურგმა ოპერაცია ჩაატაროს ხელთათმანების გარეშე? ასევე არაფრით შეიძლება, როდესაც ძალადობის მსხვერპლ ბავშვზეა საუბარი, ვინმეს, სადმე, რამე გაეპაროს. არ შეიძლება ამის გაკეთება, ამას არანაირი გამართლება არ აქვს”, - განმარტავს იგი.
კატეგორია: ეთიკა
5 ნოემბერს საერთაშორისო ორგანიზაცია Freeom House-მა ინტერნეტის თავისუფლების შესახებ ანგარიში გამოაქვეყნა, რომლის მიხედვითაც საქართველო ინტერნეტის თავისუფლების ინდექსით თავისუფალი ქვეყნების ჩამონათვალში მოხვდა. მიუხედავად ამისა, ანგარიშში ქვეყანაში არსებულ სხვადასხვა პრობლემაზეც არის საუბარი, მათ შორის, ოლიგარქიული მმართველობა, დემოკრატიული პროცესების სტაგნაცია, ე.წ. “ტროლებისა” და “ბოტების” პოლიტიკური მიზნებისთვის გამოყენება და ა.შ.

Freedom House-ის ანგარიში ქართული ტელევიზების 5 ნოემბრის მთავარ საინფორმაციო გამოშვებებში მაუწყებლების დღის წესრიგის გათვალისიწინებით, განსხვავებული აქცენტებითა და კუთხით მოხვდა.

ამბავს ყველაზე მეტი დრო ტელეკომპანია “მთავარმა არხმა” დაუთმო. არხზე მთავარი აქცენტები ქვეყანაში არსებულ ოლიგარქიულ მმართველობაზე, დემოკრატიის სტაგნაციააზე, მთავრობასთან დაკავშირებულ “ტროლებსა” და “ბოტებზე” და კანონის უზენაესობის საფრთხეებზე გაკეთდა.

“ქართული დემოკრატიის უმძიმესი კრიტიკა, Freedom House-ის საქართველოში ტოტალურ სტაგნაციაზე წერს, ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი საერთაშორისო ორგანიზაცია განსაკუთრებით საარჩევნო პროცესების დემოკრატიულობის ხარისხის გაუარესებაზე მიანიშნებს, ამ უარყოფითი პროცესების სათავედ კი, ოლიგარქიული მმართველობა სახელდება. დასკვნაში განსაკუთრებულად აღნიშნულია პროცესები, როდესაც Freedom House-ის მტკიცებით, ქვეყნის ხელისუფლება ანტისაოკუპაციო საბრძოლველად და სარჩევნო კამპანიაში ცვლილებების შესატანად საკუთარინტერნეტტროლებს იყენებდა”, - თქვა წამყვანმა თემის წარდგენისას. მასალიდან ასევე გავიგეთ, რომ Freedom House-ის ანგარიში უმწვავესია და აქ თავმოყრილია ყველა ის პრობლემა, რომელიც ქვეყანაში დემოკრატიას საფრთხეში აგდებს. აგრეთვე, ჟურნალისტმა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ავტორიტეტული ორგანიზაციის დასკვნა, ხელისუფლებისთვის მძიმე წასაკითხია, თუმცა “ოლიგარქიული მმარველობისა და სტაგნაციაში მყოფი დემოკრატიის შეფასებების მიუხედავად, დღეს ქართული ოცნება ამტკიცებდა, რომ ყველაფერი კარგად არის”.

პარალელურად მოვისმინეთ ოპოზიციური პარტიების წარმომადგენლების შეფასებებიც, რომლებიც ამბობენ, რომ “ერთადერთი ქარხანა, რომელიც ბიძინა ივანიშვილის ხელისუფლების დროს ამუშავდა, ეს არის ტროლების ქარხანა”.

სიუჟეტის მიწურულს თემის ავტორი იმასაც აღნიშნავს, რომ Freedom House-ის ანგარიშის თანახმად, საქართველო ინტერნეტის თავისუფლების კუთხით თავისუფალი ქვეყნების სიაშია, თუმცა იგი იქვე იმასაც მიუთითებს, რომ “დოკუმენტში ვრცლად არის მიმოხილული ის პრობლემები, რომელიც ქვეყანაში დასკვნიდან-დასკვნამდე სულ უფრო იზრდება”.

Freeდom House-ის ანგარიშიდან განსხვავებული დეტალები შემოგვთავაზეს საზოგადოებრივი მაუწყებლის “პირველმა არხმა” და ტელეკომპანია “იმედმა”. ვრცელი ანგარიშიდან მათი ყურადღების ცენტრში მხოლოდ ის მოექცა, რომ საქართველო 2019 წელს ინტერნეტის თავისუფლების ინდესით მსოფლიო ათეულშია და 75 ქულით იტალიასთან ერთად მეათე ადგილს ინაწილებს.

ამასთან, ორივე მაუწყებელმა აღნიშნა რომ ორგანიზაციის შეფასებით, საანგარიშო პერიოდში საქართველოში ინტერნეტის თავისუფლება სრულად იყო დაცული და რომ ინტერნეტის თავისუფლების კუთხით საქართველო ისეთ განვითარებულ ქვეყენებს უსწრებს, როგორიცაა იაპონია და უნგრეთი.

ანგარიშის დანარჩენმა კრიტიკულმა ნაწილმა, რომელშიც ზემოთ ხსენებულ პრობლემებზეა საუბარი, ამ ორი ტელევიზიის ინტერესი ვერ დაიმსახურა. ასევე, ამბავი საერთოდ ვერ მოხვდა შემდეგი ტელეკომპანიების 5 ნოემბრის მთავარ საინფორმაციო გამოშვებებში: “ფორმულა”, “ტელეკომპანი პირველი” და “რუსთავი 2”.
კატეგორია: მედიაგარემო
საერთაშორისო ორგანიზაცია Freedom House-ის მიერ ინტერნეტის თავისუფლების შესახებ 5 ნოემბერს გამოქვეყნებული ანგარიშის მიხედვით, საქართველო ინტერნეტის თავისუფლების ინდექსში 75 ქულით, გასული წლის მსგავსად, კვლავ თავისუფალი ქვეყნების ჩამონათვალშია.

ანგარიშის მიხედვით, რომელიც 2018 წლის 1 ივნისიდან 2019 წლის 31 მაისამდე პერიოდს მოიცავს, საქართველოში ციფრული უფლებები ზოგადად დაცულია, რაც Freedom House-ის შეფასებით, ახალი კონსტიტუციის მიღებით არის განპირობებული, რომლითაც თითოეული მოქალაქს ინტერნეტზე წვდომა გარანტირებული და უზრუნველყოფილია.

“თუმცა, ინტერნეტის თავისუფლებისადმი საფრთხეები მთელი რიგი მიმართულებებით კვლავ ნარჩუნდება”, - აცხადებენ ორგანიზაციაში.

Freedom House-ი განმარტავს, რომ ე.წ. ხელისუფლებასთან აფილირებული ე.წ. “ტროლები”, “ბოტები” და მომხმარებლები განსაკუთრებით 2018 წლის გაზაფხულზე დედაქალაქში მიმდინარე საპროტესტო აქციების, საპრეზიდენტო არჩევნებისა და სხვა მნიშვნლოვანი მოვლენების პარალელურად აქტიურდებოდნენ. მაგალითად, სოციალური მედიის საშუალებით, ანონიმური წყაროები ჩნდებოდნენ და ყალბი ინფორმაციის გავრცელებით საინფორმაციო ლანდშაფტს ანადგურებდნენ.

ანგარიშში ხაზგასმით არის ნათქვამი, რომ მიუხედავად იმისა, რომ საანგარიშო პერიოდში, ქვეყანაში უშუალოდ ხელისუფლების კონკრეტული ონლაინ კონტენტის სისტემატურ მანიპულაციას არ ჰქონია ადგილი, ხელისუფლებასთან აფილირებული ჯგუფები საზოგადოებაზე გავლენის მოხდენის მიზნით, სოციალურ მედიაში ყალბ ინფორმაციას მიზანმიმართულად ავრცელებდნენ.

ანგარიშში ე.წ. “ტროლებისა” და “ბოტების” მიერ გავრცელებული ყალბი ამბების გავრცელების რამდენიმე კონკრეტული შემთხვევაც არის მოყვანილი. მაგალითად, Freedom House-ის განმარტებით, მათთვის ერთ-ერთი აქტივისტის მიერ მიწოდებული ინფორმაციის თანახმად, 2019 წლის ზაფხულში, ანტისამთავრობო აქციების დროს, სოციალურ მედიაში სახელისუფლებო ტროლებისა და ბოტების ანგარიშები ამ აქციების დისკრედიტაციისთვის იყო გამოყენებული.

Freedom House “მედიის განვითარების ფონდის” მიერ მიწოდებულ ინფორმაციაზე დაყრდნობით, ამბობს, რომ სოციალურ მედიაში ყალბი ანგარიშები ოპოზიციური პარტიების, არასამთავრობო ორგანიზაციების, ჟურნალისტების, ბიზნესსექტორის წარმომადგენლებისა და ხელისუფლებისადმი კრიტიკულად განწყობილი სხვა ჯგუფების იმიჯის შესალახად იყო გამოყენებული.

ანგარიშში 2018 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების მონიტორინგზე დაყრდნობით, ხაზგასმულია, რომ საარჩევნო კამპანიის პერიოდში, დეზინფორმაციის გავრცელება ხდებოდა როგორც მმართველი პარტიის, ისე ოპოზიციის მხრიდან. Freedom House-ი არასამთავრობო ორგზანიცია “სამართლიანი არჩევნებისა და დემოკრატიის საერთაშორისო” საზოგადოების (ISFED) ინფორმაციაზე დაყრდნობით, იმაზეც მიუთითებს, რომ საპრეზიდენტო არჩევნების მეორე ტურის წინ, საგრძნობლად გაიზარდა ანონიმური მომხმარებლების სახელით გამოქვეყნებული დასპონსორებული პოსტები და გვერდები, რომელთა მიზანიც მეორე ტურში გადასული ორი კანდიდატის დისკრედიტაცია იყო. ანგარიშში ნათქვამია, რომ სოციალურ მედიაში მაშინ გავრცელებული ყალბი ამბები ძირითადად ოპოზიციური საპრეზიდენტო კანდიდატის გრიგოლ ვაშაძის წინააღმდეგ იყო გამოყენებული. თუმცა, ყალბი ამბები მმართველი პარტიის მიერ მხარდაჭერილი საპრეზიდენტო კანდიდატის სალომე ზურაბიშვილის წინააღმდეგაც ვრცელდებოდა.

ამასთან, ანგარიშში ასევე ნათქვამია, რომ ინტერნეტსსივრცეში თავდასხმებისა და შევიწროების შემთხვევები კვლავაც გრძელდება და საანგარიშო პერიოდში არაერთი ასეთი ფაქტიც დაფიქსირდა. აღნიშნულ კონტექსტში, პარლამენტის დეპუტატის ეკა ბესელიას პირადი ცხოვრების ამსახველი კადრების გავრცელებისა და სექსუალური განათლების აქტივისტის ხატია ახალიას მიმართ ინტერნეტის მეშვეობით გამოხატული მუქარის ფაქტებია მოყვანილი.

Freedom House-ი განმარტავს, რომ ბოლო წლების განმავლობაში, საქართველოში ყალბი ამბების გამავრცელებელი Facebook-ის გვერდები და მათი მომხმარებელთა რაოდენობა საგრძნობლად გაიზარდა. ანგარიშში Facebook-ის 2019 წლის იანვრის განცხადებაც არის მოხმობილი, რომლის მიხედვითაც, კომპანიამ საქართველოზე ფოკუსირებული რამდენიმე გვერდი წაშალა, რომლებიც რუსეთში იყვნენ დარეგისტრირებულნი.

ანგარიშში ასევე ვკითხულობთ, რომ საქართველოს მთავრობა კონტრაქტების საშუალებით რამდენიმე ისეთი, მიკერძოებული მედიასაშუალების დაფინანსებას კვლავაც განაგრძობს, რომლებსაც რუსეთთან აქვთ კავშირები და ანტიდასავლური პროპაგანდის დღის წესრიგით არიან გამორჩეული.

Freedom House-ი აცხადებს, რომ საქართველოში მედია მრავალფეროვანია და მისი შინაარსიც მრავალმხრივი, თუმცა იქვე არასამთავრობო ორგანიზაციების “საერთაშორისო გამჭვირვალობა საქართველოსა” და “მედიის განვითარების ფონდის” მიერ მიწოდებულ ინფორმაციაზე დაყრდნობით, კვლავ გარკვეული მედიასაშუალებების პოლიტიკურ აფილაციებსა და მათ მხრიდან დეზინფორმაციის მიზანმიმართულ გავრცელებაზე მიუთითებს.
კატეგორია: საერთაშორისო ამბები
პაპი მემბრე მაჰამბა - ჟურნალისტი, რომელიც კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში ებოლას ვირუსის თემაზე მუშაობდა, საკუთარ სახლში მოკლეს. ინფორმაციას BBC ავრცელებს.

კონგოს სამართალდამცველი უწყების განმარტებით, ჟურნალისტის სახლში დაუდგენელი პირები შევიდნენ, მის ცოლს ფიზიკური დაზიანებები მიაყენეს, თავად ჟურნალისტი მოკლეს, მათი სახლი კი, გადაწვეს. მოცემულ მომენტში, მემბრე მაჰამბას ერთ-ერთ ადგილობრივ რადიოში გადაცემა მიჰყავდა, რომელიც ებოლას ვირუსის შესახებ საზოგადოების ცნობიერების ამაღლებას ემსახურებოდა.

აღსანიშნავია, რომ BBC World-ის აფრიკის სამსახურის რედაქტორის ვილ როსის ინფორმაციით, გასული წლის განმავლობაში, იმ ადამიანებზე, სამედიცინო ცენტრებსა და იმ ადამიანებზე, რომლებიც ებოლას ვირუსის თემაზე მუშაობდნენ, არაერთი თავდასხმა მოხდა.

კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში ებოლას ეპიდემიის შესახებ 2018 წლის აგვისტოში გამოაცხადეს. მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის ინფორმაციით (WHO), ამ დრომდე ვირუსს 2000 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა.

წყარო: bbc.com