კატეგორია: საერთაშორისო ამბები
გასულ წელს, მედიასაშუალებებში ხშირად ჩნდებოდა ამბავი “საშიში ინტერნეტთამაშის” შესახებ, რომელიც თითქოს მოზარდებს სუიციდისკენ უბიძგებდა. ეს თემა ხშირი განხილვის საგანი იყო სოციალურ ქსელშიც. ამბავი არასდროს ეყრდნობოდა რამდენიმე წყაროსთან გადამოწმებულ ინფორმაციას და არც ოფიციალური უწყებები ადასტურებდნენ მოზარდთა თვითმკვლელობების კავშირს რაიმე ტიპის თამაშთან. ჟურნალისტურ მასალებში წარმოჩენილი რესპონდენტები, ძირითადად, ან საკუთარ ვარაუდებსა და რწმენაზე დაფუძნებულ არგუმენტებს გვთავაზობდნენ, ან ვინმესგან მოსმენილ, მოყოლილ ამბებს იმეორებდნენ.

თემამ აქტუალობა არც მიმდინარე წელს დაკარგა. მსგავსი თამაშების შესახებ მომზადებული მასალები და მშობლებისადმი გაფრთხილებები მედიაში კვლავ გამოჩნდა. ერთ-ერთი ბოლო ასეთი მასალა გამოცემებმა info9.ge-მ და imedinews.ge-მ მოამზადეს. მასალებში მოზარდებისთვის ახალ ინტერნეტთამაშზეა საუბარი, რომლის სამიზნეც, როგორც მასალებში ვკითხულობთ, ახალგაზრდები არიან და თამაშის საბოლოო მიზანი მათი თვითმკვლელობამდე მიყვანაა. ორივე სააგენტომ მასალა ბრიტანულ გამოცემა the Independent-ზე დაყრდნობით მოამზადა.

თუმცა, როგორც აღმოჩნდა, ეს მხოლოდ ე.წ. “მორალური პანიკაა”, რომლის გავრცელებასაც ხელს ზრდასრული ადამიანები უწყობენ. სინამდვილეში მსგავსი ინტერნეტგამოწვევა არ არსებობს და ის მხოლოდ მოგონილი ამბავია. ამის შესახებ ბრიტანული გამოცემა the Guardian წერს.

Guardian-ის ინფორმაციით, ბრიტანეთის ინტერნეტის უსაფრთხოების ცენტრმა ე.წ. მომოების შესახებ მედიით გავრცელებულ ცნობებს “ყალბი ამბები” უწოდა. ამასთან youtube-ში (ინტერნეტპლატფორმა, რომლითაც ინტერნეტში ვიდეომასალა ვრცელდება), განმარტეს, რომ ისეთი ვიდეოს გავრცელების კვალი, სადაც მსგავსი გამოწვევა ან ვინმეს თვითმკვლელობისკენ წახალისება ჩანს, მათ პლატფორმაზე არ იძებნება.

მსგავსი ფაქტს ვერც ბრიტანეთის ბავშვთა ძალადობის პრევენციის საზოგადოებაში მიაკვლიეს (The NSPCC). მათი განმარტებით, ორგანიზაციაში შესული ზარების უმეტესობა, ძირითადად საკითხით დაინტერესებული ჟურნალისტების იყო და არა ამბით შეშფოთებული მშობლების.

“ამ მომენტისთვის, ჩვენ არ გვაქვს არცერთი ხელშესახები მტკიცებულება იმისა, რომელიც მოზარდის თვითმკვლელობას ე.წ. ინტერნეტმომოსთან დააკავშირებდა”, - აცხადებენ NSPCC-ში და განმარტავენ, რომ “ყველაზე მნიშვნელოვანი მშობლებისა და ბავშვეთან მომუშავე პირების მხრიდან ინტერნეტ უსაფრთხოების წესების დაცვაა და სხვა არაფერი”.

სპეციალისტები მედიასაშუალებებს ამბის გაშუქების წინ გზამკვლევების წაკითხვას ურჩევენ, რადგან, შესაძლოა, “გაშუქება უფრო მეტი ზიანის მომტანი აღმოჩნდეს”. მათი განცხადებით, საზოგადოებაში პანიკის დათესვის რისკი მაღალია.

“მიუხედავად კეთილი მიზნებისა, მსგავსი ამბების გავრცელება, მხოლოდ ინტერესს აღძრავს მოზარდ თაობაში, მათში შიშებს აღვივებს და სიტუაციას კიდევ უფრო ძაბავს”, - ამბობენ ბრიტანეთის ინტერნეტის უსაფრთხოების ცენტრში. “ეს სიმართლედ აღქმული მითია”, - განმარტავენ იქვე.

მიუხედავად ამისა, ბავშვთა უფლებების დამცველი ორგანიზაციები აცხადებენ, რომ მსგავს პანიკას ლეგიტიმური საფუძველი აქვს, რომელიც ინტერნეტსივრცეში ბავშვების უსაფრთხოების, გაუფილტრავი ინფორმაციის გავრცელებისა და სხვა რისკებიდან მომდინარეობს.
კატეგორია: ეთიკა
27 თებერვალს სოციალურ ქსელში 25 წლის გოგოს სავარაუდო თვითმკვლელობის შესახებ გავრცელდა ინფორმაცია. ამბავს, Facebook-ის მეშვეობით, გარდაცვლილის ახლობლები ავრცელებდნენ.

მალევე აღნიშნული ონლაინმედიის ფოკუსში მოექცა. მომხდარის შესახებ დაწერეს შემდეგმა გამოცემებმა : ალია, რეზონანსი, პრაიმტაიმი, დიანიუსი, ახალი თაობა, მარშალპრესი, ნიუსპოსტი, დრონი, ქართული აზრი, თრიალეთი. ასევე ინფორმაციას ავრცელებდნენ საიტები: itv.ge, cyc.ge, paqtebi.ge, news.coa.ge, geonewss.com, for.ge, samgorelebi.club და mediamall.ge.

ყველა ამ საიტზე გამოქვეყნებულ მასალაში, მთავარი ფოკუსი, სუიციდი, როგორც პრობლემა, არ ყოფილა წარმოჩენილი. თითოეულმა მათგანმა მხოლოდ ფაქტის შესახებ დაწერა, თემის გარშემო სპეციალისტების მსჯელობისა და კომენტარების გარეშე. სტატიებში არ იყო საუბარი არც სუიციდის მცდელობების პრევენციისა და ამ მიმართულებით არსებული გამოწვევების გადაჭრის მექანიზმებზე.

გარდა ამისა, ყველა მასალის სათაურში გამოყენებული იყო სიტყვები: “თვითმკვლელობა” ან “სუიციდი”: “ვინ არის 25 წლის გოგონა, რომელმაც სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულა?”, “25 წლის გოგომ თავი მოიკლა”, “მიგო ჯაჭვლიანმა პოსტი დაწერა და თავი მოიკლა”, “თბილისში 25 წლის გოგომ თავი მოიკლა” და ა.შ.

ამასთან, თითქმის ყველა მასალაში მოცემული იყო გარდაცვლილის მიერ თვითმკვლელობის წინ Facebook-ის საკუთარ გვერდზე დაწერილი პოსტი, რომელიც საზოგადოებაში, განსაკუთრებით კი ახალგაზრდებში, სუიციდის მიმართ გარკვეულ რომანტიზებულ წარმოდგენას ქმნის და მსგავს ქმედებას ახალისებს.

მასალებში გამოყენებული იყო ახლობლების, მეგობრებისა და ნათესავების სამგლოვიარო ტექსტები. აღსანიშნავია, რომ მსგავსი ჩანართები მკითხველს მომხდარის შესახებ დამატებით ინფორმაციას არ აწვდის და მისი მთავარი დატვირთვა ამბისთვის უფრო დრამატული კონტექსტის მიცემაა. ამასთან, მასალებში გამოყენებული იყო გარდაცვლილის ფოტოებიც. ზოგიერთ მათგანში ნახსენები იყო თვითმკვლელობის სავარაუდო ადგილი და მეთოდიც.

ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის სუიციდის გაშუქების სახელმძღვანელო წესებში ვკითხულობთ, რომ სუიციდი თავისთავად ხელშეუხებელი თემა არ არის და ცხადია, მის შესახებ საზოგადოებას ინფორმაცია უნდა მივაწოდოთ. თუმცა, მთავარი კითხვა, რაც ამ დორს ისმის არის ის, უნდა გავაშუქოთ თუ არა სუიციდის ყოველი კერძო შემთხვევა? რაზეც მედიამკვლევარებს ცალსახა უარყოფით პასუხი აქვთ.

მედიაექსპერტებს სუიციდის გაშუქების დროს, ჟურნალისტებისთვის ორი მთავარი რეკომენდაცია აქვთ: პირველი - ამბის გაშუქებიბსას მთავარი ფოკუსი ზოგადად პრობლემაზე მსჯელობა უნდა იყოს და მეორე - თუკი კონკრეტული მედია გადაწყვეტს, რომ საზოგადოებას ინდივიდუალური შემთხვევის შესახებ უამბოს, ის მაღალი საჯარო ინტერესის მატარებელი უნდა იყოს და ფაქტის გაშუქებასთან დაკავშირებით გარდაცვლილის ოჯახის წევრებისა და ახლობლების გაცნობიერებული თანხმობა უნდა არსებობდეს.

ამავე სახელმძღვანელო წესებში ვკითხულობთ, რომ დაუშვებელია სუიციდის რომანტიზება, მისი, როგორც პრობლემის გადაჭრის საშუალებად წარმოჩენა და მისი მხოლოდ ერთ მარტივ მიზეზამდე დაყვანა. ამასთან, საჭირო არ არის სუიციდის განხორციელების ადგილისა და სხვა დამატებითი დეტალების გასაჯაროება, რადგან “ამგვარ დეტალებზე ყურადღების გამახვილებით, შესაძლოა, უნებურად თავად ვასწავლოთ, თუ როგორ გააკეთონ ეს”.

“ყურადღებით მოეკიდეთ სათაურსა და ვიზუალურ მასალას, სათაურში მოერიდეთ სიტყვების "თვითმკვლელობა", "სუიციდი" გამოყენებას.ეცადეთ, არ გამოაქვეყნოთ იმ პირის ფოტო, ვინც სუიციდის შედეგად გარდაიცვალა. ამით შეამცირებთ საკითხის რომანტიზებას”, - ვკითხულობთ ქარტიის სახელმძღვანელო წესებში.
კატეგორია: ეთიკა

24 თებერვალს ტელეკომპანია “რუსთავი 2-ისა” და “იმედის” კვირის გადაცემებში, ერთი-ერთი მთავარი თემა, გასული წლის ივლისში, ხადას ხეობაში სმიტების ოჯახის მკვლელობაში ბრალდებულის მალხაზ კობაურის საქმეს ეხებოდა. ორივე არხმა კვირის შემაჯამებელი ანალიტიკური გადაცემა აღნიშნული თემით დაიწყო. რუსთავი 2-მა საკითხს თითქმის 20, იმედმა კი - დაახლოებით 11 წუთი დაუთმო. თითქმის იდენტური იყო ორივე არხის მიერ სიუჟეტისთვის შერჩეული სათაურიც. “რუსთავი 2-მა” ამბავი “მკვლელობის აღიარებად” დაასათაურა, “იმედმა” კი მასალას ასეთი სახელწოდება შეურჩია - “მალხაზ კობაურის აღიარებითი ჩვენება და საგამოძიებო ექსპერტიზის ამსახველი ფოტომასალა”.

სიუჟეტების სახელწოდებიდან გამომდინარე, არც მასალის სულისკვეთება და პათოსია რთულად გამოსაცნობი - “სასამართლოს განაჩენის გარეშე, ფაქტობრივად, დამნაშავედ შერაცხული კობაური” - მსგავსი შინაარსის ქვეტექსტი იკითხებოდა თემაზე ორივე მაუწყებლის მიერ მომზადებულ მასალაში.

იგივე დამოკიდებულება ჩანდა წამყვანების ტექსტებშიც:

გიორგი გაბუნია, "რუსთავი 2": “მარტის პირველი რიცხვებიდან სასამართლო ყველაზე სასტიკი დანაშულის საქმის განხილვას იწყებს. ერთ დღეში გამქრალი სმიტების ოჯახი, მცირეწლოვანი ბავშვი, მისი დედა და მამა. ისინი სასტიკად ჩახოცეს ხადას ხეობაში. თქვენ ახლა ნახავთ კადრებს, რომლებიც აქამდე არასდროს გინახავთ, თქვენ პირველად მოისმენთ როგორ აღიარებს მკვლელობას საქმის მთავარი ბრალდებული, ის საკუთარი პირით ყვება რა მოხდა იმ დღე, როგორ შეხვდა მთაში ჩასულ ამერიკელებს, როგორ დაიწყო მათ შორის კონფლიქტი, როგორ მოკლა მამა და შემდეგ ატირებული ბავშვი. თუმცა, ის არაფერს ამბობს ბავშვის დედაზე, ექსპერტიზამ კი დაადგინა, რომ ქალიც მოკლულია და თანაც, სწორედ ბრალდებულის მიერ, სავარაუდოდ, გაუპატიურებული”.

ირაკლი ჩიხლაძე, "იმედი": “გადაცემას ვიწყებ სმიტების მკვლელობის საქმის მთავარი დეტალებით, რომელიც ჩვენ ერთი თვის წინ, ექსკლუზიურად მხოლოდ წერილობითი დოკუმენტებით გიჩვენეთ. დღეს კი ნახავთ იმ ფოტოკადრებს, რაც საქმის მასალებში იყო. ახლა შესაძლებლობა გაქვთ პირველად მოუსმინოთ ბრალდებულის აღიარებითი ჩვენების ვიდეოჩანაწერს, რომლის შემდეგაც მან საგამოძიებო ექსპერიმენტში მიიღო მონაწიელობა და სამართალდამცავებს დანაშაულის ადგილი და ბავშვის ცხედარი აჩვენა”.

♦   რა გავიგეთ “რუსთავი 2-ის სიუჟეტიდან

წამყვანის ტექსტის შემდეგ, სიუჟეტის დაწყებამდე სტუდიაში მასალის ავტორი შემოდის, რომელიც მაყურებელს საქმეზე პროკურატურის პოზიციას აცნობს. ჟურნალისტი განმარტავს, რომ საგამოძიებო უწყების ვერსიით, დანაშაულის ჩადენის მოტივი სექსუალური იყო, ქალის გაუპატიურების მიზნით, კობაურმა მამა-შვილი რაიან და ქალებ სმიტები დაახლოებით 500 მეტრის იქით გაიტყუა და დახოცა, შემდეგ ლორა სმიტთან დაბრუნდა, გააუპატიურა და წყალში დაახრჩო.

ამის შემდეგ, წამყვანი ჟურნალისტთან აზუსტებს, შესაძლებელი იყო თუ არა კობაურს სამი გასროლა ისე განეხორციელებინა, რომ ქალს ხმა არ გაეგო. აღნიშნულზე ჟურნალისტი მიუთითებს, რომ პროკურატურის მიერ ჩატარებული ექსპერიმენტის მიხედვით, იმავე პრინციპით განლაგებულმა ადამიანებმა საცდელად გასროლილი 12 ტყვიიდან ვერცერთი გასროლის ხმა ვერ გაიგეს, რაც ჩანჩქერის ხმაურით აიხსნება.

პროკურატურის ვერსიის შემდეგ, მასალის ავტორი მაყურებელს უკვე დაცვის მხარის ვერსიას სთავაზობს და ამბობს, რომ დავის მხარის მტკიცებით, ქალის გაუპატიურების კვალი არ არსებობს: “თუმცა, ფაქტია რომ არსებობს გენეტიკური მასალა, რომელიც კობაურს ეკუთვნის და აღმოაჩინეს ლორა სმიტის სხეულში”.

ჟურნალისტი ბრალდებულის მიერ ჩვენების პირველადი ვერსიის შეცვლის შესახებაც საუბრობს, რომლის მიხედვითაც კობაურს სმიტების ოჯახის არცერთი წევრის მკვლელობასთან კავშირი არ აქვს.

მასალის ავტორისგან მკვლელობის საქმის დაცვის მხარისეული ვერსიის მოსმენის შემდეგ, წამყვანი მის პირად შეფასებას გვთავაზობს და ამბობს: “ამ მომენტისთვის, რაც შენგან მოვისმინე, პროკურატურის ვერსია უფრო რეალისტურად ჟღერს, ვიდრე დაცვის ვერსია. არ ვიცი, რა თქმა უნდა, მე ვერ ვიმსჯელებ სინამდვილეში რა მოხდა”, - რაც თავის მხრივ, საქმესთან მიმართებით, მაყურებელში წინასწარ განწყობებს უკვე აყალიბებს და საქმეზე ჯერ არდამდგარი განაჩენის მიუხედავად, ბრალდებულს მართალია არაოფიციალურად, მაგრამ უკვე დამნაშავის სტატუსს ანიჭებს.

კობაურის საქმეზე “რუსთავი 2-ის” მიერ მომზადებული სიუჟეტიდან შევიტყეთ, რომ ხადას ხეობაში სმიტების ოჯახის უსასტიკეს მკვლელობაში ეჭვმიტანილი მწყემსი პოლიციაში მისი დაკითხვის დაწყებიდან დაახლოებით 12 წუთში, ემოციებს ვეღარ იკავებს და ჩადენილ დანაშაულს აღიარებს, თუმცა საკუთარ საქციელს ნანობს.

“კობაურს სანანებელი ბევრი და ძალიან დიდხანს ექნება, თუ ისტორია, რომელსაც ის პოლიციელს უყვება, მის მიერ განსაკუთრებული სისასტიკით ჩადენილი დანაშაულის მართლაც გულწრფელი აღიარებაა და არა ზეწოლის შედეგად მოპოვებული ჩვენება, როგორადაც ეს ვიდეომასალა მის ადვოკატს მიაჩნია”, - აზუსტებს ჟურნალისტი.

სიუჟეტში ასევე მოცემულია ბრალდებისა და დაცვის მხარის პოზიციები და მათი არგუმენტები. ნაჩვენებია მალხაზ კობაურის პირველი დაკითხვის ვიდეოფრაგმენტები, სადაც ის ჩადენილ დანაშაულს იხსენებს და გამომძიებელს მომხდარის შესახებ დეტალურ ინფორმაციას აწვდის.

სიუჟეტში ყურადღება ისეთ ინტიმურ ასპექტებზეც არის გამახვილებული, რასაც დამატებითი ინფორმაციული ღირებულება არ აქვს, მათი დეტალიზებული გადმოცემა კი კონკრეტული პირის/პირების პირადი სივრცისა და ცხოვრების თავისუფლებას არღვევს.

♦    რა გავიგეთ "იმედის" სიუჟეტიდან

თითქმის იდენტური დამოკუდებულება და შინაარსი იკითხება სმიტების ოჯახის მკვლელობის საქმეზე ტელეკომპანია “იმედის” მიერ მომზადებული მასალიდან.

ჟურნალისტი გვაცნობს, რომ კობაური გამოძების პროცესში რამდენჯერმე გამოიკითხა, პირველადი დაკითხვის ამსახველ ვიდეოკადრებში, ის სამართალდამცველებს აღიარებით ჩვენებას აძლევს და ამბობს, რომ მან “ორი ადამიანი მოკლა - მამა-შვილი”.

ჟურნალისტი შეფასებებში გადადის და ამბობს, რომ “კობაური ამ ჩვენების ერთ ნაწილში, ერთ ფრაგმენტში იტყუება, მეუღლის და შვილის მკვლელობა ლორა სმიტს არ უნახავს, ლორა სმიტი მეუღლეს და შვილს ჩანჩქერზე არ გაყოლია, შესაბამისად, ის ვერ დაინახავდა სროლის მომენტს. კობაური ცრუობს როცა აცხადებს, რომ ქალი გაიქცა და რეაქცია არ ჰქონია შვილის მკვლელობაზე”.

ჟურნალისტი მაყურებელს საქმეში დაცული ფოტომასალის შესახებაც უყვება, რომელიც უშუალოდ სმიტების მიერ არის გადაღებული და რომელზეც კობაური სანადირო თოფით ჩანს.

“ამ ფოტოებით დასტურდება, რომ კობაური მარტო მოქმედებდა, მას არ ჰყავდა თანამზრახველი, და შესაბამისად, მკვლელობაც მარტო ჩაიდინა. გამოძიებით მოპოვებული ყველა მტკიცებულებით დასტურდება, რომ იმ ტერიტორიაზე სადაც მკვლელობა მოხდა, სხვა უცხო პირი არ ყოფილა”, - განმარტავს ის. აღსანიშნავია, რომ მსგავსი მსჯელობა “რუსთავი 2”-ის მიერ მომზადებულ მასალაშიც იყო განვითარებული.

“რუსთავი 2-ის” მსგავსად, “იმედის” სიუჟეტშიც ასევე მოცემულია ფარგმენტები ბრალდებული კობაურის პირველადი ჩვენებიდან, რომლის მიცედვითაც ის მის მიერ ჩადენილი დანაშაულის შესახებ ყვება. ასევე ბრალდებისა და დაცვის მხარის საპირისპირო პოზიციები, ინტიმური მომენტების ნაკლები დეტალიზებისა და ზედმეტი ინფორმაციის გარეშე. თუმცა, საბოლოო ჯამში, ბრალდებულის მიმართ წინასწარი გაწყობების შექმნისა და ბრალდების მხარის პოზიციის დაცვის ქვეტექსტი აქაც ჭარბად იგრძნობა.

♦   რეზიუმე

საკითხის აქტუალობისა და მაღალი საზოგადოებრივი ინტერესიდან გამომდინარე, თემისადმი მედიის ინტერესი და მისი გაცოცხლება, სრულიად ლოგიკური და აბსოლუტურად გასაგებია. თუმცა, მასალის იმგვარი ფოკუსით მომზადება, სადაც ერთი მხარის პოზიციის ცალსახა დაცვის მცდელობა და ამავრდოულად, სასამართლო განაჩენის დადგომამადე, ბრალდებული პირისთვის უკვე დამნაშავის სტატუსის მორგების ქვეტექტი იკითხება, ეთიკური ჟურნალისტიკის სტანდარტებს სცდება.

ამასთან, ნებისმიერი მასალა კონკრეტული თემის შესახებ გარკვეული სიახლის მატარებელი უნდა იყოს, რაც ამ შემთხვევაში ვერცერთი ზემოთ განხილული სიუჟეტიდან ვნახეთ. ამასთან, კონკრეტული მაუწყებლის მხრიდან ისეთი ინტიმური დეტალების გასაჯაროებაც მოხდა, რაც ადამიანის პირად სივრცეში შეჭრაა და სხვა არაფერი.

როგორც ცნობილია, სმიტების მკვლელობის საქმეზე გორის რაიონული სასამართლო განხილვას მარტის დასაწყისიდან შეუდგება. საქმეზე საბოლოო გააჩენს 12 ნაფიცი მსაჯული გამოიტანს. ბრალის დამტკიცების შემთხვევაში, მალხაზ კობაურს 16-დან 20 წლამდე ან უვადო პატიმრობა ემუქრება.

იქამდე კი, სანამ სასამართლო ოფიციალურ ვერდიქტს გამოცხადებს, ნებისმიერ ბრალდებულს უდანაშაულობის პრეზუმფცია იცავს, რომლის მიხედვითაც - “თითოეული ადამიანი, რომელსაც ბრალად ედება სისხლის სამართლის დანაშაულის ჩადენა, უდანაშაულოდაა მიჩნეული მანამ, სანამ მისი დანაშაული არ დამტკიცდება ღია სასამართლო პროცესზე ბრალდებულის დაცვისათვის აუცილებელი კანონით გათვალისწინებული ყველა საპროცესო გარანტიის დაცვით”.

კატეგორია: ეთიკური დილემა

ავსტრალიის პრესის საბჭოს (APC) გადაწყვეტილებით, Daily Mail Australia-ს მიერ მომზადებული მასალის სათაურში ტრანსგენდერის მითითება ამ ჯგუფის მიმართ საზოგადოებაში არსებულ სტერეოტიპებსა და არასწორ წინასწარ წარმოდგენებს კიდევ უფრო აღრმავებდა.

კერძოდ, Daily Mail Australia-მა ოჯახური ძალადობის შედეგად მოკლული მამაკაცის შესახებ მომზადებულ მასალას შემდეგი შინაარსის სათაური დაურთო: „ტრანსგენდერ ქალს, ოჯახური ძალადობის ნიადაგზე, საკუთარი შეყვარებულის მკვლელობაში ედება ბრალი“.

The Daily Mail Australia-მ საკუთარი მასალის დაცვა სცადა და განაცხადა, რომ მკვლელობაში ბრალდებული ქალი სოციალურ ქსელებში თავადვე წერდა, რომ ის ტრანსგენდერი იყო. მიუხედავად ამისა, პრესის საბჭომ მაინც მიიჩნია, რომ მასალის სათაურში ქალის იდენტობის ხაზგასმა არარელევანტური იყო და ის მას დამატებით ღირებულებას არ სძენდა.

„პრესის საბჭომ მიიჩნია, რომ მასალის სათაურში იმის ხაზგასმა, რომ მკვლელობაში ბრალდებული ტრანსგენდერი იყო, ამ ჯგუფის მიმართ არსებულ არასწორ წინასწარ წარმოდგენებს კიდევ უფრო ამყარებს. მიუხედავად იმისა, რომ თავად სტატიის შინაარსი დაბალანსებული იყო და ის მომხდარის შესახებ ფაქტებს ზუსტად გადმოსცემდა, ბრალდებულის იდენტობაზე ხაზგასმა მაინც პრობლემური იყო“, - ვკითხულობთ პრესის საბჭოს გადაწყვეტილებაში.

წყარო: imediaechics.org

კატეგორია: საერთაშორისო ამბები

KWSO TV News-მა ამინდის პროგნოზის წამყვანი მენდი ბეილი პირდაპირ ეთერში გამოყენებული ბანერის გამო სამსახურიდან გაათავისუფლა. კერძოდ, ბეილიმ ეთერში დაფაზე დაწერელი სიტყვა - There აჩვენა, სადაც ასო T-ზე ყულფი იყო მიხატული, რაც სახრჩობელის შთაბეჭდილებას ქმნიდა და მაყურებელს კონკრეტული ქმედების ჩადენისკენ უბიძგებდა. სწორედ ასე შეფასდა მისი ეს ქცევა.

თანამშრომლის სამსახურიდან გათავისუფლების პარალელურად, მომხდარზე არხმა ოფიციალური განმარტებაც გააკეთა. “ჩვენი წამყვანის მიერ ეთერში ნაჩვენები გამოსახულება იყო შეურაცხმყოფელი და აბსოლუტურად მიუღებელი. KWSO არ თანაუგრძნობს ქმედებას, რომელიც მიმართულია ძალდობის, სოციალური უთანასწორობის, რასიზმისა თუ ანტისემიტური განწყობებისკენ. შესაბამისად, ჩვენი თანამშრომელი აღნიშნული ქმედების შემდეგ, სამსახურიდან მდაუყოვნებლივ გათავისუფლდა. გულწრფელად გიბოდიშებთ მომხდარის გამო და პირობას ვდებთ, რომ დაუღალავად ვიშრომებთ თქვენი ნდობის მოსაპოვებლად”, - ნათქვამია KWSO-ის მიერ გავრცელებულ ოფიციალურ განცხადებაში.

წყარო: imediaethics.org

კატეგორია: ბიოგრაფია

ამერიკელი ჟურნალისტი და მწერალი ბობ ვუდვორდი 1943 წლის 26 მარტს აშშ-ში, ილინოისის შტატში დაიბადა. 1971 წლიდან the Wahington Post-ის რეპორტიორად მუშაობდა, სადაც კოლეგასთან კარლ ბერნშტეინთან ერთად, ე.წ. უოტერგეიტის სკანდალთან დაკავშირებით არაერთი მასალა მოამზადა. მათ მიერ მომზადებულ სტატიებს აშშ-ის მაშინდელი ხელისუფლების არაერთი ჩინოვნიკის დაკავება და საბოლოოდ პრეზიდენტ ნიქსონის გადადგომაც მოჰყვა.

უოტერგეიტის მასალებისთვის the Washington Post-ი პულიცერის პრემიის მფლობელიც გახდა, რაშიც უდიდესი წვლილი სწორედ ბობ ვუდვორდს მიუძღვის.

⇒   “ჯიმის სამყაროს” სკანდალი

alt1980 წლის სექტემბერში Post-ის მთავარ გვერდზე ჟურნალისტ ჯანეტ კუკის მასალა გამოჩნდა, სათაურით “ჯიმის სამყარო”, რომელიც 8 წლის ჰეროინზე დამოკიდებული მოზარდის ცხოვრებას აღწერდა. მიუხედავად იმისა, რომ თავად გამოცემაშიც ამბის ნამდვილობაზე ბევრს ეჭვი ეპარებოდა, ის რედაქტორების გადაწყვეტილებით მაინც გამოქვეყნდა.

მათ შორის იყო ბობ ვუდვორდიც, რომელიც მაშინ რედაქტორის ასისტენტის მოვალეობას ასრულებდა. სწორედ მან გაგზავნა მასალა პულიცერის პრიზის ნომინაციაზე და ავტორი მასალისთვის ჯილდოს მფლობელიც გახდა. თუმცა, საბოლოოდ აღმოჩნდა, რომ მთელი ისტორია მოგონილი იყო და Washington Post-ს პრიზის უკან დაბრუნება მოუხდა.

“ვფიქრობ, რომ მასალის საპრიზო ნომინაციაზე წარდგენა ნაკლებად სადავოა. ასევე, ნაკლებად სადავოდ მიმაჩნია ის ფაქტი, რომ მასალამ პულიცერის ჯილდო მიიღო, იმიტომ, რომ ის ბრწყინვალე ისტორიაა, მიუხედავად იმისა, რომ ის სრულიად ყალბია. ნებისიერი რედაქტორის, მათ შორის ჩემი მხრიდან აბსურდი იქნებოდა იმ ისტორიის ნამდვილობის გადამოწმება, რომელიც პულიცერის ჯილდოზე იყო ნომინირებული”, - განაცხადა მან მომხდარის კომენტირებისას.

⇒   ვუდვორდი და ბუშის ადმინისტრაცია

ბობ ვუდვორდი სწორედ ის ჟურნალისტია, რომელმაც ყველაზე მეტი დრო გაატარა პრეზიდენტ ჯორჯ ბუშ უმცროსის ადმინისტრაციაში. მან ყოფილ პრეზიდენტთან ექვსი ხანგრძლივი პირისპირ ინტერვიუ ჩაწერა და ოთხი წიგნი დაწერა, რომლებშიც დეტალურად არის აღწერილი ბუშის პრეზიდენტობის წლები, მათ შორის 11 სექტემბრის თავდასხმა და ომის დაწყება ავღანეთსა და ერაყში.

altვუდვორდს გულწრფელად სჯეროდა, რომ ბუშის ადმინისტრაციის მიერ ერაყში ომის დაწყების მთავარი მიზეზი იქ არსებული მასობრივი განადგურების იარაღი იყო. ლარი კინგის შოუში სტუმრობისას, ერთ-ერთი მაყურებელის კითხვას - “დავუშვათ, რომ წავედით ერაყში საბრძოლველად და იქ მასობრივი განადგურების იარაღი არ აღმოჩნდა?” ვუდვორდმა ასე უპასუხა - “ვფიქრობ, ამის შანსი ნულია, რადგანაც იქ უამრავი ასეთი იარაღია”.

მოგვიანებით, მან აღიარა, რომ შოუში სტუმრობისას, ზედმეტად თავდაჯერებულად საუბრობდა და რეალობის მიმართ მეტად სკეპტიკური უნდა ყოფილიყო.

“უნდა მეთქვა, შეხედეთ, რეალურად ამის არც თუ ისე ბევრი სამხილია, როგორც პრეზიდენტის ადმინისტრაცია ამტკიცებდა”, - განაცხადა მან.

⇒   დავა ობამას ადმინისტრაციასთან

alt2013 წლის თებერვალში, ვიდრე აშშ-ის ბიუჯეტის სეკვესტრი ძალაში შევიდოდა, Washington Post-მა ვუდვორდის საავტორო სვეტი გამოაქეყნა. ამ სვეტში ობამას ადმიანისტრაცია იმ განცხადებების გამო იყო გაკრიტიკებული, რომ თითქოს 2012-2013 წლების ბიუჯეტის სეკვესტრირების შესახებ წინადადება კონგრესში რესპუბლიკელების მხრიდან იყო ინიცირებული. ვუდვორდი ამბობდა, რომ მისმა კვლევამ აჩვენა, რომ ბიუჯეტის სეკვესტრის შესახებ იდეა სწორედ თეთრ სახლში დაიბადა და ეს ადმინისტრაციის პრესსამსახურშიც დაუდასტურეს.

Politico-სთან საუბარში ვუდვორდმა განაცხადა, რომ ვიდრე მასალა დაიბეჭდებოდა თეთრი სახლის ადმინისტრაციის წარმომდგენლებმა მას უყვირეს, მოგვიანებით კი, ვრცელი იმეილი გაუგზავნეს, რომელშიც მას უთხრეს, რომ ასეთი მსჯელობისთვის აუცილებლად ინანებდა.

მეორე დღეს, Politico-მ ვოდვორდსა და თეთრ სახლს შორის მიმოწერის სრული ტექსტი გამოაქვეყნა,  რომელშიც სიტყვა “ინანებ” ნამდვილად იყო გამოყენებული, თუმცა ის ისე იყო ფორმულირებული, რომ მუქარა არ იკითხებოდა. მიუხედავად ამისა, ვუდვორდის მიმართ მხარდაჭერა რამდენიმე ჟურნალისტმა მაინც გამოხატა. ისინი ამბობდნენ, რომ ობამას ადმინისტრაციასთან მსგავსი ურთიერთობის გამოცდილება მათაც ჰქონდათ.

⇒   აღიარება და ჯილდოები

altმრავალწლიანი მოღვაწეობის განმავლობაში, ვუდვორდი არაერთი ჟურნალისტური ჯილდოსა და პრიზის მფლობელი გახდა. გარდა უოტერგეიტის სკანდალზე მომზადებული მასალებისა, the Washington Post-მა 2002 წელს სწორედ მისი დამსახურებით აიღო პულიცერის კიდევ ერთი ჯილდო 2001 წლის 11 სექტემბრის ტერაქტზე მომზადებული მასალებისთვის. გარდა ამისა, ვუდვროდი ამერიკაში არსებული თითქმის ყველა ჟურნალისტური ჯილდოს მფლობელია. ბოლო 35 წლის განმავლობაში 18 საავტორო წიგნი აქვს გამოშვებული, რომელთაგან ყველა ბესტსელერია.

⇒   კრიტიკა

მიუხედავად მრავალმხრივი აღიარებისა და უამრავი ჯილდოსი, ვუდვორდისთვის არც მის მიმართ არსებული სკეპტიკური დამოკიდებულება და კრიტიკაა უცხო. იქიდან გამომდინარე, რომ თხრობისას საკუთარ მასალებში ხშირად ანონიმურ წყაროებს, სხავადასხვა ჩანაწერებსა და დღიურებს იყენებს, მის მიერ გადმოცემული ამბების მიმართ ბევრს კითხვის ნიშანი აქვს, ბევრიც მას ფაბრიკაციასა და ამბების გაყალბებაში ადანაშაულებს.

თუმცა, ის დღემდე ამერიკის ერთ-ერთ ყველაზე დაბალანსებულ და ავტორიტეტულ ჟურნალისტად ითვლება. “მის მსგავსად სხვა არცერთ რეპორტიორს აქვს უნარი, მოიპოვოს ამბავი და ის დამაჯერებლად გადმოსცეს”, - ამბობენ ვუდვორდზე.

ბობ ვუდვორდი ამ დრომდე Post-ისთვის მუშაობს, სადაც მას ასოცირებული, უმცროსი რედაქტორის პოზიცია უკავია. 

კატეგორია: ეთიკა

13 თებერვალს, გამოცემებმა On.ge-მ და ტაბულამ, ასევე, საიტმა esport.ge და ტელეკომპანია მაესტრომ, არასწორი ინფორმაცია გაავრცელეს მოჭიდავეთა ეროვნული ნაკრების წევრის ჯაბა ყველაშვილის შესახებ. თუმცა, მალევე On.ge-მ და ტაბულამ შეცდომა გაასწორეს და მკითხველს ბოდიში მოუხადეს, esport.ge-მ და მაესტრომ კი გავრცელებული მცდარი ინფორმაცია მკითხველისთვის ყოველგვარი განმარტების გარეშე წაშალეს.

⇒  უზუსტობა მასალებში

უფრო კონკრეტულად, 13 თებერვალს სოციალურ ქსელ ინსტაგრამში საქართველოს მოჭიდავეთა ეროვნული ნაკრების წევრების ბაკურიანში მიმდინარე წვრთნების ამსახველი ფოტოები გავრცელდა. ფოტოზე ჩანდა, რომ ნაკრების ერთ-ერთ წევრს ჯაბა ყველაშვილს ეხურა ქუდი, რომელზეც იკითხებოდა წარწერა RUSS, სიტყვის დაბოლოება კი არ ჩანდა.

გამოცემებმა - ტაბულამ და On.ge-მ, ასევე, საიტმა esport.ge და ტელეკომპანია მაესტრომ სპორტსმენის ქუდზე ასახული წარწერა RUUSSIA-ად აღიქვეს და მასალები მოამზადეს.


alt
 on.ge-ს მასალა შესწორებამდე

altalt

მაესტრო და esport.ge 

ტექსტებში ნათქვამი იყო, რომ მოჭიდავეთა ეროვნული ნაკრების წევრის წევრს ჯაბა ყველაშვილს, ვარჯიშის დროს ქუდი ეხურა წარწერით - RUSSIA. On.ge-ც და ტაბულაც წერდნენ, რომ ცდილობდნენ სპოერტსმენთან დაკავშირებას გადასამოწმებლად, რა ეწერა ქუდზე, თუმცა, მას ვერ დაუკავშირდნენ.

[ტაბულამ შეცდომა იქამდე გაასწორა, ვიდრე მედიაჩეკერი სტატიის პირველ ვერსიას შეინახავდა, ამიტომ მასალაში მისი  ფოტოასლი მოცემული არ არის. რედ.]


⇒ რა წერია ქუდზე

სინამდვილეში კი აღმოჩნდა, რომ მოჭიდავის ქუდზე ცნობილი სპორტული ბრენდის RUSSELL ATHLETIC-ის წარწერა RUSSELL იყო დატანილი. სოციალურ ქსელში გავრცელებული ფოტო კი ისეთი რაკურსით იყო გადაღებული, რომ ბრენდის სახელწოდების ბოლო სამი ასო არ იკითხებოდა. როგორც ჩანს, მედიის ნაწილის შეცდომაც სწორედ ამან განაპირობა.

altმასალების გამოქვეყნებიდან მალევე მედიაში არასწორად გავრცელებულ ინფორმაციას Facebook-ის საშუალებით თავად სპორტსმენი ჯაბა ყველაშვილი გამოეხმაურა.

„გავრცელდა ინფორმაცია რომ მე ვარჯიშის დროს მეფარა რუსეთის ქუდი. მინდა ყველას ვთხოვო, ნუ გაავრცელებენ ცრუ ინფორმაციას. ქუდს, რომელიც ფოტოზეა, აწერია RUSSELL და არა RUSSIA. გთხოვთ გვაცალოთ მშვიდად ვარჯიში და ინტრიგების ნაცვლად დაინტერესდეთ სპორტის გაშუქებით...!!!!“ - დაწერა მან.

 

⇒  როგორ შეასწორეს მედიებმა შეცდომა

სპორტსმენის განმარტების შემდეგ, On.ge-მ და ტაბულამ დაშვებული შეცდომისთვის ბოდიში მოიხადეს. 

ტაბულამ მასალის პირველი ვერსია 12:26 საათზე გამოაქვეყნა. დაახლოებით სამი საათის შემდეგ,  [15:47სთ], მას შემდეგ, რაც მოჭიდავემ განმარტება გააკეთა, გამოცემამ ახალი ინფორმაცია გაავრცელა, რომელშიც მკითხველს განუმარტა, რომ ქართველ მოჭიდავეს ქუდზე RUSSELL აწერია და არა RUSSIA. იქვე აღნიშნა, რატომ მოუვიდა უზუსტობა და შეცდომისთვის ბოდიში მოიხადა. ამავე ტექსტში გამოცემამ მიუთითა, რომ როგორც საიტიდან, ასევე ფეისბუკის გვერდიდან ინფორმაცია აიღო. მოგვიანებით, ტაბულამ სტატიის თავდაპირველი ვერსიის ბმული აღადგინა და ახლა ამ ბმულზეც ახალი ტექსტია გამოქვეყნებული, -  რედაქციის განმარტება და ბოდიში.


alt
ტაბულას ჩასწორებული მასალა


On.ge-მ ტექსტი იმავე ბმულზეც  ჩაასწორა და ახალი მასალაც დაწერა. ორივე მასალა იდენტურია და სათაურშივეა მითითებული, რომ ჯაბა ყველაშვილზე არასწორი ინფორმაციის გავრცელებისთვის ბოდიშს იხდის. ამავე ტექსტში გამოცემამ განმარტა, რატომ მოუვიდა შეცდომა და რა გზებით ცდილობდა ინფორმაციის გადამოწმებას მასალის თავდაპირველ ვერსიაში. 

alt
 

On.ge-ს ჩასწორებული მასალა
 
ყველაშვილზე არაზუსტი ინფორმაცია აღარც მაესტროს ფეისბუკ გვერდსა და esport-ზე იძებნება, თუმცა, არცერთ მათგანს მკითხველისთვის არ აუხსნია, რომ შეცდომა მოუვიდა, მათ ტექსტი განმარტების გარეშე  წაშალეს.

alt
ასე გამოიყურება esport.ge-ზე ის ბმული, სადაც ყველაშვილზე იყო ინფორმაცია  გამოქვეყნებული.



⇒   როგორ უნდა შესწორდეს არაზუსტი ინფორმაცია

შეცდომისგან მედია დაზღვეული არ არის. ეს შესაძლოა რამდენიმე ფაქტორით აიხსნას. მსგავსი შემთხვევები ხდება საერთაშორისო მედიაშიც.

ამ თემაზე:   2018 წლის 15 მთავარი შესწორება მსოფლიო მედიაში  

თუმცა, ყველა ასეთ შემთხვევაში მნიშვნელოვანი ის არის, როგორ რეაგირებს მედია დაშვებულ შეცდომებზე.

საქართველოს “ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის” მე-5 პრინციპის მიხედვით, “მედია ვალდებულია შეასწოროს გამოქვეყნებული არსებითად არასწორი ინფორმაცია, რომელსაც შეცდომაში შეჰყავს საზოგადოება. ამ პრინციპის განმარტების თანახმად, მიუღებელია შესწორება იმგვარად, რომ თავიდან გაკეთდეს სიუჟეტი ან სტატია, რა დროსაც არაზუსტ ინფორმაციას ჩაენაცვლება ზუსტი ინფორმაცია, მაგრამ არ იქნება გაცხადებული უკვე დაშვებული შეცდომის შესახებ.

 ონლაინმედიის თვითრეგულირების გზამკვლევში, რომელიც 2013 წელსაა გამოცემული, ვკითხულობთ:

  • მედიამ არასწორი ინფორმაცია არ უნდა წაშალოს ან არ უნდა ჩაანაცვლოს ის ახლით;  
  • მედიამ უნდა ჩაასწოროს მასალა და მკაფიოდ განმარტოს, რომ მასალის წინა ვერსია შეიცავდა უზუსტობებს;
  • მედიამ ერთმანეთთან უნდა დააკავშიროს ძველი და შესწორებული მასალები.

შესწორების სახელმძღვანელო წესები შემუშავებული აქვს საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიასაც. ამ დოკუმენტშიც ხაზგასმულია, რომ არასწორად გამოქვეყნებული მასალა ისე უნდა შესწორდეს, რომ აუდიტორიისთვის ცნობილი გახდეს რა გასწორდა. 

„მასალა სრულად მხოლოდ უკიდურეს შემთხვევაში შეიძლება წაიშალოს. მაგალითად მაშინ, როდესაც საჯარო ინტერესის არარსებობის შემთხვევაში ის ზიანს აყენებს, ლახავს სხვათა უფლებებს და განსაკუთრებით უხეშად არღვევს ეთიკურ სტანდარტებს“, - ვკითხულობთ სახელმძღვანელო წესებში.

ამ თემაზე ვრცლად  ნახეთ: დაშვებული შეცდომის შესწორების წესები მედიაში
კატეგორია: ეთიკა

მეორე წელია, რაც საზოგადოებრივი მაუწყებლის პირველი არხის მთავარმა საინფორმაციო გამოშვება “მოამბემ” ფორმატი იცვალა. კერძოდ, გამოშვებას ე.წ. კადრ-სინქრონების ნაწილი დაემატა, სადაც გარკვეული ამბები მხოლოდ ჟურნალისტის გადასაფარი ტექსტითა და კადრებით არის მოთხრობილი, ან, რიგ შემთხვევებში, ერთი ან ორი რესპონდენტის სინქრონი ემატება. ამ ცვლილებამ არხს შესაძლებლობა მისცა, დღის რომელიმე მნიშვნელოვანი ამბავი არა ვრცელი სიუჟეტით, არამედ მსგავსი ფორმატით გააშუქოს. ანუ, არხი ამბავს არ ტოვებს, მაგრამ აშუქებს მხოლოდ რამდენიმე სიტყვით, რაც მომხდარის სრულად აღქმისთვის საკმარისი არ არის და მაყურებელს საკითხის სიმწვავეს ბოლომდე ვერ გადასცემს. “მედიაჩეკერის” ორთვიანი მონიტორინგი ცხადყოფს, რომ ასე ხშირად ისეთი თემები შუქდება, რომელთა გამოტოვება მთავარ საინფორმაციო გამოშვებაში ძალიან თვალშისაცემი იქნებოდა, სიღრმისეული გაშუქება კი ძალიან მწვავე გამოვიდოდა.

ერთ-ერთი ასეთი მაგალითია 24 იანვრის მთავარი საინფორმაციო გამოშვება, სადაც არასამთავრობო ორგანიზაციების მიერ სასამართლო რეფორმაზე მომუშავე ჯგუფის დატოვების შესახებ ინფორმაცია, სწორედ ამ ფორმატში იყო მოთხრობილი. ჟურნალისტის ტექსტიდან არასამთავრობოების გადაწყვეტილების მიზეზის შესახებ მხოლოდ ის გავიგეთ, რომ “დამოუკიდებელი და გამჭვირვალე მართლმსაჯულებისთვის” კოალიციის მიერ სამუშაო ჯგუფის დატოვების ერთ-ერთი მიზეზი ჯგუფში მხოლოდ ერთი წარმომადგენლის ყოლის შესაძლებლობა იყო. ეს მაშინ, როდესაც მათივე გავრცელებულ ტექსტში ჯგუფის დატოვების უფრო არგუმენტირებული დასაბუთება იყო მოცემული. ამასთან, მოთხრობილ ამბავში პრობლემა სათანადოდ არ იყო წარმოჩენილი და სასამართლო რეფორმასთან დაკავშირებით მხარეთა პოზიციები მკაფიოდ ნაჩვენები არ იყო.

კადრ-სინქრონად გაშუქდა 1-ელ თებერვალს პრეზიდენტისა და არასამთავრობო ორგანიზაციების შეხვედრა, რომელიც დეზინფორმაციის, პროპაგანდისა და ცილისწამების კუთხით ქვეყენაში არსებულ მდგომარეობას ეძღვნებოდა. სალომე ზურაბიშვილი ამ მიმართულებით გარკვეული საკანონმდებლო რეგულაციების ამოქმედებაზე ჯერ კიდევ წინასაარჩევნო კაპანიიდან მოყოლებული საუბრობს, რაც არასამთავრობო სექტორის მხრიდან არაერთხელ გახდა კრიტიკის საგანი. მსგავსი მნიშვნელობის მქონე საკთხის მხოლოდ კადრ-სინქრონის ფორმატში გადმოცემა და იმ პოტენციურ საფრთხეებზე ყურადღების არ გამახვილება, რამაც შესაძლოა ქვეყანაში გამოხატვის თავისუფლების კუთხით პრობლემები შექმნას, მაყურებლისთვის საკითხს არასამკარისი სიმწვავით წარმოაჩენს და მას საკითხის სრულფასოვნად გაანალიზების შესაძლებლობას არ აძლევს.

საზოგადოებრივი მაუწყებლის პირველმა არხმა ასევე კადრ-სინქრონად გააშუქა, 6 თებერვალს საქართველოს მთავარი პროკურატურის წინ მიმდინარე ამბავი, რა დროსაც, 2017 წლის დეკემბერში ხორავას ქუჩაზე მოკლული დავით სარალიძის მამა ზაზა სარალიძე რამდენიმე საათის განმავლობაში გენერალურ პროკურორთან შალვა თადუმაძესთან შეხვედრას ითხოვდა, თუმცა მას ამის საშუალებას არ აძლევდნენ. შედეგად, ადგილზე რამდენიმე ინციდენტს ჰქონდა ადგილი. საბოლოოდ, თადუმაძე სარალიძეს შეხვდა. საზოგადოებრივი მაუწყებლის მთავარი საინფორმაციო გამოშვებიდან კი შევიტყეთ, რომ მთავარი პროკურორი სარალიძეს შეხვდა, თუმცა შეხვედრამდე პროკურატურაში ინციდენტი მოხდა, სარალიძე ეზოში შეიჭრა და მისი შვილის საქმის პროკურორებთან შეხვედრას ითხოვდა, რის გამოც მას ტერიტორია დაატოვებინეს, ამის შემდეგ კი ზაზა სარალიძემ თვითდაზიანებები მიიყენა.

ამის შემდეგ მოცემული იყო სარალიძის კომენტარი, რომელიც ამბობდა, რომ მისი რწმენით, მისი შვილის მკველობის საქმის პროკურორები თადუმაძეს არასწორ ინფორმაციას აწვდიან. რის შემდეგაც უკვე სარალიძის ადვოკატი განმარტავდა, რომ გენერალური პროკურორი სარალიძეს თავიდანვე რომ შეხვედროდა, საკითხის ასე გამწვავება თავიდან იქნებოდა აცილებული. რეალურად, თუკი მაყურებელი დღის განმავლობაში ამბავს თვალს არ ადევნებდა, მაუწყებლის მიერ მომზადებული მხოლოდ ამ მცირე ქრონომეტრაჟიანი მასალით, პროკურატურის წინ განვითარებული მოცლენების შესახებ ამომწურავ ინფორმაციას ნამდვილად ვერ მიიღებდა.

იმავე დღეს, საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა მაყურებელს მხოლოდ კადრებისა და ჟურნალისტის ტექსტით უამბო უზენაესი სასამართლოს წინ არასამთავრობო ორგანიზაციების აქციის შესახებაც, სადაც ისინი სასამარლო სისტემაში არსებულ ე.წ. კლანურ მმართველობას აპროტესტებდნენ.

7 თებერვალს ასევე კადრ-სინქრონად გაშუქდა 2017 წლის დეკემბერში პანკისის ხეობაში ჩატარებული სპეცოპერაციის დროს გარდაცვლილი თემირლან მაჩალიკაშვილის მამის მალხაზ მაჩალიკაშვილისა და არასამთავრობო ორგანიზაციების შეხვედრა, ასევე პარლამენტში საქმეზე საგამოძიებო კომისიის შექმნის მოთხოვნაც.

საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა ასევე კადრ-სინქრონი მიუძღვნა 8 თებერვალს არასამთავრობო ორგანიზაციების მიერ პარლამენტის წინ გამართულ საპროტესტო აქციასაც, სადაც უფლებადამცველები ადამიანის უფლებათა დაცვის კომიტეტის თავმჯდომარის სოფიო კილაძის გადადგომას ითხოვდნენ და მას სიძულვილის ენის გამოყენებაში, ასევე დისკრიმინაციულ და ჰომოფობიურ მიდგომებში ადანაშაულებდნენ.

ის, რომ საზოგადოებრივი მაუწყებლის პირველი არხის მხრიდან დღის განმავლობაში განვითრებული მნიშვენლოვანი მოვლენების ე.წ. კადრ-სიქნრონებად გაშუქება პრობლემა და დღის მთავარი საინფორმაციო გამოშვებისთვის შეუსაბამოა, ევროკავშირის დაკვეთით ჩატარებული სამწლიანი მონიტორინგის ანგარიშშიც არის აღნიშნული.

“მაყურებელი ელის მნიშვნელოვანი ამბის ამომწურავ, მრავალმხრივ გაშუქებას, რისი გადმოცემაც ხშირად 30‐50 წამიან კადრ სინქრონით შეუძლებელია. ეს ტენდენცია გაგრძელდა 2018 წელსაც”, - ვკითხულობთ არჩევნების მედიამონიტორინგის 2016-2018 წლების საბოლოო ანგარიშში.

კატეგორია: საერთაშორისო ამბები

Imediaethics-მა გასული, 2018 წლიდან, ის 10 მნიშვნელოვანი შემთხვევა შეკრიბა, როდესაც გამოცემებმა მასალებში პლაგიატის, ან ყალბი და გამოგონილი წყაროების გამოყენების შემთხვევები აღმოაჩინეს. ყველა მსგავს შემთხვევაში, რედაქციებმა ბოდიში მოიხადეს, ან თანამშრომელი სამსახურდან გაათავისუფლეს.

10. New York Times-მა გასული წლის აგვისტოში, სარედაქციო შენიშვნა გამოაქვეყნა, რომელშიც განმარტა, რომ ერთ-ერთი ბანდის დაკავებული ლიდერის ბარი მილსის ორი ადვოკატი, რომელთა ციტატებიც გამოცემამ მასალაში გამოიყენა, სინადვილეში მისი ადვოკატები არ იყვნენ ან, შესაძლოა, საქმე საერთოდაც გამოგონილ ადამიანებთან ჰქონდათ. სარედაქციო შენიშვნის მიხედვით, სტატიაში მოცემული ციტატები წიგნიდან იყო. ბარი მილსის ნამდვილმა ადვოკატმა კი განმარტა, რომ მასალის ძველ რედაქციაში ნახსენები ორი ე.წ. ადვოკატი საერთოდ არ არსებობდა;

9. გასული წლის ნოემბერში უკრაინულმა Vogue-მა რედაქტორი ოგა სუშკო სამსახურიდან პლაგიატის გამო დაითხოვა;

8. 2018 წლის ზაფხულში the Washington Post-მა მისი ერთ-ერთი რეპორტიორი იმის გამო გაათავისუფლა, რომ ის ინფორმაციის შესაბამისად მიწოდებას და წყაროების ციტატების სწორად გადმოცემას ვერ ახერხებდა;

7. გასულ წელს, პალგიატის გამო, სამსახურიდან თანამშრომელი the Daily Beast-მაც გაათავისუფლა;

6. Star-Tribune-ის ფილმების კრიტიკოსმა კოლი კოვერტმა სამსახურიდან წასვლის შესახებ განცხადება მას შემდეგ დაწერა, რაც გამოცემამ მის მასალებში სხვა მედიასაშუალებების მასალებში გამოყენებული ციტატები აღმოაჩინა.

5. აღმოჩენილი პლგიატის გამო რედაქტორი სამსახურიდან ონლაინთამაშების საიტმა IGN-მაც გაათავისუფლა. “ყველაფერს ვშლით, რაც კი მან შექმნა”, - განაცხადა საიტის აღმასრულებელმა დირექტორმა.

4. გასული წლის დეკემბერში ყალბი ინტერვიუების, ციტატებისა და წყაროების გამო სამსახურდან თანამშრომელი გერმანულმა Der Spiegel-მაც გაათავისუფლა. გამოცემამ ყალბი წყარო და ციტატა მის 14-მდე მასალაში აღმოაჩინა. Spiegel გათავისუფლებული ჟურნალისტის სხვა მასალებსაც იკვლევს.

3. ყალბი წყაროების გამო საკთარი რეპორტიორი გაათავისუფლა The Houston Chronicle-მაც. თავად გათავისუფლები ჟურნალისტი ბრალდებას უარყოფდა, თუმცა გამოცემაში აცხადებენ, რომ მის მიერ გამოყენებული 275 წყაროდან 122-ს ვერ მიაგნეს.

2. გასული წლის აპრილში Student Loan-მა განაცხადა, რომ მისი ექსპერტი და მწერალი, შესაძლოა გამოგონილი ადამიანი ყოფილიყო, გამოგონილი სახელითა და გვარით, ისტორიითა და ფოტოთი.

1. NPR-მა მისი ერთ-ერთ ჟურნალისტი სასამხურიდან ინტერვიუების გადაკეთების გამო გაათავისუფლა. გამოცემამ, ამგვარი შემთხვევა მის 157 ნაშრომში აღმოაჩინა.

მომზადებულია imediaethics-ზე დაყრდნობით

კატეგორია: საერთაშორისო ამბები

ბრიტანულმა გამოცემებმა საკუთარ მასალებში ამბის საილუსტრაციოდ შეცდომით სრულიად სხვა ადამიანის ფოტოები გამოიყენეს. როგორც გაირკვა, შეცდომის მიზეზი იდენტური სახელები და გვარები იყო.

კერძოდ, იანვრის დასაწყისში, ბრიტანულმა ინტერნეტგამოცემამ Hull LIve-მა 29 წლის ნასვამი მძღოლის შესახებ მომსადებულ მასალას, რომელსაც ბრალი გადაჭარბებული სიჩქარის გამო წაუყენეს, ბრალდებულის ნაცვლად, მასზე 17 წლის უფროსი მამაკაცის ფოტო დაურთო.   აღმოჩნდა, რომ მას დაკავებულის იდენტური სახელი და გვარი (ტომ ორეტი) ჰქონდა.

მომხდარის შემდეგ გამოცემამ წერილი გამოაქვეყნა და იმ მორალური ზიანის გამო, რაც მათი შეცდომის გამო 46 წლის მამაკაცს მიადგა, საჯაროდ მოიბოდიშა.

ფოტოსთან მიმართებით, იგივე შეცდომა დაუშვა კიდევ ერთმა ბრიტანულმა გამოცემამ Daily Exspress-მა. მან ავარიის შედეგად დაზარალებულის ფოტო შეცდომით დაბეჭდა. აღნიშნულის გამო ამ გამოცემამაც საჯარო ბოდიში მოიხადა.

დედანაცვლის მკვლელობაში ბრალდებულის შესახებ მომზადებულ მასალაში ასევე აბსოლუტურად სხვა ადამიანის ფოტო დაბეჭდა Sydney Morning-მაც, რისთვისაც გამოცემას ბოდიშის მოხდა მოუწია.

წყარო: imediaethics.org

კატეგორია: საერთაშორისო ამბები

ბიტსბურგის ერთ-ერთმა სატელევიზიო არხმა KDKA-TV-მ თანამშრომელი სამსახურიდან იმის გამო გაათავისუფლა, რომ მან ცნობილ ამერიკელ სპორტსმენს ტომ ფრედის ტიტრებში “ცნობილი თაღლითი” მიაწერა.

არხმა imediaethics-ისთვის მიწერილ განმარტებაში, აღნიშნა: “მიუხედავად იმისა, რომ სპორტის გულშემატკივრებს საკუთარი პოზიციის ღიად გამოხატვის უფლება აქვთ, ჩვენ, როგორც პასუხისმგებლიანი მედია, ვალდებული ვართ, რომ საზოგადოებას მიუკერძებელი ინფორმაცია მივაწოდოთ. გრაფიკა, რომელიც ჩვენს ეკრანზე გამოჩნდა, არ შეესაბამებოდა არხის სტანდარტებს. შესაბამისად, პირი, რომელმაც ის შექმნა, KDAKA-TV-ის თანამშრომელი აღარ არის”.

წყარო: imediaethics.org

კატეგორია: საერთაშორისო ამბები

ჰოლანდიელი ე.წ. ფრილანსერი ჟურნალისტი პიტერ ბლასიკი, რომელიც ერთდროულად სხვადასხვა გამოცემისთვის მუშაობდა, წყაროების გადაუმოწმებლობასა და პლაგიატში ამხილეს. ინფორმაციას the Associated Press ავრცელებს.

ჰოლანდიურმა გამოცემამ Nieuwe Revu-მ ბლასიკის მიერ მომზადებულ 27 სტატიაში დასახელებულ წყაროებს საერთოდ ვერ მიაკვლია.

კიდევ ერთმა ჰოლანდიურმა ჟურნალმა HP/De Tijd-მა ბლასიკის მიერ 2014-2017 წლებში დაწერილი 302 სტატიიდან პლაგიატი შვიდში აღმოაჩინა. გამოცემის განმარტებით, მათ აღნიშნული 2017 წელს აღმოაჩინეს, თუმცა იმ მოტივით, რომ თავად ჟურნალისტი ფაქტს უარყოფდა და ამავდროულად, ის ახალბედა და გამოუცდელი იყო, ამბის გასაჯაროებისგან თავი შეიკავეს.

პიტერ ბლასიკის მიერ დაწერილ ექვს სტატიაში წყაროებისა და ციტატების ფაბრიკაციის პრობლემას წააწყდა ბელგიური ინტერნეტგამოცემა Knack.be-ც.

Associated Press-ის ცნობით, ბლასიკი სამხრეთ ჰოლანდიაში მდებარე ერთ-ერთ ქალაქში საჯარო მოხელედაც მუშაობს, თუმცა google-ისა და სოციალური ქსელების საშუალებით მის შესახებ ინფორმაცია არ იძებნება, აცხადებენ Imediaethics-ში.

წყარო: imediaethics.org