კატეგორია: ფილოლოგის სვეტი

სტატიების, პუბლიცისტური წერილების, ნაშრომების ბოლო აბზაცებში ხშირად გვხვდება ხოლმე სიტყვები  „დასასრულ/დასასრულს“, „დაბოლოს“, „ბოლობოლო“.

ხშირია „დასასრულ“ და „დასასრულს“ ფორმების უმართებულო აღრევა. რომელია მოცილე სიტყვათაგან სწორი და რომელი არასწორი?

საინტერესო ისაა, რომ ორივე სიტყვა გამართულია ორთოგრაფიულად, შეცდომა კი მაშინ მოსდით ხოლმე, როდესაც არასწორი მნიშვნელობით და უმართებულო კონტექსტში იყენებენ მათ.

წერილობითი ან ზეპირი მსჯელობისას დამამთავრებელ სიტყვა-თქმად უნდა გამოვიყენოთ „დასასრულ“. ეს ნიშნავს, რომ მოქმედება დასასრულს უახლოვდება და მსჯელობის დასრულებამდე კიდევ რაღაც დარჩა გასარკვევი, სათქმელი, გასაცხადებელი.

არის კონტექსტი, როდესაც აღმნიშვნელი „დასასრული“ გამოყენებულია საზღვრულად - რაღაცის ბოლო ნაწილის, დამთავრების, დაბოლოების მნიშვნელობით. ამ შემთხვევაში სიტყვა მიცემითი ბრუნვის ფორმით უნდა წარმოითქვას ან დაიწეროს.

კიდევ ერთხელ:

თუ სიტყვა ცალკე გვინდა გამოვიყენოთ და მოქმედების დასასრულის მოახლოება უნდა ვამცნოთ მკითხველს ( მსმენელს), მაშინ იგი „შიშველი“, უბრუნვისნიშნო ფორმით უნდა ვიხმაროთ და მძიმითაც გამოვყოთ.

მაგალითად, როგორც ჩვენი წინა ბლოგის ბოლოსაა:   დასასრულ, აუცილებლად უნდა აღინიშნოს ერთი გარემოება...

თუ სიტყვა დასასრული რაღაცის ბოლო ნაწილის, დამთავრების მნიშვნელობით გვინდა ვიხმაროთ, მიცემითი ბრუნვის ნიშნის დართვა სავალდებულოა.

მაგალითად:  საპარლამენტო სხდომის დასასრულს ( სხდომის ბოლოს) გაიმართა დებატები.

ამ შემთხვევაში მძიმის დართვა საჭირო არ არის.

„დასასრულ“ მნიშვნელობით შეიძლება გამოვიყენოთ ფორმა „დაბოლოს“.

ქართული ენის განმარტებით ლექსიკონში ეს სიტყვები სინონიმებადაა წარმოდგენილი (დასასრულ (ზმნს.) - ბოლოს, დაბოლოს, უკანასკნელ).

რაც შეეხება ფორმას „ბოლობოლო“ - ეს ფორმა კავშირიანი „ბოლოს და ბოლოს“ შემოკლებული ვარიანტია და თანამედროვე სალიტერატურო ნორმად არ მიიჩნევა.

ბოლო ფუძის გაორმაგებით მიღებული გამოთქმის „ბოლოს და ბოლოს“ შემოკლებული ვერსია ზოგჯერ დეფისითად გვხვდება ხოლმე (ბოლო-ბოლო).

ერთადერთი სალიტერატურო ფორმა არის ბოლოს და ბოლოს.

კატეგორია: ფილოლოგის სვეტი

როგორ შეეწყობა კავშირი „რომელიც“ რიცხვში მისათითებელ სიტყვას?

თუ მისათითებელი სიტყვა უსულოა და მრავლობითში, როგორ „იქცევა“ „რომლებიც“?

თუ მისათითებელი სიტყვა კრებითია ან „და-ძმის“ ტიპის კომპოზიტია?

ფილოლოგის სვეტში ამჯერად რთულ წინადადებაში „რომელიც“ წევრ-კავშირის რიცხვში შეთანხმებას მიმოვიხილავთ.

1.   თუ მთავარ წინადადებაში სიტყვა, რომელსაც მიემართება ( შემდგომ - მისამართი სიტყვა) „რომელიც“ მხოლობით რიცხვშია, წევრ-კავშირიც მხოლობითში შეეწყობა:
 
წიგნი, რომელიც აუცილებლად უნდა წაიკითხო.


 2.   თუ მთავარი წინადადების მისამართი სიტყვა მრავლობითშია, „რომელიც“ ასევე მრავლობითში იქნება. ამ შემთხვევაში, წესის თანახმად, მნიშვნელობა არ აქვს იმას, მთავარ წინადადებაში სიტყვა, რომელსაც მიემართება წევრ-კავშირი, უსულოა თუ სულიერი. შესაბამისად, სწორი იქნება:
 
წიგნები, რომლებიც უნდა წაიკითხო.
მწერლები, რომლებიც დაჯილდოვდნენ.


3.    თუ მთავარი წინადადების მისამართი სიტყვა ერთზე მეტი რაოდენობის აღმნიშვნელი სიტყვითაა განმარტებული, თვითონ მისათითებელი სიტყვა მხოლობითში იქნება, დამოკიდებული წინადადების წევრ-კავშირი „რომელიც“ კი მრავლობითში უნდა იყოს.

 

განვიხილოთ ეს წესი უფრო დეტალურად:

გამომცემლობა გვთავაზობს ხუთ წიგნს, რომლებიც აუცილებლად უნდა წაიკითხო.

ეს წინადადება შედგება მთავარი და დამოკიდებული წინადადებებისგან. მთავარ წინადადებაში მისამართი სიტყვაა წიგნი ( რომელსაც მიემართება წევრ-კავშირი „რომლებიც“). მისამართ სიტყვას მსაზღვრელად ახლავს ისეთი სახელი, რომლის ლექსიკური მნიშვნელობაც ერთზე მეტს გულისხმობს( ამ შემთხვევაში ესაა რაოდენობითი რიცხვითი სახელი - ხუთი). დღესდღეობით არსებული წესის თანახმად, თუ მისამართი სიტყვა ერთზე მეტი რაოდენობის აღმნიშვნელი სახელითაა განსაზღვრული, „რომელიც“ შეეწყობა ამ რაოდენობას და თავადაც უნდა „მოირგოს“ მრავლობითი რიცხვი. 


4.    თუ მთავარ წინადადებაში მისამართი სიტყვა „და-ძმის“ ტიპის კომპოზიტია, წევრ-კავშირი კვლავ მრავლობითში შეეწყობა მას. 

 

ცოლ-ქმარი, რომლებიც საზღვარზე დააკავეს, დუმილის უფლებას იყენებს. 

(ამ შემთხვევაში შემასმენელი კომპოზიტს მხოლობითში შეეწყობა. შემასმენლისა და ქვემდებარის რიცხვში შეწყობის საკითხი ერთ-ერთ სვეტში უკვე მიმოვიხილეთ). 


5.   თუ მისამართი სიტყვა კრებითი სახელია, წევრ-კავშირი „რომელიც“ მხოლობითში შეეწყობა მას:

სტუდენტობას, რომელიც საკუთარ უფლებებს იცავს, ადვილად ვერ გააცურებ.


დასასრულ, აუცილებლად უნდა აღინიშნოს ერთი გარემოება, რომელიც აქ ჩამოწერილთაგან მესამე წესს ეხება:

საკითხისადმი დამოკიდებულება სამეტყველო ენაში და სპეციალისტთა ფართო წრეში არაერთგვაროვანია. არაერთხელ გამოითქვა მოსაზრება, რომ ეს წესი („რომელიც“ წევრ-კავშირის რიცხვში შეთანხმება ერთზე მეტი რაოდენობის აღმნიშვნელ სახელებთან) საბოლოო ენობრივი ნორმის დადგენას საჭიროებს და მნიშვნელოვანია მსჯელობა. მოხარული ვიქნებით, თუ საკითხის კიდევ ერთხელ წამოწევით ხელს შევუწყობთ კვლევას.

კატეგორია: ფილოლოგის სვეტი

ონლაინ და ბეჭდური მედია ხშირად უცვლელად სთავაზობს ხოლმე მკითხველს სოციალური ქსელიდან „ნასესხებ“ კომენტარებსა და მოსაზრებებს. მათში საკმაოდ ხშირია ერთი ტიპის შეცდომები - ავ და -ამ თემის აღრევა ან უმართებულო გამოყენება.

ვიცვავ თუ ვიცვამ? აღვიქვავ თუ აღვიქვამ?

დავაკვირდეთ, დასახელებულ ზმნებში ერთმანეთს ენაცვლება -ავ და -ამ სუფიქსები. იმისთვის, რომ გადავწყვიტოთ, რომელია დასახელებულთაგან სწორი ფორმა, გავარკვიოთ, რა ელემენტებია ეს -ავ და -ამ.

ახლანდელი(აწმყო)დროის გამომხატველ ზმნურ ფორმებს ხშირ შემთხვევაში ბოლოში აქვს ელემენტები, რომლებსაც თემის ნიშნებს უწოდებენ.

თემის ნიშნებია:

ი (ვზრდი)
ავ (ვხატავ)
ამ ( ვდგამ)
ებ (ვამზადებ)
ობ ( ვათბობ)
ემ(ვცემ)
ოფ(ვყოფ)

წარსულ დროში იგივე ზმნები თემის ნიშნებს აღარ დაირთავენ ( გავზარდე, დავხატე, დავდგი...).

თემის ნიშანთაგან ორი - ავ და ამ - განსაკუთრებით „საფრთხილო“ და „საკრძალია“. მათი აღრევით ვიღებთ უმართებულო ფორმებს.

შედეგად, საკმაოდ გავრცელებულია:

ვსვავ
ვასხავ
ვაბავ
ვარტყავ
წარმოვთქვავ
აღვიქვავ
ვდგავ
ვიცვავ
ვრეცხამ

იმისთვის, რომ შეცდომა არ დავუშვათ, უნდა დავიმახსოვროთ მარტივი წესი:

თუ ზმნის საწყისი ფორმა ბოლოვდება ვა მარცვალზე, თემის ნიშანი იქნება ავ (ვა=ავ).

თუ საწყისი მა მარცვალზე ბოლოვდება, თემის ნიშანი იქნება ამ ( მა=ამ).

ავიღოთ პირველივე ზმნა შეცდომების ჩამონათვალიდან - ვსვავ.

გავიხსენოთ ზმნის საწყისი - სმა.

გადავხედოთ წესს.

გამოვიტანოთ დასკვნა - სწორი იქნება ვსვამ.

ასევე:

ვასხავ - სხმა - ვასხამ
ვაბავ-ბმა-ვაბამ
ვარტყავ - რტყმა - ვარტყამ
წარმოვთქვავ -წარმოთქმა-წარმოვთქვამ
აღვიქვავ-აღქმა-აღვიქვამ
ვდგავ-დგმა-ვდგამ
ვიცვავ - (ჩა)ცმა-ვიცვამ
ვრეცხამ-რეცხვა - ვრეცხავ

დასასრულ, ჩამოვთვლით რამდენიმე ზმნას, რომლებშიც -ავ თემის ნიშანი „დაუკითხავად“ და უადგილოდ „მოთავსდა“.

დაიმახსოვრეთ, ამ ზმნებში -ავ თემის ნიშანი ზედმეტია!

პირველ რიგში, აღნიშვნის ღირსია ფორმა „მჯერავს“.

ერთადერთი სწორი ფორმაა მჯერა.

სწორია:

კვეთს ( და არა კვეთავს)
კვეცს ( და არა კვეცავს)
ტეხს ( და არა ტეხავს)
ჩეხს (და არა ჩეხავს)
იხვეჭს ( და არა იხვეჭავს)

კატეგორია: ფილოლოგის სვეტი
ციცაბო აღმართიანი, ციცაბო-აღმართიანი, ციცაბოაღმართიანი;
მცირე მოცულობიანი, მცირე-მოცულობიანი, მცირემოცულობიანი;
ორმხრივ დაქანებული, ორმხრივ-დაქანებული, ორმხრივდაქანებული;
სამ განზომილებიანი, სამ-განზომილებიანი, სამგანზომილებიანი.

დააკვირდით ჩამოთვლილ სიტყვებს და მათ დაწერილობას.

რა კანონზომიერებას ამჩნევთ?

  1. თითოეულ სიტყვაში ორი შემადგენელია.
  2. სიტყვის მნიშვნელობა ერთია (ერთ აღსანიშნს მიემართება).
  3. დაწერილობა სხვადასხვაა - ცალ-ცალკე, დეფისით, ერთად.

რომელია სწორი და რატომ? როგორ უნდა მოვიქცეთ მსგავს შემთხვევებში - დავწეროთ ცალკე, დავურთოთ დეფისი თუ დავწეროთ ერთად?

ამჯერად ბლოგი ორშემადგენლიან და ერთცნებიან კომპოზიტებს დაეთმობა:

რას ნიშნავს კომპოზიტი?

კომპოზიტი ლათინური სიტყვაა და ნიშნავს სიტყვას, რომელიც შედგება ერთზე მეტი ფუძისგან.

ერთფუძიანია სიტყვა ძმა. ორფუძიანი - და-ძმა.

კომპოზიტი ორგვარია: ერთცნებიანი, ორცნებიანი ან ორზე მეტცნებიანი.

ერთცნებიანი = ერთ აღსანიშნს, ორცნებიანი = ორ აღსანიშნს

ერთცნებიანია კომპოზიტი, რომლის ფუძის მნიშვნელობა არ უდრის შემადგენელი ფუძეების მნიშვნელობათა ჯამს, როგორც ორცნებიანის შემთხვევაშია.

უფრო მარტივი იქნება ამ წესის გაგება და გააზრება, თუ გამოვიყენებთ სიტყვებს აღმნიშვნელი ( რაც აღნიშნავს, ანუ სიტყვა) და აღსანიშნი ( რაც უნდა აღინიშნოს, ანუ საგანი, ცნება, ობიექტი).

დააკვირდით, და-ძმას (ცოლ-ქმარი, დედა-შვილი) მსგავსი კომპოზიტები (აღმნიშვნელები) აღნიშნავს არა ერთ აღსანიშნს, არამედ ორს ( დაც უნდა აღინიშნოს და ძმაც, ანუ ორივე აღსანიშნია).

მრავალსართულიანი, თავქუდმოგლეჯილი, ცისარტყელა - ამ ტიპის კომპოზიტები კი მიუხედავად იმისა, რომ რამდენიმე სიტყვის შეერთებითაა მიღებული, ერთ აღსანიშნს მიემართება, ერთ რამეს აღნიშნავს.

წესის თანახმად, ყველა ერთცნებიანი კომპოზიტი იწერება ერთად, სივრცისა და დეფისის გარეშე.

წესი ლოგიკურიცაა და მარტივი დასამახსოვრებელიც, თუმცა ენაში ახლად შემოსული სიტყვების სიმრავლემ და მედიაში მათი გამოყენების სიხშირემ ( ასევე სიჭრელემ) დაწერილობის თვალსაზრისით არეულობა გამოიწვია.

ჩვენს მედიაში აღნიშნული ტიპის კომპოზიტები სამივე სახის დაწერილობით დასტურდება, თუმცა ყველაზე ხშირია ცალ-ცალკე და ერთად დაწერილობის შემთხვევები. მიზეზი, ალბათ, დეფისისა და და კავშირის „მჭიდრო თანამშრომლობაა“. უმრავლესობას კარგად გვახსოვს, რომ დეფისი და კავშირს აღნიშნავს, დასახელებულ კომპოზიტებში კი შინაარსობრივად და კავშირი არ მოიაზრება.

იმისთვის, რომ სწორი პასუხი გავცეთ ზემოთ დასმულ კითხვას, აუცილებელია სალიტერატურო ენის ნორმების გათვალისწინება ერთცნებიანი კომპოზიტების დაწერილობასთან დაკავშირებით.

თუ ერთცნებიანი კომპოზიტი იწერება ერთად, ეს წესი გავრცელდება ენაში ახლად დამკვიდრებულ ორშემადგენლიან და ერთცნებიან კომპოზიტებთან მიმართებითაც.

შესაბამისად, სწორი იქნება:

ციცაბოაღმართიანი, მცირემოცულობიანი,ორმხრივდაქანებული, სამგანზომილებიანი, მცირეტირაჟიანი, მცირერადიუსიანი, შეზღუდულხილვადობიანი, მცირესიმძლავრიანი...



* გამოყენებული ლიტერატურა
არნოლდ ჩიქობავას სახელობის ენათმეცნიერების ინსტიტუტის მეტყველების კულტურის განყოფილების კრებული „ქართული სიტყვის კულტურის საკითხები“, წიგნი მეთხუთმეტე, 2015 წელი, გვ.28;

კატეგორია: ფილოლოგის სვეტი
ლგბტქ(ი) აბრევიატურის ნაირსახეობაა, რომელსაც აკრონიმს უწოდებენ.

აბრევიაციის სხვა შემთხვევებისგან განსხვავებით, აკრონიმის დროს სიტყვათა პირველი ასო-ბგერები იწერება და იკითხება, როგორც ერთი სრული (მთელი) სიტყვა, არ იმარცვლება და ცალკეულ ბგერებად არ წარმოითქმის, როგორც, ვთქვათ, აბრევიატურა „სი-ენ-ენის“ შემთხვევაშია.

აკრონიმი მეოცე საუკუნის ოთხმოცდაათიანი წლებიდან გამოიყენება და ინგლისურ ენაში ლესბოსელების, გეების, ბისექსუალების, ტრანსგენდერებისა და ქვიარ ადამიანების აღსანიშნავად შეიქმნა ( ამათგან ქ - ქვიარ ყველაზე ბოლოს დამატებული კომპონენტია).

ზოგჯერ აკრონიმს ემატება ი - ინტერსექსი ადამიანების აღსანიშნავად ან ქ-ქვიარს ენაცვლება ი - ინტერსექსი.

ტერმინის შემოღებისა და დამკვიდრების აუცილებლობა მას შემდეგ გაჩნდა, რაც გამოიკვეთა, რომ სექსუალობისა და გენდერული იდენტობის მრავალფეროვნების აღსანიშნავად აღმნიშვნელი „გეი“ ან „ჰომოსექსუალი“ საკმარისი არ არის.

ლგბტქ(ი) მიღებული და დამკვიდრებული ტერმინია მედიაში.

განვმარტავთ აკრონიმის შემადგენელი თითოული სიტყვის მნიშვნელობას:

ლესბოსელი - ქალური ჰომოსექსუალობის აღმნიშვნელი სიტყვა. ქალი, რომელიც სექსუალურ და ემოციურ ლტოლვას მხოლოდ ან ძირითადად ქალების მიმართ განიცდის. სიტყვა მომდინარეობს ბერძნული კუნძულ ლესბოსის სახელწოდებიდან.

გეი (gay) - მამაკაცური ჰომოსექსუალობის აღმნიშვნელი სიტყვა. მამაკაცი, რომელიც განიცდის სექსუალურ და ემოციურ ლტოლვას უპირატესად ან მხოლოდ მამაკაცებისადმი. თავდაპირველი მნიშვნელობით სიტყვა აღნიშნავდა უზრუნველს, თავისუფალს, გამორჩეულად ფერადოვანი შინაგანი სამყაროს მქონეს, კაშკაშა ადამიანს. დაუშვებელია ტერმინ ჰომოსექსუალისტის გამოყენება. ასევე სასურველია ჰომოსექსუალი კაცის/წყვილის ნაცვლად გამოვიყენოთ სიტყვა გეი ( მაგალითად, გეი წყვილი, გეი მამაკაცი და არა ჰომოსექსუალები, ჰომოსექსუალების წყვილი...).

ბისექსუალი (ლათ. bi - ორი, sexus - სქესი; სიტყვასიტყვით - „ორმაგი სექსუალობა“) - სექსუალური ლტოლვა ნებისმიერი სქესის ადამიანის მიმართ. ტერმინს ბისექსუალობა რამდენიმე მნიშვნელობითაც განიხილავენ - ფართო მნიშვნელობით - ორივე სქესისათვის დამახასიათებელი თვისებების ფლობა (ანდროგინიაა), ვიწრო გაგებით - სექსუალური ლტოლვა ორივე სქესის წარმომადგენელთა მიმართ.

ტრანსგენდერი ( ზოგჯერ მოიხსენება, როგორც ტრანსი (trans) ან ტრანსსექსუალი) - კრებითი ტერმინი იმ ადამიანების აღსაწერად, რომელთა გენდერიც/სქესიც განსხვავდება ბიოლოგიური სქესისაგან, რომლითაც ისინი დაიბადნენ. ტრანსსექსუალი ადამიანები განიცდიან შეუსაბამობას მათი დაბადების სქესისადმი და მათი გენდერული იდენტობებისადმი და ხშირად მიმართავენ თავიანთი სხეულის შესაცვლელად რადიკალურ ქირურგიულ ოპერაციებს. ტერმინი ტრანსგენდერი გამოიყენება იმ ადამიანების აღსანიშნავადაც, ვინც დომინანტური, ბიოლოგიურად და ანატომიურად გამოხატული გენდერული ნორმების ფარგლებს გარეთ ცხოვრობენ, თუმცა სქესის შეცვლის ოპერაციის ჩატარება არ სურთ; მართებულია ვთქვათ და დავწეროთ - ტრანსგენდერი ადამიანი ( ანუ გამოვიყენოთ სიტყვა, როგორც მსაზღვრელი და არა როგორც არსებითი სახელი. არ არის სასურველი „ტრანსგენდერების“ გამოყენება).

ქვიარი (queer) - კრებითი ტერმინია. ადრე იყენებდნენ, როგორც შეურაცხმყოფელ, უარყოფითი კონოტაციის მქონე აღმნიშვნელს არაჰეტეროსექსუალი ადამიანების მიმართ. 1980-იანი წლების აქტივისტებისა და თეორეტიკოსების დამსახურებით სიტყვამ იცვალა მნიშვნელობა პოზიტიური კონოტაცია შეიძინა. ტერმინი ქვიარ გამოიყენება ზოგადად ლგბტ თემის აღსანიშნადაც. კომპლექსური სიტყვა ქვიარი იმ სექსუალური და გენდერული უმცირესობებისათვის გამოიყენება, რომლებიც თავს არ მიაკუთვნებენ ჰეტეროსექსუალებს.

ინტერსექსი, ინტერსექსუალი (intersex) - ნიშნავს ადამიანს, რომელსაც „ორმაგი“ ბიოლოგიური სქესი აქვს. არსებობს ბევრი გენეტიკური, ჰორმონული და ანატომიური ვარიაცია, რომელიც ადამიანის ინტერსექსუალობას განაპირობებს. ინტერსექსუალი ადამიანები სქესობრივი და რეპროდუქციული განვითარების თავისებურებებით გამოირჩევიან.

ტერმინების განმარტებისას გამოყენებულია ლიტერატურა:
შესავალი ლგბტ ჟურნალისტიკაში, თბ., 2013.
ვებსაიტი - LGBTQIA Resource Cente
კატეგორია: ფილოლოგის სვეტი
აღდგომის დღესასწაულის მისალოცად მორწმუნეები ერთმანეთს ეუბნებიან „ქრისტე აღ(ს)დგა“.

სწორედ ამ პერიოდში ხდება აქტუალური კითხვა - რომელია სწორი - აღდგა თუ აღსდგა?

ზმნა აღდგა არის ერთპირიანი, ეწყობა მესამე სუბიექტური პირი და შესაბამისი სუბიექტური პირის ნიშანი -ა ზმნაში უკვე ასახულია. აქედან გამომდინარე, დამატებით რაიმე თანხმოვნის ჩართვა ზმნაში გაუმართლებელია და ზმნისწინის შემდეგ ჩასმული თავსართი ზედმეტია.

ს-ს შესახებ

- ან მეორე სუბიექტური პირის ნიშანია, ან მესამე ობიექტური პირისა.

აღდგა, როგორც ითქვა, ერთპირიანი ზმნაა. ობიექტურ პირს ის საერთოდ არ შეიცავს.

რატომ გახდა საკამათო გრამატიკული წესი და რა არგუმენტებით ცდილობენ ზედმეტი თანხმოვნის „გამართლებას“ ისინი, ვინც „აღსდგა“ ფორმას უჭერს მხარს?

1. ძველ ქართულ ტექსტებში სანიანი ფორმა არაერთხელ დასტურდება;

2. ქრისტეს აღდგომა უნიკალური, საკრალური მოვლენაა და სავსებით მისაღები უნდა იყოს ამ მოვლენის უნიკალური ენობრივი ფორმულით გადმოცემა. აღსდგა მხოლოდ ქრისტეს აღდგომასთან მიმართებით უნდა გამოვიყენოთ ;

3. სამეტყველო ენაში გრამატიკულად არასწორი ფორმა უკვე დამკვიდრებულია და ენის ხალხურობის პრინციპის თანახმად, ამ ფორმას არსებობის უფლება აქვს, ხალხის ცოცხალ მეტყველებაში სწორედ მას ენიჭება უპირატესობა.

უნდა აღინიშნოს, ისიც, რომ მართლწერის ლექსიკონებში გათვალისწინებულია ეს არგუმენტები და სწორ ფორმასთან ერთად პარალელურ, დასაშვებ ფორმადაა მოწოდებული „აღსდგა“, ოღონდ მხოლოდ ქრისტედ აღდგომასთან დაკავშირებით.
კატეგორია: ფილოლოგის სვეტი
„რომ“ კავშირი ბევრისთვის ერთგვარი გრამატიკული რუბიკონია - რთულად გადასალახავი წინაღობა.

„რომ“ კავშირის წინ მძიმის დასმა „განსაკუთრებით საპასუხისმგებლო გადაწყვეტილებაა“, რადგან უადგილოდ გამოყენების შემთხვევაში შედეგები მეტისმეტად სავალალო და... მძიმეა.

„რომ“ რუბიკონის პირისპირ მდგომს ორი მთავარი დაბრკოლება აქვს დასაძლევი:

მძიმე მანამდე უნდა დაისვას თუ მერე?
მძიმე ყველა „რომ“ კავშირის წინ უნდა დაისვას?

ბლოგში შევეცდებით ამ კითხვებზე გავცეთ ამომწურავი პასუხი.

  • „ადრე, რომ შემოსულიყო შეტყობინება, სამინისტროს აუცილებლად ექნებოდა რეაგირება“.
  • „საორგანიზაციო საკითხები, რომ მოგვარებულიყო, ფესტივალიც დროულად ჩატარდებოდა“.
  • „მოსახლეობისთვის, რომ შეეთავაზებინათ კომპენსაცია, კონფლიქტი მოგვარდებოდა“.
განსახილველად წარმოდგენილ ნიმუშებში „რომ“ კავშირთან დასმული მძიმეები სწორედ ის „მძიმე“ შემთხვევებია, ზევით რომ ვახსენეთ.

დაფიქრდით, რა კანონზომიერება შეიძლება შევნიშნოთ მაგალითებზე დაკვირვებით?

მინიშნება:

არის თუ არა ზმნა „რომ“ კავშირის წინ?

პასუხი სამივე შემთხვევაში უარყოფითია.

ამ დასკვნიდან გამომდინარე წესის შემუშავება და გათვალისწინება რთული აღარ უნდა იყოს.

მარტივად და გრამატიკული წიაღსვლების გარეშე - თუ „რომ“ კავშირის წინ (დავაზუსტებთ - კავშირამდე) ზმნაა, მძიმე სავალდებულოა.

თუ „რომ“კავშირის წინ ზმნა არ გვხვდება, მძიმე საჭირო არ არის.

მეტი დამაჯერებლობისთვის მოვიშველიოთ წესებიც:

„რომ“ კავშირის წინ მძიმე მაშინ დაისმის, როცა ის იწყებს დამოკიდებულ წინადადებას.

გავიხსენოთ რთული ქვეწყობილი წინადადების შედგენილობა - რთული ქვეწყობილი წინადადება შედგება მთავარი და დამოკიდებული წინადადებებისგან. დამოკიდებული წინადადება ან მოსდევს მთავარს, ან უსწრებს, ან - მთავარის შიგნითაა მოქცეული.

წესის თანახმად, თუ დამოკიდებული წინადადება იწყება „ რომ“ კავშირით, მძიმე სავალდებულოა. მძიმე იწერება დამოკიდებული წინადადების დასაწყისში და არა კავშირის წინ. თუ ამ წესს გავითავისებთ, მივხვდებით, რატომ არ ღირს ყველა „რომ“ კავშირის წინ სასვენი ნიშნის დასმა.

დასასრულ, ჩამოვთვლით რთულ წინადადებასთან დაკავშირებულ იმ შემთხვევებსაც, როდესაც მძიმის დასმა სავალდებულოა:

რთულ ქვეწყობილ წინადადებაში მძიმე დაისმის მთავარი წინადადების შემდეგ, როცა მას მოსდევს დამოკიდებული წინადადება:

საკითხი უკვე გადაწყვეტილი იყო, როცა სხდომა დაინიშნა.

მძიმე დაისმის დამოკიდებული წინადადების შემდეგ, როცა მას მოსდევს მთავარი წინადადება:

როცა სხდომა დაინიშნა, საკითხი უკვე გადაწყვეტილი იყო.

თუ დამოკიდებული წინადადება მოქცეულია მთავარი წინადადების შიგნით, ის ორივე მხრიდან მძიმეებით უნდა გამოვყოთ:

გადაწყვეტილება, რომელსაც დიდხანს ელოდა მოსახლეობა, ჯერჯერობით არ მიუღიათ.
კატეგორია: ფილოლოგის სვეტი

როგორ ფიქრობთ, აკრძალულია თუ არა ჩვენს ქვეყანაში ნაცისტური მისალმების მანერა, სვასტიკა, ნაცისტური დროშის ფრიალი ან ნაცისტური უნიფორმით მანიფესტაციის მოწყობა?

ჰიტლერი ფაშისტი იყო თუ ნაცისტი?

შეგვიძლია თუ არა ერთმანეთის სინონიმებად გამოვიყენოთ სტატიის სათაურში ნახსენები ორი სიტყვა?

ბლოგში შევეცდებით, ამ კითხვებს ვუპასუხოთ:

ჩვენს ქვეყანაში მოქმედი „თავისუფლების ქარტიის“ კანონი კრძალავს კომუნისტურ ტოტალიტარულ და ფაშისტურ სიმბოლიკას.

თავისუფლების ქარტია“ სამ ძირითად პრინციპს ემყარება: ეროვნული უსაფრთხოების გაძლიერება, საბჭოთა და ფაშისტური იდეოლოგიის აკრძალვა და ნებისმიერი ასოცირებული სიმბოლიკის აღმოფხვრა (იხ.საქართველოს კანონი, თავისუფლების ქარტია, მუხლი 1. კანონის მიზანი).

აღსანიშნავია, რომ დოკუმენტში სიმბოლიკის დეტალური ჩამონათვალი არ არის მოცემული, ტერმინოლოგიური უზუსტობის გამო კი გაუგებარი რჩება, აკრძალულია თუ არა, მაგალითად, „ნაცისტური მისალმება“, ნაცისტური სიმბოლიკა, უნიფორმის, ლოზუნგების, დროშების გამოყენება ან, ვთქვათ, ჰოლოკოსტის უარყოფა.

გაუგებრობრობის თავიდან ასაცილებლად, ვფიქრობთ, მნიშვნელოვანია ტერმინოლოგიური სიზუსტე, ასევე დეტალიზება, თუ რა იგულისხმება კანონში ნახსენებ „ფაშისტურ სიმბოლიკაში“, რადგან ფაშიზმი და ნაციზმი თვისებრივად ერთი და იგივე არ არის.

ფაშისტური გერმანია, ჰიტლერი - ფაშისტების ლიდერი - მსგავსი სიტყვათშეთანხმებები ხშირად გხვდება მედიაშიც. იმისთვის, რომ თავი დავიზღვიოთ შეცდომებისგან, მნიშვნელოვანია ვიცოდეთ, რა განსხვავებაა ფაშიზმსა და ნაციზმს შორის.

ფაშიზმი - პოლიტიკური მიმდინარეობა, რომელიც წარმოიშვა პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ. იტალიაში ფაშისტური იდეოლოგია განვითარდა და გავრცელდა ბენიტო მუსოლინის მიერ. „მუსოლინი აცხადებდა, რომ ფაშიზმი იყო ძალა, რომელსაც შეეძლო იტალიის გაერთიანება. ფაშიზმს უნდა გადაექცია იტალია ახალ, რომის იმპერიის მსგავს, დიდებულ იმპერიად. ყველა და ყველაფერი უნდა მიძღვნოდა სახელმწიფოს, რაც იტალიელი ხალხის ერთიანობისა და ძალაუფლების განსახიერებას წარმოადგენდა. როგორც ხშირად იმეორებდნენ მუსოლინი და მისი მიმდევრები: „ყველაფერი სახელმწიფოში, არაფერი სახელმწიფოს გარეთ, არაფერი სახელმწიფოს წინააღმდეგ“ (დემოკრატიაზე გარდამავალი პერიოდი და აქტიური მოქალაქეობა: სატრენინგო მასალები / შემდგ.: მალხაზ ბეგიაშვილი, დავით ბოსტოღანაშვილი, დიანა ლეჟავა და სხვ. - თბ., 2007.).

იტალიური ფაშიზმის დიდი გავლენით ჩამოყალიბდა და განვითარდა ნაციონალ-სოციალისტური მუშათა პარტიის იდეოლოგიაც. თუმცა ნაციზმი, ფაშიზმისგან განსხვავებით, მკვეთრად გამოხატული რასისტული და ანტისემიტური განწყობით გამოირჩეოდა.

„ნაცისტურ პარტიას ჰიტლერის ლიდერობით ერთ სახელმწიფოდ უნდა გაეერთიანებინა გერმანულად მოლაპარაკე ყველა ხალხი, რომელიც დიდებულ ახალ იმპერიად, ანუ რაიხად, განვითარდებოდა. აქედან გამომდინარეობს ნაცისტური ლოზუნგი: „Ein Volk, ein Reich, ein Fthrer“ - ერთი ხალხი, ერთი იმპერია, ერთი ლიდერი.

ძირითადი განსხვავება გერმანულ ნაციზმსა და იტალიურ ფაშიზმს შორის რასობრივი ელემენტი იყო. ნაცისტებისათვის ადამიანის განმსაზღვრელ ფუნდამენტურ ფაქტს რასა წარმოადგენდა“ (დემოკრატიაზე გარდამავალი პერიოდი და აქტიური მოქალაქეობა: სატრენინგო მასალები / შემდგ.: მალხაზ ბეგიაშვილი, დავით ბოსტოღანაშვილი, დიანა ლეჟავა და სხვ. - თბ., 2007.).

შესაბამისად, ფაშიზმსა და ნაციზმს შორის არსებითი განსხვავება ისაა, რომ გერმანელი ნაცისტები ავითარებდნენ ნაციონალისტურ ელიტიზმს, რომელიც, თავის მხრივ, რასიზმს ემყარებოდა, იტალიელი ფაშისტებისთვის კი უზენაესი ღირებულება სახელმწიფო იყო („სახელმწიფოს მიღმა არ არსებობენ არც ინდივიდები, არც ჯგუფები“ - ნათქვამია „ფაშიზმის დოქტრინაში“).

კატეგორია: ფილოლოგის სვეტი

სწორად შეუსაბამეთ ქვემოთ მოცემული სიტყვები განმარტებებს:

მიზანი / მიზეზი

  1.  გარემოება, რომელიც იწვევს, აპირობებს, ხელს უწყობს, საფუძველს უქმნის სხვა, ახალი მოვლენის წარმოშობას. ზოგჯერ იგივეა, რაც საბაბი.
  2. ის, რაც უნდა განახოციელონ, რისკენაც მიისწრაფვიან, რასაც უნდა მიაღწიონ.

საბაზო საფეხურის მოსწავლეთა ცოდნის შესაბამისი ამ დავალების სწორად შესრულება მარტივია.

სირთულეები და შეცდომები მაშინ იჩენს თავს, როდესაც რთული წინადადების მეორე ნაწილი შინაარსობრივად მიზეზს ან მიზანს გამოხატავს, შემადგენელ წინადადებათა კავშირად კი „რადგან“ ან „რათაა“ გამოყენებული.

რომელი კავშირი უნდა გამოვიყენოთ ამა თუ იმ შემთხვევაში?

დავაკვირდეთ წინადადებებს:

  1. ორგანიზაცია აცხადებს კონკურსს, რადგან შეარჩიოს მომავალი თანამშრომლები.
  2.  მოქალაქეებმა უნდა გაითვალისწინონ რეკომენდაციები, რადგან საკუთარი მოსავალი ფაროსანასგან დაიცვან.
  3. კომპანიის განმარტებით, პროექტის ჩაბარება დაგვინდა, რადგან სამუშაო კლიმატური პირობების გამო შეფერხდა.

კავშირი „რადგან“ მხოლოდ ერთ შემთხვევაშია სწორად გამოყენებული.

თუ გავითვალისწინებთ, რომ „რადგან“ მიზეზის გამომხატველი კავშირია, მიზეზი კი ის გარემოებაა, რომელიც განაპირობებს რაღაცას, არ გაგვიჭირდება სწორი წინადადების ამოცნობა.

მისგან განსხვავებით, კავშირი „რათა“ გამოხატავს მიზანს ( რა მიზნითაც შესრულდა მოქმედება, რისკენაც მიისწრაფვის მოქმედი პირი, სუბიექტი)და დანარჩენ ორ შემთხვევაში სწორედ მისი გამოყენებაა სავალდებულო.

შევაჯამოთ:

თუ რთულ წინადადებაში საუბარია მიზეზზე, ვიყენებთ კავშირს „რადგან“.

თუ რთულ წინადადებაში საუბარია მიზანზე, ვიყენებთ კავშირს „რათა“.

სანიმუშოდ მოყვანილ პირველ წინადადებაში ორგანიზაცია კონკურსს რაღაც მიზნით აცხადებს, შესაბამისად, საჭიროა კავშირი „რათა“.

მეორე წინადადებაში მოქალაქეებმა სამომავლოდ, იმ მიზნით, რომ დაიცვან მოსავალი, უნდა გაითვალისწინონ გარკვეული რეკომენდაციები. აქაც საუბარია სამომავლო მიზანზე, შესაბამისად, უნდა გამოვიყენოთ „რათა“.

მესამე წინადადებაში კი კომპანია შეფერხების მიზეზს ასახლებს, შესაბამისად, „რადგან“ კავშირი სწორადაა გამოყენებული.

თუ მაინც შეგეპარებათ ეჭვი, რომელი კავშირი უნდა გამოიყენოთ კონკრეტულ ვითარებაში, მიმართეთ ასეთ ხერხს:

თუ მოქმედება წარსულში მოხდა და შეგიძლიათ დასვათ კითხვა „რატომ“ ან „რა მიზეზით“ - გამოიყენეთ რადგან.

თუ წინადადებაში იგულისხმება მომავალში შესასრულებელი მოქმედება, დააკვირდით და განსაზღვრეთ, მიზეზი იგულისხმება თუ მიზანი.

თუ მიზანია ნაგულისხმევი, თამამად გამოიყენეთ „რათა“, თუ მიზეზი - „რადგან“.

ცნებების - მიზანი და მიზეზი - ერთმანეთისგან განსასხვავებლად კი დაუბრუნდით სტატიის შესავალს:

N 1 განმარტება = მიზეზი

N 2 განმარტება = მიზანი

კატეგორია: ფილოლოგის სვეტი



„მე ვარ ის კანდიდატი, რომელიც აცხადებს“...

„მე ვარ ის კანდიდატი, ვინც აცხადებს“...


დასახელებულ ფრაზებში კანდიდატები რაღაც მნიშვნელოვანს აცხადებენ საკუთარი თავის შესახებ, თუმცა მხოლოდ ერთის განცხადებაა გრამატიკულად გამართული.

„გამოჩნდა ის, ვისაც გამარჯვებას წინასწარვე ულოცავდნენ“...

„გამოჩნდა ის, რომელსაც გამარჯვებას უწინასწარმეტყველებდნენ“.
..

აქაც მხოლოდ ერთ შემთხვევაშია წევრ-კავშირი გამოყენებული მართებულად.

როგორ დავიზღვიოთ თავი წევრ-კავშირების გამოყენების დროს
გავრცელებული შეცდომებისგან?

თავდაპირველად, გავარკვიოთ, რას ნიშნავს წევრ-კავშირი:

წევრ-კავშირს ვუწოდებთ ისეთ სიტყვას, რომელიც წინადადების წევრიც არის და კავშირიც. მაგალითად, ნიმუშად მოყვანილ პირველ წინადადებაში „ვინც“ კავშირიცაა და დამოკიდებული წინადადებისთვის - ქვემდებარეც. სწორედ ამიტომ ეწოდება მას ეს ორმაგი სახელი.

ახლა დავიმახსოვროთ მარტივი წესები, როდის უნდა გამოვიყენოთ
„ვინც“ და როდის „რომელიც“:

თუ მთავარი წინადადების ასახსნელი სიტყვა მხოლოდ ნაცვალსახელითაა გადმოცემული, წევრ-კავშირად უნდა გამოვიყენოთ ვინც  (ის-ვინც) ან რაც (ის-რაც).

რას ნიშნავს ასახსნელი სიტყვა?

ასახსნელი სიტყვა იგივე მისათითებელი სიტყვაა. სწორედ მას მიემართება წევრ-კავშირიც. დასახელებულ მაგალითებში ასეთია „კანდიდატი“ და „ის“. (კანდიდატი - რომელიც, ის - ვინც აცხადებს) თუ მთავარი წინადადების ასახსნელი სიტყვა არსებითი სახელია, მაშინ წევრ-კავშირად უნდა გამოვიყენოთ „რომელიც“ (კანდიდატი - რომელიც).

„რომელიც“ გამოიყენება მაშინაც, თუ მისათითებელ სიტყვას განსაზღვრებად ახლავს ნაცვალსახელი (ის კანდიდატი, რომელიც).

განვამტკიცოთ:

მოიგებს ის, ვინც მეტ ხმას დააგროვებს - ამ წინადადებაში მისათითებელი (ასახსნელი) სიტყვა მხოლოდ ნაცვალსახელითაა გადმოცემული, შესაბამისად, წევრ-კავშირად უნდა გამოვიყენოთ „ვინც“ და არა „რომელიც“. მეორე ტურში არჩეულად ჩაითვლება კანდიდატი, ვინც მეტ ხმას მიიღებს - ამ წინადადებაში მისათითებელი სიტყვა არსებითი სახელია. წესის თანახმად, აქ უნდა იყოს „რომელიც“ და არა „ვინც“. შესაბამისად, სწორი იქნება: მეორე ტურში არჩეულად ჩაითვლება კანდიდატი, რომელიც მეტ ხმას მიიღებს.

კატეგორია: ფილოლოგის სვეტი

„აშენებულ იქნა“, „განადგურებულ იქნა“, „არასწორად იქნა გაგებული“, „გაჟღერებულ იქნა პრესაში“, „დაგებულ იქნა გზები“, „დამტკიცებულ იქნა ბიუჯეტი/კანონპროექტი“, „ცვლილება განახორციელა“, „გამოყენება აქვს“ , „განცხადება გაკეთდა“, „განმარტება გააკეთა“, „შეშფოთება გამოთქვა“- ასეთ უცნაურ ფრაზებს დღეს ხშირად შეხვდებით ბეჭდურ, ონლაინ თუ ტელემედიაში.

რატომ უცნაურს?

იმიტომ რომ თითოეული მათგანის ნაცვლად ჩვენი მშობლიური და მშვენიერი ენა უფრო მარტივ და მოქნილ, ამასთან, მართებულ ფორმებს გვთავაზობს და თუ უმეტესწილად ხალხურ მეტყველებას ეკონომიურობისკენ აქვს მიდრეკილება, აქ სრულიად საპირისპირო შემთხვევასთან გვაქვს საქმე - ეკონომიური პრინციპი უგულებელყოფილი და „ბარბაროსულად დამარცხებულია“.

ამ შეცდომებისა და უმართებულო ფორმების დამკვიდრების მიზეზები საინტერესო საკვლევია. შესაძლოა, მიზეზი მოსაზრების/ნათქვამის „უფრო ჭკვიანურად წარმოჩენის“ სურვილი იყოს, შესაძლოა, მიზეზი უფრო „კონსპირაციულია“ და მთქმელს მოქმედების რეალური შემსრულებლის დასახელება/დაკონკრეტება არ სურს ( ან შემსრულებელი ცნობილი არ არის...).

ნებისმიერ შემთხვევაში, მსგავსი სიტყვათშეთანხმებების გამოყენებით აშკარად ზარალდება ქართული ენისთვის ორგანული ეკონომიური ბუნება. ბლოგში შევეცდებით ავხსნათ, რასთან გვაქვს საქმე და რატომ არ უნდა გამოვიყენოთ ეს ფორმები.

დავიწყოთ იმით, რომ ზოგიერთ ზმნას ვნებითი არ ეწარმოება და ამ შემთხვევაში ე.წ. აღწერილობითი ვნებითი გამოიყენება. აღწერილობითი ვნებითი, შედგენილი შემასმენლის მსგავსად, შედგება სახელადი და ზმნური ნაწილისგან. მეშველ ზმნად, უმეტესწილად, გამოყენებულია იქნება/იქნა. ენათა მორფოლოგიური კლასიფიკაციის თეორიის თანახმად ამგვარ წარმოებას „ანალიზური“ ეწოდება და ის „სინთეზურის“ საპირწონეა.

ასეთი ფორმები, წესით, ძალიან იშვიათად იხმარება (ძირითადად, ოფიციალურ და სამეცნიერო დოკუმენტაციაში).

როგორც ზევით აღინიშნა, აღწერილობითი ვნებითი დღესდღეობით „აქტიურად შეიჭრა“ წერილობით და ზეპირ მეტყველებაში და დააზარალა მშობლიური ენისთვის ბუნებრივი და ეკონომიური სიტყვაწარმოება.

საინტერესოა, რომ ქართული ენა განვითარების ადრეულ ეტაპზე ანალიზური იყო (მაგალითად, ძველ ქართულ ტექსტებში შეხვდებით ფორმებს „დაწერილ არს“, „თქმულ არს“ და ა.შ.), თუმცა დროთა განმავლობაში მას უფრო მოქნილი და ბუნებრივი სინთეზური წარმოება ჩაენაცვლა.

შესაბამისად, აღწერილობითი ვნებითის ამ სიხშირით გამოყენება თანამედროვე მეტყველებაში უმართებულოა.

სწორია:
  • აშენებულ იქნა - აშენდა
  • განადგურებულ იქნა - განადგურდა
  • არასწორად იქნა გაგებული – არასწორად გაიგეს ( გაიგო...)
  • გაჟღერებულ იქნა პრესაში - პრესაში გაჟღერდა ( თუმცა სტილისტურად სიტყვათშეთანხმება „ პრესაში გაჟღერება“ საკუთრივ დასახვეწია).
  • დაგებულ იქნა გზები - გზები დააგეს
  • დამტკიცებულ იქნა ბიუჯეტი/კანონპროექტი - დაამკტიცეს
  • ცვლილება განახორციელა - შეიცვალა
  • გამოყენება აქვს - გამოიყენეს, შესაძლებელია გამოყენება...
  • განცხადება გაკეთდა - განაცხადეს (განაცხადა)
  • განმარტება გააკეთა - განმარტეს (განმარტა)
  • შეშფოთება გამოთქვა - შეშფოთდა
კატეგორია: ფილოლოგის სვეტი



შუქები, შიშები, კენჭისყრები, წნევები, მუსიკები, გამორთვები - მედიასივრცეში ეს და სხვა აბსტრაქტული სახელები და საწყისები მრავლობითის ფორმით ხშირად მოგხვდებათ თვალში.

სწორია თუ არა მოქმედების გამომხატველი სახელებისა და აბსტრაქტული სახელების მრავლობითში ჩასმა?

წესის თანახმად, გრამატიკული რიცხვის გაგება სახელთაგან მხოლოდ ისეთს ახლავს, რომელიც აღნიშნავს საგანს, რომელიც დაითვლება. ისეთ საგნებს კი, რომლებიც ბევრიდან ერთ ცალ საგნად არ გამოიყოფიან, მრავლობითი რიცხვი არ ეწარმოება.

წესი მარტივია და სახელმძღვანელოებში მოყვანილი მაგალითებიც მარტივად ადასტურებს ნათქვამს. მაგალითად, ქალაქი, მდინარე, თითი, ფანქარი - ისეთი საგნებია, რომელთა დათვლაც შესაძლებელია და მათ მრავლობითი რიცხვი ფუძეზე შესაბამისი მაწარმოებლების დართვით ეწარმოებათ. ჰაერი, ნაცარი, ხილი, რძე და სხვა მსგავსი სახელები არსებითად ურიცხვო სახელებია, რადგან ერთ ცალ საგნად არ განიყოფიან და ამიტომ მათ „მხოლობითის ფორმას“ არ ახლავს „ერთის გაგების შინაარსი“.

შედარებით რთულადაა საქმე მოქმედების გამომხატველი სახელებისა და აბსტრაქტული სახელების გამოყენების დროს. მართალია, ძნელი წარმოსადგენია ისეთი სიტყვების მრავლობითში გამოყენება, როგორებიცაა სიცილი, ძილი, კეთება, ხატვა, სიარული, სიხარული და ა.შ., თუმცა პირველივე სტრიქონში დასახელებული სიტყვების გამოყენებისას ვითარება სხვაგვარია - ზეპირ თუ წერილობით მეტყველებაში ამ სახელების მრავლობითი ფორმებია დამკვიდრებული, რაც შეცდომაა.

აბსტრაქტულ სახელებს და მოქმედების სახელებს, ანუ საწყისებს (მასდარებს) მრავლობითი ფორმა არ ეწარმოებათ.

შესაბამისად, მცდარია:

  • შიშები
  • კენჭიყრები
  • წნევები
  • შუქები

ენის სპეციალისტები აბსტრაქტული სახელების მრავლობითის ფორმების ამგვარი ხმარების მიზეზად, ერთი მხრივ, ეკონომიური მეტყველებისკენ მიდრეკილებას ასახელებენ. მეორე მხრივ, ფსიქოლოგიური მოტივაციაც იკვეთება - „შიშების“, „წნევების“ და ა.შ. შემთხვევაში მთქმელი მოქმედების მრავალჯერად განმეორებას, მრავალგზისობასა და სიხშირე-რეგულარობას უსვამს ხაზს, აძლიერებს ემოციას.

ცალკე უნდა აღინიშნოს სამეცნიერო ლიტერატურაში ტერმინოლოგიური ფუნქციით გამოყენებული მრავლობითის ფორმები. მაგალითად, მედიცინაში - დაავადებები, ჩივილები და ა.შ. მიღებული, დამკვიდრებული და დასაშვები ტერმინებია.