კატეგორია: საერთაშორისო ამბები
ჯონ მური პულიტცერის პრიზის მფლობელი ფოტოგრაფია, რომელიც წლების განმავლობაში იღებს იმიგრანტებს აშშ-მექსიკის საზღვრის კვეთისას. მიმდინარე კვირას მისი ერთ-ერთი ფოტო იმიგრაციაზე ამერიკაში მიმდინარე დებატების სიმბოლო გახდა.

"იმიგრანტების ჯგუფს შორის დავინახე დედა, რომელსაც ხელში პატარა გოგო ეჭირა. დედას გავესაუბრე და მითხრა, რომ თვეებია, ჰონდურასიდან [ქვეყანა ცენტრალურ ამერიკაში] მოდიან. როცა მისი გაჩხრეკის დრო მოვიდა, პოლიციამ ბავშვის დასმა სთხოვა. როგორც კი პატარა გოგოს ფეხები მიწას შეეხო, მან ყვირილი და ტირილი დაიწყო. ჩხრეკის დასრულებისთანავე მანქანაში ჩასვეს და წაიყვანეს. გაჩერება და რამდენიმეჯერ ღრმად ჩასუნთქვა მომიწია. მინდოდა ხელში ამეყვანა, მაგრამ არ შემეძლო", - უთხრა მურმა ჟურნალ TIME-ს.



დონალდ ტრამპი ბოლო პერიოდში კრიტიკის ქარ-ცეცხლშია გახვეული საიმიგრაციო პოლიტიკასთან დაკავშირებით, რომელიც ამერიკის საზღვრის უკანონოდ კვეთისთვის მშობლების დაკავებას და შვილებთან დაშორებას გულისხმობს. TIME-ის რედაქტორებმა 2018 წლის 2 ივლისის ჟურნალის ყდის საილუსტრაციოდ ჯონ მურის ფოტო აარჩიეს. 

ჯონ მურის მიერ საზღვარზე გადაღებული ფოტოების სანახავად გადადით ბმულზე.
კატეგორია: მედიაგარემო

მსოფლიოს უამრავ ქვეყანაში სულ უფრო მეტი მედია ორგანიზაცია ითხოვს დონაციებს და შემომწირველთა რიცხვიც სულ უფრო იზრდება. ამასთან, ეს სქემა ნაკლებად წარმატებულია ღარიბ ქვეყნებში, სადაც დემოკრატიისთვის მნიშვნელოვანი, თუმცა, კომერციულად ნაკლებად საინტერესო კონტენტის წარმოება რთულია.

მედია ორგანიზაციები, როგორიცაა The Guardian, თავიანთ მომავალ ბიზნესს შემოწირულებებზე დაყრდნობით აშენებენ. ამავდროულად, ბოლო წლებში გაჩნდა უამრავი მაგალითი ხალხის მიერ დაფინანსებული სტარტაპებისა. რა მასშტაბზეა საუბარი და რა მიდგომები არსებობს მსოფლიოში, ამის შესახებ Reuters Institute-ის ციფრული ახალი ამბების 2018 წლის ანგარიშშია საუბარი.

საერთო ჯამში, ადამიანების რაოდენობა, რომლებიც ფულს სწირავენ მედია ორგანიზაციებს ძალიან დაბალია: 1% ბრიტანეთში და 3%-მდე აშშ-ში. თუმცა შესაძლებლობის შკალა ბევრად დიდია. ანგარიშის თანახმად, გამოკითხული ადამიანების თითქმის მეოთხედი (22%) ამბობს, რომ საჭიროების შემთხვევაში მედია ორგანიზაციას თანხას შესწირავდა.



ადამიანთა ჯგუფი, რომლებიც მედიისთვის თანხას იმეტებენ ახალგაზრდები არიან. ნებისმიერი შეტყობინება ჟურნალისტიკის დახმარების თაობაზე ამ ჯგუფზე კარგად მუშაობს.

შემოწირულობების უმეტესობა პოლიტიკურად მოტივირებულია და ძირითადად ცენტრისტებზე ან მემარცხენეებზე მოდის. ნაწილობრივ, ეს ისტორიული იდეოლოგიური ბრძოლების შედეგია, როცა ბევრი მემარცხენე გაზეთი კოოპერატივებისა თუ პროფესიული კავშირებისგან ფინანსდებოდა კაპიტალისტური პრესის საწინააღმდეგოდ. შტატებისნაირ ქვეყანაში მედია ისევ აღიქმება როგორც პოლიტიკური ბრძოლის იარაღი - დონალდ ტრამპის მომხრეებსა და მოწინააღმდეგეებს შორის. საანგარიშო კვლევაში ჩანს, რომ დონაციები პოლიტიკური აქტია რესპონდენტებისთვის:

“მე ფულს ვწირავ [აშშ-ის კონსტიტუციის] პირველი შესწორების მხარდასაჭერად, რომელსაც, ჩემი აზრით, საფრთხე ემუქრება მოქმედი [ტრამპის] ადმინისტრაციისგან”.

“მინდა დავრწმუნდე, რომ ეს მედია ორგანიზაციები არ დაიხურება”.


თუმცა შემოწირულებები მხოლოდ მემარცხენე იდეოლოგიის შენარჩუნებას არ ემსახურება. უამრავი პარტიზანული კონსერვატიული საიტი სულ უფრო ხშირად მოუწოდებს მხარდამჭერებს დონაციისკენ, განსაკუთრებით მაშინ, როცა რეკლამის დამკვეთები მათ ბოიკოტს უცხადებენ.

სხვადასხვა ამერიკული გამოცემის, მაგალითად NPR-ის ბიუჯეტის მნიშვნელოვანი ნაწილი უკვე ათწლეულებია დონაციებზე მოდის. ასეთია მაგალითად 2009 წელს დაფუძნებული არაკომერციული მედია ორგანიზაცია Texas Tribune, რომელიც ყოველწლიურად 6,5 მილიონ დოლარს იღებს შემომწირველებისგან. გამოცემაში დაახლოებით 60 ადამიანია დასაქმებული.

“ვხვდები, რომ კარგ ჟურნალისტიკას ფული სჭირდება. თუ მხოლოდ უფასო სერვისებზე ვიქნები დამოკიდებული, ინფორმაციის ხარისხი, რომელსაც ვიღებ, გაცილებით გაუარესდება.”

ზოგისთვის გამოწერის სისტემა შემაშფოთებელია. ისინი ფიქრობენ, რომ მაღალი ხარისხის ახალი ამბები მხოლოდ მათთვისაა ხელმისაწვდომი, ვისაც ამაში ფულის გადახდა შეუძლია. ამიტომ, ორგანიზაციების ნაწილს, მაგალითად The Guardian-ს, ურჩევნია მათი პროდუქტი უფასო იყოს ყველასთვის და ნებაყოფლობით კონტრიბუციებს ითხოვენ.

მიზეზი, რის გამოც ადამიანები მედიას ფულს სწირავენ ყალბი ამბების ერაში ფაქტებზე დაფუძნებული ჟურნალისტიკისა და თავისუფალი სიტყვის მხარდაჭერაა. ანგარიშის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი მიგნება ისაა, რომ ახალგაზრდები უფრო მეტად იხდიან ფულს ახალ ამბებში.
კატეგორია: რესურსები

ჟურნალისტების, როგორც საზოგადოებრივ აზრზე დიდი გავლენის მქონე ადამიანების კეთილგანწყობის მოსაპოვებლად სხვადასხვა ინდივიდები, პოლიტიკოსები თუ კომერციული ორგანიზაციები, მთელს მსოფლიოში უამრავ დროს, ენერგიასა და ფულს ხარჯავენ. ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი მეთოდი რეპორტიორებისთვის საჩუქრის ჩუქებაა.

მაშინ, როდესაც საქართველოში განსაკუთრებით სადღესასწაულო დღეებში, სოციალური ქსელი ივსება ჟურნალისტებისთვის გაგზავნილი საჩურებით და საზოგადოებრივი მაუწყებელიც მმართველი პარტიის ხელმძღვანელის, ყოფილი პრემიერ მინისტრის ოჯახისგან საჩუქრად იღებს 350 ათას ლარამდე ღირებულების ტექნიკას, დასავლური მედიის სარედაქციო პოლიტიკა საჩუქრების მიმართ მკაცრი და ხისტია.


შტატში მყოფმა თანამშრომლებმა არ უნდა აიღონ საჩუქრები, ბილეთები, ფასდაკლებები, კომპენსაცია ან სხვა სახის წახალისება არც ერთი ინდივიდისა თუ ორგანიზაციისგან, რომელთა საქმიანობა The  New York Times-ს გაუშუქებია, ან მომავალში გააშუქებს (გამონაკლისი შემთხვევების გარდა, როცა ნივთის ღირებულება არ აღემატება 25 დოლარს. მაგალითად, ჭიქა ან კეპი კომპანიის ლოგოთი). საჩუქრები უნდა დაუბრუნდეს გამომგზავნს თავაზიანი ახსნა-განმარტებით.

შტატიან თანამშრომლებს  უფლება აქვთ აიღონ მხოლოდ ის საჩუქრები და ისარგებლონ იმ ფასდაკლებებით, რაც ხელმისაწვდომია ფართო საზოგადოებისთვის.

The  New York Times-ს  მსგავსი სიტუაციებისთვის შესაბამისი წერილის ნიმუშიც აქვს შემუშავებული.

საჩუქარზე უარის წერილის ნიმუში
 

ძვირფასო XXXXXXXXX,

თვენი საჩუქარი სასიამოვნო სიურპრიზი იყო. ვაფასებ, რომ ჩემზე ფიქრობთ.

მაგრამ საჩუქარი უხერხულ სიტუაციაში მაყენებს. The New York Times უკრძალავს საკუთარ რეპორტიორებსა და რედაქტორებს ნებისმიერი ფასიანი ნივთის აღებას ადამიანებისგან თუ ჯგუფებისგან, რომელთაც აშუქებენ. გაზეთს არ სურს გარისკოს და გააჩინოს აღქმა, თითქოს ის კონკრეტული საკითხის გაშუქებისას ზედმიწევნით დააკვირდება დეტალებს, რადგან დაინტერესებულმა მხარეებმა წინასწარ დააფასეს მისი ძალისხმევა.

ასე რომ, უკან უნდა დაგიბრუნოთ საჩუქარი მადლობასთან ერთად. იმედი მაქვს, გაიგებთ ჩვენს პოზიციას და მადლობას გიხდით მზრუნველობისთვის.

პატივისცემით,


ჩვენ არ ვიღებთ საჩუქრებს ახალი ამბების წყაროებისგან. არ ვთანხმდებით უფასო მოგზაურობებს. არსებობს ამ წესის მხოლოდ რამდენიმე და ძალიან ნათელი გამონაკლისი - საკვებზე დაპატიჟება, მაგალითად, შესაძლებელია პერიოდულად, როცა მას არ აქვს განმეორებითი ხასიათი წინასწარ განსაზღვრული მიზნით. აკრძალულია უფასო მოსაწვევების აღება ნებისმიერ ღონისძიებაზე, რომელიც საზოგადოებისთვის უფასო არაა. ერთადერთი გამონაკლისია უფასო ადგილები, რომლებიც არ იყიდება, როგორიცაა პრესისთვის გამოყოფილი სივრცე, ან/და ბილეთები კრიტიკოსების შეფასებისთვის.


გუნდის წევრებმა არ უნდა გამოიყენონ საკუთარი პოზიცია თავიანთთვის, ან სხვებისთვის შეღავათების მისაღებად.

  1. კომპანია The Guardian News and Media არ დაუშვებს, რომ საჩუქრებმა დააკნინოს სიზუსტე, სამართლიანობა და დამოუკიდებლობა. სარედაქციო კეთილგანწყობის მოპოვების ნებისმიერი მცდელობა საჩუქრების შემოთავაზებით უნდა ეცნობოს რედაქტორს.

  2. ჩვენ ცხადად უნდა მივუთითოთ, როცა ჟურნალისტის ტრანსპორტირებისა თუ განთავსების ხარჯებს ფარავს ავიაკომპანია, სასტუმრო ან სხვა.

  3. სამოგზაურო მასალებზე მუშაობის გარკვეული შემთხვევების გარდა, ჟურნალისტის პარტნიორის, ოჯახის წევრის ან მეგობრის მოგზაურობის ხარჯებს ფარავს ჟურნალისტი, ან თანმხლები პირი.

  4. მასალაზე მუშაობისას თანამშრომლები თავისუფალნი უნდა იყვნენ კომერციული გავლენებისგან, მათ შორის რეკლამის დამკვეთთა ინტერესების გავლენებისგან.

  5. საჩუქრები, რომელთა ღირებულება აჭარბებს 50 ფუნტ სტერლინგს, თავაზიანად უნდა დაუბრუნდეს გამომგზავნს, ან გადაეცეს ქველმოქმედებას.

 

 

საჩუქრები და გართობა


თომსონ როიტერსის ქცევის კოდექსი ჟურნალისტებს ახსნებს, რომ მათ უარი უნდა თქვან ახალი ამბების წყაროსგან შეთავაზებულ ნებისმიერ საჩუქარზე, უფასო სერვისსა თუ შეღავათებზე. ზოგიერთ საზოგადოებაში განსაკუთრებულ შემთხვევებში, მაგალითად რელიგიურ დღესასწაულებზე საჩუქრის მიღება და ჩუქება ტრადიციის ნაწილია. ასეთ დროს საჩუქარზე უარის თქმა შესაძლოა გამომგზავნისთვის შეურაცხმყოფელი აღმოჩნდეს, რის გამოც ჟურნალისტი კარგად უნდა დაფიქრდეს და ადგილობრივი კულტურისა და ტრადიციების შესაბამისი გადაწყვეტილება მიიღოს. გადაწყვეტილების მიღებისთვის მნიშვნელოვანია საჩუქრის ღირებულება - დასაშვებია ტრადიციული საჩუქრის აღება, რომლის ღირებულება სიმბოლურია. სხვა შემთხვევაში ჟურნალისტმა უარი უნდა თქვას საჩუქარზე და აუხსნას გამომგზავნს ჩვენი წესები. თუ ღირებულ საჩუქარზე უარის თქმა შეუძლებელია, ის უნდა გადაეცეს ჟურნალისტის მენეჯერს შესაბამისი ქველმოქმედებისთვის გადასაცემად. ახალი ამბის შეგროვების პროცესში ჟურნალისტებს ხშირად პატიჟებენ საუზმეზე, ლანჩსა თუ ვახშამზე. ასეთ სტუმართმოყვარე ჟესტებზე თანხმობა მხოლოდ იმ შემთხვევაშია დასაშვები, თუ ეს წყაროს მიმართ ვალდებულების აღებად არ აღიქმება.


BBC-ის თანამშრომლები არცერთ შემთხვევაში არ უნდა დასთანხმდნენ პერსონალურ შეღავათებს. სტუმართმოყვარეობის ნებისმიერი აქტი უცხო ინდივიდებისგან თუ კომპანიებისგან კარგად უნდა შეფასდეს, რათა არ დაზიანდეს BBC-ის სამართლიანობა და მიუკერძოებლობა.

ადამიანები არ უნდა დათანხმდნენ შეღავათებს საკუთარი თავისთვის, ოჯახისა თუ ახლოებლებისთვის იმ ორგანიზაციებისა თუ ადამიანებისგან, რომელთან ურთიერთობაც BBC-ის სახელით აქვთ. მიუღებელი შეღავათი შეიძლება იყოს ფასდაკლებები, სერვისები, ფული, სესხები და სხვა. შეთავაზების დროს BBC-ის თითოეულმა თანამშრომელმა კონსულტაცია თავისი დეპარტამენტის ხელმძღვანელთან უნდა გაიაროს.

კატეგორია: საერთაშორისო ამბები
29 მაისს მსოფლიო მედიაში გავრცელდა ინფორმაცია, რომ უკრაინაში რუსი ჟურნალისტი არკადი ბაბჩენკო მოკლეს. 30 მაისს, ბაბჩენკო პრესკონფერენციაზე გამოცხადდა და თქვა, რომ სიკვდილის სცენა უკრაინის უსაფრთხოების სამსახურთან ერთად გაითამაშა. მედია გამოცემების ნაწილმა წინა დღის ამბავი განაახლა, ან შეცვალა. 
iMediaEthics-მა რამდენიმე მაგალითი შეაგროვა:

The Associated Press-მა შესწორება გაავრცელა:

29 მაისს უკრაინაში რუსი ჟურნალისტის მკვლელობასთან დაკავშირებით გამოქვეყნებულ მასალაში, The Associated Press და სხვა მედია ორგანიზაციები, უკრაინის ხელისუფლების მიერ გაყალბებულ ინფორმაციაზე დაყრდნობით, წერდნენ, რომ არკადი ბაბჩენკოს ესროლეს და მოკლეს. ბაბჩენკო მეორე დღეს პრესკონფერენციაზე გამოჩნდა და თქვა, რომ უკრაინის უსაფრთხოების სამსახურებმა მისი სიკვდილის ინსცენირება მოაწყვეს, რათა მისი სიცოცხლე რეალური საფრთხისგან დაეცვათ.

The New York Times-მა მასალის შესავალში განახლება დაურთო:

[განახლება: 30 მაისს, არკადი ბაბჩენკო პრესკონფერენციაზე გამოცხადდა, რათა განეცხადებინა, რომ მისი მკვლელობის ამბავი დადგმული იყო.]

ასე მოიქცა ბრიტანული the Guardian, მან მასალა განაახლა:

ამ სტატიის გამოქვეყნებიდან ერთი დღის შემდეგ გაირკვა, რომ არკადი ბაბჩენკომ საკუთარი სიკვდილი გაითამაშა, სავარაუდოდ, მოსკოვის მხრიდან რეალური საფრთხის გამო.

Newsweek-ის განახლებაში ვკითხულობთ:

განახლება | უკრაინის ადგილობრივმა პრესამ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ რუსი ჟურნალისტი არკადი ბაბჩენკო, პრეზიდენტ პუტინისა და კრემლის კრიტიკოსი კიევში მოკლეს. თუმცა, მეორე დღეს ის პრესკონფერენციაზე გამოჩნდა.

CNN-მა მასალას რედაქტორის შენიშვნა დაურთო:

არკადი ბაბჩენკოს სიკვდილზე ინფორმაციის გავრცელებიდან მეორე დღეს გაირკვა, რომ მისი მოკვლა უკრაინის უსაფრთხოების სამსახურების მიერ იყო დადგმული. სავარაუდოდ, მის წინააღმდეგ შეთქმულების გამოსააშკარავებლად.

Telegraph-მა მასალას ასე განაახლა:

“განახლება, 30 მაისი: ამ სტატიის გამოქვეყნების შემდეგ გამოააშკარავდა, რომ ბატონი ბაბჩენკო რეალურად არ მოუკლავთ.“

მასალა განაახლა NPR-მაც:

რუსი ჟურნალისტი, რომელიც, თითქოს, უკრაინის დედაქალაქში, საკუთარ ბინაში მოკლეს, დაახლოებით 24 საათის შემდეგ პრესკონფერენციაზე ცოცხალი გამოცხადდა. “ცოცხალი ვარ”, - თქვა ბაბჩენკომ და თავის მეგობრებსა და ოჯახის წევრებს ბოდიში მოუხადა. უკრაინის უსაფრთხოების სამსახურის თქმით, მათ ბაბჩენკოს სიკვდილი დადგეს, რათა გამოეაშკარავებინა ადამიანები, რომლებიც მის მკვლელობას რეალურად ცდილობდნენ.

BuzzFeed-მა შესწორება ტვიტერზე დაწერა:

“გუშინ თითქოს მოკლული არკადი ბაბჩენკო სულაც არაა მოკლული.”
კატეგორია: მედიაგარემო
ზუსტად ერთი წლის წინ, 2017 წლის 29 მაისს, თბილისის ცენტრიდან აზერბაიჯანელი ჟურნალისტი, აფგან მუხტარლი გაუჩინარდა. მეორე დღეს იგი ბაქოს ციხეში აღმოჩნდა. რვა თვის შემდეგ, დევნილ ჟურნალისტს, რომელიც თბილისს აფარებდა თავს, აზერბაიჯანის სასამართლომ საზღვრის უკანონოდ კვეთისა და 10 000 ევროს არადეკლარირებულად გადატანის ბრალდებით 6-წლიანი პატიმრობა მიუსაჯა. თავად მუხტარლი ამბობს, რომ ის თბილისიდან ქართველმა სამართალდამცავებმა გაიტაცეს და აზერბაიჯანს გადასცეს.

ერთი წლის შემდეგ ისევ უცნობია მომხდარის დეტალები და პასუხგაუცემელია მთავარი კითხვა - როგორ აღმოჩნდა აზერბაიჯანელი ჟურნალისტი ბაქოში. თუმცა, ცნობილია როგორ აისახა ეს ფაქტი საქართველოზე.

აფგან მუხტარლის საქმე, გასული ერთი წლის განმავლობაში, მოხვდა ყველა საერთაშორისო ანგარიშში, რომელიც საქართველოს შეეხებოდა. ამ პერიოდში მოვისმინეთ არაერთი კრიტიკული განცხადებაც საქართველოსა და აზერბაიჯანის ხელისუფლების მიმართ.

მომხდარიდან ორ კვირაში ევროპარლამენტმა აფგან მუხტარლის საქმეზე რეზოლუცია მიიღო, რითაც დაგმო მუხტარლის “თბილისიდან გატაცება და შემდგომ ბაქოში დაპატიმრება”. რეზოლუციაში ხაზგასმულია, რომ ესაა ადამიანის უფლებების დარღვევის სერიოზული ფაქტი.

ევროპარლამენტი ამ რეზოლუციით საქართველოს ხელისუფლებას გამჭვირვალე და ეფექტიანი გამოძიების ჩატარებისკენ მოუწოდებს, რათა პასუხი გაეცეს კითხვებს მომხდარში საქართველოს ხელისუფლების მონაწილეობასთან დაკავშირებით.

იმავე წლის ნოემბერში ევროსაბჭოს საპარლამენტო ასამბლეამ საქართველოს ხელისუფლებას უსაფრთხოების სამსახურებზე საპარლამენტო კონტროლის გაძლიერებისკენ მოუწოდა.

მუხტარლის საქმეს გამოეხმაურა აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტიც. “ჩვენ ახლოდან ვაკვირდებით გამოძიებას, რომელიც საქართველოში მიმდინარეობს, სავარაუდო გატაცების შესახებ და მოვუწოდებთ მათ, რომ იგი იყოს გამჭვირვალე და დროული”, - ეწერა 3 ივნისს გავრცელებულ განცხადებაში.

აფგან მუხტარლის საქმე, სხვა მნიშვნელოვან საკითხებთან ერთად, მოხვდა სახელმწიფო დეპარტამენტის 2017 წლის ანგარიშშიც საქართველოში ადამიანის უფლებათა მდგომარეობის შესახებ.

2009 წლის შემდეგ პირველად, საერთაშორისო ავტორიტეტული ორგანიზაციის Freedom House-ის ანგარიშში საქართველოს დემოკრატიის ხარისხის მაჩვენებელი გაუარესდა. საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებლის მენეჯმენტის ცვლილებისა და რუსთავი 2-ზე ზეწოლის ფაქტებთან ერთად, დემოკრატიის გაუარესების მიზეზად ორგანიზაცია აფგან მუხტარლის საქმეს ასახელებს.

“მუხტარლი საქართველოში აზერბაიჯანის მმართველი ოჯახის ბიზნესებს იძიებდა. მისი მასალები საქართველოს ხელისუფლებისთვის საფრთხეს არ წარმოადგენდა, რასაც მივყავართ სპეკულაციამდე, რომ მისი არაკანონიერი დაკავება საქართველოს უსაფრთხოების სამსახურების მხრიდან ერთგვარი საჩუქარი იყო მეზობლისა და სტრატეგიული პარტნიორისთვის”, - ვკითხულობთ ანგარიშში.

მუხტარლის საქმე ანგარიშვალდებულების ნაკლებობის ქვეთავში შეიყვანა Amnesty International-მა: “გამოძიების მიერ რაიმე არსებითი შედეგის მიღწევის შესახებ ცნობილი არ არის”.

მუხტარლის გაუჩინარებისთანავე, საერთაშორისო ორგანიზაციამ რეპორტიორები საზღვრებს გარეშე (RSF) საქართველოს ოფიციალური პირებისგან ახსნა-განმარტება მოითხოვა, - როგორ და რატომ გაიტაცეს და გადაიყვანეს საქართველოში მცხოვრები აზერბაიჯანელი ჟურნალისტი აზერბაიჯანში. ორგანიზაცია აზერბაიჯანისგან აფგან მუხტარლის დაუყოვნებლივ გათავისუფლებასაც ითხოვს.

ადამიანის უფლებებზე მომუშავე ავტორიტეტულმა საერთაშორისო ორგანიზაციებმა, მათ შორის, რეპორტიორები საზღვრებს გარეშე, Human Rights Watch, საერთაშორისო პარტნიორობა ადამიანის უფლებებისთვის, ომისა და მშვიდობის გაშუქების ინსტიტუტი, საქართველოს პრემიერ-მინისტრ კვირიკაშვილს და პარლამენტს აფგან მუხთარლის საქმესთან დაკავშირებით ივნისში მიმართეს.

“აფგან მუხთარლის გატაცება არის შავი ლაქა საქართველოს რეპუტაციისთვის, როგორც კავკასიის რეგიონის ლიდერ ქვეყანაზე ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით,”- ვკითხულობთ წერილში.

გასული წლის დეკემბერში, ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეის (PACE) წევრები, კერსტინ ლუნდგრენი (შვედეთი) და ტიტუს კორლატინი (რუმინეთი) აფგან მუხთარლის საქმით დაინტერესნენ და შესაბამისი უწყების წარმომადგენლებთან შეხვედრები გამართეს. ვიზიტის შემაჯამებელ განცხადებაში PACE-ს წევრებმა, რომლებიც საქართველოს საკითხზე თანამომხსენებლები არიან, კიდევ ერთხელ დააფიქსირეს თავიანთი შეშფოთება.
კატეგორია: ეთიკა
ბოლო რამდენიმე დღეში სავარაუდოდ უცნობი ნივთიერების ინტოქსიკაციით ორი ადამიანი დაიღუპა, ხოლო სამი ახალგაზრდა ამ დრომდე კომაშია. გარდაცვალების ზუსტი მიზეზი და გარემოებები დადგენილი არაა, ონლაინმედიის ნაწილი კი გვარწმუნებს, რომ ეს ადამიანები ე.წ. კლუბური ნარკოტიკის ზედოზირებამ იმსხვერპლა, რომლებიც თითქოს კლუბებში იყიდება.

მომხდარს სოციალურ ქსელში დისკუსია და ბევრი ემოციური კომენტარი მოჰყვა. მომხმარებელთა ნაწილი კლუბების დახურვას მოითხოვს და წერს, რომ იქ “ბავშვებს რყვნიან”, ნაწილი კი თემას ნარკოპოლიტიკის ლიბერალიზაციის ჭრილში განიხილავს და ამბობს, რომ ამით უარეს შედეგებს მივიღებთ.

ეს შემთხვევაც, ისევე როგორც სხვა, მსგავსი ფაქტები, ახლაც მედიის დღის წესრიგში მოხვდა. თუმცა, ონლაინმედიის ნაწილი მხოლოდ სოციალურ ქსელში გავრცელებული კომენტარების ციტირებით შემოიფარგლა. ამგვარ გამოცემებს მკითხველისთვის არც გადამოწმებული ფაქტები შეუთავაზებიათ, არც პრობლემის გამომწვევ მიზეზებსა და პრევენციაზე უმსჯელიათ და არც სხვადასხვა მხარის პოზიცია უჩვენებიათ. ასეთმა მიდგომამ კი, პრობლემის გადაჭრის ნაცვლად, არასწორ დისკუსიას, სტერეოტიპების გამყარებასა და თემის დემონიზაციას (ნეგატიურად წარმოჩენას) შეუწყო ხელი.

ამის ნათელი მაგალითია ჯონდი ბაღათურიას მიერ ფეისბუკზე გამოქვეყნებული სტატუსის ახალ ამბად ქცევა. ბაღათურიამ 29 აპრილს დაწერა, რომ “ბოლო 4 დღეში თბილისში 12 მოზარდი გარდაიცვალა კლუბური ნარკოტიკით და ეს ტრაგედია ყველა ოჯახს შეიძლება დაატყდეს, რადგან პოლიცია ვერაფერს აკეთებს იმის გამო, რომ კლუბები უმაღლესი თანამდებობის პირებს ეკუთვნის”.

ბაღათურიას ეს განცხადება ონლაინმედიების ნაწილმა უცვლელად, დამატებითი ინფორმაციის გარეშე გამოაქვეყნა.  მაგალითად: Alia.ge, ww.ge, dainteresdit.ge, metronome.ge, cyc.ge, sazogadoeba.ge, newsroom.com.ge, sarkenews.ge, dianews.ge, gmvt.ge. ამით მათ ფაქტობრივად მხოლოდ ჯონდი ბაღათურიას პლატფორმის როლი შეასრულეს. გარდა იმისა, რომ სტატუსი დაუდასტურებელ და არაზუსტ ინფორმაციას შეიცავს (რეალურად ორი ადამიანი გარდაიცვალა), გამოცემებს მომხმარებლისთვის ალტერნატიული აზრი არ შეუთავაზებიათ. მასალებში არაა წარმოდგენილი არცერთი კლუბისა თუ სახელმწიფო უწყების წარმომადგენლის პოზიცია.

მსგავსი, დაუბალანსებელი და გადაუმოწმებელი მასალა გაავრცელა 30 აპრილს newposts-მაც. სტატიის - "კლუბური ნარკოტიკების გასაღების უკან ხელისუფლების და შოუბიზნესის წარმომადგენლები დგანან - მამა პეტრეს სკანდალური განცხადება”, უდიდესი ნაწილი ეთმობა მღვდელ პეტრე კოლხის მოსაზრებებს, რომლის მტკიცებით, ღამის კლუბებში არასრულწლოვნები დადიან და მათ იქ ნარკოტიკებს სთავაზობენ. მასალაში არ ჩანს ჟურნალისტის მცდელობა პეტრე კოლხის ნათქვამის გადასამოწმებლად.

“როგორც ამბობენ” - წერს ავტორი და აგრძელებს - “სწორედ “მეფედრონმა” იმსხვერპლა 22 წლის ახალგაზრდა”, თუმცა ბუნდოვანია ვინ ამბობს ამას. მკითხველისთვის გაუგებარი რჩება ვინაა ინფორმაციის წყარო. ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის მესამე პრინციპის თანახმად კი, ჟურნალისტმა უნდა გადასცეს ინფორმაცია მხოლოდ იმ ფაქტებზე დაყრდნობით, რომელთა წყარო დადასტურებულია.

ტერმინი “კლუბური ნარკოტიკი” აერთიანებს იმ ნივთიერებებს (MDMA, LSD და სხვა), რომელთა მოხმარების შემთხვევაში ადამიანი ეიფორიისა და ენერგიის მოზღვავებას გრძნობს. “კლუბური ნარკოტიკი” არ ნიშნავს, რომ ისინი მხოლოდ კლუბებშია ხელმისაწვდომი და არ შეიძლება მათი მოხმარება რესტორანში, სახლში, პარკში და ა.შ. (თუმცა, რა თქმა უნდა, ეს ქმედება დასჯადია). შესაბამისად, ბუნდოვანია, რატომ უკავშირებს ქართული მედიის ნაწილი ნარკოტიკულ დანაშაულთან დაკავშირებულ ამბებს, ხშირად, კლუბებს.

უცნობი ნარკოტიკული საშუალებით შესაძლო ინტოქსიკაცით გამოწვეული ტრაგიკული შემთხვევების გაშუქებისას, უმჯობესია, მედიამ კარგად გადაამოწმოს ყველა ფაქტი და განცხადება, ვისაც არ უნდა ეკუთვნოდეს იგი, ფოკუსირდეს მომხმარებლისთვის ინფორმაციის მიწოდებაზე, სავარაუდოდ რომელი ნივთიერება გახდა ადამიანების დაღუპვის მიზეზი, არის თუ არა მხოლოდ ამ ნივთიერების მოხმარება მომაკვდინებელი თუ ფატალური შედეგი მხოლოდ სხვა ნივთიერებებთან ერთად მიღების დროს დგება, როგორ უნდა მოიქცეს ადამიანი ზედოზირების დროს და ა.შ. მით უმეტეს, როდესაც არსებობს ნარკოტიკების საკითხზე მომუშავე ჯგუფი და მათი რეკომენდაციაც ისევე მარტივად ხელმისაწვდომია, თუნდაც იგივე სოციალურ ქსელში, როგორც სხვადასხვა პირების განცხადებები.

კატეგორია: საერთაშორისო ამბები


რუსეთის კომუნიკაციების მარეგულირებელი ორგანო "როსკომნადზორი" 16 აპრილის შემდეგ ცდილობს დაბლოკოს რუსული მესენჯერ აპლიკაცია Telegram. ამის გამო 10 დღეზე მეტია ინტერნეტის მომხმარებლებს რუსეთში სხვადასხვა რესურსის გამოყენება უჭირთ. "როსკომნადზორის" ომი ტელეგრამის წინააღმდეგ შეეხო ისეთ სერვისებს, როგორიცაა: Facebook, Twitter, Google, Amazon, Яндекс, ВКонтакте და სხვა.

ტელეგრამი cloud-ზე დაფუძნებული შეტყობინებების სერვისია, რომელიც მომხმარებელს დაცულ კომუნიკაციას სთავაზობს. კომპანია ლონდონშია რეგისტრირებული და მისი დამაარსებელი რუსი პაველ დუროვია. რუსეთის უსაფრთხოების სამსახურისა და "როსკომნადზორის" მტკიცებით, აპლიკაციას ტერორისტები იყენებენ, რის გამოც ტელეგრამისგან მომხმარებლების მიმოწერაზე წვდომა მოითხოვეს.

პაველ დუროვს რუსეთის ხელისუფლებასთან დიდი ხანია დაძაბული ურთიერთობა აქვს. დუროვი რუსული სოციალური ქსელის VKontakte-ს დამფუძნებელიცაა. 2011 წელს, როდესაც მან ოპოზიციის ლიდერების პროფაილების წაშლაზე საჯაროდ განაცხადა უარი, მისი თქმით, სახლში შეიარაღებული ძალები მიუვარდნენ.

"დავიწყე ფიქრი, როგორ დამეცვა თავი, როგორ დავკავშირებოდი ჩემს ძმას და გავაანალიზე, რომ დაცული კომუნიკაციის ძალიან ცოტა არჩევანი მქონდა", - ამბობს დუროვი. საბოლოოდ, მან VK-ზე კონტროლი დაკარგა და რუსეთის დატოვება მოუწია, რის შემდეგაც ტელეგრამი დააფუძნა.

ტელეგრამი აცხადებს, რომ შიფრების გასაღების გაცემა ტექნიკურად შეუძლებელია, რადგან მესენჯერი მომხმარებლების მოწყობილობებს იყენებს და შიფრებიც მუდმივად იცვლება. აპლიკაცია ასევე იყენებს სხვადასხვა ტექნიკური გიგანტის სერვისებს და მუდმივად იცვლის IP მისამართებს.

სწორედ IP მისამართების დაბლოკვით ცდილობს "როსკომნადზორი" ტელეგრამზე წვდომა შეზღუდოს, რის გამოც რუსი მომხმარებლები ხან კინოს ბილეთებს ვერ ყიდულობენ, ხან კი კბილების სკანირებას ვერ ახერხებენ სტომატოლოგთან.

27 აპრილს, დროებით დაიბლოკა: Twitter, Facebook და რუსული ტექნოლოგიური გიგანტები, როგორიცაა: Yandex და VKontakte. მიუხედავად იმისა, რომ შეზღუდვა მხოლოდ ორი საათით გაგრძელდა, იანდექსმა განმარტებები მოითხოვა:

"ტელეგრამის დაბლოკვის მცდელობამ მოულოდნელად მთელ რუსულ ინტერნეტ სივრცეს დაარტყა. დაბლოკვა შეეხო არა მხოლოდ მესენჯერს - დაზარალდა უამრავი რესურსი და მათი მომხმარებლები. ჩვენ ვფიქრობთ, რომ ეს სიტუაცია ნორმალური არაა. რუსული ბაზარი შეიძლება განვითარდეს მხოლოდ ღია კონკურენციის პირობებში”, - განაცხადა იანდექსის საზოგადოებასთან ურთიერთობის დირექტორმა, ოჩირ მანჯიკოვმა.

“როსკომნადზორის” ქმედებებით დაზარალებულ საიტებს შორის მოხვდა Coda Story-ის რუსულენოვანი ვერსია.  


დაიბლოკა ერთი თვის წინ გაშვებული ტელეარხის Астрахань-24-ის საიტი, ხარვეზით მუშაობდა ონლაინ ლექსიკონი ABBYY Lingvo, სპამებისგან დამცავი სერვისი reCAPTCHA, რომელიც Google-ს ეკუთვნის. მასობრივი დაბლოკვის კიდევ ერთი მსხვერპლი გახდა მობილური აპლიკაცია VSCO - ფოტოების დამუშავების ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული ინსტრუმენტი. პრობლემები ჰქონდა “საპრეზიდენტო გრანტების ფონდის” ვებსაიტი.

ტელეგრამის დაბლოკვის მცდელობისას “როსკომნადზორმა” პრობლემები შეუქმნა Viber-ისა და Skype-ის მომხმარებლებს. ეს მესენჯერები კი Microsoft-ს ეკუთვნის. 





ავიაბილეთების კომპანია “Купибилет-მა” მომხმარებლებს წერილები დაუგზავნა, რომლითაც აფრთხილებდა, რომ ზოგიერთი ფუნქცია საიტზე შესაძლოა არ მუშაობდეს.

The Moscow Times-ის ცნობით, რუსეთში ამ დრომდე დაბლოკილია Google-ისა და YouTube-ის 18 მილიონამდე IP მისამართი. ამის მიუხედავად, ტელეგრამი მაინც მუშაობს და ეს 26 აპრილს კრემლის პრეს სპიკერმა, დიმიტრი პესკოვმაც დაადასტურა. მისი თქმით, “როსკომნადზორის” მცდელობების მიუხედავად ტელეგრამს იყენებს.


კატეგორია: ეთიკა
რასიზმის პრობლემა არის ყველგან  და სამწუხაროდ გამონაკლისი არც საქართველოა. ამის მიუხედავად, ქართული მედიის ნაწილი ხშირად თემას ზედაპირულად და არასწორი მიმართულებით აშუქებს. საკითხზე სასაუბროდ არაკომპეტენტურ სტუმრებს იწვევს და შესაბამისად აუდიტორიას ვერ სთავაზობს არგუმენტირებულ მსჯელობას. მეტიც, ხანდახან ჟურნალისტებს უჭირთ გაუმკლავდენენ გადაცემის მონაწილეს, რომლის სტერეოტიპული დამოკიდებულებები, დიდი ალბათობით, წინასწარაც იცოდნენ. საქართველოში ძირითადად ანტითურქული, ანტიირანული, ანტიარაბული და ანტიინდური განწყობებია.

არცთუ იშვიათია ისეთი შენიღბული რასიზმის შემცველი განცხადებები, როგორიცაა - „მიგრანტები „ქართულ გენს“ უქმნიან საფრთხეს“, „ქართველები საქართველოში მალე უმცირესობაში აღმოჩნდებიან“, „უცხოელები ქართველ ქალებს გვართმევენ“ (თითქოს ქართველი ქალები ქართველი კაცების საკუთრება არიან). ამასთან, დასავლეთშიც და საქართველოშიც უფრო და უფრო იმატებს ულტრამემარჯვენე ჯგუფების რიცხვი. რასიზმის პრობლემის საილუსტაციოდ, ბოლო წლებში, მედიაში გავრცელებული რამდენიმე შემთხვევაც კმარა. რასისტული შინაარსის განცხადებები უცხო არც ქართველი პოლიტიკოსებისთვისაა. რამდენიმე ასეთი განცხადება რასიზმისა და შეუწყნარებლობის წინააღმდეგ ევროპული კომისიის 2015 წლის მოხსენებაშიც მოხვდა. სახალხო დამცველის 2017 წლის ანგარიშის თანახმადაც, საქართველოში კვლავ გამოწვევად რჩება სავარაუდოდ სიძულვილით მოტივირებული დანაშაულების არაეფექტური გამოძიება.

ამგვარი ფონის მიუხედავად ტოქშოუში საკითხზე არარელევანტური სტუმრებით, უფოკუსო და ზედაპირული მსჯელობა იშვიათი გამონაკლისი არ არის. ამის ნათელი მაგალითი იყო 23 აპრილს “TV პირველის” ეთერში გასული გადაცემა “ხალხის პოლიტიკა”, რომლის მეორე ბლოკის მიზანი იყო დაედგინა, არის თუ არა საქართველოში რასიზმის პრობლემა. საკითხის ამგვარად დასმით, ზემოთ აღნიშნული რასობრივი დისკრიმინაციის არაერთი მაგალითის მიუხედავად, გადაცემაში საერთო ჯამში პრობლემა დაკნინდა და საერთოდ არსებობა არარსებობამდე დავიდა დისკუსიის ფოკუსი. სტუმრების ერთი ნაწილი ამტკიცებდა, რომ საქართველოში რასისტული განწყობები საერთოდ არ არის და მედიამ სხვა საკითხები უნდა გააშუქოს.

გადაცემაში ცდილობდნენ დაეცვათ ბალანსი იმ საკითხში, სადაც მეორე მხარე არ არსებობს, რადგან რასიზმს გამართლება არ აქვს და ყველა შემთხვევაში მიუღებელი უნდა იყოს. ამ გადაცემაში კი ერთ მხარეს იურისტები ნინო ბოლქვაძე და ლევან ალაფიშვილი იდგნენ, მეორე მხარეს კი ნიკოლოზ მჟავანაძე და დავით ლორია “უფლებადამცველთა გაერთიანებიდან“. მსჯელობაში მონაწილეობდნენ დარბაზში მსხდომებიც, მათ შორის საქართველოში მცხოვრები ფერადკანიანი პირები.

გადაცემის ამგვარი ფოკუსისა და სტუმრების გამო რაიმე საკითხის საფუძვლიანი განხილვის ნაცვლად დისკუსია ურთიერთბრალდებების რეჟიმში წარიმართა. გადაცემაში “უფლებათა დამცველის” სტატუსით მიიწვეული იყო სტუმარი (ნიკოლოზ მჟავანაძე), რომლის ანტიდასავლური და ისლამოფობიური განცხადებები მრავლად იძებნება. გადაცემაში კი მის დისკრიმინაციულ და უფოკუსო რეპლიკებსა და ბრალდებებს წამყვანი ვეღარ გაუმკლავდა, არაერთხელ მიუთითა, რომ სისულელეს ამბობდა და გადაცემის დატოვებისკენაც მოუწოდა. რეალურად რესპონდენტის ეს განცხადებები არაფრით განსხვავდებოდა მისი სხვა გამოსვლებისგან და წამყვანისთვის მოულოდნელი არ უნდა ყოფილიყო ამგვარი რიტორიკა, შესაბამისად გაუგებარია მაშინ რატომ მიიწვია და რა ინფორმაციის მიღებას ელოდა მისგან. 

ტოქშოუს წინ უძღოდა რამდენიმე დღის წინ Facebook-ზე შავკანიანი კაცისა და სავარაუდოდ, ქართველი ქალის ქორწინების ცერემონიის ფოტოზე საზოგადოების ნაწილის უარყოფითი გამოხმაურება. კიდევ ერთი გახმაურებული ინციდენტი მოხდა ბელიაშვილზე, სადაც ნიგერიელ სტუდენტებს შესაძლო დისკრიმინაციული მოტივით ადგილობრივები თავს დაესხნენ. ეს ინციდენტები გაიხსენა წამყვანმა, ვახო სანაიამ და სტუმრებს ამ კითხვით მიმართა: “არის თუ არა ეს ყველაფერი რეალობა, თუ მაინც გაზვიადებულია ეს თემა?!”

გადაცემის განმავლობაში, რომლის უდიდესი ნაწილი ხმაურის ფონზე წარიმართა, მჟავანაძე ამტკიცებდა, რომ “ერთი ბელიაშვილის ქუჩით ავაგეთ მთელი ჰიპოთეზა, რომ საქართველოში ფერადკანიან ადამიანებს ჩაგრავენ.” ის მოუწოდებდა წამყვანს გაეშუქებინა აზერბაიჯანში მცხოვრები ეთნიკურად ქართველი მოსახლეობის პრობლემები და აცხადებდა, რომ ამ საკითხით “TV პირველი” კომპანია სოკარის რეკლამის გამო არ ინტერესდება.
გადაცემის მიწურულს, დაახლოებით 15 წუთის განმავლობაში მაყურებელი ვახო სანაიასა და ნიკოლოზ მჟავანაძის კამათს ისმენდა, რომელსაც არანაირი კავშირი არ ჰქონდა დისკუსიის თემასთან. წამყვანმა სტუმრის თემაზე კონცენტრირება ვეღარ შეძლო და სტუდიის დატოვებისკენ მიუთითა.

“გინდა სტუდიაში, გინდა გარეთ, ეთერის მერე, გაბედეთ რაც გინდათ; ისე არ ქნათ, რომ ბოლო ეთერი იყოს თქვენთვის აქ; წადით თუ გინდათ… უკაცრავად მაყურებელთან, თქვენ როგორც უფლებადამცველი აღორძინდით. რაც ხართ ის ხართ, კარგად გამოჩნდა”, - უთხრა წამყვანმა. დისკუსის არასწორმა ფოკუსმა და არარელევანტურმა სტუმრებმა საბოლოოდ გამოიწვია ის, რომ ერთი საათისა და 15 წუთის განმავლობაში გადაცემაში ძირითადად ზოგადი მოსაზრებები ისმოდა, დისკუსია დაცლილი იყო კონკრეტიკისგან და არგუმენტირებული მსჯელობისგან. საბოლოოდ, ვერც გადაცემის მთვარ კითხვას გაეცა პასუხი და მაყურებელმა ვერ გაიგო “არის თუ არა რასიზმი საქართველოში”.
კატეგორია: საერთაშორისო ამბები
16 აპრილს, აშშ-ში, კოლუმბიის უნივერსიტეტში, ჟურნალისტიკის ყველაზე პრესტიჟული პრემიის გამარჯვებულები გამოვლინდნენ. პრიზი 14 ჟანრში გაიცა.

2018 წლის გამარჯვებულთა სია ასეთია:

1. საზოგადოებრივი სამსახური (Public Service) The New York Times, ჯოდი კენტორისა და მეგან თუეის რეპორტინგისთვის და The New Yorker,  რონან ფეროუს რეპორტინგისთვის.

გამოცემები დაჯილდოვდნენ მდიდარი და გავლენიანი სექსუალური მოძალადეების გამოააშკარავებისთვის, მათ შორის, ჰოლივუდის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი პროდიუსერის მიმართ ბრალდებების გაშუქებისათვის.

2. Breaking News Reporting - The Press-Democrat

კალიფორნიის ისტორიული ხანძრების პროფესიონალურად გაშუქებისთვის, მათ შორის, ფოტო, ვიდეო და სოციალური მედიის გამოყენებით.

3. საგამოძიებო რეპორტინგი - The Washington Post-ის თანამშრომლები

მიზანმიმართული და მკაცრი რეპორტინგისთვის, რომელმაც ალაბამას შტატში სენატის არჩევნების მიმდინარეობა შეცვალა და გამოააშკარავა, როგორ ავიწროებდა სექსუალურად თინეიჯერ გოგოებს ერთ-ერთი კანდიდატი.

4. Explanatory Reporting - The Arizona Republic-ია და USA Today Network-ის თანამშრომლები

ცხადი და დროული რეპორტინგისთვის, ტექსტის, ვიდეოს, პოდკასტისა და ვირტუალური რეალობის პროფესიონალური კომბინირებისა და მკითხველისთვის რამდენიმე პერსპექტივის შეთავაზებისთვის.

5. ადგილობრივი რეპორტინგი (Local Reporting) - The Cincinnati Enquirer-ის თანამშრომლები

ქალაქ ცინცინატის ჰეროინის 7-დღიანი ეპიდემიის საინტერესო ვიდეო დოკუმენტირებისთვის.

6. ნაციონალური რეპორტინგი (National Reporting) - The New York Times-სა და The Washington Post-ის რეპორტიორები

2016 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში რუსეთის მონაწილეობის და ტრამპის კამპანიასთან კავშირების ღრმა და მკაცრი გაშუქებისთვის.

7. საერთაშორისო რეპორტინგი - Reuters-ის ჟურნალისტები: კლერ ბლადვინი, ენდრიუ რ.ს. მარშალი და მანუელ მოგატო

ნარკოტიკების წინააღმდეგ ფილიპინების პრეზიდენტ როდრიგო დუტერტეს ომის გაშუქებისთვის, რომელმაც სასტიკი მკვლელობების კამპანია გამოააშკარავა.


8. ფიჩერსი - Rachel Kaadzi Ghansah, ფრილანსერი რეპორტიორი, GQ

უნიკალური ხერხების გამოყენებით, მკვლელის, დილა რუფის დაუვიწყარი პორტრეტის შექმნისთვის, რომელმაც ჩარლსტონში, აშშ-ში ეკლესიაში ცხრა ადამიანი მოკლა.

9. კომენტარი - Alabama Media Group-ის ჟურნალისტი ჯონ ერჩიბელდი

ლირიკული და მამაცი კომენტარისთვის კორუმპირებული პოლიტიკოსების შესახებ, რომელმაც მთელი ქვეყნის მასშტაბით გამოიწვია რეზონანსი.

12. სარედაქციო კარიკატურა - ჯეიკ ჰელპერნი, ფრილანსერი მწერალი და მაიკლ სლოენი, ფრილანსერი კარიკატურისტი, The New York Times

ლტოლვილების ოჯახის ყოველდღიური პრობლემებისა და დეპორტაციის შიშის ემოციური გრაფიკული ფორმით გადმოცემისთვის.


11. კრიტიკა - New York magazine-ის კრიტიკოსი ჯერი სალსი

ამერიკის ვიზუალური ხელოვნების ორიგინალური და თამამი კრიტიკისთვის.

12. ახალი ამბების ფოტო - The Daily Progress-ის რეპორტიორი რაიან კელი

შარლოტსვილში რასისტული ინციდენტის დროს გადაღებული ფოტოსთვის.

13. სარედაქციო სვეტი - The Des Moines Register-ის ჟურნალისტი ენდი დომინიკი

ამერიკის ჯანდაცვის პროგრამის, Medicaid-ის საზიანო შედეგების სენტიმენტებისგან თავისუფალი გაანალიზებისთვის.

14. ფოტოისტორია - Reuters-ის ფოტორეპორტიორები

შოკისმომგვრელი ფოტოებისთვის, რომლებზეც როჰინჯას ლტოლვილების მიმართ ძალადობას ასახავს. ფოტოსერია სრულად იხილეთ აქ.

კატეგორია: საერთაშორისო ამბები

ოჯახის მტკიცებით, სირიაში ომის დასაწყისში მოკლული ჟურნალისტის მარი კოლვინის მკვლელობა ხელისუფლებამ შეუკვეთა. BBC-ის ცნობით, ამის შესახებ სასამართლოს ახალგამოქვეყნებულ დოკუმენტებშია მითითებული.

მარი კოლვინი, Sunday Times-ის კორესპონდენტი, 2012 წლის თებერვალში სირიის ქალაქ ჰომსში, ერთ-ერთ შენობაში, ფრანგ ფოტოგრაფ რემი ოჩლიკთან ერთად ჩაცხრილეს.

სამხედრო ჩანაწერები და იმ პირების ჩვენებები, რომლებმაც არსებული სიტუაციის გამო სირია დატოვეს, ცხადს ხდის, როგორ ამოიღეს მიზანში კოლვინი.

ჩვენებების თანახმად, დოკუმენტები, რომლებიც საქმეში ფიგურირებს ამტკიცებს, რომ სირიის ხელისუფლება ჟურნალისტებს მობილური ტელეფონის სატელიტური სიგნალებით უთვალთვალებდა მათი ადგილსამყოფელის გასაგებად.

კოლვინის ოჯახის ადვოკატი, სკოტ გილმორი ამბობს, რომ დოკუმენტებში ასევე მოცემულია მტკიცებულებები, რომ ბაშარ ალ-ასადის მთავრობას "მედიის თანამშრომლები მიზანში ამოღებული კონფლიქტის დასაწყისშივე ჰყავდა." ასადის სიტყვებია, რომ კოლვინი ქვეყანაში არალეგალურად შევიდა, "ტერორისტებთან თანამშრომლობდა" და "მომხდარზე პასუხისმგებლობა მას ეკისრება".

ერთ-ერთი ანონიმური მოწმე სირიის მაღალჩინოსან სამხედროებს ასახელებს, რომლებმაც, ჩვენების თანახმად, ჟურნალისტების მკვლელობის მომდევნო დღეს იქეიფეს. მისივე თქმით, მომხდარის შემდეგ გენერალი დააწინაურეს, მილიციის უფროსს კი ახალი მანქანა აჩუქეს.

ამავე თავდასხმის დროს დაჭრილი ბრიტანელი ფოტოგრაფი პოლ ქონროი ამბობს, რომ დასავლელი ჟურნალისტების მიმართ სირიის ხელისუფლების მტრული განწყობის შესახებ სმენოდა, თუმცა გადაწყვიტა გაეგრძელებინა მუშაობა მარი კოლვინთან ერთად და "გამოეაშკარავებინათ სიმართლე, თუ რა ხდებოდა სირიაში".

სირიის შვდიწლიან ომში 200-ზე მეტი ჟურნალისტი დაიღუპა. ხელისუფლება კი ბრალდებებს უარყოფს.

კატეგორია: საერთაშორისო ამბები


"ებრაელების წინაპრები ღორები იყვნენ", - 2015 წელს BBC-ის ეთერში ნათქვამი არასწორი ციტატის გამო, რომელიც თითქოს მუსლიმ იურისტსა და ისლამური შარიათის საბჭოს მოსამართლეს, ჰაითამ ალ-ჰადადს ეკუთვნოდა, მაუწყებელმა შესწორება 2018 წლის 14 მარტს გააკეთა. ისლამური შარიათის საბჭო არის ორგანიზაცია, რომელიც გაერთიანებულ სამეფოში მცხოვრებ მუსლიმებს სამართლებრივად ეხმარება.

რეალურად ალ-ჰადადს მსგავსი რამ არ უთქვამს. როგორც მისი იურისტი iMediaEthics-თან აცხადებს, ეთერამდე BBC-ის ციტატა ალ-ჰადადთან არ დაუზუსტებია და ბრალდებაც ამ დრომდე განთავსებული იყო მის ვებ გვერდზე.

ალ-ჰადიდის ერთ-ერთი იურისტის თქმით, მისი დაცვის ქვეშ მყოფი შეძრწუნებული იყო არასწორი ციტირების გამო და რომ BBC-მ არაფერი იღონა დაუდასტურებელი ინტერნეტ წყაროს გადამოწმებისათვის:

​"ელემენტარული მოკვლევა რომ გაეკეთებინა, მიხვდებოდა, რომ ჩემს კლიენტს მსგავსი არაფერი უთქვამს... BBC-მ, ასევე, დაარღვია საკუთარი სამართლიანობის ნორმები და ფუნდამენტური პრინციპები, როდესაც ბრალდება ისე გაუშვა ეთერში, რომ ჩემს კლიენტთან დაკავშირება არც უცდია."

14 მარტის შესწორება BBC-ის ვებგვედზე:

"2015 წლის 5 მარტს, BBC-ის ეთერში This Week-ის ეპიზოდში ჰაითამ ალ-ჰადადის შესახებ BBC-მ რამდენიმე განცხადება გააკეთა. ერთ-ერთი იყო, რომ ალ-ჰადადის აზრით, ებრაელების წინაპრები ღორები იყვნენ. ბატონმა ალ-ჰადადმა დაარწმუნა BBC, რომ მსგავსი რამ არასდროს უთქვამს და მაუწყებელი არასწორ წყაროს დაეყრდნო. BBC-მ მასალიდან აღნიშნული ბრალდება ამოიღო და აღარ გაიმეორებს".
კატეგორია: მედიაგარემო
მედიაინდუსტრია ღრმა კრიზისშია - სულ უფრო და უფრო მეტი ადამიანი იყენებს ინფორმაციის უფასო წყაროებს და სულ უფრო ნაკლები იხდის თანხას ინფორმაციისთვის. არასტაბილური სარეკლამო ბაზარი და დამოუკიდებლობა კომერციული და პოლიტიკური გავლენებისგან - როგორ მუშაობენ საერთაშორისო კერძო მედიები? გთავაზობთ რამდენიმე მედიაორგანიზაციის დაფინანსების სტრუქტურის მიმოხილვას.

The Guardian

Guardian news & Media (GNM) მსოფლიოში ერთ-ერთი წამყვანი ახალი ამბების ორგანიზაციაა, რომელიც 1821 წელს დაარსდა. GNM-ის შემადგენლობაში შედის Theguardian.com - მსოფლიოს ერთ-ერთი წამყვანი ინგლისურენოვანი ვებსაიტი, მისი ამერიკული და ავსტრალიური სერვისები. ასევე, ბრიტანული გაზეთი The Guardian და საკვირაო გაზეთი The Observer.

გარდიანის მფლობელი კომპანიაა Guardian Media Group (GMG), რომლის ერთადერთი აქციონერი Scott Trust-ია. GMG მართავს ინვესტიციებს და არ ერევა გამოცემის სარედაქციო პოლიტიკაში. Scott Trust კი, გარდიანის ფინანსური და სარედაქციო დამოუკიდებლობის გარანტორია. ტრასტი ლიბერალური ღირებულებებისა და ჟურნალისტური თავისუფლების დასაცავად შეიქმნა და The Guardian-ის მთავარ რედაქტორს სწორედ ის ნიშნავს.

გაერთიანებული სამეფოს სარეკლამო ბაზრის გაუარესების მიუხედავად, გარდიანის შემოსავალი 2017 წელს 2,4%-ით, 300 მილიონ დოლარამდე გაიზარდა, რაც შემოწირულობების ზრდით იყო განპირობებული.

გარდიანის შემოსავალი რეკლამის, კონტრიბუციისა და გრანტებისგან შედგება:

სარეკლამო კონტენტის პრეზენტაციისას გამოცემა უთითებს, როგორ მომზადდა მასალა და ვინ დააფინანსა იგი. ასეთ მასალებზე ჩნდება სამიდან ერთი ნიშანი: მხარდაჭერილია (Supported by), დაფინანსებული კონტენტი (Paid content), ან დამკვეთის კონტენტი/ჩვენი რეკლამის დამკვეთებისგან (Advertiser content/from our advertisers);

ორგანიზაციას დაახლოებით 800 ათასი კონტრიბუტორი ჰყავს;

არასტაბილური სარეკლამო ბაზრის გამო, გარდიანი იღებს გრანტებსაც. იმ ფონდებს შორის, რომლებიც გამოცემას ფინანსურად უჭერენ მხარს არის: The Bill & Melinda Gates Foundation, The Joseph Rowntree, Open Society Foundations, Humanity United, Hivos, European Climate Foundation.

გარდიანი აცხადებს, რომ დაფინანსების სხვადასხვა წყაროს მიუხედავად, ყველა შემთხვევაში სარედაქციო დამოუკიდებლობას ინარჩუნებს.

New York Times

წარმატებული ბიზნეს მოდელი და ამერიკული ინოვაციური მედიასაშუალება The New York Times, NYT Company-ს საკუთრებაშია. კომპანიის აქციების 10% საფონდო ბირჟაზე ივაჭრება, 90% კი ადოლფ ოქსის შთამომავლებს ეკუთვნით და მაკონტროლებლის ფუნქციაც მათ აქვთ. კომპანია მოიცავს გაზეთს The New York Times, ვებსაიტს NYTimes.com და მათთან დაკავშირებულ საკუთრებებს. იგი ცნობილია, როგორც ინოვაციური მედიასაშუალება და წარმატებული ბიზნეს მოდელი.

გამოცემის ვებსაიტის მომხარებლებს უფასოდ თვეში 5 სტატიის წაკითხვის შესაძლებლობა აქვთ. ულიმიტო მომსახურებას კი მხოლოდ გამომწერები იღებენ.

თაიმსის 2017 წლის შემოსავლის უდიდესი ნაწილი, მილიარდ დოლარზე მეტი გამომწერებისგან მიღებული თანხაა, რეკლამა კი - 558 მილიონ დოლარზე მეტი. საერთო ჯამში, გასულ წელს კომპანიამ 1,7 მილიარდ დოლარამდე გამოიმუშავა. გამოცემას 3,6 მილიონი გამომწერი ჰყავს.

2017 წლის ბოლოს, თაიმსში 1 450 ჟურნალისტი მუშაობდა 160 ქვეყნიდან. საერთო ჯამში კი კომპანიაში სრულ განაკვეთზე მომუშავეთა რიცხვი 3 790 იყო. არსებობის ისტორიაში თაიმსმა 122 პულიტცერის პრიზი დაიმსახურა.

AP

The Associated Press 1846 წელს ნიუ-იორკში დაფუძნებული არაკომერციული კორპორაციაა, რომელიც დაახლოებით 1 300 გაზეთსაა და მაუწყებლებს აერთიანებს. AP ყველაზე ძველი და ერთ-ერთი უდიდესი ახალი ამბების სააგენტოა მსოფლიოში, რომელიც თავის წევრ მედიაორგანიზაციებს, საერთაშორისო გამომწერებს და კომერციულ კლიენტებს ფოტოებით, ტექსტით, გრაფიკებით, აუდიო და ვიდეო მასალებით ამარაგებს.

კომპანიის შემოსავლის ძირითადი წყარო მის გამომწერ მედიასაშუალებებზე მოდის, ასევე, ფოტო, ვიდეო და გრაფიკული მასალების ლიცენზირებაზე.

კომპანიის ყოველწლიურმა შემოსავალმა 2016 წელს 2 პროცენტით იკლო და დაახლოებით 556 მილიონ დოლარი შეადგინა. ფინასნების კლების ტენდენცია 2008 წლის შემდეგ დაიწყო, რაც ზოგადად ბაზარზე გაზეთების შემცირებითა და სოციალური მედიის როლის ზრდითაა განპირობებული. რაც შეეხება პროცენტულ მაჩვენებელს, ის ასე გადანაწილდა: შემოსავლის დაახლოებით 50%-ს - ტელევიზიებიდან, 23% -ს - გაზეთებიდან, ინტერნეტ კომპანიებიდან კი - 10%-ს იღებს. დანარჩენი ნაწილი საინფორმაციო სააგენტოებსა და რადიო სადგურებზე მოდის.

AP დამკვეთებს სთავაზობს სარეკლამო მომსახურებასაც: Native advertising, Display advertising და Social promotion.

სააგენტოს ქსელი 106 ქვეყანას მოიცავს. AP-ის ჟურნალისტებს 52 პულიტცერის ჯილდო აქვთ მიღებული.

Die Tageszeitung - Taz

მაშინ, როცა ძალიან ბევრი მედია ორგანიზაცია მდიდარი ოჯახებისა თუ კორპორაციების საკუთრებაა, ეს გერმანული გაზეთი, პირდაპირი მნიშვნელობით, თავის 15 700 მომხარებელს ეკუთვნის.

1992 წლის შემდეგ, Taz-ის კოოპერატივი გამოცემის სარედაქციო დამოუკიდებლობის გარანტორია. დაარსების პირველივე დღიდან, გაზეთი მხოლოდ თავის მკითხველის წინაშეა ანგარიშვალდებული.

15,4 მილიონი ევროს ოდენობის საერთო კაპიტალის მქონე გამოცემას დღეს 50 ათასზე მეტი ნებაყოფლობითი გამომწერი და 250 თანამშრომელი ჰყავს. თუმცა ვებსაიტი აბსოლუტურად უფასოა.

Propublica

“ჩვენი მისიაა, გამოვააშაკარავოთ ძალაუფლებისა და საზოგადოების ნდობის ბოროტად გამოყენების შემთხვევები მთავრობის, ბიზნესის, თუ სხვა ინსტიტუტის მხრიდან. ვიყენებთ ჟურნალისტური გამოძიების მორალურ ძალას, რათა წავახალისოთ რეფორმები პრობლემების აქტიური გაშუქებით”, - ProPublica დამოუკიდებელი, არაკომერციული, 100-მდე ადამიანისგან შემდგარი რედაქციაა, რომელიც ჟურნალისტურ გამოძიებებზე მუშაობს.

გამოცემა ფარავს ისეთ საკითხებს, როგორიცაა მთავრობა და პოლიტიკა, ბიზნესი, სისხლის სამართალი, გარემო, განათლება, ჟანდაცვა, იმიგრაცია და ტექნოლოგიები. ჟურნალისტური გამოძებები დიდ დროსა და რესურსებს მოითხოვს, რის გამოც ნიუსრუმების უმრავლესობას ამ მიმართულებს შენახვის ფუფუნება არ აქვს. პროპაბლიკა, როგორც არაკომერციული ორგანიზაცია, მხოლოდ დონაციებზეა დამოკიდებული.

2008 წელს დაფუძნებულ ორგანიზაციას დღეს 150 პარტნიორი ჰყავს. მხოლოდ 2017 წელს, პროპაბლიკა თანამშრომლობდა 46 ორგანიზაციასთან, როგორიცაა: The New York Times, The Washington Post, NPR News, The Atlantic, The New Yorker, Consumer Reports, National Geographic. ამავე წელს, პროპაბლიკამ 34 ათასი დონორისგან 28,2 მილიონი დოლარის შემოსავალი მიიღო.