კატეგორია: სიახლე
რადიო თავისუფლებამ 7 აგვისტოს გამოაქვეყნა მასალა სათაურით „ღამე ერთი წელივით გაიწელა“, რომელშიც “ცხინვალში მცხოვრები მილენა გოგიჩევა ომიდან მეათე წლისთავზე ახლო წარსულში მომხდარ ტრაგიკულ ამბებზე ჰყვება”. მასალას არ აქვს ზეპირი თხრობის ფორმატი, როდესაც მოქალაქეები პირად ისტორიებს, განცდებს იხსენებენ. ტექსტი სტატიის სტილში, ერთ რესპონდენტზე (მილანა გოგიჩევაზე) დაყრდნობით მოგვითხრობს 2008 წლის რუსეთ - საქართველოს ომის დროს მომხდარ მოვლენებზე და პირადი ემოციების, შთაბეჭდილებების გარდა, შეიცავს ფაქტებსაც და მძიმე ბრალდებებსაც. მაგალითად, რესპონდენტი ამბობს:
  • რვა აგვისტომდე სიმშვიდე იყო. აქამდე ხდებოდა გასროლები და ისროდნენ ქართველები.
  • ქართულმა ვერტმფრენებმა ცხინვალი დაბომბეს. ჩვენს კარლ მარქსის სახელობის ქუჩაზე მეზობელი სახლი ააფეთქეს.
  • ქართველი ჯარისკაცები მხეცურად ხვრეტდნენ ოჯახებს მანქანებში.
  • ისინი ქართველმა ჯარისკაცებმა ჩაცხრილეს ისააკ ხარებოვისა და გმირების სახელობის გზაჯვარედინთან.
მასალაში არ ჩანს მოცემული ბრალდებების რაიმე სხვა წყაროებით გადამოწმების მცდელობა ანდა ოფიციალური ინფორმაციის წარმოჩენა, რაც მკითხველს შესაძლებლობას მისცემდა, დაენახა რეალური სურათი თუ რა ხდებოდა იმ პერიოდში. ტექსტს თან არ ახლდა განმარტება, სადაც ახსნიდა გამოქვეყნების მოტივაციას და იქნებოდა მინიშნებული, რომ რედაქცია სტატიის შინაარსს არ იზიარებს.

საერთაშორისო ორგანიზაციების თუ მედიის სარედაქციო კოდექსები კონფლიქტის გაშუქებისას ცალსახად უსვამს ხაზს ადამიანური ისტორიების მნიშვნელობას, განსაკუთრებით კი კონფლიქტის სხვადასხვა მხარეს მყოფი ადამიანების მოსაზრებების წარმოჩენას, რაც შესაძლებლობას იძლევა იცოდნენ მოქალაქეებმა თუ რას ფიქრობენ, რა განწყობებია ოკუპირებულ ტერიტორიაზე. ომის თემაზე მუშაობა გულისხმობს კონფლიქტში მონაწილე მხარების წარმოჩენას, დაზარალებულთა ცხოვრების ჩვენებას, რაც არ უნდა მიუღებელი იყოს მათი მოსაზრებები რომელიმე ჯგუფისთვის.

თუმცა, ყველა რეკომენდაციაში განსაკუთრებული აქცენტი კეთდება სიზუსტეზე, ნეიტრალურ ტონსა და მიუკერძოებლობაზე. მაგალითად, ეუთოს მიერ უკრაინაში მომხდარი ომის შემდეგ შექმნილ სახელმძღვანელოში მითითებულია, რომ მედიას განსაკუთრებული დაფიქრება მართებს ყველა სიტყვასა და განმარტებაზე, რასაც ის იყენებს ამ თემაზე მუშაობაისას. კონფლიქტში ჩართულ მხარეებთან დაკავშირებით კი ყველა ფაქტი გადამოწმებული უნდა იყოს. “სანდოობისთვის გაშუქება უნდა იყოს ზუსტი, მიუკერძოებელი და პასუხისმგებლიანი. ეს ეხება სამუშაოს ყველა ასპექტს - ისტორიების შერჩევას, ტექსტის, ხმის რედაქტირებას, სათაურის წერას, პროდიუსინგს თუ ნიუსრუმის მართვას”, - ნათქვამია International Media Support -ის სახელმძღვანელოში, რომელიც იუნესკოს მხარდაჭერით შეიქმნა.

საზოგადოებაში გამოთქმული კრიტიკის შემდეგ რადიო თავისუფლებამ სტატიას განმარტება დაურთო და აღნიშნა, რომ ეს ინტერვიუ ცხინვალიდან სრული სურათის საჩვენებლად გამოაქვეყნა. იქვე დაურთეს მათ მიერ მომზადებული სხვა მასალები, რომელიც მათი თქმით, რუსეთის აგრესიის მასშტაბებს აჩვენებს.

“10 წლის შემდეგ ცხინვალში მხოლოდ ასეთი ინტერვიუა შესაძლებელი და ჩვენს თანამემამულეებს არ აქვთ საშუალება ჩვენთან უშუალო კონტაქტის; კიდევ ერთხელ: არ ვიზიარებთ ინტერვიუში გამოქვეყნებულ მოსაზრებებს. ასევე განვმარტავთ, რომ ინტერვიუში ნახსენები ფაქტები დადასტურებული არ არის”, - ნათქვამია განმარტებაში.

აღსანიშნავია, რომ რადიო თავისუფლებამ ეს განმარტება სტატიას ისე დაამატა, მკითხველისთვის არ მიუნიშნებია, რომ ტექსტი რედაქტირებულია და შესავალი მოგვიანებით დაემატა. როგორც საერთაშორისო მედიის, ისე საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის “შესწორების სტანდარტის” მიხედვით, მკითხველისთვის ნათელი უნდა იყოს, რომ ტექსტი შეიცვალა.
კატეგორია: სიახლე
ჟურნალისტურ საქმიანობას თან სდევს შეცდომები, არაზუსტი დეტალების გავრცელება, რაც ზოგ შემთხვევაში სისწრაფის, უყურადღებობის, პროფესიონალიზმის ნაკლებობის, მწირი გამოცდილების ანდა სხვა მიზეზით არის გამოწვეული. პასუხისმგებლიანი მედია, რომლისთვისაც სანდოობა და რეპუტაცია მნიშვნელოვანია, ცდილობს მყისიერად შეასწოროს დაშვებული შეცდომა, ამცნოს აუდიტორიას და იზრუნოს ზუსტი ინფორმაციის გავრცელებაზე.

მცდარი ინფორმაციის შესწორებისას რედაქციის მთავარი მიზანი და გამოწვევაა, შეძლოს დაზუსტებული დეტალების იმავე აუდიტორისთვის მიწოდება, რომელმაც თავდაპირველად არასწორი ინფორმაცია მიიღო. შესწორების ფორმა სხვადასხვა შეიძლება იყოს იმის მიხედვით თუ რა ტექნოლოგიით, ფორმით გავრცელდა არასწორი ინფორმაცია, რა მასშტაბის აუდიტორიისთვის და რამდენი ხნით იყო ხელმისაწვდომი.

საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიამ მოამზადა სახელმძღვანელო წესები, რომელშიც დეტალურად წაიკითხავთ, როგორ უნდა შეასწოროს შეცდომა ონლაინ, სამაუწყებლო და ბეჭდურმა მედიამ. ასევე, როგორ უნდა შესწორდეს მასალის ბმული (ონლაინ მედიის შემთხვევაში), ფოტო, გაზიარებული ამბავი სოციალურ ქსელში. როგორ უნდა მოვიქცეთ იმისათვის, რომ არაზუსტი მასალა, ანუ, თავდაპირველი ვერსია, ინტერნეტში აღარ იძებნებოდეს და ა.შ.

ამავე სახელმძღვანელოში ნახავთ რეკომენდაციებს, რა შემთხვევაშია დასაშვები მასალის სრულად წაშლა და რა ვალდებულება აქვს მედიას, თუ მასალის წაშლის გადაწყვეტილება მიიღო.
კატეგორია: საერთაშორისო ამბები
ჟურნალ TIME-ის გარეკანზე ფოტომონტაჟის შედეგად გამოსახული იყო პატარა ჰონდურასელი გოგონა, რომელიც მტირალი სახით თითქოს რეალურად პრეზიდენტ ტრამპს შესცქერის. ფოტო შთაბეჭდილებას ქმნიდა, თითქოს გოგონა მშობლებთან ერთად აშშ-ის საზღვარზე გადასვლის შედეგად დედას დააცილეს, რაც სიმართლე არ აღმოჩნდა. გოგონას მამამ the New York Times-თან საუბარში განმარტა, რომ მისი ქალიშვილი დედისგან არ დაუშორებიათ.

მტირალი გოგონას ფოტო Getty Images-ის ფოტოგრაფმა ჯონ მურიმ ივნისის შუა რიცხვებში გადაიღო. Getty Images-ის დირექტორმა და კომუნიკაციების მენეჯერმა ენ ფლანგანმა განმარტა, რომ Getty Images-ის მიერ გამოქვეყნებული ფოტოს აღწერილობაში მკაფიოდ იყო ნათქვამი, რომ: "თავშესაფრის მაძიებელი ორი წლის ჰონდურასელი გოგონა 12 ივნისს მექსიკა-ამერიკის საზღვარზე დაკავებული დედის ჩხრეკისას ტირის".

Getty Images-მა ისიც განმარტა, რომ მათი ფოტოგრაფი ჯონ მური ყოველთვის ნათლად ამბობდა, რომ დედა-შვილი სპეციალურ ცენტრში ერთად გადაიყვანეს და ისინი არ დაუშორებიათ. აქვე მათ თავად მურის განაცხადი მოიშველიეს, სადაც ის ამბობს, რომ TIME-ის სტატია სწორედ მისი თხოვნის საფუძველზე გასწორდა.

მომხადრზე შესწორების ტექსტი TIME - მაც გამოაქვეყნა:

"ამბის თავდაპირველ ვერსიაში, გოგონას ამბის განვითარების შესახებ ინფორმაცია არასწორად იყო წარმოდგენილი. ის აშშ-ის მესაზღვრეებს დედასთან არ დაუშორებიათ, სპეციალურ ცენტრში ისინი ერთად გადაიყვანეს", - ნათქვამია TIME - ის განცხადებაში.

გოგონას შესახებ სტატია გაასწორა the Washington Post - მაც.

"პატარა გოგონას მამამ the Washington Post - ს უთხრა, რომ ბავშვი დედასთან არ დაუცილებიათ", - წერია the Washington Post - ის შესწორებაში.

Time - ის მთავარმა რედაქტორმა ედუარდ ფენსენტჰალმა CNN-თან საუბარში Time - ის პოზიციის დაცვა სცადა და განმარტა, რომ "ორი წლის ჰონდურასელი გოგონას ფოტო ყველაზე თვალსაჩინოდ წარმოადგენდა აშშ-ში არალეგალურ იმიგრაციაზე მიმდინარე დებატების სახეს".

წყარო: imediaethics.org
კატეგორია: საერთაშორისო ამბები
BBC-მ არასწორად გააჟღერა ინფორმაცია იმის შესახებ, რომ თითქოს Daily Mail - ის ჟურნალისტები 2011 წლის სატელეფონო მოსმენების სკანდალში იყვნენ ჩართული, რამაც ბრიტანული გამოცემის News of the World-ის დახურვა გამოიწვია. არასწორი ინფორმაცია, BBC-ის რადიო 4-ისა და BBC World Service-ის მიერ 7 ივნისს გაჟღერდა.

შეცდომა Daily Mail-ის რედაქტორის პოლ დეიკრის თანადებობიდან წასვლის შესახებ გავრცელებულ ინფორმაციაში გაჟღერდა, რომელიც ახლა გამოცემის მთავარი რედაქტორი იქნება.

შეცდომის აღმოჩენის შემდეგ, BBC-მ საბოდიშო წერილი გაავრცელა:

"გასული ღამის ახალ ამბავში, რომელიც Daily Mail-ის რედაქტორის პოლ დეიკრის თანამდებობიდან წასვლას ეხებოდა, რომელსაც ეს პოსტი ბოლო 26 წლის განმავლობაში ეკავა, შეცდომით იყო აღნიშნული, რომ Daily Mail-ის ზოგიერთი ჟურნალისტი 2011 წლის სატელეფონო მოსმენების სკანდალში იყო გარეული. ვაღიარებთ, რომ ეს სიმართლე არ არის და ბოდიშს ვუხდით პოლ დეიკრს და მთლიანად Daily Mail-ს” - , ნათქვამია BBC-ის განცხდებაში.

წყარო: Imediaethics.org
კატეგორია: საერთაშორისო ამბები
29 მაისს მსოფლიო მედიაში გავრცელდა ინფორმაცია, რომ უკრაინაში რუსი ჟურნალისტი არკადი ბაბჩენკო მოკლეს. 30 მაისს, ბაბჩენკო პრესკონფერენციაზე გამოცხადდა და თქვა, რომ სიკვდილის სცენა უკრაინის უსაფრთხოების სამსახურთან ერთად გაითამაშა. მედია გამოცემების ნაწილმა წინა დღის ამბავი განაახლა, ან შეცვალა. 
iMediaEthics-მა რამდენიმე მაგალითი შეაგროვა:

The Associated Press-მა შესწორება გაავრცელა:

29 მაისს უკრაინაში რუსი ჟურნალისტის მკვლელობასთან დაკავშირებით გამოქვეყნებულ მასალაში, The Associated Press და სხვა მედია ორგანიზაციები, უკრაინის ხელისუფლების მიერ გაყალბებულ ინფორმაციაზე დაყრდნობით, წერდნენ, რომ არკადი ბაბჩენკოს ესროლეს და მოკლეს. ბაბჩენკო მეორე დღეს პრესკონფერენციაზე გამოჩნდა და თქვა, რომ უკრაინის უსაფრთხოების სამსახურებმა მისი სიკვდილის ინსცენირება მოაწყვეს, რათა მისი სიცოცხლე რეალური საფრთხისგან დაეცვათ.

The New York Times-მა მასალის შესავალში განახლება დაურთო:

[განახლება: 30 მაისს, არკადი ბაბჩენკო პრესკონფერენციაზე გამოცხადდა, რათა განეცხადებინა, რომ მისი მკვლელობის ამბავი დადგმული იყო.]

ასე მოიქცა ბრიტანული the Guardian, მან მასალა განაახლა:

ამ სტატიის გამოქვეყნებიდან ერთი დღის შემდეგ გაირკვა, რომ არკადი ბაბჩენკომ საკუთარი სიკვდილი გაითამაშა, სავარაუდოდ, მოსკოვის მხრიდან რეალური საფრთხის გამო.

Newsweek-ის განახლებაში ვკითხულობთ:

განახლება | უკრაინის ადგილობრივმა პრესამ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ რუსი ჟურნალისტი არკადი ბაბჩენკო, პრეზიდენტ პუტინისა და კრემლის კრიტიკოსი კიევში მოკლეს. თუმცა, მეორე დღეს ის პრესკონფერენციაზე გამოჩნდა.

CNN-მა მასალას რედაქტორის შენიშვნა დაურთო:

არკადი ბაბჩენკოს სიკვდილზე ინფორმაციის გავრცელებიდან მეორე დღეს გაირკვა, რომ მისი მოკვლა უკრაინის უსაფრთხოების სამსახურების მიერ იყო დადგმული. სავარაუდოდ, მის წინააღმდეგ შეთქმულების გამოსააშკარავებლად.

Telegraph-მა მასალას ასე განაახლა:

“განახლება, 30 მაისი: ამ სტატიის გამოქვეყნების შემდეგ გამოააშკარავდა, რომ ბატონი ბაბჩენკო რეალურად არ მოუკლავთ.“

მასალა განაახლა NPR-მაც:

რუსი ჟურნალისტი, რომელიც, თითქოს, უკრაინის დედაქალაქში, საკუთარ ბინაში მოკლეს, დაახლოებით 24 საათის შემდეგ პრესკონფერენციაზე ცოცხალი გამოცხადდა. “ცოცხალი ვარ”, - თქვა ბაბჩენკომ და თავის მეგობრებსა და ოჯახის წევრებს ბოდიში მოუხადა. უკრაინის უსაფრთხოების სამსახურის თქმით, მათ ბაბჩენკოს სიკვდილი დადგეს, რათა გამოეაშკარავებინა ადამიანები, რომლებიც მის მკვლელობას რეალურად ცდილობდნენ.

BuzzFeed-მა შესწორება ტვიტერზე დაწერა:

“გუშინ თითქოს მოკლული არკადი ბაბჩენკო სულაც არაა მოკლული.”
კატეგორია: რესურსები
შეცდომისგან არავინ არის დაზღვეული, მათ შორის, არც მედია. თუმცა, მთავარი ისაა, როგორ რეაგირებს გამოცემა მისი ნებსითი თუ უნებლიე უზუსტობის შემდეგ. წლების განმავლობაში არასწორად გაშუქებული ამბისა გამო ბოდიში არაერთმა სოლიდურმა გამოცემამ მოიხადა და გამოქვეყნებული მასალაც შესაბამისად შეასწორა. ზოგმა, არასწორი ინფორმაციის გავრცელების გამო, მკითხველს მოუბოდიშა, ზოგი კი ყოველგვარი ახსნა-განმარტების გარეშე, მხოლოდ გამოქვეყნებული ამბის წაშლით შემოიფარგლა. ამგვარი აუცილებლობის წინაშე ქართული მედიაც არაერთხელ დამდგარა.

 

შესწორება თვითრეგულირების ნაწილია, ანუ, თავად მედია აღიარებს, რომ შეცდომა დაუშვა და მზადაა გამოასწოროს. საერთაშორისო თუ ადგილობრივი მედიის გამოცდილებაზე დაყრდნობით, შესწორების გარკვეული სტანდარტი და პრაქტიკა ჩამოყალიბდა.

2013 წელს, ეუთოს მხარდაჭერით, ონლაინმედიის თვითრეგულირების გზამკვლევი გამოიცა, რომელშიც ამ ტიპის მედიის მიერ შეცდომის შესწორების რეკომენდაციებია მოცემული. გზამკვლევის მიხედვით:

  • მედიამ არასწორი ინფორმაცია არ უნდა წაშალოს ან არ უნდა ჩაანაცვლოს ის ახლით;
  • მედიამ უნდა ჩაასწოროს მასალა და მკაფიოდ განმარტოს, რომ მასალის წინა ვერსია შეიცავდა უზუსტობებს;
  • მედიამ ერთმანეთთან უნდა დააკავშიროს ძველი და შესწორებული მასალები.

მედიის მიერ არაზუსტი ინფორმაციის გავრცელების დროს, მისი გასწორების სტანდარტი, ადგილობრივი თვითრეგულირების ორგანოს მიერ საქართველოშიც არის განსაზღვრული.

საქართველოს “ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის” მე-5 პრინციპის მიხედვით, “მედია ვალდებულია შეასწოროს გამოქვეყნებული არსებითად არასწორი ინფორმაცია, რომელსაც შეცდომაში შეჰყავს საზოგადოება. ამ პრინციპის განმარტების თანახმად, მიუღებელია შესწორება იმგვარად, რომ თავიდან გაკეთდეს სიუჟეტი ან სტატია, რა დროსაც არაზუსტ ინფორმაციას ჩაენაცვლება ზუსტი ინფორმაცია, მაგრამ არ იქნება გაცხადებული უკვე დაშვებული შეცდომის შესახებ.

“ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის” რეკომენდაციით, მასალა უნდა შესწორდეს გონივრულ ვადაში, რომელიც განისაზღვრება მედიის ტიპის, მასალის მოცულობისა და მასალის გავრცელების შესაბამისად, ინდივიდუალურად, კონტექსტის გათვალისწინებით.

თუკი მედიის მიერ გავრცელებულმა არასწორმა ინფორმაციამ პირის რეპუტაცია შელახა, გახდა დისკრიმინაციის მსხვერპლი, მიაყენეს შეურაცხყოფა, ანდა გავრცელდა არსებითად არაზუსტი ინფორმაცია, როგორც საერთაშორისო, ისე ქარტიის პრაქტიკის თანახმად,

ონლაინ მედიის შემთხვევაში მასალის მხოლოდ მოხსნა საკმარისი არ არის. იმავე ადგილას უნდა მიეთითოს რომ დაშვებული შეცდომის გამო მოიხსნა ან ჩასწორდა მასალა.

მაგალითად, 2018 წლის 4 თებერვალს, საბჭომ განიხილა საქმე - “ნინო ვეზდენი თამარ ბოჭორიშვილის წინააღმდეგ”. სადავო ვიდეომასალა გადაიღო ონლაინგამოცემა POSTV - მ. მოქალაქეებს ეკითხებოდნენ "რამდენჯერ გქონია სექსი ერთ ღამეში?” გამოკითხვაში ნინო ვეზდენიც მონაწილეობდა, რომელმაც დასმულ შეკითხვას ასე უპასუხა - “არასოდეს, არცერთხელ”. ამავე გამოკითხვაში ერთ-ერთმა რესპონდენტმა თქვა, რომ მას ერთ ღამეში სექსი 13-ჯერ ჰქონია. ჟურნალმა „რეიტინგმა“ ფეისბუქ გვერდზე ეს ვიდეომასალა გამოაქვეყნა წარწერით: „ყველაზე მეტჯერ 13-ჯერ მქონია ღამეში სექსი, რეკორდი მოვხსენი“. ვიდეოს ფოტოდ კი ნინო ვეზდენის ფოტო დაურთო, რომელმაც აუდიტორიის აგრესია და შეურაცხყოფა მიიღო ამ ფრაზის გამო. მასალის გავრცელებიდან რამდენიმე საათში ის დაუკავშირდა “რეიტინგს”. მასალა ჯერ ჩაასწორეს და შემდეგ საერთოდ წაშალეს.

აღნიშნულ საქმეზე ქარტიის საბჭომ დაადგინა, რომ სხვა პირის ფოტოს და ციტატის მითითება, რასაც პირის დისკრედიტაცია მოჰყვება, უხეში გაუფრთხილებლობაა, ამიტომაც მხოლოდ მასალის ჯერ ჩასწორება და შემდეგ წაშლა, კონკრეტულ შემთხვევაში, რედაქციის მხრიდან ადეკვატური რეაგირება არ იყო. როგორც მინიმუმ, ჟურნალისტს იმავე ფეისბუქ გვერდზე ცალსახად და ერთმნიშვნელოვნად უნდა განეცხადებინა, რომ მან შეცდომა დაუშვა, აღეწერა ეს შეცდომა და ნათელი გაეხადა მისი მკითხველისათვის, რომ ისინი შეცდომაში შეიყვანა. ამასთან - “სოციალური ქსელის ბუნება, არასწორი ინფორმაციის ერთხელ გავრცელება ართულებს იმ აუდიტორიისათვის შეცდომის შესახებ ინფორმაციის მიწოდებას, რომელმაც ერთხელ უკვე ნახა და დაიჯერა არაზუსტი ფაქტი. ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე ქარტიის საბჭო თვლის, რომ დაირღვა ქარტიის მე-5 პრინციპიც” - ნათქვამია ქარტიის საბჭოს გადაწყვეტილებაში.

რაც შეეხება ბეჭდურ მედიას, უკვე დაბეჭდილ და გავრცელებულ გამოცემაში აუცილებელია, რომ მეორე ნომერში გავიდეს შესწორებული ინფორმაცია. თანაც იმავე გვერდზე, რომელზეც წინა არაზუსტი ინფორმაცია დაიბეჭდა. ამასთან ნათლად უნდა იყოს მითითებული, რომ ეს ტექსტი წინა ნომერში დაშვებული შეცდომის შესწორებაა.

ტელევიზიასთან დაკავშირებითაც ადეკვატურობა არის მნიშვნელოვანი. შეცდომა დროულად უნდა გასწორდეს იმავე ტიპის გადაცემაში და მკაფიოდ ითქვას შეცდომის შესახებ. მხოლოდ ვიდეომასალის არგამოყენება იმავე ინფორმაციის არგამეორება შესწორებად ვერ ჩაითვლება. ამ თემაზე მნიშვნელოვანია ქარტიის 2016 წლის 17 მარტის გადაწყვეტილება. სადავო მასალა შეეხებოდა სომხური ანსამბლის მიერ ქართული ცეკვის ვითომდა მითვისებას, რასაც ტელეკომპანია GDS-ის საინფორმაციო გამოშვება 2030-მა სიუჟეტი მიუძღვნა. მეორე დღეს გაირკვა, რომ ამბავი ტყუილი იყო, ცეკვის აკადემიამ განცხადება გაავრცელა, სადაც ახსნა, რომ ქართული ცეკვის შესრულებისას მიუთითეს თუ რომელი ქვეყნის ცეკვას ასრულებენ. ეს განცხადება ეთერში წაიკითხა წამყვანმა, თუმცა ქარტიამ მაინც დაადგინა შესწორების პრინციპის დარღვევა, რადგან არ აღნიშნულა, რომ წინა დღეს არასწორი ინფორმაციის შემცველი სიუჟეტი გავიდა ეთერში. ქარტიის საბჭოს განმარტებით, იმისათვის, რომ შეცდომა გამოსწორებულად ჩაითვალოს, საჭიროა შეცდომაზე ხაზგასმა და მითითება, რომ მანამდე გავრცელებული ინფორმაცია არ შეესაბამებოდა სიმართლეს.

შესწორების ვადები

როგორც კი ნებისმიერი ფორმით ცნობილი გახდება მედიისთვის, რომ არასწორი ინფორმაცია გავრცელდა, ეთიკური ჟურნალისტიკის პრინციპებიდან გამომდინარე მაშინვე უნდა ჩასწორდეს. ჩასწორების გონივრული ვადა განისაზღვრება დაშვებული შეცდომის სიმძიმის, მედიის ტიპის შესაბამისად. მნიშვნელოვანია იმის გაანალიზება, თუ რამდენმა ადამიანმა მიიღო არაზუსტი ინფორმაცია და ყველაფერი უნდა იღონოს მედიამ, რომ იმავე აუდიტორიას სწორი ინფორმაცია მიაწოდოს.

ყველა პასუხისმგებლიანი რედაქცია, თუკი მას მკითხველის თვალში სოლიდური და სანდო გამოცემის იმიჯის შენარჩუნება სურს, ვალდებულია, რომ დაშვებული შეცდომა ხმამაღლა აღიაროს, მოიბოდიშოს და არაზუსტი ინფორმაციის შემცველი მასალა სტანდარტების შესაბამისად შეასწოროს.
New layer...
კატეგორია: საერთაშორისო ამბები


"ებრაელების წინაპრები ღორები იყვნენ", - 2015 წელს BBC-ის ეთერში ნათქვამი არასწორი ციტატის გამო, რომელიც თითქოს მუსლიმ იურისტსა და ისლამური შარიათის საბჭოს მოსამართლეს, ჰაითამ ალ-ჰადადს ეკუთვნოდა, მაუწყებელმა შესწორება 2018 წლის 14 მარტს გააკეთა. ისლამური შარიათის საბჭო არის ორგანიზაცია, რომელიც გაერთიანებულ სამეფოში მცხოვრებ მუსლიმებს სამართლებრივად ეხმარება.

რეალურად ალ-ჰადადს მსგავსი რამ არ უთქვამს. როგორც მისი იურისტი iMediaEthics-თან აცხადებს, ეთერამდე BBC-ის ციტატა ალ-ჰადადთან არ დაუზუსტებია და ბრალდებაც ამ დრომდე განთავსებული იყო მის ვებ გვერდზე.

ალ-ჰადიდის ერთ-ერთი იურისტის თქმით, მისი დაცვის ქვეშ მყოფი შეძრწუნებული იყო არასწორი ციტირების გამო და რომ BBC-მ არაფერი იღონა დაუდასტურებელი ინტერნეტ წყაროს გადამოწმებისათვის:

​"ელემენტარული მოკვლევა რომ გაეკეთებინა, მიხვდებოდა, რომ ჩემს კლიენტს მსგავსი არაფერი უთქვამს... BBC-მ, ასევე, დაარღვია საკუთარი სამართლიანობის ნორმები და ფუნდამენტური პრინციპები, როდესაც ბრალდება ისე გაუშვა ეთერში, რომ ჩემს კლიენტთან დაკავშირება არც უცდია."

14 მარტის შესწორება BBC-ის ვებგვედზე:

"2015 წლის 5 მარტს, BBC-ის ეთერში This Week-ის ეპიზოდში ჰაითამ ალ-ჰადადის შესახებ BBC-მ რამდენიმე განცხადება გააკეთა. ერთ-ერთი იყო, რომ ალ-ჰადადის აზრით, ებრაელების წინაპრები ღორები იყვნენ. ბატონმა ალ-ჰადადმა დაარწმუნა BBC, რომ მსგავსი რამ არასდროს უთქვამს და მაუწყებელი არასწორ წყაროს დაეყრდნო. BBC-მ მასალიდან აღნიშნული ბრალდება ამოიღო და აღარ გაიმეორებს".
კატეგორია: საერთაშორისო ამბები
ამერიკულმა ტელეარხმა CNN-მა მიმდინარე წლის 22 ივნისს სტატია გამოაქვეყნა ტრამპის მრჩევლისა და გარდამავალი გუნდის წევრის, ენტონი სკარამუჩის შესახებ. კერძოდ, ჟურნალისტური მასალაში წყაროზე დაყრდნობით ეწერა, რომ კონგრესში მიმდინარეობა გამოძიება სკარამუჩისა და რუსული საინვესტიციო ფონდის კავშირების შესახებ. ინფორმაციას CNN-ის მიერ დაშვებული შეცდომის შესახებ imediaethics.org ავრცელებს.

როგორც CNN საკუთარ წყაროზე დაყრდნობით წერდა, სკარამუჩი ტრამპის ინაუგურაციამდე რამდენიმე დღით ადრე შეხვდა მცირე მასშტაბის რუსული საინვესტიციო ფონდის აღმასრულებელ დირექტორს. როდესაც სკარამუჩის ამ შეხვედრის შესახებ ჰკითხეს, მან თქვა, რომ აქ საეჭვო არაფერი იყო და ეს იყო მხოლოდ გულთბილი, წამიერი მისალმება. მოგვიანებით, CNN-მა აღნიშნული სტატია წაშალა და ბოდიშიც მოიხადა.

“22 ივნისს CNN.com-ზე გამოქვეყნდა სტატია, სადაც ეწერა, რომ ენტონი სკარამუჩის რუსეთან კავშირზე მიმდინარეობდა გამოძიება. აღნიშნული სტატუა არ იყო მომზადებული CNN-ის სარედაქციო სტანდარტების შესაბამისად. აქედან გამომდინარე, სტატია ბმულებთან ერთად წაიშალა. CNN ბოდიშს უხდის ბატონ სკარამუჩის”, - დაწერა CNN-მა.
კატეგორია: საერთაშორისო ამბები
გარდიანი სარედაქციო წერილში იტყობინება, რომ მათ ვებსაიტზე გამოქვეყნებული სტატიები ყალბი აღმოჩნდა. წყაროებმა, რომლთა „ინტერვიუებიც“ მასალებს ერთვოდა, თქვეს, რომ ჟურნალისტთან ამ თემებზე არასოდეს უსაუბრიათ. სტატიები გარდიანის კონტრიბუტორის ჯოსეფ მეიტონის მიერ იყო მომზადებული.

„მეიტონმა ვერ წარმოადგინა მტკიცებულებები, იმისა, რომ ეს ინტერვიუები ნამდვილად შედგა. ჩვენ დავიქირავეთ დამოუკიდებელი fact-checker (ადამიანი, რომელიც ფაქტებს ამოწმებს), რის შედეგადაც დადგინდა, რომ ინტერვიუების ნაწილი ფაბრიკაცია იყო. ორ შეხვედრას, რომელზეც მეიტონმა სტატია მოამზადა, ორგანიზატორების თქმით, ის არ დასწრებია, ხოლო წყაროთა ნაწილმა, რომელთა ინტერვიუებიც სტატიებში იყო გამოყენებული, თქვეს, რომ მათ არასოდეს უსაუბრიათ ამ ჟურნალისტთან“.

მეიტონი ბრალდებებს უარყოფს და ამბობს რომ გარდიანი ტყუის: „ინტერვიუთა ნაწილი ჩაწერილია რამდენიმე თვის ან ერთი წლის წინ. მართალია, მე არ ვინახავდი საუბრების აუდიოჩანაწერებს, მაგრამ ინტერვიუები არასოდეს გამიყალბებია“.

წყარო: http://www.theguardian.com/commentisfree/2016/may/26/open-door-column-note-to-readers
კატეგორია: სიახლე
„ნეტგაზეთი“ სარედაქციო წერილს აქვეყნებს, სადაც აღნიშნულია, რომ ორი ჟურნალისტი, რომელიც 2016 წლის იანვრის ბოლომდე თანამშრომლობდა გამოცემასთან, სისტემატურად მიმართავდა პლაგიატს.

გამოცემა ორი თვის განმავლობაში ატარებდა შიდა გამოძიებას: „ისინი სხვადასხვა მედიასაშუალების მიერ მოპოვებულ ინფორმაციას, კომენტარებს, ინტერვიუებს ასაღებდნენ თავიანთ ნამუშევრებად და უგზავნიდნენ ნეტგაზეთს. საქმე ეხება 2014-15 წლებში გამოქვეყნებულ სტატიებს სამხრეთი კავკასიის რეგიონის შესახებ” - ვკითხულობთ სარედაქციო წერილში.

როგორც წერილიდან ვიგებთ, რედაქციის შიდა გამოძიების დაწყების მიზეზი გახდა სწორედ ერთ-ერთი ავტორის სტატია, რომელიც არ გამოქვეყნებულა: “სტატია 2016 წლის იანვარში მივიღეთ, მასში პლაგიატის შემთხვევა აღმოვაჩინეთ და გადავწყვიტეთ მისი და სხვა ავტორის მიერ მომზადებული ყველა სტატია შეგვემოწმებინა. თუმცა პლაგიატის პრაქტიკა მხოლოდ ორი ავტორის ტექსტებში აღმოჩნდა“.

გამოცემამ პლაგიატის დადასტურების შემდეგ, ჟურნალისტებთან კონტრაქტი გაწყვიტა: „ჩვენი გამოძიების შემდეგ საიტიდან წაშლილია ორივე ავტორის მიერ 2014-16 წლებში გამოქვეყნებული 40-ზე მეტი სტატია. ამ სტატიების ლინკები კვლავ ხელმისაწვდომია, თუმცა საკუთრივ სტატიის ნაცვლად ნახავთ წარწერას, რომ ტექსტი წაშლილია აღმოჩენილი პლაგიატის გამო. სტატიების წაშლის გარდა, “ნეტგაზეთმა” გაუგზავნა ბოდიშის წერილები 40-ზე მეტ გამოცემას – ვებგვერდებს, რომლებიდანაც ორივე ჟურნალისტი პირდაპირ იწერდა სხვადასხვა ინფორმაციას, საკუთარ ნამუშევრად ასაღებდა და ამ ქმედებების შედეგად მიღებულ ტექსტებს “ნეტგაზეთზე” ვაქვეყნებდით” - განმარტავს გამოცემა.

ნეტგაზეთი, მომხდარის გამო, მკითხველს და კოლეგებს ბოდიშს უხდის: „ჩვენ მზად ვართ, კვლავ ვიმუშაოთ თქვენი ნდობის მოსაპოვებლად, თუ ის დავკარგეთ ამ ძალიან უსიამოვნო შემთხვევის გამო”.

რედაქტორი მაია მეცხვარიშვილი კი, სოციალურ ქსელში სტატუსს აქვეყნებს, სადაც ამბობს რომ პროექტში მონაწილეობას აღარ მიიღებს: „ყველაზე მძიმე შეცდომა ჩემს, როგორც რედაქტორის პრაქტიკაში, რაც განაპირობა გაუმართლებელმა ნდობამ ამ ავტორებისა და მათი რეკომენდატორებისადმი, თუმცა მიზეზებს მკითხველისთვის, ცხადია, არ აქვს მნიშვნელობა... ამიტომაც ნეტგაზეთის ამ პროექტში მეც აღარ ვიქნები ჩართული. ვაცნობიერებ ჩემს პასუხისმგებლობას და პირველ რიგში, ვუხდი ბოდიშს ჩვენს მკითხველებსა და გულშემატკივრებს“.

აღსანიშნავია, რომ ესაა პირველი შემთხვევა საქართველოში, როცა გამოცემა თავადვე ღიად აცხადებს აღმოჩენილი პლაგიატის შესახებ, ბოდიშს უხდის მკითხველს და საქმის დეტალებს სარედაქციო წერილის სახით აცნობს აუდიტორიას.
კატეგორია: საერთაშორისო ამბები
Chicago TV news WGN-მა ბოდიში მოუხადა მაყურებელს ებრაელთა წმინდა დღესასწაულის, იომ კიპურის გაშუქებისას, უნებლიეთ ნაცისტური სიმბოლოს გამოყენებისთვის. დღესასწაულზე საუბრისას ტელეკომპანიამ აჩვენა ყვითელი ექვსქიმიანი ე.წ დავითის ვარსკვლავი, რომელზეც იკვეთებოდა წარწერა Jude - რაც ნიშნავს ებრაელს, ვარსკვლავი გამოსახული იყო თეთრ და ცისფერ ზოლებიან ფონზე - რაც ემთხვევა ებრაელთა უნიფორმის ფერს საკონცენტრაციო ბანაკებში.

ტელეკომპანიამ ბოდიშის წერილი საკუთარ ვებსაიტზე განათავსა და განაცხადა, რომ ფოტომ მსგავსი შესახედაობა გრაფიკული ფონის გამო მიიღო.

“ჩვენ გავაშუქეთ, ინფორმაცია იომ კიპურის დღესასწაულთან დაკავშირებით, რათა პატივი მიგვეგო იმ დღისთვის, რომელიც მიტევებას, (ცოდვების გამოსყიდვას) ეძღვენება. ილუსტრაციად გრაფიკული სიმბოლოს ჩვენება გადავწყვიტეთ, სამწუხაროდ, ვერ მივხვდით, რომ გრაფიკული ფონი ნაცისტურ სიმბოლოს ქმნიდა.

ჩვენ ვართ უკიდურესად შეწუხებულნი, ბოდიშს ვუხდით მაყურებლებს და ებრაულ სათვისტომოს ამ შეცდომისთვის. გვესმის, რომ ბოდიში გამართლება არაა! გვსურს იცოდეთ, რომ ჩვენ გადავხდეთ აღნიშნულთან დაკავშირებით შიდა სარედაქციო პოლიტიკას. ცვლილებები უკვე განხორციელებულია, რათა მსგავსი შემთხვევა აღარასოდეს განმეორდეს.

გმადლობთ გაგებისთვის“ - ნათქვამია ტელეარხის განცხადებაში.

მომხდართან დაკავშირებით ინფორმაციას -imediaethics.org ავრცელებ
კატეგორია: საერთაშორისო ამბები
თაგესშპიგელმა ბოდიში მოიხადა გაზეთის პირველი გვერდის გამო, სადაც ლტოლვილთა კრიზისის ამსახველ ფოტოსთან ერთად, ჰიტლერის გამოსახულება გამოაქვეყნა. „ის უკვე აქ არის“ - წერია პირველ გვერდზე, მის ქვემოთ გამოტანილი სტატია კი, დევნილთა კრიზისთან დაკავშირებით ანგელა მერკელისა და პიტერ ალტმაიერის კოორდინაციის შესახებ მოგვითხრობს.

გაზეთის პირველმა გვერდმა აზრთა სხვადასხვაობა გამოიწვია. ის შეაფასეს როგორც ორაზროვანი. გამოცემამ გაუგებრობისთვის ბოდიში მოიხადა და განმარტა, რომ ჰიტლერის ფოტო პირველ გვერდზე და წარწერა „ის უკვე აქ არის“, იმ ფილმის რელიზს წარმოადგენს, რომელიც ეკრანებზე 8 ოქტომბერს გამოვა. ფილმის სიუჟეტის მიხედვით, ადოლჰ ფიტლერი თანამედროვე გერმანიაში ბრუნდება.

ახალი ამბის სათაური („დევნილთა კრიზისი და მთავარი პრიორიტეტები“) და ჰიტლერის წარწერიანი ფოტო („ის უკვე აქ არის“) პირველ გვერდზე ისე იყო გამოტანილი, რომ მკაფიო ვიზუალური საზღვარი ამ ორ მასალას შორის არ იკვეთებოდა, შესაბამისად, მკითხველთა ნაწილმა ეს ორი დამოუკიდებელი სტატია, ერთ მასალად მიიჩნია.

თამარ კარელიძე

წყარო: meedia.de