The Post - როცა მედია დილემის წინაშეა
16.04.2018
ჟურნალისტური დილემები, კონკურენცია, მეგობრობა და პრესის თავისუფლება - ამ საკითხებს აერთიანებს სტივენ სპილბერგის ფილმი The Post, რომელიც Washington Post-ის რედაქციაზე მოგვითხრობს. რეპორტიორები მოიპოვებენ პენტაგონის საიდუმლო მასალებს ვიეტნამის ომის შესახებ და არჩევანის წინაშე დგებიან: მასალების გამოქვეყნების შემთხვევაში მათ ციხე ემუქრებათ სახელმწიფო საიდუმლოების გამჟღავნებისთვის. მეორე არჩევანიც აქვთ - არაფრის გაკეთება და თეთრი სახლის წარმომადგენლებთან მეგობრული ურთიერთობის შენარჩუნება.

სტივენ სპილბერგის ფილმი, რომელიც 1971 წლის ისტორიულ მოვლენას ეფუძნება, კრიტიკოსების შეფასებით, ძალიან რელევანტურია დღევანდელ ამერიკაში, დონალდ ტრამპის ადმინისტრაციის პირობებში. ეს ფილმი ჟურნალისტებისთვის საინტერესოა არა მხოლოდ იმ კუთხით, როგორ იქცევა მედია, როდესაც სერიოზული დილემის წინაშეა, არამედ იმითაც, რომ ამ წელს ამერიკის შეერთებული შტატების უზენაესმა სასამართლომ პრესის თავისუფლებისთვის უმნიშვნელოვანესი, პრეცენდენტული გადაწყვეტილება მიიღო.

ყველაფერი იწყება პენტაგონის საიდუმლო მასალების პრესაში გაჟონვით. დენიელ ელსბერგს, იმ დროს სახელმწიფო დეპარტამენტის თანამშრომელს, ვიეტნამის ომში აშშ-ის ჩართულობაზე ეჭვები უჩნდება. მისი აზრით, ამერიკის მთავრობა ომს ვერ უმკლავდება. ელსბერგი საბოლოოდ საიდუმლო დოკუმენტებს New York Times-სა და მის ლეგენდარულ რეპორტიორს, ნილ შიენს გადასცემს გამოსაქვეყნებლად.

სტატიების სერიის გამოქვეყნება საიდუმლო დოკუმენტებზე, სახელად The Pentagon Papers, New York Times-მა 1971 წლის 13 ივნისს დაიწყო. ინფორმაციამ გამოააშკარავა, როგორ ატყუებდა პრეზიდენტის ოთხი ადმინისტრაცია საკუთარ მოსახლეობას ვიეტნამის ომში აშშ-ს როლთან და ადამიანურ ფასთან დაკავშირებით, გაზეთის პირველ გვერდზე დაბეჭდილი სტატია ამტკიცებდა, რომ აშშ-ის მოქმედებები არ შეესაბამებოდა ოფიციალური პირების საჯარო განცხადებებს.

მეორე დღეს, New York Times-მა პრეზიდენტ რიჩარდ ნიქსონის ადმინისტრაციისგან გაფრთხილება მიიღო. ნიქსონი ლიცენზიის გაუქმებით, ჯაშუშობის მუხლით გასამართლებითა და ციხით იმუქრებოდა, თუმცა გაზეთმა სტატიების გამოქვეყნების შეჩერებაზე უარი თქვა. გამოცემა მიიჩნევდა, რომ საზოგადოებას ვიეტნამის ომის უკან საიდუმლო კალკულაციების შესახებ უნდა სცოდნოდა. პრესის მოძულე ნიქსონმა კი სასამართლოს მიმართა და მოსამართლის მიერ დროებითი შემაკავებელი ორდერის გამოცემის გამო გაზეთის გამოქვეყნება შეჩერდა.

ამ დროს New York Times-ზე პატარა, ნაკლებად გავლენიანი და პრესტიჟული The Washington Post-ის რედაქციის მფლობელი ქეთრინ (ქეი) გრეჰემი არჩევანის წინაშე დადგა - გამოექვეყნებინა პენტაგონის დოკუმენტები, გაერისკა საკუთარი და პოსტის მომავალი თუ გაჩუმებულიყო და არ შეექმნა პრობლემები მეგობრებისთვის თეთრ სახლში.

მარცხნივ - კეტი გრეჰემი, მარჯვნივ - მერილ სტრიპი
ფოტო: Associated Press; Niko Tavernise 20th Century Fox, via Associated Press

გრეჰემის დილემასა და ისტორიის სწორედ ამ მონაკვეთზე კონცენტრირდება ფილმი The Post. ისტექნიკურად ისტორიულ ამბავზეა, თუმცა ამავდროულად გარკვეული დეტალები ძალიან ჰგავს დღევანდელ ამერიკას და ტრამპის დამოკიდებულებას პრესისადმი.

“ჩვენი დროისთვის ძალიან რელევანტური ამბავია, რომელმაც მაიძულა მეთქვა, ღმერთო, როგორ მეორდება ისტორია”, - განაცხადა სპილბერგმა ერთ-ერთ ინტერვიუში.

ტრამპის პრეზიდენტობის პირველი წლის დასასრულს, ალბათ ერთ-ერთი საკითხი, რაზეც ამერიკელები თანხმდებიან, ისაა, რომ მედია თეთრი სახლის მხრიდან თავდასხმის ობიექტია და ჟურნალისტიკისთვის გასული წელი ძალიან რთული აღმოჩნდა.

კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი დილემა, რომელსაც პოსტის მფლობელი და რედაქტორი აწყდებიან, მათი ახლო ურთიერთობაა პოლიტიკოსებთან. ფილმის რამდენიმე სცენაში ორივე ხვდება, რომ წარსულში გაკეთებულ შეფასებებსა და გადაწყვეტილებებზე ოფიციალურ პირებთან პერსონალური ურთიერთობები დიდ გავლენას ახდენდა.

"როგორც ტყუოდნენ, ის დღეები უნდა დასრულდეს. ჩვენ უნდა ვაკონტროლოთ მათი ძალაუფლება. ვინ მოსთხოვს მათ ანგარიშვალდებულებას თუ არა ჩვენ?" - ამბობს ბენ ბრედლი, Washington Post-ის რედაქტორი.

ბრედლი დროდადრო ახსენებს ჟურნალისტებს, რომ თეთრ სახლს არ აქვს უფლება უკარნახოს მათ როგორ გააშუქონ ამბავი, იქნება ეს ნიქსონის შვილის ქორწილი თუ პრეზიდენტის მიერ ჩადენილი დანაშაული.

ფილმს სურს დაიცვას მედიის ინსტიტუტი და ამავდროულად გვაჩვენებს, რომ ჟურნალისტურ მასალებს ადამიანები ქმნიან და უშეცდომო არავინაა.

"ყოველთვის სწორად არ ვიქცევით. ყოველთვის უნაკლო არ ვართ, მაგრამ ასეთი სამსახური გვაქვს, არა?!", - ეუბნება გრეჰემი ბრედლის ფილმის დასასრულს.

The Post, ასევე, არის ქეი გრეჰემის ისტორია, რომელიც ამერიკაში გაზეთის პირველი ქალი მფლობელი იყო. გრეჰემი პოსტის მმართველად მას შემდეგ დაინიშნა, რაც მისმა მეუღლემ, რომელსაც კომპანია გრეჰემის მამამ დაუტოვა, თავი მოიკლა.

"ეს სამსახური არ იყო ჩემთვის განკუთვნილი. როცა მამაჩემმა შენი მამა აირჩია კომპანიის მმართველად, ჩემთვის ძალიან ბუნებრივი იყო. ძალიან ვამაყობდი. ვფიქრობდი, ყველაფერი ისე მოხდა, როგორც უნდა მომხდარიყო. ყველა ასე ფიქრობდა მაშინ," - ეუბნება გრეჰემი თავის ქალიშვილს.

ამ მოვლენების განმავლობაში ქეი გრეჰემი საკუთარ თავში დარწმუნებულ ქალად ყალიბდება. უზენაესი სასამართლოს დატოვებისას კი ფილმი ნათლად აჩვენებს, რომ ის ახალგაზრდა ქალებისთვის მისაბაძი მაგალითი ხდება.

"ქეის არასდროს ეგონა, რომ იმ თანამდებობაზე აღმოჩნდებოდა, რომელზეც ახლაა - თანამდებობაზე, რომელიც, დარწმუნებული ვარ, ბევრი ადამიანი ფიქრობს, რომ არ ეკუთვნის. და როცა დროდადრო გეუბნებიან, რომ საკმარისად კარგი არ ხარ, რომ შენი აზრი მნიშვნელოვანი არაა, როცა უბრალოდ არ გიმჩნევენ, მათთვის იქ არ ხარ, როცა ამხელა დროის განმავლობაში ასეთია შენი რეალობა, რთულია, არ დაიჯერო, რომ ეს სიმართლეა", - ამბობს ერთ-ერთ სცენაში ბრედლის ცოლი და ამატებს: "ამიტომ, ასეთი გადაწყვეტილების მიღება, ბედნიერებისა და კომპანიის გარისკვა, რომელსაც მისი მთელი ცხოვრება უკავშირდება, ვფიქრობ, მამაცი საქციელია."

"კარგი მედია ემსახურება ხალხს და არა ხელისუფლებას”, - თაიმსის პირველი მასალის გამოქვეყნებიდან სამ კვირაში სასამართლომ გადაწყვეტილება ხელისუფლების საწინააღმდეგოდ გამოიტანა და პრესას საიდუმლო დოკუმენტებზე მასალების გამოქვეყნების უფლება მისცა.

დოკუმენტების გაჟონვით გაცეცხლებულმა ნიქსონმა თეთრ სახლში შექმნა ჯგუფი, რომელსაც მსგავსი ინციდენტების პრევენცია უნდა მოეხდინა. მომდევნო წელს, ეს ჯგუფი დემოკრატიული პარტიის უოტერგეითის ოფისებში შეიჭრა და აშშ-ის ისტორიის ერთ-ერთი უდიდესი სკანდალი გამოიწვია, რაც საბოლოოდ პრეზიდენტის გადადგომით დასრულდა.

მომზადებულია New York Times-ისა და Vox-ის მასალების მიხედვით
კომენტარი, რომელიც შეიცავს უხამსობას, დისკრედიტაციას, შეურაცხყოფას, ძალადობისკენ მოწოდებას, სიძულვილის ენას, კომერციული ხასიათის რეკლამას, წაიშლება საიტის ადმინისტრაციის მიერ

ასევე იხილეთ

არაზუსტი და მანიპულაციური ინფორმაცია საქართველოს განათლების სისტემის შესახებ

13 და 14 იანვარს პლატფორმებზე: intermedia.ge, info9.ge, agora.ge, commersant.ge, infonews.ge, 2020news.ge, newpress.ge გამოქვეყნდა ამბავი, რომ საქართველოში განათლების სისტემა “საშინელ (ცუდ) მდგომარეობაშია”,რაც არაზუსტი და მანიპულაციურია. გამოცემები ამბის წყაროდ worldatlas-ის კვლევას უთითებენ. სინამდვილეში, worldatlas არ არის კვლევითი ორგანიზაცია. გარდა ამისა, მას ინფორმაცია 2017 წელს აქვს გამოქვეყნებული.

გამოცემების ნაწილმა, მათ შორის: newpress.ge, commersant.ge და intermedia.ge, არასწორად თარგმნა worldatlas-ს შეფასებაც. “worldatlas''-მა საქართველო ყველაზე საშინელი განათლების სისტემის მქონე ქვეყნების რეიტინგში შეიყვანა”, - ამ სათაურით აქვთ მასალები გამოქვეყნებული ამ საიტებს. Worldatlas-ს კი მასალა ასე აქვა დასათაურებული - Countries With The Worst Education Systems, რაც ნიშნავს ყველაზე ცუდს, და არა საშინელს.

Worldatlas-ს რეიტინგი დადგენილი აქვს ქვეყნების მთლიანი შიდა პროდუქტიდან განათლების სფეროზე დახარჯული წილის პროცენტული მაჩვენებლის მიხედვით. ჩამონათვალში 25 ქვეყანაა, სადაც განათლებას ყველაზე ნაკლები თანხა ხმარდება. ამ სიის მიხედვით, ირკვევა, რომ განათლებაზე ყველაზე ნაკლებ თანხას (0.7%) ეკვატორული გვინეა ხარჯვს და, შესაბამისად, მას რეიტინგში პირველი ადგილი უკავია. ხოლო საქართველო 2,7%-ით სიაში ყველაზე ბოლო - 25-ე ადგილზეა. ეს კიდევ ერთი მონაცემია, რაც მასალებში არასწორადაა ინტერპრეირებული და მკითხველში აჩენს განცდას, რომ საქართველოს ამ 25 ქვეყანას შორის ყველაზე ცუდი მდგომარეობა აქვს.

მანიპულაცია და ქსეონოფობია დემოგრაფიული მდგომარეობის შესახებ მომზადებულ მასალებში

„გაეროს შოკისმომგვრელი დასკვნა. ქართული ეთნოსი მსოფლიოში ყველაზე სწრაფად ქრება!“ - ამ სათაურით 14 იანვარს intermedia.ge-მ გამოაქვეყნა ინფორმაცია, რომელშიც ნათქვამია, რომ “ქართველი ეთნოსი გადაშენების პირასაა”. ტექსტი მანიპულაციურია, რადგან კვლევაში, რომელსაც ავტორი ეყრდნობა ამგვარი რამ ნათქვამი არ არის; გარდა ამისა, აქვს ქსენოფობიური კონტექსტი, ვინაიდან, მასში ვკითხულობთ, რომ შობადობის შემცირებასთან ერთად “ქართველი ეთნოსის შემცირების მიზეზი საქართველოში უცხოელების დასახლებაა”.

ინტერმედიაზე დაყრდნობით იგივე მასალა გამოქვეყნეს შემდეგმა გამოცემებმაც: alia.ge, infonews.ge და guriismoambe.com.

ტექსტის ავტორი საქართველოში სხვადასხვა დროს ჩატარებული აღწერების მონაცემებს ადარებს, იქვე იმოწმებს “გაეროს მონაცემებს” და ამბობს, რომ “თუ მდგომარეობა არ შეიცვალა ქართველი ერი 2 საუკუნის წინანდელივით ისევ გადაშენების პირას მივა”.

გაეროს რა მონაცემებს იყენებს ავტორი, მასალაში დალინკული არ არის და, შესაბამისად, უცნობია. მსოფლიო მოსახლეობის შესახებ ბოლო ანგარიში გაეროს 2015 წელს აქვს გამოქვეყნებული. ამ დოკუმენტისა და სტატიაში მოყვანილი ციფრების მონაცემები ერთმანეთს ემთხვევა, ამიტომ, სავარაუდოა, რომ ავტორი ამ ანგარიშს დაეყრდნო.

გაეროს პროგნოზით, 2015-დან 2050 წლამდე, მოსახლეობის რაოდენობის შემცირება 43 ქვეყანაშია მოსალოდნელი. ამ სიაში პირველ სამეულში ბულგარეთი, რუმინეთი და უკრაინაა, საქართველო კი მეთხუთმეტე ადგილზეა. კვლევის მიხედვით, საქართველოში მოსახლეობის რაოდენობა 2050 წლისთვის 3 483 000, 2100 წლისთვის კი – 2 438 000-მდე შემცირდება. ქართული ეთნოსის გაქრობის შესახებ ანგარიშში არანაირი ინფორმაცია არ იძებნება.

ამავე ტექსტში ავტორი ქსეონოფობიურ მსჯელობას ავითარებს. “ყოველ დღე უფრო მეტი ქართველი კვდება, ვიდრე იბადება, უფროდაუფრო მეტი მიდის საზღვარგარეთ, მათ ნაცვლად კი უცხოელები ესახლებიან”, - ნათქვამია სტატიის დასაწყისში. ემიგრაციასა და უცხო ქვეყნის მოქალაქეებზე ხაზგასმა ტექსტში რამდენჯერმე მეორდება.

სენსაციური სათაურები, მითები, ზედაპირული ინფორმაცია - მედიის ნაწილი H1N1-ზე

11 იანვრის მონაცემებით, ლაბორატიურად დადასტურდა, რომ საქართველოში H1N1 გრიპის ვირუსით, რომელსაც “ღორის გრიპს” უწოდებენ, 15 ადამიანი გარდაიცვალა. გარდაცვლილთა უმეტესობამ სამედიცინო დაწესებულებას გვიან მიმართა, ან გრიპთან ერთად სხვა ქრონიკული დაავადებაც ჰქონდა.

გრიპის ვირუსის შემთხვევები განსაკუთრებით იანვრის დასაწყისში გააქტიურდა, შესაბამისად, ამ პერიოდიდან გახშირდა მედიაშიც ახალი ამბები H1N1-ს შესახებ. თემას აქტიურად აშუქებს თითქმის ყველა მედია, თუმცა, საიტების ნაწილზე გრიპის ვირუსისა და მისი შედეგების შესახებ ინფორმაცია მეტწილად შუქდება ზედაპირულად, სენსაციური და პანიკის შემცველი სათაურებით, ხშირია დაუდასტურებელი ფაქტები გარდაცვალების მიზეზად გრიპის ვირუსის დასახელებაზე, ვრცელდება სხვადასხვა ტიპის მითები - რამ გამოიწვია საქართველოში ვირუსის გავრცელება, ზოგიერთმა საიტმა კი გამოაქვეყნა რამდენიმე თითქოსდა ხალხური საშუალება და რეცეპტი ვირუსისგან თავის დასაცავად, რაც გადაუმოწმებელია და ზოგ შემთხვევაში ჯანმრთელობისთვის სახიფათოც.

  •  პირველი მასალები H1N1-ზე

გრიპის ვირუსის გაშუქება მედიაში დეკემბრიდან დაიწყო და განსაკუთრებით თვის ბოლოს გააქტიურდა, მაშინ, როდესაც ბათუმში ე.წ. ღორის გრიპით გარდაცვალების პირველი შემთხვევა დაფიქსირდა.

მედიის ნაწილი დეკემბერშივე წერდა, რომ ქვეყანაში H1N1-ს ეპიდემიაა, თუმცა ქვეყანაში ეპიდემიის საშიშროებაზე არც დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ცენტრი და არც ჯანდაცვის სამინისტრო ამ დრომდე არ საუბრობს.

„გრიპის ვირუსის მორიგი ეპიდემია საქართველოში - კლინიკებს რეკორდული რაოდენობის პაციენტები მიმართავენ“, - ამ სათაურით 2018 წლის 15 დეკემბერს “რუსთავი 2-ის” 15:00 საათიან გამოშვებაში გავიდა მასალა, რომელშიც საუბარია იმის შესახებ, რომ გრიპის ვირუსის შემთხვევებმა მოიმატა. ამავე დღეს მსგავს თემაზე ახალი ამბები მოამზადეს გამოცემებმა: commersant.ge, newposts.ge, 2020news.ge და mediamall.ge.

  • სენსაციური სათაურები

საიტების ნაწილზე H1N1-ს შესახებ მომზადებული მასალების უმეტესობას სენსაციური და პანიკის შემცველი სათაური აქვს. მაგალითად, „სრული კატასტროფაა, ხალხი პანტაპუნტით კვდება“, „ღორის გრიპით კიდევ ერთი ადამიანი გარდაიცვალა“, „ქვეყანაში ეპიდემია მძვინვარებს“, „საავადმყოფოებში ადგილები აღარ არის“ და ა.შ.

მსგავი ტიპის მასალებს ყველაზე ხშირად შემდეგი ვებგვერდები ავრცელებენ: alia.ge, newposts.ge, resonancedaily.com, droni.ge, presa.ge, infonews.ge, cyc.ge, itv.ge, 2020news.ge, news.coa.geexclusivenews.ge.

  • დაუდასტურებელი ინფორმაცია

გამოცემების ნაწილი ვირუსთან დაკავშირებით ხშირად დაუდასტურებელ ინფორმაციას აქვეყნებს, ყოველი ახალი გარდაცვალების შემთხვევას H1N1 ვირუსს იქამდე უკავშირებს, ვიდრე ამის შესახებ ლაბორატორიულად დადასტურდება და ფაქტს ჯანდაცვის სამინისტრო ან დაავადებათა კონტროლის ცენტრი დაადასტურებს.

ასეთი მასალების დიდი ნაწილი შესაძლოა ვინმეს გარდაცვალების შემდეგ ოჯახის წევრის, ან ახლობლის მიერ დაწერილი ემოციური პოსტიც იყოს. ასე მოხდა მაგალითად, 22 წლის სალომე ქემაშვილის შემთხვევაში. მისი გარდაცვალების მიზეზად ე.წ. ღორის გრიპს იქამდე ასახელებდნენ, ვიდრე ეს ლაბორატორიულად დადასტურდებოდა. მოგვიანებით ცნობილი გახდა, რომ მას გრიპთან ერთად ჯანმრთელობის სხვა პრობლემაც ჰქონდა, რამაც მისი მდგომარეობა დაამძიმა, თუმცა, გარდაცვალების მიზეზად მაინც ცალსახად, მხოლოდ H1N1 სახელდებოდა.

  • ზედაპირული გაშუქება

ასეთი საიტების უმეტესობა ამბავს ზედაპირულად აშუქებს, შემოიფარგლება მხოლოდ გარდაცვლილთა სტატისტიკით, ან უცვლელად აკოპირებს სოციალურ ქსელში ვინმეს მიერ გავრცელებულ ინფორმაციას დაავადებისა და გარდაცვალების შესახებ.

ამგვარ ტექსტებში არ არის ინფორმაცია იმის შესახებ, H1N1-ს ასეთი მასშტაბით გავრცელება საქართველოში წელს პირველი შემთხვევაა, თუ გასულ წლებშიც დაფიქსირდა; როგორია დინამიკა წლების მიხედვით (დაავადებათა კონტროლის ცენტრმა ამგვარი სტატისტიკა გამოაქვეყნა); რა მდგომარეობაა სხვა ქვეყნებში; რა არის საჭირო ვირუსის თავიდან ასაცილებლად; რა სიმპტომები აქვს ვირუსს და როდის და ვის უნდა მივმართოთ ამ სიმპტომების არსებობის შემთხვევაში; არ აქვეყნებენ საჭირო დაწესებულებების ცხელი ხაზის, ან სხვა საკონტაქტო ნომრებს და ა.შ.

  • ჯანმრთელობისთვის სახიფათო ინფორმაცია

გრიპის ვირუსის გავრცელებისთანავე სხვადასხვა პლატფორმებზე გაჩნდა მასალები თითქოსდა ვირუსის სამკურნალო, ხალხური საშუალებების შესახებ. სოციალური ქსელის მომხმარებელთა ნაწილი, რუსი ექიმის, ივან ნეუმივაკინის მოსაზრებებზე დაყრდნობით წერდა, რომ ე.წ. ღორის გრიპთან საბრძოლველად ეფექტურია წყალბადის ზეჟანგი ანუ პერეკისი.

მასალები იმდენად ფართოდ გავრცელდა, რომ განმარტებების გაკეთება მოუხდათ საქართველოს ჯანდაცვის მინისტრსა და დაავადებათა კონტროლის ცენტრს. უწყებებში განაცხადეს, რომ არ არსებობს მეცნიერულად დადასტურებული წყალბადის ზეჟანგით მკურნალობის ეფექტურობის შესახებ და მოსახლეობას რეკომენდაციას არ უწევენ.

  • მითები და დეზინფორმაცია

H1N1-ს შემთხვევების გამოვლენისთანავე რამდენიმე გამოცემამ დეზინფორმაციისა და მითების გავრცელება დაიწყო. ასეთ ინფორმაციებს უმეტესად ანტიდასავლური საიტები აქვეყნებენ.

სოციალურ ქსელსა და სხვადასხვა საიტებზე ძირითადად სამი ტიპის მითი ვრცელდება: ღორის გრიპი ლუგარის ლაბორატორიიდან გავრცელდა; ეს არის ხელოვნურად შექმნილი ეპიდემია და ბანანში ღორის გრიპია.

ამათგან, განსაკუთრებული პოპულარობით სარგებლობს მითი ე.წ. ღორის გრიპის ლუგარის ლაბორატორიიდან გავრცელების შესახებ. ასეთი ტექსტები იანვრის დასაწყისიდან ვრცელდება და მეტწილად, ფეისბუკის ერთი მომხმარებლის პოსტს ეყრდნობა. ეს მომხმარებლები კი არიან: ქართული მარშის ყოფილი წევრი ლადო სადღობელაშვილი, ყოფილი ტელეწამყვანი ხატია სიჭინავა და ადვოკატი ანა ჟღენტი. მათ პოსტებს საიტები უცვლელად, ყოველგვარი გადამოწმების გარეშე, მტკიცებით ფორმაში აქვეყნებენ.

ასეთ მითს ავრცელებენ: intermedia.ge, for.ge, alia.ge, euronews.ge, digest.pia.ge, 2020news.ge, infonews.ge, tbiliselebi.com, geonews.ge, akhalitaoba.ge, infopostalioni.com, news.coa.ge, timenews.ge, otime.ge, vanoggg.ge, onone.ge, tvm.ge, news.net.ge, plus.kvira.ge, brandnews.ge,  exclusivenews.ge.

ღორის გრიპის გავრეცელებას მედიკამენტების გასასაღებლად, ხელოვნურად შექმნილ ეპიდემიას უკავშირებენ ისეთ საიტებზე, როგორიცაა: primetime.ge, pain.ge, vanoggg.ge, newsmedia.ge, alia.ge, cyc.ge.

მესამე მითი, დავირუსებული ბანანების შესახებ, საიტებზე ისე მასშტაბურად არ გავრცელებულა, როგორც წინა ორი. ასეთი შინაარსის პოსტები უმეტესად სოციალურ ქსელ ფეისბუკში შექმნილ სხვადასხვა გვერდებზე გავრცელდა.

 სექსისტური სათაურები ისრაელში ახალგაზრდა ბიჭის მკვლელობის შესახებ

9 იანვარს სოციალურ ქსელში გავრცელდა ინფორმაცია ისრაელში 31 წლის კაცის მკვლელობის შესახებ. აღნიშნულ თემაზე პოსტი მომხმარებელმა შოთო სიხარულიძემ გამოაქვეყნა. მან გაავრცელა გარდაცვლილი ახალგაზრდის დედის წერილი, რომელიც ამბობს, რომ მისი შვილი 1 იანვრის ღამეს მოკლა ემიგრანტმა ქალმა და ითხოვს დახმარებას შვილის საქართველოში გადმოსასვენებლად.

იმავე დღეს, სხვადასხვა საიტებზე მომხდარის შესახებ გამოქვეყნდა ახალი ამბავი შოთო სიხარულიძის ფეისბუკის პოსტზე დაყრდნობით. გამოცემების უმეტესობამ გარდაცვლილის დედის ნათქვამი, რომ შვილი ქალმა მოუკლა, დადასტურებულ ფაქტად წარმოაჩინა და სათაურშიც გაიტანა. „ისრაელში ემიგრანტმა ქალმა ქართველი ბიჭი მოკლა“ - ამ ტიპის, სექსისტური სათაურებით გამოაქვეყნა ახალი ამბავი საიტების უმეტესობამ. ასეთი სათაურები გვხდება შემდეგ საიტებზე: resonancedaily.com; infonews.ge; alia.ge; newposts.ge; georgians.gr.

პირველი ახალი ამბის გავრცელების შემდეგ, მალევე, იმავე საიტებზე, ამავე თემაზე, სხვა სტატიაც გამოქვეყნდა, სათაურში კვლავ დანაშაულის ჩამდენ ქალზე აქცენტირებით: „ვინ არის ისრაელში ქალის მიერ მოკლული ქართველი ბიჭი“. ასეთი სათაურები იძებნება პლატფორმებზე: trialeti.ge; newposts.ge; primetime.ge; alia.ge; akhalitaoba.ge; cyc.ge; iposti.ge.

რამდენიმე პლატფორმა შედარებით მოერიდა სექსისტურ და მტკიცებით სათაურს და იმის სათქმელად, რომ დანაშაული ქალმა ჩაიდინა, სხვა გზა აირჩია - გარდაცვლილის დედის, ან შოთო სიხარულიძის ციტირება. მაგალითად: „ისრაელში 31 წლის ქართველი მოკლეს: "ყელში დანა ჰქონდა დარტყმული... ემიგრანტმა ქალმა მოკლაო". მსგავსი სათაურებით გამოაქვეყნეს ამბავი ისეთმა საიტებმა, როგორიცაა: kvirispalitra.ge; ambebi.ge; presa.ge; marneulifm.ge; intermedia.ge; kvira.ge; droni.gebrandnews.ge; umedia.ge.

საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტის გენდერული საკითხების გაშუქების სახელმძღვანელო წესებში ნათქვამია, რომ მედიამ არათუ ხელი არ უნდა შეუწყოს გენდერული სტერეოტიპების გამყარებას, არამედ უნდა ებრძოლოს მას. მედია უნდა მოერიდოს ამბის მონაწილე პირთა სქესის აღნიშვნას, როდესაც ის რაიმე დამატებით ინფორმაციას არ აძლევს აუდიტორიას.

დემოკრატიის მაჩვენებლის გაუარესება ‘ქრონიკისა’ და ‘მოამბის’ მთავარ გამოშვებებში არ მოხვდა

საქართველოში დემოკრატიის ინდექსის მკვეთრი კლება, რაც The Economist Intelligence Unit-ის კვლევამ აჩვენა, ტელეკომპანია „იმედისა“ და საზოგადოებრივი მაუწყებლის დღის მთავარ საინფორმაციო გამოშვებებში არ გაშუქდა.

“დემოკრატიის ინდექსის” შესახებ ანალიტიკური კვლევითი კომპანია The Economist Intelligence Unit-ის კვლევა ჟურნალმა “ეკონომისტმა” გამოაქვეყნა. კვლევის მიხედვით, საქართველოს რეგიონში დემოკრატიის ინდექსის ყველაზე მკვეთრი ვარდნა აქვს. 2018 წელს საქართველოს მაჩვენებელი 5.50 ქულაა (ათქულიანი სისტემით), გასულ წელს კი ეს მონაცემი - 5.93 ქულა იყო.

ამ მაჩვენებლით, საქართველომ, ქვეყნების საერთო რეიტინგში 2018 წელს 89-ე ადგილი დაიკავა, წინა, 2017 წელს კი 79-ე ადგილზე იყო.

აღნიშნული თემა ერთ-ერთი მთავარი იყო რუსთავი 2-სა  მთავარ საინფორმაციო გამოშვებაში,  კვლევის შედგების შესახებ მაყურებელს tv პირველის მტავარ საინფორმაციო გამოშვებაშიც უამბეს და თემა აქტიურად გააშუქდა ონლაინმედიაშიც. იმედისა და საზოგადოებრივი მაუწყებლის 9 იანვრის მთავარ საინფორმაციო გამოშვებებში, „ქრონიკასა“ და „მოამბეში“ კი ამ კვლევის შედეგების შესახებ მასალა არ მოუმზადებიათ.

alt