ხელოვნური ინტელექტი ჟურნალისტიკაში
10.07.2019
თუ ცნობილი გამოცემების ვებგვერდებზე საერთაშორისო ამბებს ხშირად ეცნობით მაშინ დიდი შანსია იმისა, რომ ბოტის მიერ დაწერილი სტატია უკვე წაგიკითხავთ.

ციფრული ტექნოლოგიების ხანაში ხელოვნური ინტელექტი ბევრ სფეროშია ადაპტირებული მათ შორის ჟურნალისტიკაშიც. კომპიუტერული მეცნიერების ეს დარგი (AI), ფაქტობრივად, ჟურნალისტიკის პრაქტიკას ცვლის. ახლა უკვე შესაძლებელია ადამიანური რესურსის გარეშე ისეთივე მასალის მომზადება, როგორსაც ნიუსრუმში მომუშავე რეპორტიორი დაწერდა, იმ განსხვავებით, რომ ხელოვნური ინტელექტის გამოყენებით ახალი ამბავი კიდევ უფრო ოპერატიულად იწერება.

ტექნოლოგიური კომპანია Narrative Science-ის პროგნოზით, 2025 წლისთვის ახალი ამბების 90%-ს ბოტები დაწერენ. თუმცა, სანამ ეს რეალობად იქცევა, მანამდე დიდი გამოცემები ინფორმაციის გადამუშავებისა და შექმნის პროცესში თავიანთ ბოტებს უკვე იყენებენ. მათ შორისაა The Washington Post-ი, BBC-ი, Reuters-ი, The Associated Press-ი, Bloomberg-ი, The New York Times-ი, The Wall Street Journal-ი, The Times-ი და სხვ.

Reuters Institute-ის 2018 წლის ანგარიშის თანახმად, გამოკითხული 200 ტოპ რედაქტორიდან და ხელმძღვანელიდან 3/4 ხელოვნურ ინტელექტს იყენებს. ხელოვნური ინტელექტი ახალი ამბების ჟურნალისტიკაში ძირითადად ფინანსების, სპორტული ღონისძიებების, მიწისძვრებისა და იმ თემების დასაწერად გამოიყენება, რომლებშიც ბევრი მონაცემია. ზემოთ ჩამოთვლილი ამ და სხვა მასალებისთვის ცნობილი გამოცემები ხელოვნურ ინტელექტს შემდეგნაირად იყენებენ:

გასულ წელს ჩინურმა მედიასაშუალებამ Xinhua-მ ახალი ამბების გამოშვების ხელოვნურ ინტელექტზე დაფუძნებული კაცი ტელეწამყვანი შექმნა. მიმდინარე წელს კი მაყურებელმა ასეთივე ქალი წამყვანის დებიუტი იხილა.

 

Forbes-ის ინფორმაციით, The Washington Post-ი რობოტს სახელად Heliograf-ს იყენებს. მისი მუშაობის პირველ წელს რობოტმა დაახლოებით 850 სტატია დაწერა. The Post-ი Heliograf-ს არა ჟურნალისტების ჩასანაცვლებლად, არამედ მათი სამუშაოს შესამსუბუქებლად იყენებს. რობოტი ძირითადად ფინანსურ მონაცემებსა და ვაშინგტონის მასშტაბით სასკოლო ფეხბურთის მატჩების გაშუქებაზე მუშაობს. The LA Times-ი ხელოვნურ ინტელექტს მიწისძვრებისა და მკვლელობების შემთხვევათა გასაშუქებლად იყენებს. გამოცემის ბოტი მსხვერპლის გენდერს, რასას, მკვლელობის მიზეზს, პოლიციიის ჩართულობის შესახებ ინფორმაციას, ადგილსა და სხვა მონაცემებს რეალურ დროში აგროვებს.

Bloomberg-ის კონტენტის 30% კი ავტომატურად, ბოტის მიერაა დაწერილი. პროგრამა Cyborg-ი ფინანსურ ანგარიშებს ბიზნეს რეპორტიორის მსგავსად ახალ ამბებად აქცევს. მას შეუძლია დაწეროს სტატიის სათაური და გამოყოს ქვეთავები. ხელოვნური ინტელექტის ეს პროგრამა სოციალურ ქსელებში მნიშვნელოვან ამბებსაც ეძებს და კატასტროფების, თავდასხმების, თანამდებობიდან გადადგომისა და სხვა თემების შესახებ გამოქვეყნებულ პოსტებს პოულობს, რის შემდეგაც ადგენს, რამდენად ღირს ამა თუ იმ ამბის გაშუქება.

შედარებით მცირე მასშტაბის გამოცემები, მათ შორის AP-ი და RADAR-ი, ყოველკვირეულად ხელოვნური ინტელექტის გამოყენებით დაწერილ ათასობით ახალ ამბავს აქვეყნებენ.

პენსილვანიის უნივერსიტეტის უორტონის სკოლის მასალის მიხედვით, The Atlanta Journal-Constitution-ი ექიმების მხრიდან სექსუალური ძალადობის შესახებ გამოძიებისთვის პულიცერის პრიზის ფინალისტი გახდა. თემაზე მუშაობისას კი გამოცემამ 100,000 -ზე მეტი დოკუმენტის შესასწავლად ხელოვნური ინტელექტი გამოიყენა.

Reuters-ი კი ხელოვნურ ინტელექტზე დაფუძნებულ პროგრამებს სამთავრობო და კორპორაციული მონაცემების გადასამუშავებლად, მასალების რამდენიმე ენაზე სათარგმნად და ინფორმაციის გადამოწმების მიზნით იყენებს.

ხოლო The Wall Street Journal-სა და Dow Jones-ში, ხელოვნურ ინტელექტი ინტერვიუს გასაშიფრად და deep fake-ების გამოსააშკარავებლად გამოიყენება.

ჟურნალისტიკაში ხელოვნური ინტელექტის მზარდად დანერგვა მედიის წარმომადგენლებს რამდენიმე კითხვას უჩენს: ჩაანაცვლებს თუ არა ოდესმე რობოტი ჟურნალისტს? შემცირდება თუა არა სამუშაო ადგილები მედიაში? რა დადებითი და უარყოფითი მხარეები შეიძლება ჰქონდეს ბოტების დაწერილ ახალ ამბებს? და სხვ.

Knowledge@Wharton-თან ინტერვიუში მკვლევარმა და პროფესორმა ნოამ ლატარმა ჯერ კიდევ 2014 წელს ივარაუდა, რომ ტექნოლოგიების განვითარება და ხელოვნური ინტელექტის გამოყენება მედია ორგანიზაციებს ხარჯებს შეუმცირებდა.

ხელოვნურ ინტელექტს შეუძლია რეპორტიორს საქმე ბევრად გაუმარტივოს. მაგალითად, ხმის ამომცნობი ფუნქციით გაშიფროს ინტერვიუ და ერთდროულად უსმინოს რამდენიმე პრესკონფერენციას, დააფიქსიროს მასში კონკრეტული სიტყვები და მიხვდეს არის თუ არა რაიმე დაუყოვნებლივ გასაშუქებელი.

ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფუნქცია, რომლითაც ხელოვნური ინტელექტი ჟურნალისტიკაში გამოირჩევა, ავტომატური თარგმანია. როგორც წესი, უცხო ქვეყნების კორესპონდენტები ამბავზე მუშაობისას ერთ ენას იყენებენ, მასალას კი სხვა ენაზე წერენ. მაგალითად, ინტერვიუს ჩინურად წერენ, სტატიას კი ინგლისურ ენაზე ამზადებენ. ხელოვნური ინტელექტის დახმარებით რეპორტიორებს შეუძლიათ მასალა ნებისმიერ ენაზე დაწერონ შესაბამისი პროგრამა კი მას წამებში გადათარგმნის, რის შემდეგაც მასალის ავტორი სტატიას გადახედავს, შესწორებებს შეიტანს და მედიასაშუალებას გადაუგზავნის.ხელოვნური ინტელექტის პლუსი ისიცაა, რომ ის ყოველ შეცდომას სწავლობს და მას აღარ იმეორებს.

ნიუ-იორკის უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ინსტიტუტის პროფესორი მერედიტ ბროუსარდი ფიქრობს, რომ ხელოვნური ინტელექტის ნიუსრუმებში დანერგვა ჟურნალისტებს დროის დაზოგვაში დაეხმარება და ისინი გამოთავისუფლებულ დროს ხარისხიანი და ბევრად საინტერესო მასალების შექმნას დაუთმობენ.

Bloomberg-ის მთავარი რედაქტორი ჯონ მიკლვეითი კი საკითხს ადამიანისა და რობოტის ერთობლივ მუშაობად აღიქვამს. მისი თქმით, ხელოვნური ინტელექტის განვითარებისა და დახვწისთვის ადამიანური რესურსია საჭირო. "ჩვენ გვჭირდებიან ჟურნალისტები, რომლებიც Cyborg-ს "ეტყვიან" რა გააკეთოს. ადამიანები გვჭირდებიან იმისთვისაც, რომ გადაამოწმონ ბოტის დაწერილი მასალა... გამოდის, რომ ადამიანები და მანქანები ერთად მუშაობენ“, - აღნიშნავს მიკლვეითი.

მართალია, ჟურნალისტიკაში ხელოვნური ინტელექტი რთულად გასაგები ციფრების დალაგებასა და ამბის გადმოცემას ახერხებს, თუმცა მისი წერის სტილი მაინც შაბლონურია და ერთმანეთს ჰგავს. მაგალითად, RADAR-ში ხელოვნურ ინტელექტზე დაფუძნებული პროგრამისთვის ჟურნალისტები ქმნიან შაბლონებს, რომლებიც ტექსტის ფრაგმენტებსა და მისი ლოგიკური განვითარების ვარიანტებს მოიცავს, შესაბამისად მსგავსი მასალების ტექსტი, ფაქტობრივად, მუდმივად მეორდება და მასში მხოლოდ მონაცემები იცვლება. თავის მხრივ, რეპორტიორი სტატიის წერისას ინტერპრეტაციას იყენებს, ფაქტებს სხვადასხვა მხრიდან აჩვენებს, რაც ხელოვნურ ინტელექტს ჯერჯერობით არ შეუძლია.

კიდევ ერთი კითხვა, რაც ბოტის მიერ დაწერილ ახალ ამბებს უკავშირდება არის ის თუ ვინ არის მასალაზე პასუხისმგებელი? მაგალითად, თუ ალგორითმმა დაუშვა შეცდომა ვის დაეკისრება პასუხისმგებლობა? ერთ-ერთი ლოგიკური პასუხი უშუალოდ მედია ორგანიზაციაა, თუმცა კონკრეტულ შემთხვევებში ეს საკითხი, შესაბამისი კანონმდებლობის არარსებობის გამო მაინც ბუნდოვანია.

ზოგიერთი გამოთვლებით, ხელოვნურ ინტელექტს დღესდღეობით რეპორტიორის საქმის 15%-ისა და რედაქტორის საქმის 9%-ის ათვისება შეუძლია. წყაროებთან მოლაპარაკება, მათი დათანხმება, მასალების განსხვავებულად და საინტერესოდ თავმოყრა კი იმ ჟურნალისტური უნარების ნაწილია, რაც ხელოვნურ ინტელექტს არ გააჩნია. მართალია, თანამედროვე ტექნოლოგიები დღეს უამრავ შესაძლებლობას იძლევა, თუმცა ჟურნალისტისთვის აუცილებელი თვისებები ისევ ჩაუნაცვლებელია.

ავტორი : ირმა კურტანიძე;
კომენტარი, რომელიც შეიცავს უხამსობას, დისკრედიტაციას, შეურაცხყოფას, ძალადობისკენ მოწოდებას, სიძულვილის ენას, კომერციული ხასიათის რეკლამას, წაიშლება საიტის ადმინისტრაციის მიერ

ასევე იხილეთ

აჭარა TV-ის დირექტორის იმპიჩმენტის მოთხოვნით „მე მიყვარს ბათუმის“ აქტივისტმა შიმშილობა დაიწყო
აჭარის ტელევიზიის დირექტორის, გიორგი კოხრეიძის გადადგომის მოთხოვნით, საზოგადოებრივი მოძრაობა „მე მიყვარს ბათუმის“ აქტივისტმა, ალექსანდრე მილორავამ შიმშილობა დაიწყო. აქტივისტმა დღეს, 29 მაისს მაუწყებლის წინ კარავი გაშალა და განაცხადა, რომ მხოლოდ მოთხოვნის დაკმაყოფილების შემთხვევაში შეწყვეტს შიმშილობას.

“მივმართავთ აჭარის საზოგადოებრივი მაუწყებლის ბორდს, დააყენოს დირექტორის იმპიჩმენტის საკითხი და გადააყენოს ის დაკავებული თანამდებობიდან. Ამ მოთხოვნით მე დღეიდან ვიწყებ შიმშილობას და აქვე მინდა აღვნიშნო, რომ აუცილებლად უნდა დაბრუნდეს ყველა ის ჟურნალისტი, რომელიც გათავისუფლდა კოხრეიძის დირექტორად დანიშვნის შემდეგ”,- განაცხადა მან აჭარის ტელევიზიასთან საუბრისას.

ტელევიზიასთან დირექტორის, გიორგი კოხრეიძის გადადგომის მოთხოვნით, საზოგადოებრივმა მოძრაობამ – „მე მიყვარს ბათუმი“ აქციამაუწყებლის შენობის წინ 26 მაისსაც გამართა.


ფოტო: რადიო თავისუფლება
ტელეკომპანია „მთავარ არხს
ტელეკომპანია „მთავარ არხს” ორი ახალი მეწილე ჰყავს - უკრაინის მოქალაქე ბაკურ ჯახაია და აშშ-ის მოქალაქე თეიმურაზ ვასილიძე. ახალი მეწილეები ჯამში არხის 38%-ს ფლობენ.

22 მაისს საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული ცვლილებებით, ნიკა გვარამიამ თავისი წილის 37% ბაკურ ჯახაიას 37 000 ლარად გადასცა. თეიმურაზ ვასილიძემ კი წილის 1% კახაბერ ანჯაფარიძისგან 1000 ლარად იყიდა.

გარდა აღნიშნული ცვლილებებისა, საჯარო რეესტრის მიხედვით, ტელეკომპანიაში სხვა ცვლილებებიც იგეგმება, თუმცა ამ დროისთვის განაცხადებებზე სარეგისტრაციო წარმოების ვადის დინება შეჩერებულია და ცვლილებები რეესტრში საბოლოოდ ასახული არ არის.

ამ ეტაპზე ტელეკომპანია “მთავარი არხის” წილს სულ 8 ადამიანი ფლობს. საჯარო რეესტრის მიხედვით, 22 მაისიდან წილები შემდეგნაირად ნაწილდება: კახაბერ ანჯაფარიძე – 38%, ბაკურ ჯახაია – 37%, ნიკა გვარამია – 14%, ნიკოლოზ სისაური – 3%, მარი ანა რურუა - 2.5%, გიორგი რურუა – 2.5%, შპს საქართველოს უნივერსიტეტი – 2%, თეიმურაზ ვასილიძე - 1%.

22 მაისამდე კი არხის საკონტროლო პაკეტს ნიკა გვარამია ფლობდა და წილები შემდეგნაირად ნაწილდებოდა: ნიკა გვარამია – 51%, კახაბერ ანჯაფარიძე – 39%, ნიკოლოზ სისაური – 3%,მარი ანა რურუა – 2.5%, გიორგი რურუა – 2.5%, შპს საქართველოს უნივერსიტეტი – 2%.
„ევრონიუს საქართველო“ 26 მაისიდან საცდელ მაუწყებლობას იწყებს
26 მაისიდან მაუწყებლობას „ევრონიუს საქართველო“ დაიწყებს. „ევრონიუსი“ საქართველოს ეთერში საერთაშორისო ფორმატით გავა, როგორც საცდელი მაუწყებლობა.  აგვისტოს დასაწყისიდან კი მაყურებელს შესაძლებლობა ექნება, სრულფასოვანი, ქართულენოვანი „ევრონიუსი" იხილოს.

„ევრონიუს საქართველო“ გასული წლის სექტემბერში ევროპის წამყვანმა საერთაშორისო ახალი ამბების არხმა, „ევრონიუსმა“, და საქართველოს სატელეკომუნიკაციო კომპანიამ, „სილქნეტმა“ დააფუძნეს.

უკვე ცნობილია, რომ „ევრონიუსი“ თავისი ჟურნალისტების მიერ შექმნილ შინაარსს გაუზიარებს „ევრონიუს საქართველოს“ და მას ქართული სიუჟეტებიც დაემატება. თავის მხრივ, „ევრონიუსიც“ ისარგებლებს ქართული წარმომადგენლობის მიერ მომზადებული მასალებით.

ევრონიუსი 1993 წელს საფრანგეთში, ქალაქ ლიონში დაარსდა და დაარსების დღიდან მსოფლიოს 160 ქვეყანაში 400 მილიონამდე ოჯახს აწვდის ინფორმაციას.
25-ზე მეტმა არასამთავრობო ორგანიზაციამ აჭარის TV-ის ჟურნალისტების მხარდასაჭერად ონლაინაქცია გამართა
საზოგადოებრივი მაუწყებლის აჭარის ტელევიზიისა და რადიოს ჟურნალისტების მხარდასაჭერად, ტელემაუწყებლების, ონლაინგამოცემების, რადიოებისა და ონლაინტელევიზიების შემდეგ, დღეს, 21 მაისს, არასამთავრობო ორგანიზაციებმა და სამოქალაქო აქტივისტებმა ერთდღიანი ონლაინაქცია გამართეს.

სამოქალაქო სექტორის წარმომადგენლებმა ფეისბუკ გვერდზე სოლიდარობის გამომხატველი ქავერი განათავსეს - ჰეშთეგით #სოლიდარობააჭარისმაუწყებლისჟურნალისტებს.

აქციას 25-ზე მეტი არასამთავრობო ორგანიზაცია შეუერთდა, მათ შორის:

  • საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია
  • თავისუფალ ჟურნალისტთა სახლი
  • ფონდი ღია საზოგადოება საქართველო
  • დემოკრატიის კვლევის ინსტიტუტი
  • საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია
  • ადამიანის უფლებათა ცენტრი
  • მედიის განვითარების ფონდი
  • ადამიანის უფლებების სწავლებისა და მონიტორინგის ცენტრი
  • საქართველოს ეროვნული პლატფორმა
  • სამართლიანი არჩევნები
  • საერთაშორისო გამჭვირვალობა საქართველო
  • საზოგადოება „ბათომი“
  • საზოგადოება და ბანკები
  • სამოქალაქო საზოგადოების ინსტიტუტი
  • ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტი
  • საქართველოს პენცენტრი
  • საქართველოს დემოკრატიული ინიციატივა
  • დემოკრატიის კვლევის ინსტიტუტი
  • პარტნიორობა ადამიანის უფლებებისთვის
  • კონსულტაციისა და ტრენინგის ცენტრი
  • უფლებები საქართველო
  • ცვლილებები თანაბარი უფლებებისთვის
  • საფარი
  • მწვანე სექტორი
  • საზოგადოებრივი განვითარების აკადემია

არასამთავრობო ორგანიზაციების აქციას შეუერთდა "კოალიცია თანასწორობისთვის" და "საქართველოს ეროვნული პლატფორმა".

სოლიდარობის კამპანიის ინიციატორია კოალიცია "მედიის ადვოკატირებისთვის". აჭარის მაუწყებლის ჟურნალისტების მხარდასაჭერი აქცია კოალიცია "მედიის ადვოკატირებისათვის" ორგანიზებით უკვე მესამედ გაიმართა. აქციის ფარგლებში, 3 მაისს, პრესის თავისუფლების მსოფლიო დღეს, 19:00 საათზე 20-მდე ეროვნულმა და რეგიონულმა მაუწყებელმა ერთი წუთით ეთერი გათიშა და ეკრანზე გამოჩნდა წარწერა: "სოლიდარობა აჭარის საზოგადოებრივი მაუწყებლის ჟურნალისტებს". ხოლო 13 მაისს სოლიდარობის კამპანიაში ონლაინგამოცემები, რადიოები და ონლაინტელევიზიებიც ჩაერთვნენ. 35-ზე მეტმა მედიასაშუალებამ ერთი დღით სოციალურ ქსელში საკუთარ გვერდებზე, მთავარი ფოტო სოლიდარობის გამომხატველი ფოტოთი შეცვალა.

ამ აქციებით მედიასაშუალებები, ჟურნალისტები და სამოქალაქო სექტორი სოლიდარობას უცხადებენ აჭარის ტელევიზიის იმ თანამშრომლებს, რომლებსაც ტელევიზიის ახალი დირექტორის, გიორგი კოხრეიძის დანიშვნის შემდეგ ცვლილებები შეეხო. ბოლო ოთხ თვეში გიორგი კოხრეიძემ გაათავისუფლა ან არსებითად განსხვავებულ პოზიციაზე გადაიყვანა მაუწყებლის თანამშრომელმლები, რომლებიც კრიტიკული პოზიციით გამოირჩევიან.
მედიაკოალიცია აჭარა TV-ის ჟურნალისტების მხარდასაჭერ აქციას აგრძელებს

კოალიცია "მედიის ადვოკატირებისათვის" საზოგადოებრივი მაუწყებლის აჭარის ტელევიზიისა და რადიოს ჟურნალისტების მხარდასაჭერ ერთდღიან აქციას აგრძელებს და მონაწილეობას ამჯერად არასამთავრობო ორგანიზაციებსა და სამოქალაქო აქტივისტებს სთავაზობს.

კოალიცია "მედიის ადვოკატირებისათვის" განცხადებით, საზოგადოებრივი მაუწყებლის იდეის გულშემატკივრებმა 21 მაისს ორგანიზაციის ან/და პირად ფეისბუქ გვერდზე სოლიდარობის გამომხატველი ქავერი უნდა განათავსონ ჰეშთეგით - #სოლიდარობააჭარისმაუწყებლისჟურნალისტებს.



აჭარის მაუწყებლის ჟურნალისტების მხარდასაჭერი აქცია კოალიცია "მედიის ადვოკატირებისათვის" ორგანიზებით უკვე მესამედ იმართება. აქციის ფარგლებში, 3 მაისს, პრესის თავისუფლების მსოფლიო დღეს, 19:00 საათზე 20-მდე ეროვნულმა და რეგიონულმა მაუწყებელმა ერთი წუთით ეთერი გათიშა. ეკრანზე გამოჩნდა წარწერა: "სოლიდარობა აჭარის საზოგადოებრივი მაუწყებლის ჟურნალისტებს". ხოლო 13 მაისს სოლიდარობის კამპანიაში ონლაინგამოცემები, რადიოები და ონლაინტელევიზიებიც ჩაერთვნენ. 35-ზე მეტმა მედიასაშუალებამ ერთი დღით სოციალურ ქსელში საკუთარ გვერდებზე, მთავარი ფოტო სოლიდარობის გამომხატველი ფოტოთი შეცვალა.

ამ აქციებით მედიასაშუალებები, ჟურნალისტები და სამოქალაქო სექტორი სოლიდარობას უცხადებენ აჭარის ტელევიზიის იმ თანამშრომლებს, რომლებსაც ტელევიზიის ახალი დირექტორის, გიორგი კოხრეიძის დანიშვნის შემდეგ ცვლილებები შეეხო. ბოლო ოთხ თვეში გიორგი კოხრეიძემ გაათავისუფლა ან არსებითად განსხვავებულ პოზიციაზე გადაიყვანა მაუწყებლის თანამშრომელმლები, რომლებიც კრიტიკული პოზიციით გამოირჩევიან.