ციფრული უსაფრთხოების წესები ჟურნალისტებისთვის
15.08.2019
ჟურნალისტებისთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია საკუთარი თავისა და ინფორმაციის წყაროების ჰაკერებისგან, ე.წ ფიშინგისა და სხვა კიბერსაფრთხეებისგან დაცვა. ჟურნალისტები უნდა დაფიქრდნენ, რა მოხდება თუ მათი ინფორმაცია სხვის ხელში მოხვდება, კიბერთავდასხმის თავიდან ასაცილებლად კი სოციალური ქსელის ანგარიშების, მოწყობილობებისა და ონლაინ აქტივობის დასაცავად შესაბამისი ზომების მიღებაა საჭირო. ორგანიზაცია CPJ-მ სპეციალურად ჟურნალისტებისთვის ციფრული უსაფრთხოების სახელმძღვანელო წესები გამოაქვეყნა.

სოციალური მედიის ანგარიშების დაცვა

ჟურნალისტები სხვადასხვა სოციალურ ქსელს იყენებენ, მათი ანგარიშები კი როგორც პროფესიასთან, ისე პირად ცხოვრებასთან დაკავშირებულ ინფორმაციას შეიცავს. სოციალური მედიის ანგარიშების დაცვა და ინფორმაციის რეგულარულად ამოშლა მომხმარებლებს ჰაკერებისგან თავდაცვაში დაეხმარება. ეს ნაბიჯები განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ჟურნალისტებისთვის, რომლებიც შესაძლოა კიბერთავდასხმის სამიზნეებად იქცნენ.

  • დაფიქრდით, რა ინფორმაციაა შენახული თითოეულ ანგარიშზე და რა შედეგების მომტანი შეიძლება მისი გასაჯაროება თქვენთვის, თქვენი ოჯახისა და ინფორმაციის წყაროებისთვის.
  • გადახედეთ კონფიდენციალობის პარამეტრებს - რა ინფორმაცია გაქვთ საჯაროდ გამოქვეყნებული.
  • შექმენით მნიშვნელოვანი პირადი ინფორმაციის, მათ შორის მიმოწერის სარეზერვო ასლი და შემდეგ წაშალეთ ის თქვენი ანგარიშიდან ან მოწყობილობიდან. სარეზერვო ასლები შეინახეთ უსაფრთხო მეხსიერების ბარათზე ან cloud-ის სერვისზე.
  • წაშალეთ ყველა ანგარიში, რომელსაც აღარ იყენებთ. გახსოვდეთ, რომ შექმნათ ყველა იმ ინფორმაციის ასლი, რომლის შენახვაც გინდათ.
  • თითოეული ანგარიშისთვის შექმენით გრძელი, უნიკალური პაროლი. არ გამოიყენოთ ერთი და იგივე პაროლები. კარგი პაროლის შესაქმნელად შეგიძლიათ password manager-ი დაიხმაროთ.
  • ჩართეთ ორმაგი ავტორიზაცია და გამოიყენეთ უსაფრთხოების გასაღები, მაგალითად როგორიცაა Yubikey.
  • რეგულარულად შეამოწმეთ ყველა ანგარიშის აქტივობა (account activity) ამით, შეძლებთ გაარკვიოთ შესულია თუ არა თქვენს ანგარიშზე ვინმე უცხო მოწყობილობით.

ფიშინგი

ჟურნალისტებს ხშირად საჯარო პროფილები აქვთ და ინფორმაციის მისაღებად თავიანთ საკონტაქტო ინფორმაციას აზიარებენ. ჰაკერები ფიშინგის დროს მსხვერპლს მოტყუების გზით ინფორმაციის მოპარვასა და მოწყობილობაზე წვდომის მოპოვებას ცდილობენ, ამისთვის კი ელ.ფოსტას, სოციალურ მედიას და ჩატის მიმოწერას იყენებენ. მათ მიერ გაგზავნილ ბმულზე გადასვლის შემთხვევაში კიბერთაღლიტებმა შესაძლოა თქვენს მოწყობილობასა და მასში არსებულ ნებისმიერ კონტენტზე წვდომა დისტანციურად მოიპოვონ.


ფიშინგისგან თავის დასაცავად:

  •  ყურადღებით იყავით შეტყობინებებთან, რომლებიც სწრაფად მოქმედებას გთხოვთ და ზედმეტად კარგ რამეს გთავაზობთ, განსაკუთრებით მაშინ, თუ ისინი ბმულზე გადასვლას ან მიმაგრებული დოკუმენტის ჩამოტვირთვას მოიცავს.
  • დაკვირვებით შეამოწმეთ ადრესანტის ანგარიში და შეტყობინება, რათა გაარკვიოთ რეალურია თუ არა ის. გრამატიკულმა შეცდომებმა, ასოების გადანაცვლებამ, შეტყობინების ფორმამ და ტონმა შესაძლოა მიგანიშნოთ, რომ ადრესანტის ანგარიში გატეხილია და ფიშინგისთვისაა გამიზნული.
  • შეტყობინების ავთენტურობის გადამოწმება ალტერნატიული მეთოდით, მაგალითად სატელეფონო ზარით შეგიძლიათ.
  • დაფიქრდით, სანამ ბმულზე გადახვალთ იმ შემთხვევაშიც, თუ შეტყობინება ნაცნობი ადამიანისგან მიიღეთ. კურსორი მიიტანეთ ბმულთან და ნახეთ რამდენად სანდოდ გამოიყურება მისი URL-ი.
  • ელ. ფოსტით მოსული დოკუმენტი ჩამოტვირთვის ნაცვლად წინასწარ ნახეთ (Preview). თუ მაინც ეჭვობთ, დაურეკეთ ადრესანტს და სთხოვეთ დოკუმენტის ასლი ელ.ფოსტის ტექსტის სახით მოგწეროთ.
  • საეჭვო ბმულები და დოკუმენტები Virus Total-ზე ატვირთეთ - ეს არის სერვისი, რომელსაც შეუძლია ცნობილი მავნე პროგრამები გამოავლინოს.
  • ჩართეთ ავტომატური განახლების ფუნქცია და ყველა მოწყობილობა გქონდეთ მუდმივად განახლებული. ამით უზრუნველყოფთ მოწყობილობებში არსებული ხარვეზების გასწორებას, რომელთა საშუალებითაც ხშირად ე.წ მავნე პროგრამები თქვენს ინფორმაციაზე წვდომას ცდილობენ.
  • ფიშინგის მიმართ განსაკუთრებული ყურადღება გამოიჩინეთ არჩევნებისა და არეულობების დროს. ასევე იმ პერიოდში, როცა თქვენი კოლეგები ან სამოქალაქო საზოგადოების ჯგუფები გახდნენ კიბერთავდასხმის სამიზნეები.

მოწყობილობის უსაფრთხოება


ჟურნალისტები კონტენტის შესანახად, შესაქმნელად და წყაროებთან საკონტაქტოდ განსხვავებულ მოწყობილობებს იყენებენ. თუმცა ბევრი ჟურნალისტი, განსაკუთრებით ფრილანსერები, სამუშაოდ და პირადი გამოყენებისთვის ხშირად ერთსა და იმავე მოწყობილობას ხმარობენ. მისი დაკარგვისა და მოპარვის შემთხვევაში კი მთელი პროფესიული და პირადი ინფორმაციის გამჟღავნების რისკი არსებობს.

კომპიუტერის, მობილურების, ტაბლეტების და ფლეშ მეხსიერების ბარათების დაშიფვრა მნიშვნელოვანია, რათა დარწმუნებული იყოთ, რომ პაროლის გარეშე სხვებს არ ექნებათ წვდომა თქვენს ინფორმაციაზე.


მოწყობილობების დასაცავად:

  •  მოწყობილობებზე დააყენეთ პაროლი, კოდი ან PIN კოდი. რაც უფრო გრძელია პაროლი, მით უფრო რთულია სხვებისთვის მისი ამოცნობა.
  • განაახლეთ თქვენი მოწყობილობის ოპერაციული სისტემა, რათა თავი დაიცვათ მავნე პროგრამებისგან. • შეამოწმეთ თქვენს მოწყობილობებში შენახული ინფორმაცია და გაითვალისწინეთ, რა რისკის წინაშე შეიძლება აღმოჩნდეთ თქვენ ან სხვები.
  • რეგულარულად შექმენით სარეზერვო ასლები, იმ შემთხვევისთვის თუ თქვენი მოწყობილობა დაზიანდება, დაიკარგება ან მოიპარავენ. სარეზერვო ასლები შეინახეთ თქვენი სამუშაო ადგილიდან მოშორებით, უსაფრთხო ადგილას.
  • რეგულარულად წაშალეთ სენსიტიური ინფორმაცია, მათ შორის პირადი მიმოწერა. იმისთვის, რომ სხვამ არ შეძლოს წაშლილი ფაილების აღდგენა, თუ შეძლებთ მასალები წაშალეთ დაცული პროგრამით. სხვა შემთხვევაში საწყის პარამეტრებზე დააყენეთ მოწყობილობა (reset) და გამოიყენეთ განსხვავებული აქტივობებისთვის, რათა მოწყობილობის ახალი მეხსიერება "დაიწეროს". (Reset-მდე ყველა საჭირო მასალის სარეზერვო ასლი შექმენით, წინააღმდეგ შემთხვევაში მოწყობილობაში არსებულ ყველა ინფორმაციას დაკარგავთ)
  • არ დატოვოთ მოწყობილობა უყურადღებოდ საჯარო ადგილებში, მაშინაც თუ დასატენად გაქვთ ჩართული, რადგან შესაძლოა მოიპარონ ან დააზიანონ.
  • არ დაუკავშიროთ მოწყობილობები საჯარო USB შესაერთებლებსა და ფლეშ მეხსიერების ბარათებს, რომლებიც ღონისძიებებზე უფასოდ დაგირიგეს. ისინი შესაძლოა მავნე პროგრამებს შეიცავდეს, რომლებიც თქვენს კომპიუტერში შეაღწევს.
  • იცოდეთ, რომ შესაძლოა თქვენი მოწყობილობა მონაცემებს cloud-ის ანგარიშზე ინახავდეს - ეს ინფორმაცია კი Cloud-ზე დაშიფრული არ იყოს. ამისთვის, შეგიძლიათ ავტომატური სარეზერვო ფაილების შექმნის ფუნქცია (automatic backups) პარამეტრებიდან გამორთოთ.
  • თქვენი მოწყობილობა დააყენეთ ისე, რომ მისი მოპარვის შემთხვევაში მასში არსებული ინფორმაციის წაშლა დისტანციურად შეძლოთ. ეს ფუნქცია წინასწარ უნდა გქონდეთ ჩართული და ინფორმაციის წაშლას მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეძლებთ თუ მოწყობილობა ინტერნეტთან იქნება დაკავშირებული.
  • მოწყობილობები ყოველთვის სანდო ხელსონებთან შეაკეთეთ. მოწყობილობის დასაშიფრად:
  • თანამედროვე სმარტფონებს აქვთ დაშიფვრის (encryption) ფუნქცია, დარწმუნდით, რომ პარამეტრებიდან ეს ფუნქცია ჩართულია.
  • Windows-ისთვის დასაშიფრად გამოიყენეთ Bitlocker-ი. Mac-ისთვის Firevault-ი, მყარი დისკებისთვის და ფლეშ მეხსიერების ბარათებისთვის Veracrypt-ი.
  • დაშიფვრის დროს მთავარია გრძელი, უნიკალური პაროლის გამოყენება. სმარტფონებზე დააყენეთ უფრო რთული პაროლი.
  • გაითვალისწინეთ, რომ თუ სხვამ იცის თქვენი პაროლი ან ის იძულებით გათქმევინათ, თქვენი ინფორმაციის ნახვას შეძლებს.
  • ყოველთვის გადახედეთ კანონს, რათა დარწმუნდეთ, რომ დაშიფვრა, რომელსაც იყენებთ კანონიერია იმ ქვეყანაში, სადაც ცხოვრობთ ან მოგზაურობთ.

დაშიფრული კომუნიკაცია


ჟურნალისტებს ინფორმაციის წყაროებთან უსაფრთხოდ კომუნიკაცია დაშიფრული მიმოწერის აპლიკაციებითა და ელ.ფოსტის დასაშიფრი პროგრამების გამოყენებით შეუძლიათ. ასეთი პროგრამები შეტყობინების კონტენტს იცავს, თუმცა მისი გაგზავნის დროზე, ადრესატსა და სხვა დეტალებზე წვდომა აპლიკაციის მფლობელ კომპანიას მაინც აქვს. გასათვალისწინებელია, რომ თითოეულ ასეთ კომპანიას განსხვავებული პოლიტიკაა აქვს იმის შესახებ თუ, რას მოიმოქმედებენ მთავრობისგან ინფორმაციის გადაცემის მოთხოვნის შემთხვევაში.

რეკომენდებული აპლიკაციები ე.წ end-to-end encryption-ს იყენებენ, რაც იმას ნიშნავს, რომ ერთი პირი მეორეს ინფორმაციას დაშიფრულად უგზავნის. ორივე მათგანს უნდა ჰქონდეს თავისი ანგარიში კონკრეტულ აპლიკაციაში. ნებისმიერი ადამიანი, ვისაც მათ მობილურზე წვდომა აქვს მაინც შეუძლია შეტყობინების ნახვა. დაშიფრული მიმოწერის ფუნქცია Signal-ს, WhatsApp-ს, Telegram-სა და სხვა აპლიკაციებს აქვს.

დაშიფრული ელ.ფოსტა ინფორმაციის გაცვლის ბევრად უსაფრთხო საშუალებაა. ამისთვის ორივე მხარემ შესაბამისი პროგრამა უნდა ჩამოტვირთოს და დააინსტალიროს.


დაშიფრული შეტყობინებების აპლიკაციის გამოყენებისას:

  • გაარკვიეთ ვის ეკუთვნის აპლიკაცია, რა ინფორმაციას ინახავს ეს კომპანია და გაცემული აქვს თუ არა ინფორმაცია მთავრობისთვის. შეამოწმეთ მისი მონაცემების მესამე პირისთვის გადაცემის პოლიტიკა.
  • აპლიკაციაში შესასვლელად დააყენეთ PIN-ი ან პაროლი, რათა მობილურის მოპარვის შემთხვევაში მასზე წვდომა სხვამ არ მოიპოვოს.
  • გაარკვიეთ თქვენს მობილურში სად ინახება აპლიკაციით გამოგზავნილი ინფორმაცია.
  • ყველაფერი, რასაც ჩამოტვირთავთ, მაგალითად ფოტოები, თქვენს მობილურში შეინახება და შესაძლოა მისი სარეზერვო ასლები სხვა მოწყობილობებსა და აპლიკაციებშიც ინახებოდეს. 
  • ზოგიერთი აპლიკაცია, მაგალითად WhatsApp-ი თქვენს შეტყობინებებს ტელეფონის ნომერთან მიბმულ Cloud-ის ანგარიშზეც ინახავს.
  • მობილურში არსებული კონტაქტები მიმოწერის აპლიკაციებშიც ინახება, ამიტომ თუ ერთგან წაშლით რომელიმე ნომერს, შესაძლოა ის აპლიკაციაში ისევ იყოს დამახსოვრებული.
  • შექმენით მიმოწერის სარეზერვო ასლები და შემდეგ რეგულარულად წაშალეთ. მაქსიმალურად ცოტა ინფორმაცია დატოვეთ მოწყობილობასა თუ აპლიკაციის ანგარიშზე. ჩამოტვირთული დოკუმენტები და "სქრინშოტები" დაშიფრულ გარე მეხსიერების ბარათზე შეინახეთ.
  • Signal-ის შეტყობინების გაქრობის ფუნქცია საშუალებას იძლევა გარკვეული დროის შემდეგ მიმოწერა ავტომატურად წაიშალოს.

ელ.ფოსტის დაშიფრული მიმოწერისთვის:

  • დაიხმარეთ სანდო ადამიანი, რომელიც ტექნოლოგიებში ერკვევა. ელ.ფოსტის დაშიფრული მიმოწერის ფუნქციის დაყენება არც ისე მარტივია.
  • აირჩიეთ სანდო დასაშიფრი პროგრამა. ყოველთვს განაახლეთ ის, რათა დაიცვათ მავნე პროგრამებისგან.
  • წინასწარ მოიფიქრეთ გრძელი და უნიკალური პაროლი ელ. ფოსტის დაშიფრული მიმოწერის პროგრამისთვის. თუ პაროლი დაგავიწყდებათ, დაშიფრულ წერილებზე წვდომას დაკარგავთ.
  • ხშირად გააგზავნეთ დაშიფრული წერილები, რათა არ დაგავიწყდეთ პროგრამის გამოყენების წესები.
  • ელ.ფოსტის დეტალები, მათ შორის წერილის სათაური, ადრესანტის და ადრესატის ელ. ფოსტის მისამართები არ იშიფრება.
  • ელ.ფოსტის მიმოწერის დასაშიფრად განკუთვნილი პროგრამების მაგალითებია: GPG Suite-ი Mac-ისთვის, GPG4win-ი Windows-ისა და Linux-ისთვის, Thunderbird-Enigmail extension-ით და პროგრამა Mailvelope-ი.

უსაფრთხო ინტერნეტის გამოყენება

ინტერნეტ პროვაიდერებს, კაფეებსა თუ სასტუმროს უფასო WiFi-ი აქვთ, რომლებსაც შესაძლოა ჟურნალისტებიც იყენებდნენ. გარეშე პირებს შეუძლიათ მოიპარონ ინფორმაცია ან მონიტორინგი გაუწიონ ჟურნალისტების ონლაინ აქტივობას თუ ისინი დაუცველ ვებგვერდებსა და საჯარო WiFi-ს იყენებენ.


ინტერნეტის უსაფრთხოდ სარგებლობა:

  • ვებგვერდზე შესვლისას დააკვირდით https-სა და კლიტის სიმბოლოს, რომელიც აღნიშნავს, რომ თქვენსა და ვებგვერდს შორის არსებული აქტივობები დაშიფრულია. ვებგვერდის უსაფრთხოების შემოწმება Electronic Frontier Foundation's-ის HTTPS Everywhere-ითაც შესაძლებელია.
  • შეამოწმეთ არის თუ არა ვებგვერდის მისამართი ავთენტური. URL-ი სწორად უნდა იყოს დაწერილი და უნდა შეიცავდეს https-ს.
  • დააინსტალირეთ ad-blocker-ი, რათა მოწყობილობა დაიცვათ მავნე პროგრამისგან, რომელსაც ხშირად ზოგიერთი რეკლამა მალავს.
  • დააინსტალირეთ Privacy Badger-ი, რომლითაც ვებგვერდებს შეუწყვეტთ წვდომას ინფორმაციაზე იმის შესახებ, თუ რომელ ვებგვერდებს სტუმრობთ. 
  • გამორთეთ Bluetooth-ი და სხვა დოკუმენტების გასაზიარებელი აპლიკაციები და სერვისები, როცა მათ არ იყენებთ.
  • გამოიყენეთ VPN, რათა დაიცვათ ინტერნეტ ტრაფიკი, განსაკუთრებით საჯარო WiFi-ით სარგებლობისას.
  • მოერიდეთ საჯარო კომპიუტერების გამოყენებას, განსაკუთრებით ინტერნეტ კაფეებსა და პრესისთვის განკუთვნილ ოთახებში. მათი გამოყენების შემთხვევაში გამოდით ყველა ანგარიშიდან და წაშალეთ ბრაუზერის ისტორია.
  • ინტერნეტის ანონიმურად გამოსაყენებლად დააინსტალირეთ Tor Browse-ი ან Tails-ი. Tor-ის ბრაუზერი განსაკუთრებით რეკომენდებულია ჟურნალისტებისთვის, რომლებიც მთავრობის კორუფციასა და სხვა სენსიტიურ თემებს იძიებენ.

ციფრული უსაფრთხოების დაცვა საზღვრის კვეთისას


ჟურნალისტებს, რომლებსაც საზღვრის კვეთისას თან აქვთ მოწყობილობებში შენახული პროფესიული და პირადი ინფორმაცია, არ სურთ, რომ მათზე წვდომა ვინმემ მოიპოვოს. თუ მესაზღვრე თქვენი მხედველობის არეალისგან მოშორებით წაიღებს მოწყობილობას, შეიძლება თქვენს ანგარიშებზე შევიდეს, ინფორმაციის ასლი გააკეთოს და სათვალთვალო პროგრამა დააინსტალიროს.

გამგზავრებამდე:

  • გაეცანით, რა ინფორმაცია არის შენახული თქვენს მოწყობილობებში და რა რისკის წინაშე შეიძლება დადგეთ თქვენ ან თქვენი წყაროები. ჩათვალეთ, რომ თქვენს მოწყობილობებსაც ისევე შეამოწმებენ, როგორც წიგნაკებსა და ამობეჭდილ დოკუმენტებს თქვენს ბარგში.
  • თქვენს მოწყობილობებში არსებული ინფორმაცია გადაიტანეთ გარე მყარ დისკზე ან შეინახეთ cloud-ზე. წაშალეთ ის ინფორმაცია, რომელზეც არ გინდათ რომ მესაზღვრეს ჰქონდეს წვდომა.
  • თუ შესაძლებელია შეიძინეთ სუფთა მოწყობილობები, რომლებსაც მხოლოდ მოგზაურობის დროს გამოიყენებთ. თუ პირადი ან სამუშაო მოწყობილობით მგზავრობთ, დაცულად შექმენით მათში არსებული კონტენტის სარეზერვო ასლი და მთლიანად გაწმინდეთ მობილური ან დააყენეთ საწყის პარამეტრებზე (reset). 
  • დაშიფრეთ ყველა მოწყობილობა, რათა მათზე პაროლის გარეშე წვდომა ვერავინ მოახერხოს. მოიძიეთ ინფორმაცია დაშიფვრასთან დაკავშირებულ შეზღუდვებზე, რომელიც კონკრეტულ ქვეყანაში მოქმედებს და დარწმუნდით, რომ არ არღვევთ კანონს. იცოდეთ, რომ შესაძლოა სამართალდამცველებმა კანონის გათვალისწინებით მოგთხოვოთ პაროლი. ამიტომ, გამგზავრებამდე რჩევისთვის მიმართეთ დამსაქმებელს ან ადვოკატს.
  • სანამ საზღვარს გადაკვეთთ და უსაფრთხო ინტერნეტზე წვდომა გექნებათ, გამოდით ყველა ანგარიშიდან და წაშალეთ აპლიკაციები მობილურიდან.
  • ყველა მოწყობილობაში წაშალეთ ბრაუზერის ისტორია (თქვენს ინტერნეტ პროვაიდერს მაინც ექნება ინფორმაცია, რომელ ვებგვერდებს ესტუმრეთ)
  • სახის ამომცნობი სკანერისა და თითის ანაბეჭდის გამოყენების ნაცვლად მობილური PIN-ით ან პაროლით დაბლოკეთ. 
  • ჩართეთ მოწყობილობის დისტანციურად გასუფთავების ფუნქცია და თქვენი ნდობით აღჭურვილ ადამიანს აუხსენით ინფორმაციის დისტანციურად წაშლის ინსტრუქცია იმ შემთხვევისთვის, თუ თქვენ დაგაკავებენ.

საზღვარზე:

  • გამორთეთ მოწყობილობები დისკის დაშიფვრის გასააქტიურებლად. 
  • თვალი ადევნეთ თქვენს მოწყობილობებს უსაფრთხოების შემოწმების დროს. 
  • არ ჩართოთ მობილური, სანამ აეროპორტს არ გასცდებით. ნებისმიერი ზარი და შეტყობინება გადაეცემა ადგილობრივ პროვაიდერს, რომელმაც შესაძლოა შეაგროვოს მასალები და მთავრობას გაუზიაროს. აეროპორტის WiFi-სთან დასაკავშირებლად გამოიყენეთ VPN-ი.
  • თუ საზღვარზე რომელიმე მოწყობილობა ჩამოგართვეს ან მასში რამე ჩასვეს ჩათვალეთ, რომ თქვენს მოწყობილობაში შეაღწიეს და არსებული ინფორმაციის ასლები შექმნეს.
თუ გაინტერესებთ დეტალური ინფორმაცია, როგორ დაიცვათ Facebook ანგარიში, გაეცანით რჩევებს ჟურნალისტებისთვის.

ავტორი : ირმა კურტანიძე;
კომენტარი, რომელიც შეიცავს უხამსობას, დისკრედიტაციას, შეურაცხყოფას, ძალადობისკენ მოწოდებას, სიძულვილის ენას, კომერციული ხასიათის რეკლამას, წაიშლება საიტის ადმინისტრაციის მიერ

ასევე იხილეთ

გიორგი კოხრეიძის საკადრო პოლიტიკა
საზოგადოებრივი მაუწყებლის აჭარის ტელევიზიაში 2021 წელი კიდევ ორი თანამშრომლის გაშვებით და დირექტორის ახალი მოადგილის მისვლით დაიწყო. 31 დეკემბერს გადაცემა “ჰეშთეგის” ჟურნალისტებმა - გიორგი არობელიძემ და ნათია ქარჩილაძემ კანცელარიიდან მისული წერილით შეიტყვეს, რომ მაუწყებელის დირექტორი გიორგი კოხრეიძე შრომით ხელშეკრულებებს აღარ უგრძელებთ. პარალელურად, ამავე დღეს დირექტორმა თავის მოადგილედ დანიშნა ნიკა ჩხარტიშვილი, რომელიც იქამდე აჭარის სავაჭრო-სამრეწველო პალატის თავმჯდომარე იყო.

"ჰეშთეგი" კიდევ უფრო შემცირებული გუნდით და ფორმატით

გიორგი კოხრეიძის დირექტორობის პირობებში, გადაცემა “ჰეშთეგის” მაუწყებლობა ერთი წლის განმავლობაში ორჯერ შეჩერდა, გუნდს 3 თანამშრომელი გამოაკლდა და საბოლოოდ, გადაცემის ფორმატი 5-დან 1 დღემდე შემცირდა.

"ჰეშთეგი" 20201 წლის 14 იანვარს კიდევ უფრო შემცირებული გუნდით დაუბრუნდა ეთერს. გადაცემის ორ ჟურნალისტს - გიორგი არობელიძესა და ნათია ქარჩილაძეს, რომლებსაც ორწლიანი კონტრაქტი 2020 წლის ბოლოს, 31 დეკემბერს ამოეწურათ, მოქმედმა მენეჯმენტმა შრომითი ხელშეკრულებები აღარ გაუგრძელა. ჟურნალისტები ამბობენ, რომ ამ დღეს კანცელარიიდან მიღებული წერილით შეიტყვეს, რომ მაუწყებელში აღარ მუშაობენ.

alt"კანცელარიიდან დაგვიკავშირდნენ, წერილი არისო თქვენს სახელზე და ამ წერილში ეწერა, რომ დირექტორმა ეს გადაწყვეტილება HR სამსახურის უფროსის რეკომენდაციის საფუძველზე მიიღო. არაფერი კონკრეტული არ ეწერა წერილში და ეს რეკომენდაციაც არ გვინახავს ჩვენ ჯერჯერობით", - ამბობს გიორგი არობელიძე. 

HR სამსახურის უფროსი ემზარ პაქსაძე მისივე გაცემული რეკომენდაციის შინაარსზე "მედიაჩეკერთან" არ საუბრობს. მაუწყებლის დირექტორმა გიორგი კოხრეიძემ კი, არაერთი მცდელობის მიუხედავად, ჩვენს ზარებს არ უპასუხა. ჩვენს კითხვაზე, რა ტიპის რეკომენდაციებზეა საუბარი და როგორი შეფასებაა მოცემული დოკუმენტში, რამდენად კრიტიკული იყო მისი დასკვნა და რა შეიძლება ყოფილიყო იმის საფუძველი, რომ დირექტორს აღარ გაეგრძელებინა ჟურნალისტებისთვის ხელშეკრულებები - ემზარ პაქსაძე გვპასუხობს, რომ დოკუმენტი ვრცელია, დადებითი ან უარყოფითი შეფასებები არ არის, თუმცა, სანამ უშუალოდ ჟურნალისტებს არ ჩაბარდებათ, მათი თანხმობის გარეშე ვერაფერს გვეტყვის, რადგან დოკუმენტი პირად ინფორმაციას შეიცავს:

"ორშაბათს ჩაბარდებათ და მოგაწვდიან, თუ თვითონ ჩათვლიან საჭიროდ. ვრცელია (დოკუმენტი), 8 თუ 9 გვერდია და უფლებამოსილება არ გამაჩნია მე, რადგან პირადი ინფორმაციის შემცველია", - ამბობს ემზარ პაქსაძე.

მიუხედავად იმისა, რომ ბრძანებაში არ არის ახსნილი, კონკრეტულად რის საფუძველზე არ გაუგრძელდათ ხელშეკრულები და ამ ეტაპზე არც HR სამსახურის უფროსის რეკომენდაცია აქვთ ნანახი, ჟურნალისტები ფიქრობენ, რომ დირექტორის გადაწყვეტილება მათ კრიტიკულ სარედაქციო პოლიტიკას უკავშირდება:

"ფაქტია, რომ ეს კონკრეტული გადაწყვეტილებაც ერთი დიდი პროცესის ნაწილია. სახეზე გვაქვს, მაუწყებლის მენეჯმენტის მხრიდან იმ პოლიტიკის გაგრძელება, რომელსაც, ვფიქრობ, ისედაც ყველა ხედავს პირველივე დღიდან - კრიტიკულად განწობილი ჟურნალისტების დევნა, შევიწროება, გათავისუფლება… მთელი ამ ჯაჭვის ნაწილია ეს ყველაფერი", - ამბობს გიორგი არობელიძე

ჟურნალისტები მიიჩნევენ, რომ კრიტიკული სარედაქციო პოლიტიკის გარდა, კიდევ ერთი მიზეზი, ალტერნატიულ პროფკავშირებში მათი აქტიური წევრობაა:

alt"მეც და გიორგიც ვიყავით ერთ-ერთი დამაარსებელი ალტერნატიული პროფესიული კავშირის, რომელიც მაუწყებელში გიორგი კოხრეიძის დირექტორად მოსვლის შემდეგ შეიქმნა. ჩვენ აქტიურად ვიყავით ჩართული იმ აქციებსა და კამპანიაში, რაც მაუწყებელში მიმდინარეობდა. ზეწოლა, გათავისუფლება თუ სხვა პოზიციაზე გადაყვანა კი სწორედ იმ ადამიანებს შეეხოთ, ვინც პროფკავშირების წევრები იყვნენ და აქტიურად იყვნენ ჩართული მიმდინარე პროცესებში", -ამბობს ნათია ქარჩილაძე.

"გრძელდება კრიტიკულად განწყობილი თანამშრომლების დევნა და შევიწროება", - ასე შეაფასეს პროფკავშირებში "ჰეშთეგის" ჟურნალისტებისთვის ხელშეკრულებების არ გაგრძელება - "ორივე გათავისუფლებული თანამშრომელი აქტიურად ცდილობდა ქვეყანაში შექმნილი რთული ვითარებისა და არათანმიმდევრული სახელმწიფო პოლიტიკის ასახვას სატელევიზიო რეპორატაჟებში; რაც, ჩვენი შეხედულებით, მათთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის და ჰეშთეგისთვის მორიგი მძიმე დარტყმის მიყენების კიდევ ერთი მიზეზი იყო", - ვკითხულობთ ალტერნატიული პროფკავშირების მიერ 13 იანვარს გავრცელებულ განცხადებაში.

გიორგი არობელიძე და ნათია ქარჩილაძე სამართლებრივი დავის დაწყებას გეგმავენ. EMC-ის აღმასრულებელი დირექტორი ლინა ღვინიანიძე კი ამბობს, რომ "ჰეშთეგის" თანამშრომლებთან კონსულტაციები უკვე მიმდინარეობს:

"გვქონდა კონსულტაციები გიორგისთან და ნათიასთან და ვფიქრობთ მათთან ერთად სამართლებრივ დავაზე. ამ შემთხვევაში ფაქტობრივი და სამართლებრივი გარემოებები განსხვავებულია და ჯერჯერობით ვფიქრობთ, რას ვაპირებთ და როგორ". 

გადაცემის გუნდის შემცირების გარდა, გიორგი კოხრეიძის დირექტორობის პირობებში, გადაცემა "ჰეშთეგმა" ორჯერ შეწყვიტა მაუწყებლობა და ბოლოს ეთერს შემცირებული ფორმატით დაუბრუნდა.

altაჭარის ტელევიზიამ "ჰეშთგისთვის" ეთერის დათმობა თავდაპირველად 23 მარტს შეწყვიტა. ამ დღიდან, მაუწყებელმა "ჰეშთეგთან" ერთად, საინფორმაციო და სამედიცინო გადაცემების გარდა, ყველა გადაცემა შეაჩეარა და მენეჯმენტმა გადაწყვეტილება კორონავირუსის გამო ქვეყანაში შექმნილი ვითარებით ახსნა. გადაცემა მეორედ 31 ივლისიდან შეჩერდა და საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ, 12 ნოემბერს ეთერში ხუთდღიანი ფორმატის ნაცვლად, ერთდღიანი ფორმატით დაბრუნდა.

გადაცემის ფორმატის შემცირებასთან დაკავშირებით მაშინ გიორგი კოხრეიძემ "მედიაჩეკერს" განუცხადა, რომ ამაში განსაკუთრებულს ვერაფერს ხედავს და რომ ეს აბსოლუტურად ნორმალური, განვითარების პროცესია - "ჰეშთეგი" გადაცემა ხომ არის ეხლა ეთერში? მითხარით, რა განსხვავებას ხედავთ განსაკუთრებულს? სათქმელს ვერ იტყვიან, თუ რა?", - გვიპასუხა მან და ჩვენს კითხვაზე, თუ რა არგუმენტებით და რის საფუძველზე მიიღო გადაცემის 5-დან 1 დღემდე შემცირების გადაწყვეტილება, გვითხრა, რომ გადაწყვეტილება კომისიიდან გამომდინარე მიიღო და არა პირადი ინტერესებიდან.

“ჰეშთეგის” გუნდი კი მაუწყებლის დირექტორის ამ გადაწყვეტილებასაც გადაცემის კრიტიკულ სარედაქციო პოლიტიკას უკავშირებს.

დირექტორის მიერ უკონკურსოდ დანიშნული კადრები


31 დეკემბერს, ორი კადრის გაშვების პარალელურად, აჭარის ტელევიზიის დირექტორმა გიორგი კოხრეიძემ მაუწყებელში ახალი კადრი - ნიკა (იაკინთე) ჩხარტიშვილი თავის პირველ მოადგილე დანიშნა.

დირექტორმა თავისი მოადგილე უკონკურსოდ შეარჩია. ამას HR სამსახურის უფროსი ემზარ პაქსაძეც ადასტურებს და განმარტავს, რომ “კონკურსი არ ყოფილა გამოცხადებული. მას (დირექტორს) ჰქონდა ამის უფლებამოსილება".


alt



ნიკა ჩხარტიშვილი აჭარის ტელევიზიასთან საუბრისას ამბობს, რომ შეთავაზება პირადად გიორგი კოხრეიძისგან მიიღო. თავად გიორგი კოხრეიძე კი არ მალავს, რომ ნიკა ჩხარტიშვილთან დიდი ხნის ნაცნობობა აკავშირებს და სანამ ამ პოზიციაზე დაითანხმებდა, კონსულტაციები მასთან ერთი თვის განმავლობაში მიმდინარეობდა:

“ახალი სეზონიდან მე უშუალოდ ვაკვირდებოდი პროცესებს, რომელიც მიმდინარეობდა მაუწყებელში და დამანახა პროცესებმა, რომ საკმაოდ სერიოზული გამოწვევების წინაშე იდგა მაუწყებელი სუფთა მენეჯერული კუთხით. გარკვეული მიმართულებებით მე სერიოზული მხარდაჭერა და დახმარება მჭირდებოდა და,შესაბამისად, შევაფასე ადამიანი, რომელსაც მე კაი ხანია ვიცნობ. ვიცნობ, როგორც ძალიან კარგ მენეჯერს. ბოლო ერთი თვეა მქონდა მასთან კონსულტაციები, ვსაუბრობდით და ბოლო-ბოლო დავითანხმე და მივიღეთ ის გადაწყვეტილება, რომ დამიდგეს გვერდში და ერთად შევძლოთ იმ პროცესების უკეთესად წარმართვა, რაც მაუწყებელს მისცემს (საშუალებას) უფრო უკეთესად განვითარდეს”, - განაცხადა გიორგი კოხრეიძემ აჭარის ტელევიზიასთან.

ნიკა ჩხარტიშვილი 2017 წლიდან აჭარის სავაჭრო-სამრეწველო პალატის თავმჯდომარე, 2019 წლიდან კი აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის ეკონომიკური განვითარების საბჭოს მდივანი იყო. აჭარის მთავრობის გვერდზე გამოქვეყნებული მისი სამუშაო გამოცდილებით თუ ვიმსჯელებთ, იგი მენეჯერულ პოზიციაზე რამდენიმე კომპანიაში მუშაობდა, თუმცა, მისი მედიაში მუშაობის გამოცდილება იმით შემოიფარგლება, რომ 2000 წელს გაზეთ „დიდუბელის“ დამფუძნებელი და მთავარი რედაქტორი იყო.

2018 წელს ნიკა ჩხარტიშვილი აჭარის საზოგადოებრივი მაუწყებლის მრჩეველთა საბჭოს წევრობისთვის გამოცხადებულ კონკურსში მონაწილეობდა. მაშინ ჩხარტიშვილმა კომისიას ვერ წარუდგინა დიპლომის ასლი, რომელიც დაადასტურებდა, რომ მას მაგისტრის ან მაგისტრთან გათანაბრებული განათლება აქვს მიღებული. მაშინ, ვადის მიცემის მიუხედავად, ჩხარტიშვილმა დიპლომის ასლი ვერ წარადგინა და მის მიერ წარდგენილი დოკუმენტაციით ვერ დადგინდა უმაღლესი განათლების შესაბამისი აკადემიური ხარისხი, თუმცა კომისიამ მეორე ეტაპზე მაინც გადაიყვანა.

აჭარის ტელევიზიის დირექტორის მოადგილედ (მაუწყებლიდან ნათია ზოიძის წასვლის შემდეგ) ვახტანგ ხუზმიაშვილი იყო არჩეული. თუმცა, მას შემდეგ, რაც ხუზმიაშვილი საინფორმაციო სამსახურის უფროსად დაინიშნა, დირექტორის მოადგილის თანამდებობა კვლავ ვაკანტური გახდა.

გარდა ნიკა ჩხარტიშვილისა, გიორგი კოხრეიძის დირექტორობის პირობებში, მაუწყებელში ხელმძღვანელ პოზიციაზე უკონკურსოდ კიდევ ორი ახალი თანამშრომელი დასაქმდა - აკაკი გოგიჩაიშვილი და ნინო ხაჟომია.

აკაკი გოგიჩაიშვილი 2020 წლის პირველი ივლისიდან საზოგადოებრივი მაუწყებლის აჭარის ტელევიზიის მთავარი საინფორმაციო გამოშვების მთავარი რედაქტორი გახდა. მაშინ აკაკი გოგიჩაიშვილი ამბობდა, რომ შეთავაზება მაუწყებლის საინფორმაციო სამსახურის უფროსისგან, ვახო ხუზმიაშვილისგან მიიღო.

აკაკი გოგიჩაიშვილამდე, გიორგი კოხრეიძის შეთავაზებით, საინფორმაციო გამოშვების მთავარი რედაქტორად ნინო ხაჟომია დაინიშნა, თუმცა მან მალევე - ოთხ დღეში თანამდებობა დატოვა და მოგვიანებით ახალი ამბების რედაქციის ხელმძღვანელის პოზიციაზე დაინიშნა.

გიორგი კოხრეიძის დირექტორობის 14 თვე
და 14 თანამშრომლის ბედი

გიორგი კოხრეიძის დირექტორად არჩევიდან - 2019 წლის 22 ნოემბრიდან დღემდე, აჭარის მაუწყებლიდან თანამშრომლების გაშვება, პოზიის შეცვლა თუ შრომითი ხელშეკრულებების არ გაგრძელება ჩვეულ ამბად იქცა.

დირექტორობის თითქმის 14 თვის განმავლობაში კოხრეიძემ ოთხი თანამშრომელი გაათავისუფლა, სამს ხელშეკრულება აღარ გაუგრძელა, ხუთი არსებითად განსხვავებულ პოზიციაზე გადაიყვანა, ორმა თანამშრომელმა კი, მისი დირექტორობის პირობებში, თავადვე თქვა უარი ტელევიზიაში მუშაობაზე.


alt

  • 01.01.2020 - გიორგი კოხრეიძემ შრომითი ხელშეკრულება აღარ გაუგრძელა ნათია შავაძეს. მან დირექტორის ეს გადაწყვეტილება შეაფასა მაუწყებლის მენეჯმენტის პოლიტიკის ნაწილად, რომელსაც იგი აქტიურად აპროტესტებდა; 

  • 02.02.2020 - აჭარის მაუწყებელი დატოვა ნათია ზოიძემ და განაცხადა, რომ იძულებული გახდა ამგვარი გადაწყვეტილება მიეღო. მიზეზად სარედქციო პოლიტიკიდან ჩამოშორება დაასახელა; 

  • 24.02.2020 - მაია მერკვილაძე აჭარის ტელევიზიის ახალი ამბების სამსახურის უფროსისა და მთავარი საინფორმაციო გამოშვების რედაქტორის პოზიციას ჩამოაშორეს და და რადიოს ახალ ამბებში გადაიყვანეს; 

  • 24.02.2020 - აჭარის ტელევიზია “უკიდურესი პროტესტის” ნიშნად თბილისის ბიუროს ჟურნალისტმა ნინო ხოზრევანიძემ დატოვა;

  • 24.02.2020 - სამსახურიდან გათავისუფლდა ახალი ამბების სამსახურის უფროსი შორენა ღლონტი;

  • 13.03.2020 - სამსახურიდან გაათავისუფლეს აჭარის ტელევიზიის მთავარი საინფორმაციოს წამყვანი თეონა ბაკურიძე;

  • 23.03.2020 - მაუწყებლის დირექტორმა ჟურნალისტი თეონა ხარაბაძე კორესპონდენტად ბათუმიდან ქუთაისში, ფაქტობრივად, არარსებულ ბიუროში გადაიყვანა; 

  • 13.04.2020 - ხელშეკრულება შეუცვალეს ვებ მიმართულების ხელმძღვანელ სოფო ჟღენტს და ახალ ამბებს ჩამოაშორეს;

  • 21.04.2020 - ფეისბუკზე გამოქვეყნებული სტატუსების გამო თეონა თურმანიძეს აჭარა TV-ში წამყვანობა და რეპორტიორობა ერთი წლით შეუზღუდეს;
  • 11.05.2020 - ფეისბუკზე გამოქვეყნებული პოსტის გამო, აჭარის ტელევიზიის დირექტორმა სამსახურიდან გადაცემა “ჰეშთეგის” წამყვანი და მაუწყებლის ალტერნატიული პროფკავშირის თავმჯდომარე მალხაზ რეხვიაშვილი გაათავისუფლა;

  • 31.07.2020 - აჭარის საზოგადოებრივი მაუწყებლიდან სამი თანამშრომელი გაათავისუფლეს – შემოქმედებითი სამსახურის დილის გადაცემის „დილის ტალღის“ რედაქტორი, ბაჩო გურაბანიძე, შემოქმედებითი სამსახურის შემოქმედებითი მიმართულების მენეჯერი, გიორგი მურვანიძე და გუგა ქადიძე – მემონტაჟე. მოგვიანებით ბაჩო გურაბანიძე და გიორგი მურვანიძე მაუწყებელში განსხვავებულ პოზიციებზე დააბრუნეს, ორივე მათგანი მმართველობით რგოლს ჩამოაშორეს, ბაჩო გურაბანიძე პროდიუსერად, გიორგი მურვანიძე კი რეჟისორად გადაიყვანეს;

  • 31.12.2020 - შრომითი ხელშეკრულებები აღარ გაუგრძელეს “ჰეშთეგის” ჟურნალისტებს - გიორგი არობელიძე და ნათია ქარჩილაძეს. 

აჭარის ტელევიზიიდან გათავისუფლებულმა და არსებითად სხვა პოზიციაზე გადაყვანილმა თანამშრომლებმა მაუწყებლის წინააღმდეგ სამართლებრივი დავა დაიწყეს. მათ უფლებებს EMC იცავს. ამ ეტაპზე მხოლოდ მაია მერკვილაძის საქმე არის განხილული და ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით, აჭარის ტელევიზია მაია მერკვილაძის პოზიციაზე ახალ თანამშრომელს ვერ დანიშნავს, სანამ შრომითი დავა არ დასრულდება. EMC-ის ადვოკატი ლადო ქუთათელაძე, რომელიც მათ უფლებებს იცავს, ამბობს, რომ პროცესი მიმდინარეობს და სასამართლოში საქმეების ჩანიშვნას, სავარაუდოდ, თებერვალში ელოდებიან.
საზმაუს ყოფილი დირექტორი ‘ქართული ოცნების’ თავმჯდომარის მოადგილედ აირჩიეს
საზოგადოებრივი მაუწყებლის ყოფილი დირექტორი ვასილ მაღლაფერიძე პარტია „ქართული ოცნების” თავმჯდომარის მოადგილედ აირჩიეს. ამის შესახებ დღეს, 16 იანვარს, პარტიის ყრილობაზე გახდა ცნობილი.

საზოგადოებრივი მაუწყებლის ყოფილმა გენერალურმა დირექტორმა ვასილ მაღლაფერიძემ თანამდებობა გასული, 2020 წლის ივლისში დატოვა, საპარამენტო არჩევნებამდე რამდენიმე თვით ადრე.

"მიუხედავად იმისა, სრულიად დარწმუნებული ვარ, რომ პირველი არხი მიუკერძოებლად და პირუთვნელად გააშუქებს მომავალ არჩევნებსაც და ყველა სხვა პოლიტიკურ პროცესსაც, იქიდან გამომდინარე, რომ ვინმემ სხვადასხვა მიზნიდან გამომდინარე, არ იპოვოს ეჭვის საბაბი და კითხვის ნიშნები არ დასვას არხის მიუკერძოებლობასთან დაკავშირებით, მივიღე გადაწყვეტილება გადადგომის შესახებ", - წერდა მაღლაფერიძე ვრცელ განცხადებაში, რომლითაც მან საქართველოს პირველი არხის სამეურვეო საბჭოს წევრებს მიმართა.

მოსაზრებები იმის შესახებ, რომ მაღლაფერიძეს შესაძლოა პოლიტიკურ სივრცეში გაეგრძელებინა საქმიანობა, მაშინვე გაჩნდა, მას „ქართული ოცნების“ პარტიულ სიაში მოიაზრებდნენ.

„მედიაჩეკერი“ დღეს ცდილობდა ვასილ მაღლაფერიძესთან გაერკვია, ხომ არ უკავშირდებოდა საზოგადოებრივი მაუწყებლის დირექტორის პოზიციის დატოვება მის პარტიაში გადანაცვლებას, თუმცა, მან ჩვენს სატელეფონო ზარებს არ უპასუხა. ამავე კითხვაზე კი „მთავარი არხის“ ჟურნალისტთან საუბარში, ეს კატეგორიულად გამორიცხა.

„ტელევიზიიდან წავედი სადღაც ივლისში და აგვისტოში და კარგია, რომ ვგეგმავდეთ, მაგრამ ქართველები ასე არ ვგეგმავთ, 5 თვით ადრე. ამასთან არ იყო კავშირში. ძალიან მნიშვნელოვანი ეტაპი იწყება, იმიტომ, რომ წავიდა ძალიან მნიშვნელოვანი და გამოკვეთილი ლიდერი და პარტიამ უნდა გააგრძელოს ფუნქციონირება მის გარეშე. ეს არ არის ხშირი მოვლენა საქართველოში და ძალიან დიდი პასუხისმგებლობა აწევს ამ პარტიას“, - განაცხადა მაღლაფერიძემ „მთავარ არხთან“.

ვასილ მაღლაფერიძე საზოგადოებრივი მაუწყებლის გენერალურ დირექტორად 2017 წლის იანვარში აირჩიეს. მის კანდიდატურას მხარი სამეურვეო საბჭოს ექვსმა წევრმა დაუჭირა. ახალი დირექტორის არჩევა მას შემდეგ გახდა საჭირო, რაც 21 ნოემბერს არხის ყოფილმა დირექტორმა გიორგი ბარათაშვილმა პოსტი გაურკვეველი მიზეზით დატოვა. მაშინ, ვასილ მაღლაფერიძის არჩევას, სამოქალაქო ორგანიზაციების საჯარო განცხადება მოჰყვა, ისინი ამ გადაწყვეტილებაში პოლიტიკურ ინტერესზე საუბრობდნენ.

მედიის თავისუფლების შეზღუდვის მცდელობები შეშფოთებას იწვევდა - HRW
თანამშრომელთა გათავისუფლებას აჭარის ტელევიზიაში, გამოძიების დაწყებას „მთავარ არხზე“ გასულ რეპორტაჟზე და ცვლილებებს კანონში, რომელიც კომუნიკაციების კომისიას უფლებას აძლევს კომუნიკაციების სფეროში სპეციალური მმართველი დანიშნოს - ადამიანის უფლებადამცველი საერთაშორისო ორგანიზაცია Human Rights Watch მედიის თავისუფლების შეზღუდვის შემაშფოთებელ მცდელობებად აფასებს. 

აჭარის ტელევიზიის საქმე


Human Rights Watch-ის 2021 წლის ანგარიშის  იმ ნაწილში, რომელიც მედიის თავისუფლებას ეხება, საზოგადოებრივი მაუწყებლის აჭარის ტელევიზიაში განვითარებულ მოვლენებს საკმაოდ ვრცელი ადგილი ეთმობა. 

ანგარიშში მოხვდა გასული წლის თებერვალში, მაუწყებლის თანამშრომელთა მდუმარე პროტესტი. შეგახსენებთ, 2020 წლის 28 თებერვალს, მას შემდეგ რაც ცნობილი გახდა რომ აჭარის მაუწყებლის დირექტორმა გიორგი კოხრეიძემ საინფორმაციო სამსახურის უფროსის პოზიციიდან გაათავისუფლა შორენა ღლონტი, მაუწყებლის ჟურნალისტების ნაწილმა, მთავარი საინფორმაციო გამოშვების დასასრულს, პირდაპირ ეთერში, ერთწუთიანი დუმილით და მესიჯით - "აჭარის მაუწყებელში სუსია" პროტესტი გამოუცხადა ტელევიზიაში მიმდინარე მოვლენებს. და, ეს არ იყო თანამშრომელთა პირველი საპროტესტო აქცია. 

alt
"აჭარის მაუწყებელში სუს-ია" - მდუმარე აქცია პირდაპირ ეთერში. 2020 წ. 28 თებერვალი. აჭარის ტელევიზია.

გარდა ამისა, ანგარიშში მოხვდა მაუწყებლიდან მთავარი საინფორმაციო გამოშვების წამყვანის თეონა ბაკურიძისა და ასევე, ტოქშოუ "ჰეშთეგის" წამყვანისა და აჭარის ტელევიზიის ალტერნატიული პროფკავშირის თავმჯდომარის მალხაზ რეხვიაშვილის გათავისუფლების ამბავიც. 

თეონა ბაკურიძე ტელევიზიიდან 2020 წლის 13 მარტს გაათავისუფლეს. გათავისუფლების საფუძვლად, დირექტორის ბრძანებაში მითითებული იყო რომ, "თეონა ბაკურიძის მხრიდან ადგილი ჰქონდა შრომითი ხელშეკრულებისა და შრომის შინაგანაწესის პირობების აშკარა უხეშ დარღვევას".  გათავისუფლებას წინ უსწრებდა მისი დროებით მოხსნა ეთერიდან საინფორმაციო სამსახურის ახალდანიშნულ უფროსთან გიორგი აბაზაძესთან კამათის გამო (9 მარტს იგი ჯერ ეთერიდან მოხსნეს, შემდეგ კი საქმის მოკვლევა მისი გათავისუფლებით დაასრულეს).

რაც შეეხება მალხაზ რეხვიაშვილს, ტელევიზიის მენეჯმენტმა იგი სამსახურიდან ფეისბუკზე გამოქვეყნებული პოსტის გამო გაათავისუფლა.  გათავისუფლების ბრძანებაში მითითებული იყო, რომ რეხვიაშვილის პოსტით მაუწყებლის დისკრედიტაცია მოხდა. საუბარია რეხვიაშვილის სტატუსზე, რომლითაც იგი ეხმიანებოდა მაუწყებლის თანამშრომლის, თეონა თურმანიძისთვის საქმიანობის შეზღუდვას ასევე ფეისბუკზე გამოქვეყნებული პოსტის გამო. 

"30 ივლისს ახალმა მენეჯმენტმა კიდევ სამი თანამშრომელი გაათავისუფლა, მათ შორის ალტერნატიული პროფკავშირის ორი აქტიური წევრი, რომელთა ორგანიზებითაც 4 დღით ადრე აქცია მოეწყო სარედაქციო პოლიტიკაში ახალი მენეჯმენტის ჩარევის გასაპროტესტებლად. ისინი სამსახურში მოგვიანებით აღადგინეს, მას შემდეგ, რაც აჭარის ტელევიზიის 280-მა თანამშრომელმა ასეთი მოთხოვნით შედგენილ პეტიციას მოაწერა ხელი", - ვკითხულობთ ამავე ანგარიშში.


აჭარის ტელევიზიის პასუხი ანგარიშზე


ანგარიშის გამოქვეყნების შემდეგ აჭარის ტელევიზიამ საპასუხო წერილი გამოაქვეყნა, რომელშიც არხი Human Rights Watch-ს უზუსტობებზე, ზედაპირულ დამოკიდებულებასა და სრულიად უსამართლო შეფასებებზე უთითებს.

"როგორც ჩანს, საერთაშორისო ორგანიზაცია, რომელიც განსაკუთრებული ავტორიტეტითა და სანდოობით სარგებლობს, სამწუხაროდ, დაეყრდნო მხოლოდ ცალმხრივ, ანგაჟირებული პირების მიერ მიწოდებულ ინფორმაციას, რასაც, სიმართლესთან არავითარი კავშირი არ აქვს", - ნათქვამია საპასუხო წერილში.

ამავე წერილში განმარტებულია, რომ თეონა ბაკურიძე სამსახურიდან გათავისუფლდა "მის მიერ განხორციელებული სამსახურებრივი ბულინგის, მობინგისა და სამუშაო პროცესის ჩაშლის გამო, რის შედეგადაც, ერთი თანამშრომლის სტაციონარში, სამკურნალოდ გადაყვანაც კი გახდა საჭირო". მალხაზ რეხვიაშვილის გატავისუფლების მიზეზი გახდა "არა მაუწყებლის დისკრედიტაცია, რაც თავისთავად არის ორგანიზაციის დებულების უხეში დარღვევა, არამედ ტელეწამყვანის მხრიდან, მის მიერ გავრცელებული ყალბი (ფეიკ) ინფორმაციის გასწორებაზე უარის თქმა".

რაც შეეხება 30 ივლისს გათავისუფლებულ და შემდეგ აღდგენილ თანამშრომლებს, ტელევიზიის მენეჯმენტის საპასუხო წერილში ნათქვამია, რომ ეს მტკნარი სიცრუეა: "წარმოუდგენელია ძალადობა, ფიზიკური დაპირისპირება, ადამიანის ჯანმრთელობის ხელყოფა ვინმეს ეპატიოს პეტიციითა და თუნდაც ასეულობით ადამიანის მოთხოვნით. ფიზიკური ძალადობის ჩამდენი თანამშრომლები საბოლოოდ ჩამოშორდნენ დაკავებულ თანამდებობებს. მათ გაუფორმდათ შრომითი ხელშეკრულებები დოკუმენტური ფილმების წარმოებაზე. გვინდა გვჯეროდეს, რომ ძალადობის წახალისება “ ჰუმან რაითს ვოჩ”–ის მიზანს არ ემსახურება". 



"მთავარი არხის" სიუჟეტის საქმე

ანგარიში ასევე ეხება 2020 წლის ივლისში ოპოზიციურ “მთავარ არხზე” გასულ რეპორტაჟთან დაკავშირებით სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის მიერ გამოძიების დაწყებას.

შეგახსენებთ, 2020 წლის 2 ივლისს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურმა გაავრცელა განცხადება,  რომელშიც ნათქვამი იყო, რომ "2020 წლის 20 ივნისს, ტელეკომპანია „მთავარი არხის“ გადაცემა „შაბათის მთავარში“ გავიდა გამოგონილ და განზრახ დამახინჯებულ ფაქტებზე აგებული სიუჟეტი, რომელიც მასობრივ მაყურებელს აუწყებდა წინასწარ შეცნობით ყალბ ამბავს, რომ თითქოს, მარნეულის მუნიციპალიტეტში პანდემიის პერიოდში სხვადასხვა დაავადებებისგან გარდაცვლილი პირების ოჯახის წევრებს, ხელისუფლების წარმომადგენლები, გარდაცვალების მიზეზად ახალი კორონავირუსის დასახელების სანაცვლოდ სთავაზობდნენ გარკვეულ ფულად თანხებს, 3000-დან 10000 ლარამდე ოდენობით". 

სუს-ი არხისგან ამ სიუჟეტის დაუმონტაჟებელი, ე.წ. შავ მასალას ითხოვდა. "მთავარმა არხმა" ეს ქმედება მათი დაშინების მცდელობად შეაფასა. მომხდარს არაერთი გამოხმაურება მოჰყვა მედიის საკითხებზე მომუშვე ორგანიზაციების მხრიდან. 

"ორგანიზაციებმა ეს გამოძიება გამოხატვის თავისუფლებაში ჩარევის სახიფათო პრეცედენტად შეაფასეს, განსაკუთრებით იმ ნეგატიური დამოკიდებულების გათვალისწინებით, რომელსაც ხელისუფლება „მთავარი არხის“ სარედაქციო პოლიტიკის მიმართ ავლენდა", - ვკითხულობთ Human Rights Watch-ის ანგარიშში. 


ცვლილებები კომუნიკაციების შესახებ კანონში

2020 წლის ივლისში პარლამენტმა მიიღო ცვლილებები „საქართველოს კანონში ელექტრონული კომუნიკაციების შესახებ“, რითიც მაუწყებლობისა და ელექტრონული კომუნიკაციების სფეროს მარეგულირებელ ორგანოს, „კომუნიკაციების კომისიას“, უფლებამოსილება მიენიჭა, დანიშნოს „სპეციალური მმართველი“ ელექტრონული კომუნიკაციების ნებისმიერ იმ კომპანიაში, რომელიც ვერ უზრუნველყოფს კომისიის გადაწყვეტილებების შესრულებას.

"ასეთ „სპეციალურ მმართველს“ კანონი უფლებამოსილებას ანიჭებს, მიიღოს ნებისმიერი მმართველობითი გადაწყვეტილება გარდა კომპანიის აქციების გასხვისებისა. ადგილობრივ ორგანიზაციათა გაერთიანებამ - „მედიის ადვოკატირების კოალიციამ” და „რეპორტიორებმა საზღვრებს გარეშე“ ეს კანონი გააკრიტიკეს სამაუწყებლო მედიის თავისუფლების შეზღუდვის გამო. „კომუნიკაციების კომისიის“ თქმით, კანონი მხოლოდ მობილური და ინტერნეტ მომსახურების მიმწოდებლებს ეხება და არა მედიას ან მაუწყებლებს", - ვკითხულობთ ანგარიშში.


მაგდა ანიკაშვილი „იმედზე“ საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ ტოქშოუს წაიყვანს
13 წლის შემდეგ, ჟურნალისტი, ყოფილი დეპუტატი მაგდა ანიკაშვილი ტელეკომპანია “იმედზე" ბრუნდება. იგი არხზე საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ ტოქშოუს წაიყვანს. პირველი გადაცემა ეთერში, სავარაუდოდ, იანვრის ბოლოს გავა.

როგორც მაგდა ანიკაშვილმა “მედიაჩეკერს” უთხრა, ამ ეტაპზე გადაცემის ფორმატზე მუშაობენ. დამატებითი დეტალები კი საზოგადოებისთვის მალე გახდება ცნობილი.

“მედიაჩეკერის” კითხვაზე, როდის უნდა ელოდოს მაყურებელი ეთერში ტოქშოუს გასვლას, ანიკაშვილი ამბობს, რომ პირველი გადაცემა, სავარაუდოდ, თვის ბოლოს გავა.

მაგდა ანიკაშვილი ტელეკომპანია “იმედში” აქამდეც მუშაობდა. 2006 წლიდან ორი წლის განმავლობაში იგი არხზე ტელეწამყვანი იყო. ანიკაშვილმა “იმედი” 2008 წელს დატოვა და პარტია “გიორგი თარგამაძე - ქრისტიან-დემოკრატებში” გაწევრიანდა. იგი საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი იყო.

2003 წლიდან 2019 წლამდე, სხვადასხვა პერიოდში, მაგდა ანიკაშვილი მუშაობდა “მეცხრე არხში”, რუსთავი 2-ში”, საზოგადოებრივ მაუწყებლში, “იმედსა” და „მაესტროში“. 2019 წლიდან იყო პარლამენტის თავმჯდომარის მრჩეველი საზოგადოებასთან ურთიერთობის საკითხებში, მოგვიანებით კი პარლამენტის საზოგადოებასთან ურთიერთობისა და ინფორმაციის დეპარტამენტის უფროსი.

მაგდა ანიკაშვილის “იმედზე” დაბრუნების შესახებ ინფორმაცია თავდაპირველად On.ge-მ გაავრცელა.
‘სრულად მიუკერძოებელი არცერთი მაუწყებელი იყო’ - ნანა ბიგანიშვილი სატელევიზიო ახალი ამბების მონიტორინგის მიგნებებზე
2020 წლის საპარლამენტო არჩევნების მედიამონიტორინგმა, რომლის ფარგლებშიც მონიტორები 12 მაუწყებელს აკვირდებოდნენ, აჩვენა, რომ წინასაარჩევნო მედიაგარემო იყო პლურალისტური, თუმცა მკვეთრად პოლარიზებული, გაზრდილი პროფესიული ეთიკის დარღვევის და მანიპულირების შემთხვევებით.

რაში გამოიხატებოდა მაუწყებელთა მკვეთრი პოლარიზებულობა და ორპოლუსიანობა და რა ტიპის ეთიკური დარღვევები გაიზარდა წინა საარჩევნო წლებთან შედარებით -“მედიაჩეკერი” სატელევიზიო ახალი ამბების მონიტორინგის ხელმძღვანელს ნანა ბიგანიშვილს ესაუბრა.

- უპირველეს ყოვლისა, ზოგადი მიმართულებები რომ გამოვკვეთოთ, რა აჩვენა სატელევიზიო ახალი ამბების მონიტორინგმა?

წინასაარჩევნო მონიტორინგმა აჩვენა, რომ მედიაგარემო იყო პლურალისტური, თუმცა მკვეთრად პოლარიზებული, რაც იმაში გამოიხატებოდა, რომ ტელევიზიების ნაწილი ხელისუფლებისადმი იყო მიკერძოებული, ნაწილი კი ოპოზიციისადმი. არასასურველი პოლიტიკური პარტია ან საარჩევნო სუბიექტი შუქდებოდა ნეგატიურ ტონში.

თუკი, მაგალითად, ბოლო პერიოდში მაუწყებლების მხრიდან მიკერძოება გამოიხატებოდა იმაში, რომ კონკრეტულ პარტიას დადებით კონტექსტში წარმოაჩენდნენ, ახლა პირიქით. გარკვეულწილად შეიცვალა ტელევიზიების სარედაქციო პოლიტიკა და მიკერძოება უკვე არასასურველი პოლიტიკური პარტიის ნეგატიური ტონით გაშუქებაში გამოიხატება. ეს ტენდენცია 2016-2017 წლიდან დაიწყო, 2020 წლის საპარლამენტო არჩევნები უკვე კულმინაცია იყო და პოლიტიკური პროცესები მკვეთრად ნეგატიურ ტონში შუქდებოდა.

- შეგვიძლია დავასახელოთ კონკრეტული არხები, სადაც კონკრეტული პოლიტიკური სუბიექტების მიმართ მკვეთრად მიკერძოებული დამოკიდებულება გამოჩნდა? ან დავაჯგუფოთ ამავე ნიშნით - მაგალითად, არხები, რომელთა სარედაქციო პოლიტიკა მკვეთრად მსგავსია?

კონკრეტული მაუწყებლების რაოდენობრივი და შინაარსობრივი მონაცემები დეტალურად ანგარიშში მოცემული, ზოგადად შეგვიძლია ვთქვათ, რომ არსებობდა ორი პოლუსი, ერთი მათგანი ოპოზიციის მიმართ იყო ლოიალური, მეორე კი - საპირისპირო დამოკიდებულებას იჩენდა.

რეალურად, მეტ-ნაკლებად დაბალანსებული, შეიძლება ითქვას, რომ იყო რამდენიმე არხი, თუმცა გარკვეულ თემებთან მიმართებით ისინიც გამოხატავდნენ მიკერძოებას შესაბამისი პოლიტიკური სუბიექტების მიმართ. შეგვიძლია ვთქვათ, რომ სრულად მიუკერძოებელი არცერთი მაუწყებელი იყო და მაინც ორპოლუსიანობა იკვეთებოდა.


«ტელევიზიებმა ხელი შეუწყეს უფრო მეტ რადიკალიზაციას და მაყურებლისთვის მრავალფეროვანი ინფორმაციის მიწოდების თვალსაზრისით, განსხვავებული არაფერი შეუთავაზებიათ» 


- თქვენც თქვით, რომ მედიაგარემო იყო პლურალისტური, მედიაბაზარზე რამდენიმე ახალი ტელევიზია გამოჩნდა. ამის გათვალისწინებით, მაყურებლისთვის თუ შეიცვალა რამე მრავალფეროვანი ინფორმაციის მიღების თვალსაზრისით?

მიუხედავად ტელევიზიების სიმრავლისა, ჩვენი დაკვირვებით, მაყურებლისთვის ინფორმაციის მრავალფეროვნების თვალსაზრისით დიდად არაფერი შეცვლილა. მეტიც, ამ ტელევიზიებმა ხელი შეუწყეს უფრო მეტ რადიკალიზაციას და მაყურებლისთვის მრავალფეროვანი ინფორმაციის მიწოდების თვალსაზრისით, განსხვავებული არაფერი შეუთავაზებიათ.

- მედიამონიტორინგის ანგარშში ნათქვამია, რომ წინა წლებთან შედარებით გაიზარდა ეთიკური დარღვევების ფაქტები? რა ტიპის დარღვევებს გულისხმობთ?

ხშირი იყო მანიპულაციის ფაქტები და წინა წლებისგან განსხვავებით, გადაუმოწმებელი, დაუზუსტებელი ინფორმაციის გავრცელების, ასევე ბალანსის დარღვევის შეთხვევები. წელს ამგვარი ფაქტების მკვეთრი სიმრავლე გამოიკვეთა.

აგრეთვე, 2020 წელს ადგილი ჰქონდა მოსაზრების ფაქტად გავრცელების შემთხვევებს. კონკრეტული მედიასაშუალებები მაყურებელს დაუზუსტებელ ინფორმაციას როგორც ფაქტს, ისე სთავაზობდნენ. ხშირად ფაქტისა და მოსაზრების ერთმანეთისგან გამიჯვნა სჭირდა. ამგვარი შემთხვევების რიცხვი წლევანდელი მონიტორინგის დროს მნიშვნელოვნად იყო გაზრდილი. აგრეთვე, ხშირად გამოიყენებოდა არანორმატიული ლექსიკა, უხამსი, მადისკრედიტებელი და შეურაცხმყოფელი გამონათქვამები და ეს წლევანდელ მონიტორინგში განსაკუთრებულად სჭარბობდა.

- გასული წლების არჩევნებზე, განსაკუთრებით საპრეზიდენტო არჩევნებზე, მედიის გაშუქების მთავარი ხაზი გადიოდა არასასურველი პოლიტიკური სუბიექტის დისკრედიტაციაზე. 2020 წლის არჩევნებზეც თუ იყო ეს ტენდენცია?

დიახ, ეს ტენდენცია 2020 წელსაც გაგრძელდა. მკვეთრად იყო გაზრდილი პოლიტიკური სუბიექტების დისკრედიტაციის შემთხვევები. ტელევიზიების ნაწილი ხელისუფლების დისკრედიტაცის ცდილობდა, ნაწილი ოპოზიციის.

მაგალითად, ოპოზიციისადმი ლოიალური ტელევიზები ხელისუფლების კრიმინალებთან თანამშრომლობაში დადანაშაულებით ცდილობდნენ მმართველი გუნდის იმიჯის შელახვას. თუმცა ამის დამადასტურებელი კონკრეტული ფაქტები მაყურებელისთვის არ შეუთავაზებიათ.

ხელისუფლებისადმი მიკერძეული ტელევიზიები კი - განსაკუთრებით ყოფილი პრეზიდენტის, მიხიელ სააკაშვილისა და ასევე ყოფილი სახელისუფლებო პარტიის, “ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის” დისკრედიტაციას ცდილობდნენ. “ნაციონალურ მოძრაობასთან” კავშირის გამო, იყო სრულად ოპოზიციური სპექტრის დისკრედიტაციის მცდელობაც.

 


«მთავარი რაც შეგვიძლია საზოგადოებრივ მაუწყებელზე ვთქვათ, არის ის, რომ
იგი არ არის კრიტიკული ხელისუფლების მიმარ»



- განსაკუთრებით წინასაარჩევნო კამპანიის დროს, მედიის მისამართით არის ხოლმე პრეტენზია, რომ ისინი ამბებს ზედაპირულად აშუქებენ. რა მოიაზრება ზედაპირულ გაშუქებაში და რა აჩვენა წლევანდელმა მონიტორინგმა ამ მიმართულებით?

ტელევიზიების მხრიდან ახალი ამბების გაშუქების დროს ზედაპირულობა კვლავ პრობლემად დარჩა და ნაკლები იყო სიღრმისეული ანალიზი. ნაკლებად იყო აქცენტი კონკრეტული საარჩევნო სუბექტების საარჩევნო პროგრამასა თუ მათ ხედვებზე. თითქმის არ იყო ანალიზი და სწორედ ეს მოიაზრება საკითხის ზედაპირულ წარმოჩენაში.

სატელევიზიო ახალი ამბები მაყურებლებს აწვდიდნენ მხოლოდ მშრალ ინფორმაციას საარჩევნო სუბიექტების აქტივობების შესახებ, რაც ძირითადად მათი მოსახლეობასთან შეხვედრებით იფარგლებოდა. მხოლოდ ამ ინფორმაციის მიწოდებით მაყურებელი ამა თუ იმ პარტიის შესახებ სრულფასოვან ინფორმაციას ვერ იღებდა.

- გვერდს ვერ ავუვლით Covid-19-ის პანდემიას. იქონია თუ არა ამ უკანასკნელმა გავლენა საარჩევნო პროცესების გაშუქებაზე? ხომ არ გადაფარა ჯანდაცვის კრიზისმა საარჩევნო საკითხები? ან ხომ არ შეინიშნებოდა პანდემიის თემის გამოყენება საარჩევნო კონტექსტში, როგორც თქვენ თქვით, ორ პულუსად გაყოფილი მედიის მიერ?

რა თქმა უნდა, პანდემიამ სატელევიზიო ახალ ამბებს თავისი კვალი დაამჩნია, თუმცა პოლიტიკური პროცესები მთლიანად არ განუდევნია.

ამასთან, პანდემია კონკრეტული მედიების მიერ გამოყენებული იყო იმის მიხედვით, თუ რომელ პოლუსს მიეკუთვნებოდნენ ისინი. მაგალითად, ხელისუფლებისადმი კრიტიკულად განწყობილი ტელევიზიები კოვიდ-19-ის პანდემიას სამთავრობო გუნდის კრიტიკისთვის იყენებდნენ. საპირისპირო სურათი იყო პროსამთავრობო ტელევიზიებში, სადაც პანდემიის კრიზისს მართვისას ხელისუფლებას დადებითად წარმოაჩენდნენ.

იყო შემთხვევები, როდესაც ამ თემაზე ექსპერტებად წარმოჩენილნი იყვნენ კონკრეტული ოპოზიციური პარტიების წარმომადგენლები, ისე რომ არ იყო ინფორმაცია მითითებული მათი პარტიული მიკუთვნებულობის შესახებ. საბოლოო ჯამში, მაყურებლისთვის რთული იყო ობიექტური სურათის აღქმა.

- “საზოგადოებრივ მაუწყებელს” რომ შევეხოთ, როგორც საზოგადების წინაშე ყველაზე ანგარიშვალდებულ ტელევიზიას, როგორ აშუქებდა პირველი არხი საარჩევნო პროცესებს?

“საზოგადოებრივი მაუწყებელი” ცდილობდა მაყურებლის ინფორმირებას და ამას ძირითადად აკეთებდა ეთიკური სტანდარტების დაცვით. მთავარი რაც შეგვიძლია საზოგადოებრივ მაუწყებელზე ვთქვათ, არის ის, რომ იგი არ არის კრიტიკული ხელისუფლების მიმართ. მაგალთად შეგვიძლია დავასახელოთ პრემიერ-მინისტრის დადებითად წარმოჩენის მცდელობა. ასევე, იუსიტიციის მინისტრის რვაწლიანი მუშაობის შეჯამება, რომელიც ძირითადად დადებით ტონში წარმოჩინდა და ჟურნალისტის მხრიდან არცერთი კრიტიკული შეკითხვა დასმულა. იგივე იყო ჯანდაცვის მინისტრთან მიმართებითაც.

კრიზისულ პერიოდებში საზოგადოებრივი მაუწყებელი იჩენდა მიკერძოებას ხელისუფლების მიმართ. მაგალთად ასეთი იყო 20 ივნისის აქციის ერთი წლისთავის გაშუქება. აგრეთვე, ე.წ. “დავით გარეჯის” თემა, როდესაც “საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა” თავდაცვის მინისტრთან ინტერვიუს ნაწილი, რომელიც ტელეკომპანია “იმედზე” გავიდა, სიუჟეტში გამოიყენა და მას, ფაქტობრივად, ოპოზიციის ლანძღვისა და დისკრედიტაციისთვის ტრიბუნა დაუთმო.

ამასთან, არჩევნების მეორე ტურის წინ, გამოიკვეთა კრიტიკული ტონი უფრო ოპოზიციის მიმართ, ვიდრე მმართველი პარტიისადმი.


«“რუსთავი 2-ის” სარედაქციო პოლიტიკა, რა თქმა უნდა შეიცვალა. ეს ტელევიზია იყო ყველაზე კრიტიკულად განყობილი ხელისუფლებისადმი. ეთერში გადიოდა ექსკლუზიური, სიღრმისეული მასალები, ჟურნალისტური გამოძიებები.
წელს რეალურად, სარედაქციო პოლიტიკა განსხვავებული იყო
» 




- ბოლო ერთი წლის განმავლობაში მნიშვნელოვანი ცვლილებებია "აჭარის ტელევიზიაში", სადაც მენეჯმენტი შეიცვალა. თუ აისახა ეს ყველაფერი გაშუქების თვალსაზრისით?


ამ ექვსი თვის განმავლობაში, ტელევიზიის სარედაქციო მიდგომა იცვლებოდა. მაგალითად, პირველ პერიოდში არხმა საკმაოდ დიდი დრო დაუთმო მმართველი პარტიის პოლიტიკური აქტივობების გაშუქებას. პირდაპირ ეთერში რთავდა მაჟორიტარების წარდგენას და პრეზენტაციებს, რაც რაოდენობრივ მონაცმებშიც აისახა. შემდეგ მთავარი ადგილი დაიკავა ეპიდაფეთქებამ, რომელიც აჭარაში იყო. ბოლო პერიოდში კი, გამოიკვეთა დადებითი ტონი უკვე უშუალოდ აჭარის მთავრობის მიმართ. ხდებოდა მათი ინტენსიური გაშუქება.

ასევე, უნდა ითქვას, რომ მონიტორინგის პერიოდში, “აჭარის ტელევიზია” აქტიურად აშუქებდა ადგილობრივ პრობლემებს და ხშირად ისმოდა მოქალაქეების მიერ ადგილობრივი თუ ცენტრალური ხელისუფლების კრიტიკა.

- მნიშვნელოვანი ცვლილებები იყო “რუსთავი 2-შიც”, რამაც საზოგადოების გარკვეულ ნაწილში გააჩინა მოლოდინი, რომ ამბების გაშუქების თვალსაზრისით პოლიტიკა ხელისუფლების სასარგებლოდ შეიცვლებოდა. რა გამოიკვეთა მონიტორინგისას ძველ და ახალ “რუსთავი 2-ს” თუ შევადარებთ?

რეალურად, “რუსთავი 2-ის” სარედაქციო პოლიტიკა, რა თქმა უნდა შეიცვალა. ეს ტელევიზია იყო ყველაზე კრიტიკულად განყობილი ხელისუფლებისადმი. ეთერში გადიოდა ექსკლუზიური, სიღრმისეული მასალები, ჟურნალისტური გამოძიებები. წელს რეალურად, სარედაქციო პოლიტიკა განსხვავებული იყო.

უნდა ითქვას, რომ არხი ამბებს ძირითადად ეთკური სტანდარტების დაცვით, დაბალანსებულად აშუქებდა. აგრეთვე უნდა აღინიშნოს, რომ უფრო კრიტიკულად აშუქებდა “ნაციონალურ მოძრაობას” და ყოფილ პრეზიდენტს, მიხეილ სააკაშვილს, ვიდრე სხვა ოპოზიციურ პარტიებსა და ხელისუფლებას. სხვა შემთხვევებში, არხი ცდილობდა, რომ შეენარჩუნებინა ბალანსი და ეს რაოდენობრივ მონაცმებეშიც ჩანდა.

იყო რამდენიმე შემთხვევა, მათ შორის დავით გარეჯის თემა, როდესაც ტელევიზიის მხრიდან ხელისუფლების გზავნილების ტირაჟირება შეინიშნებოდა, თუმცა არ შეგვიძლია ვთქვათ, რომ ის ხელისუფლებისადმი ცალსახა მიკერძოებულ პოლიტიკას ატარებს.

- ამ რადიკალიზაციის, პოლარიზაციის, ორ პოლუსად დაყოფის ფონზე, რამდენად ჰქონდა მაყურებელს ინფორმირებული არჩევნის გაკეთების შესაძლებლობა, რამდენად მოახერხეს ეს მაუწყებლებმა?

წინა წლების მსგავსად, ახლაც ნაკლები იყო ისეთი სახის ინფორმაცია, რომელიც ამომრჩეველს ინფორმირებული არჩევნის გაკეთებაში დაეხმარებოდა. აღნიშნული, უპირველეს ყოვლისა, ალბათ, იმით იყო გამოწვეული, რომ გარემო იყო მკვეთრად პოლარიზებული. ცხადია, ეს ყველა მაუწყებელს არ ეხება, თუმცა პროცენტული მაჩვენებლებით თუ ვიმსჯელებთ, წელსაც მაყურებელს ამის საშუალება ნაკლებად ჰქონდა.

მიუხედავად იმისა, რომ ტელევიზიების რიცხვი გაიზარდა, შინაარსობრივი თვალსაზრისით და მრავალფეროვნების კუთხით არაფერი შეცვლილა.

თუმცა, დადებითი ტენდენციის სახით აუცილებლად უნდა ითქვას, რომ სიძულვილის ენის, ქსენოფობიური გამონათქვამების გამოყენების შეთხვევები მკვეთრად შემცირდა. გამონაკლისის სახით შეგვიძლია დავასახელოთ ტელეკომპანია “ობიექტივი”, სადაც დღემდე რჩება სიძულვილის ენისა და ქსენოფობიური შინაარსის შემცველი სიუჟეტების მომზადება, სხვა მაუწყებლებში მსგავსი შემთხვევები თითქმის არ გვხვდება. აგრეთვე ძალიან იშვიათი იყო გენდერული დისკრიმინაციისა და სექსისტური გამონათქვამებიც და ისიც მხოლოდ კონკრეტული პოლიტიკური სუბიექტების და არა მედიის მხრიდან.