როგორ შეცვალა მსოფლიო მედიის მუშაობა COVID-19-მა
19.03.2020
ახალი კორონავირუსის მსოფლიოს მაშტაბით გავრცელებამ და ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის მიერ პანდემიის გამოცხადებამ მედიის დღის წესრიგიც შეცვალა. ბოლო რამდენიმე კვირაა ახალი ამბების ძირითადი ნაწილი კორონავირუსთან დაკავშირებულ თემებს ეთმობა. მედიაორგანიზაციები ცდილობენ საკითხი მრავალფეროვანი ფორმატით გააშუქონ, იქნება ეს ლაივ ბლოგინგი, პოდკასტები, გრაფიკული კონტენტი თუ სხვა. პანდემიამ გავლენა იქონია ნიუსრუმების დღის წესრიგზე. უსაფრთხოების მიზნით, ჟურნალისტებს განსხვავებულ გარემოში უწევთ მუშაობა.

როგორ მუშაობენ იტალიელი ჟურნალისტები


კორონავირუსის კრიზისის გაშუქებაში იტალიური მედია მნიშვნელოვან როლს ასრულებს, რადგან ქვეყანა, ვირუსით ინფიცირების შემთხვევებით, ჩინეთის შემდეგ მეორე ადგილზეა. ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე 10 მარტს კარანტინი გამოცხადდა და დაიხურა დაწესებულებების უმრავლესობა, თუმცა პრესის ჯიხურები "ძირითადი საჭიროებების" ჩამონათვალში შედის და იტალიის მასშტაბით აფთიაქებთან და სუპერმარკეტებთან ერთად მუშაობას განაგრძობს.


alt
მილანი, იტალია, 14 მარტი, 2020 წ. CC: Reuters

მოსახლეობისგან განსხვავებით, რეპორტიორებს სამუშაო მიზნებით ქვეყანაში გადაადგილების ნებართვა აქვთ, თუმცა ამისთვის თან შესაბამისი დოკუმენტების ტარება მოეთხოვებათ. The Guardian-ის ინფორმაციით, იტალიაში ინფიცირებულთა შორის ჟურნალისტებიც არიან. უსაფრთხოების მიზნით ქვეყნის გაზეთებში დასაქმებული რეპორტიორები დღეს უკვე სახლიდან მუშაობენ. დისტანციურ რეჟიმზეა გადასული იტალიის წამყვანი ყოველდღიური გაზეთი Corriere della Sera-ც.

შედარებით განსხვავებული ვითარებაა სატელევიზიო ჟურნალისტებისთვის. ტელეკომპანია Rai-ის თანამშრომლები, რომლებიც კორონავირუსს რისკსაშიში ზონებიდან აშუქებდნენ და ე.წ წინა ხაზზე მუშაობდნენ ახლა თვითიზოლაციაში არიან. თანამშრომლების ნაწილი კი მუშაობას ოფისში ცვლებში განაგრძობს.

"ოფისში უსაფრთხოების წესებს ვიცავთ, ვატარებთ ნიღბებს და ვიყენებთ ხელთათმანებს, ასევე ვიცავთ 1-მეტრიან დისტანციას. მაგალითად, შეხვედრებისთვის განკუთვნილ ოთახში შესვლა, რომელიც მაქსიმუმ 6 ადამიანზეა გათვლილი, ახლა მხოლოდ 3 ადამიანს შეუძლია", - აცხადებს Rai News 24-ის ჟურნალისტის ანჯელო ამელიო.

კორონავირუსმა მთლიანად შეცვალა სხვადასხვა სფეროს ჟურნალისტების დღის წესრიგი.

მილანში მომუშავე ლუიჯი მასტროდონატო ამბობს, რომ ბოლო რამდენიმე კვირაა ჟურნალისტებს, რომლებიც სპორტის, კულტურისა და ღონისძიებების გაშუქებაზე მუშაობდნენ, შექმნილი სიტუაციის გამო დასაწერი, ფაქტობრივად, არაფერი აქვთ. მიმდინარე მოვლენების ჟურნალისტები კი მთლიანად Covid-19-ზე არიან ფოკუსირებული.

პანდემია მუშაობის პროცესს ურთულებს საგამოძიებო ჟურნალისტებსაც.

"იმ ტიპის ჟურნალისტიკისთვის, რომელზეც მე ვმუშაობ, კორონავირუსი კატასტროფაა. კონფიდენციალურ და საიდუმლო დოკუმენტებს გამომძიებლებისგან, პროკურორებისგან, ადვოკატებისგან, მოსამართლეებისა და იმ სხვა წყაროებისგან ვიღებ, რომელთა ანონიმურობა საჭიროა და, შესაბამისად, ტელეფონით ან ელ-ფოსტით არასდროს მეკონტაქტებიან. რადგან პირისპირი შეხვედრის დანიშვნის შესაძლებლობა არ მაქვს, თავს უფუნქციოდ ვგრძნობ", - აღნიშნავს ჟურნალ L'espresso-ს გამომძიებელი ჟურნალისტი პაოლო ბიონდანი.

alt
პაოლო ბიონდანი დისტანციურად მუშაობისას


ნიუსრუმების დღის წესრიგი მსოფლიოში
 

კორონავირუსის პანდემია მხოლოდ იტალიურ და ჩინურ მედიასაშუალებებს არ შეხებიათ. მსოფლიოში ცნობილი მედია ორგანიზაციების ნაწილი შესაძლებლობების ფარგლებში ონლაინ მუშაობის რეჟიმშია გადასული.

Conde Nast-ი, CBS News-ის ნიუ-იორკის ოფისი, The New York Times-ი, The Washington Post-ი, The Los Angeles Times-ი, BuzzFeed-ი, Business Insider-ი, Refinery29-ი, New York Magazine-ი, Politico-ი, Axios-ი, WarnerMedia და სხვა მედია კომპანიები თანამშრომლებს დისტანციურად მუშაობისკენ მოუწოდებენ.

ამერიკის შეერთებულ შტატებში ტოქშოუები, რომლებსაც აუდიტორია ჰყავდა, გადაცემების მათ გარეშე ჩაწერაზე გადადიან. მათ შორისაა, ABC-ის ცნობილი შოუები The View და Good Morning America.

მიუხედავად ამისა, ახალი ამბების გაშუქება ბოლომდე ონლაინ რეჟიმში შეუძლებელია. ასეთ შემთხვევებში ნიუსრუმებში მკაცრადაა დაცული უსაფრთხოების წესები, განსაკუთრებით, სოციალური დისტანცია.

" ჩვენი თანამშრომლების მცირე ნაწილს ჩვენს ოფისში არსებული შესაბამისი აპარატურისა და აღჭურვილობის გარეშე სამუშაოს შესრულება არ შეუძლია. ამიტომ, ეს თანამშრომლები ნიუსრუმიდან მუშაობენ, თუმცა იცავენ დისტანციას", - აცხადებს Washington Post-ის წარმომადგენელი.

San Francisco Chronicle-ის 155-წლიანი ისტორიის განმავლობაში კი გამოცემის ნიუსრუმი პირველად მთლიანად დაიხურა.

alt
cc: Jessica Christian / The Chronicle

"ჟურნალისტები ყოველთვის კრიზისისკენ მივრბივართ. როცა ხანძარია ვიცვამთ დამცავ აღჭურვილობას და მივიწევთ ცეცხლისკენ, მივრბივართ სროლის ადგილზე და ვუერთდებით ხალხის მსვლელობებს, რომლებიც შესაძლოა არაპროგნოზირებადი იყოს. არ აქვს მნიშვნელობა რა ტიპის კატასტროფაა, მნიშვნელოვანი ამბის დროს ჩვენი ნიუსრუმი უფრო ხალხმრავალი და ხმაურიანი ხდება, თუმცა ამ ერთი გამონაკლისის გარდა", - წერს The Chronicle-ის მთავარი რედაქტორი ოდრი კუპერი კორონავირუსის გამო კომპანიაში შექმნილ სიტუაციაზე.

რამდენიმე დღეა გაზეთის თანამშრომლები დისტანციურ მუშაობაზე გადავიდნენ. თათბირები ვიდეო კონფერენციებით ეწყობა. თუმცა ამ შემთხვევაშიც არიან დასაქმებულები, რომლებიც სახლიდან ვერ მუშაობენ. მათ შორის ფოტოგრაფები, ოპერატორები და რეპორტიორები, რომლებიც ჰოსპიტალებში, აეროპორტებსა და ქუჩებში არსებულ სიტუაციას აშუქებენ.


alt
ფოტოჟურნალისტი ჯესიკა კრისტიანი სამუშაო სივრცედ ავტომობილს იყენებს.
cc: Jessica Christian / The Chronicle

"ასეთ დროს ჟურნალისტები ჩვენს პირად მოთხოვნილებებს გვერდით ვდებთ, რათა დავრწმუნდეთ, რომ გაქვთ ახალი ამბების წყარო, რომელსაც ენდობით. ჩვენ ამით ძალიან ვამაყობთ და ეს არასდროს შეიცვლება", - წერს კუპერი.

ამერიკელი ჟურნალისტის ალ ტომპინსის თქმით, კი ასეთ სიტუაციებში ჟურნალისტების ერთგვარ წესად იქცა ჯანმრთელობისთვის საშიშ ადგილებზე მისვლა ( იქნება ეს აეროპორტები, ხალხმრავალი ადგილები, კლინიკები და სხვ.) და ამავე დროს ხალხისთვის მოწოდება არ მივიდნენ იქ, სადაც თვითონ იმყოფებიან. საზოგადოებისთვის აუცილებელია იცოდეს სიმართლე, რამდენად დიდ პრობლემას წარმოადგენს ვირუსი, მალავს თუ არა მთავრობა ინფორმაციას, როგორ უნდა მიხედონ ადამიანებმა თავს და ამავე დროს დაეხმარონ ჭორებით გამოწვეული უმიზეზო შიშებისგან დამშვიდებაში. აუდიტორიისთვის საჭირო ინფორმაციის მიწოდებისთვის კი საჭიროა ჟურნალისტების ჯანმრთელობა. ყველა ნიუსრუმმა უნდა შეიმუშავოს უსაფრთხოების პრინციპები, რომელსაც თანამშრომლები მკაცრად დაიცავენ.

შეერთებულ შტატებში ქალაქი სიეტლი ვირუსის გავრცელების ერთ-ერთი ცხელი წერტილია. ადგილზე მომუშავე NBC-ის ტელევიზია KING-TV-ი ჟურნალისტებისთვის შემდეგი უსაფრთხოების წესებით ხელმძღვანელობს:

• შეხვედრები/თათბირები ტარდება მცირე ჯგუფებში, ღია სივრცეში.
• ნიუსრუმში არ მიდის არცერთი თანამშრომელი, რომელსაც ვირუსის რაიმე სიმპტომი აქვს.
• თანამშრომლები ერთმანეთს არ ართმევენ ხელს და იცავენ დისტანციას.
• ყველა, ვისაც შეუძლია მუშაობს სახლიდან.
• თანამშრომლებს დაურიგდათ ანტიბაქტერიული გელები და ხელსახოცები.
• ნიუსრუმში მეტი დატვირთვით მუშაობს დასუფთავების სამსახური.
• ოპერატორები წმენდენ მიკროფონებს.
• გამოყენებამდე იწმინდება სამუშაო მაგიდა.
• ხელების დაბანა არის პრიორიტეტი.
• სასწავლო პროცესის შეწყვეტის გამო შესაძლებლობების ფარგლებში იცვლება განრიგი სკოლის მოსწავლე მშობლებისთვის.
• კომპანია ითვალისწინებს უშუალოდ რისკჯგუფში შემავალ ან ასეთი ოჯახის წევრის მქონე თანამშრომლის თხოვნებს.

რა ფორმით აშუქებს სხვადასხვა მედიასაშუალება კორონავირუსს


ონლაინ გამოცემების ნაწილი კორონავირუსის თემაზე არსებულ ყველა სიახლესა და ვიზუალურ მასალას ერთად უყრის თავს.

მაგალითად, გამოცემა South China Morning Post-მა საკითხის გასაშუქებლად ვებგვერდზე კორონავირუსის ცალკე რუბრიკა გამოყო. მუდმივად განახლებად ინფორმაციას სპეციალურად შექმნილი ბიულეტენის სახით ავრცელებს The Washington Post-ი. მასალა მსოფლიოსა და აშშ-ში ვირუსის გავრცელების მონაცემების გარდა, ხშირად დასმულ კითხვებზე პასუხებსა და ინფოგრაფიკებს მოიცავს. ყოველდღიურად ლაივ რეჟიმში Covid-19-ის სიახლეებს აშუქებენ CNN-ი, BBC-ი და The Guardian-ი.

კორონავირუსის თემაზე ყოველდღიური პოდკასტი აქვს CNN-ს. მასალის ავტორი სამედიცინო კორესპონდენტი სანჯეი გუპტაა. პოდკასტი ვირუსთან დაკავშირებულ ფაქტებსა და გავრცელებულ მითებს ეხება. ჟურნალისტი პასუხებს სცემს ყველაზე ხშირად დასმულ შეკითხვებს. მაგალითად, პოდკასტის თემები იყო სახის ნიღბების ეფექტურობა ვირუსთან ბრძოლაში, კორონავირუსის ტესტირების საკითხი, მოგზაურობისთვის მომზადება და სხვ. თითოეული ეპიზოდის ქრონომეტრაჟი 15 წუთია.

alt

ლატვიაში არსებულმა რუსულენოვანმა გამოცემა Meduza-მ კი თავის აუდიტორიას ქვიზები შესთავაზა.

alt

მკითხველს კორონავირუსის შესახებ სიმართლისა და სიცრუის დადგენა უწევთ. ხოლო ესპანურმა ონლაინ გაზეთმა Eldiario.es-მა თავის მკითხველს კორონავირუსის ინტერაქტიულ რუკაზე წვდომა მისცა. შესაბამისი პროგნოზირების მოდელის გამოყენებით რუკაზე ასახულია, რომელ უბნებში უფრო მეტადაა ვირუსით დაინფცირების შანსები.

alt


პარაგვაის გამოცემა El Surtidor-ი კი კორონავირუსის გასაშუქებლად კომიქსის სტილის ჟურნალისტიკას იყენებს.

 alt

 


სრულად ან ნაწილობრივ დისტანციურ მუშაობაზე გადავიდნენ მედიაორგანიზაციები საქართველოშიც. ამ თემაზე წაიკითხეთ:

 


გარეკანის ფოტო: Photo: Jessica Christian, The Chronicle

ავტორი : ირმა კურტანიძე;
კომენტარი, რომელიც შეიცავს უხამსობას, დისკრედიტაციას, შეურაცხყოფას, ძალადობისკენ მოწოდებას, სიძულვილის ენას, კომერციული ხასიათის რეკლამას, წაიშლება საიტის ადმინისტრაციის მიერ

ასევე იხილეთ

ტელეკომპანია „მთავარ არხს
ტელეკომპანია „მთავარ არხს” ორი ახალი მეწილე ჰყავს - უკრაინის მოქალაქე ბაკურ ჯახაია და აშშ-ის მოქალაქე თეიმურაზ ვასილიძე. ახალი მეწილეები ჯამში არხის 38%-ს ფლობენ.

22 მაისს საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული ცვლილებებით, ნიკა გვარამიამ თავისი წილის 37% ბაკურ ჯახაიას 37 000 ლარად გადასცა. თეიმურაზ ვასილიძემ კი წილის 1% კახაბერ ანჯაფარიძისგან 1000 ლარად იყიდა.

გარდა აღნიშნული ცვლილებებისა, საჯარო რეესტრის მიხედვით, ტელეკომპანიაში სხვა ცვლილებებიც იგეგმება, თუმცა ამ დროისთვის განაცხადებებზე სარეგისტრაციო წარმოების ვადის დინება შეჩერებულია და ცვლილებები რეესტრში საბოლოოდ ასახული არ არის.

ამ ეტაპზე ტელეკომპანია “მთავარი არხის” წილს სულ 8 ადამიანი ფლობს. საჯარო რეესტრის მიხედვით, 22 მაისიდან წილები შემდეგნაირად ნაწილდება: კახაბერ ანჯაფარიძე – 38%, ბაკურ ჯახაია – 37%, ნიკა გვარამია – 14%, ნიკოლოზ სისაური – 3%, მარი ანა რურუა - 2.5%, გიორგი რურუა – 2.5%, შპს საქართველოს უნივერსიტეტი – 2%, თეიმურაზ ვასილიძე - 1%.

22 მაისამდე კი არხის საკონტროლო პაკეტს ნიკა გვარამია ფლობდა და წილები შემდეგნაირად ნაწილდებოდა: ნიკა გვარამია – 51%, კახაბერ ანჯაფარიძე – 39%, ნიკოლოზ სისაური – 3%,მარი ანა რურუა – 2.5%, გიორგი რურუა – 2.5%, შპს საქართველოს უნივერსიტეტი – 2%.
„ევრონიუს საქართველო“ 26 მაისიდან საცდელ მაუწყებლობას იწყებს
26 მაისიდან მაუწყებლობას „ევრონიუს საქართველო“ დაიწყებს. „ევრონიუსი“ საქართველოს ეთერში საერთაშორისო ფორმატით გავა, როგორც საცდელი მაუწყებლობა.  აგვისტოს დასაწყისიდან კი მაყურებელს შესაძლებლობა ექნება, სრულფასოვანი, ქართულენოვანი „ევრონიუსი" იხილოს.

„ევრონიუს საქართველო“ გასული წლის სექტემბერში ევროპის წამყვანმა საერთაშორისო ახალი ამბების არხმა, „ევრონიუსმა“, და საქართველოს სატელეკომუნიკაციო კომპანიამ, „სილქნეტმა“ დააფუძნეს.

უკვე ცნობილია, რომ „ევრონიუსი“ თავისი ჟურნალისტების მიერ შექმნილ შინაარსს გაუზიარებს „ევრონიუს საქართველოს“ და მას ქართული სიუჟეტებიც დაემატება. თავის მხრივ, „ევრონიუსიც“ ისარგებლებს ქართული წარმომადგენლობის მიერ მომზადებული მასალებით.

ევრონიუსი 1993 წელს საფრანგეთში, ქალაქ ლიონში დაარსდა და დაარსების დღიდან მსოფლიოს 160 ქვეყანაში 400 მილიონამდე ოჯახს აწვდის ინფორმაციას.
25-ზე მეტმა არასამთავრობო ორგანიზაციამ აჭარის TV-ის ჟურნალისტების მხარდასაჭერად ონლაინაქცია გამართა
საზოგადოებრივი მაუწყებლის აჭარის ტელევიზიისა და რადიოს ჟურნალისტების მხარდასაჭერად, ტელემაუწყებლების, ონლაინგამოცემების, რადიოებისა და ონლაინტელევიზიების შემდეგ, დღეს, 21 მაისს, არასამთავრობო ორგანიზაციებმა და სამოქალაქო აქტივისტებმა ერთდღიანი ონლაინაქცია გამართეს.

სამოქალაქო სექტორის წარმომადგენლებმა ფეისბუკ გვერდზე სოლიდარობის გამომხატველი ქავერი განათავსეს - ჰეშთეგით #სოლიდარობააჭარისმაუწყებლისჟურნალისტებს.

აქციას 25-ზე მეტი არასამთავრობო ორგანიზაცია შეუერთდა, მათ შორის:

  • საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია
  • თავისუფალ ჟურნალისტთა სახლი
  • ფონდი ღია საზოგადოება საქართველო
  • დემოკრატიის კვლევის ინსტიტუტი
  • საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია
  • ადამიანის უფლებათა ცენტრი
  • მედიის განვითარების ფონდი
  • ადამიანის უფლებების სწავლებისა და მონიტორინგის ცენტრი
  • საქართველოს ეროვნული პლატფორმა
  • სამართლიანი არჩევნები
  • საერთაშორისო გამჭვირვალობა საქართველო
  • საზოგადოება „ბათომი“
  • საზოგადოება და ბანკები
  • სამოქალაქო საზოგადოების ინსტიტუტი
  • ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტი
  • საქართველოს პენცენტრი
  • საქართველოს დემოკრატიული ინიციატივა
  • დემოკრატიის კვლევის ინსტიტუტი
  • პარტნიორობა ადამიანის უფლებებისთვის
  • კონსულტაციისა და ტრენინგის ცენტრი
  • უფლებები საქართველო
  • ცვლილებები თანაბარი უფლებებისთვის
  • საფარი
  • მწვანე სექტორი
  • საზოგადოებრივი განვითარების აკადემია

არასამთავრობო ორგანიზაციების აქციას შეუერთდა "კოალიცია თანასწორობისთვის" და "საქართველოს ეროვნული პლატფორმა".

სოლიდარობის კამპანიის ინიციატორია კოალიცია "მედიის ადვოკატირებისთვის". აჭარის მაუწყებლის ჟურნალისტების მხარდასაჭერი აქცია კოალიცია "მედიის ადვოკატირებისათვის" ორგანიზებით უკვე მესამედ გაიმართა. აქციის ფარგლებში, 3 მაისს, პრესის თავისუფლების მსოფლიო დღეს, 19:00 საათზე 20-მდე ეროვნულმა და რეგიონულმა მაუწყებელმა ერთი წუთით ეთერი გათიშა და ეკრანზე გამოჩნდა წარწერა: "სოლიდარობა აჭარის საზოგადოებრივი მაუწყებლის ჟურნალისტებს". ხოლო 13 მაისს სოლიდარობის კამპანიაში ონლაინგამოცემები, რადიოები და ონლაინტელევიზიებიც ჩაერთვნენ. 35-ზე მეტმა მედიასაშუალებამ ერთი დღით სოციალურ ქსელში საკუთარ გვერდებზე, მთავარი ფოტო სოლიდარობის გამომხატველი ფოტოთი შეცვალა.

ამ აქციებით მედიასაშუალებები, ჟურნალისტები და სამოქალაქო სექტორი სოლიდარობას უცხადებენ აჭარის ტელევიზიის იმ თანამშრომლებს, რომლებსაც ტელევიზიის ახალი დირექტორის, გიორგი კოხრეიძის დანიშვნის შემდეგ ცვლილებები შეეხო. ბოლო ოთხ თვეში გიორგი კოხრეიძემ გაათავისუფლა ან არსებითად განსხვავებულ პოზიციაზე გადაიყვანა მაუწყებლის თანამშრომელმლები, რომლებიც კრიტიკული პოზიციით გამოირჩევიან.
მედიაკოალიცია აჭარა TV-ის ჟურნალისტების მხარდასაჭერ აქციას აგრძელებს

კოალიცია "მედიის ადვოკატირებისათვის" საზოგადოებრივი მაუწყებლის აჭარის ტელევიზიისა და რადიოს ჟურნალისტების მხარდასაჭერ ერთდღიან აქციას აგრძელებს და მონაწილეობას ამჯერად არასამთავრობო ორგანიზაციებსა და სამოქალაქო აქტივისტებს სთავაზობს.

კოალიცია "მედიის ადვოკატირებისათვის" განცხადებით, საზოგადოებრივი მაუწყებლის იდეის გულშემატკივრებმა 21 მაისს ორგანიზაციის ან/და პირად ფეისბუქ გვერდზე სოლიდარობის გამომხატველი ქავერი უნდა განათავსონ ჰეშთეგით - #სოლიდარობააჭარისმაუწყებლისჟურნალისტებს.



აჭარის მაუწყებლის ჟურნალისტების მხარდასაჭერი აქცია კოალიცია "მედიის ადვოკატირებისათვის" ორგანიზებით უკვე მესამედ იმართება. აქციის ფარგლებში, 3 მაისს, პრესის თავისუფლების მსოფლიო დღეს, 19:00 საათზე 20-მდე ეროვნულმა და რეგიონულმა მაუწყებელმა ერთი წუთით ეთერი გათიშა. ეკრანზე გამოჩნდა წარწერა: "სოლიდარობა აჭარის საზოგადოებრივი მაუწყებლის ჟურნალისტებს". ხოლო 13 მაისს სოლიდარობის კამპანიაში ონლაინგამოცემები, რადიოები და ონლაინტელევიზიებიც ჩაერთვნენ. 35-ზე მეტმა მედიასაშუალებამ ერთი დღით სოციალურ ქსელში საკუთარ გვერდებზე, მთავარი ფოტო სოლიდარობის გამომხატველი ფოტოთი შეცვალა.

ამ აქციებით მედიასაშუალებები, ჟურნალისტები და სამოქალაქო სექტორი სოლიდარობას უცხადებენ აჭარის ტელევიზიის იმ თანამშრომლებს, რომლებსაც ტელევიზიის ახალი დირექტორის, გიორგი კოხრეიძის დანიშვნის შემდეგ ცვლილებები შეეხო. ბოლო ოთხ თვეში გიორგი კოხრეიძემ გაათავისუფლა ან არსებითად განსხვავებულ პოზიციაზე გადაიყვანა მაუწყებლის თანამშრომელმლები, რომლებიც კრიტიკული პოზიციით გამოირჩევიან.

რა გამოწვევების წინაშე დადგა საგამოძიებო ჟურნალისტიკა პანდემიის პირობებში - ინტერვიუ ნინო ზურიაშვილთან

როგორ აისახა კორონავირუსის პანდემია საგამოძიებო ჟურნალისტიკაზე, როგორ შეცვალა საგანგებო მდგომარეობამ გამომძიებელი ჟურნალისტების დღის წესრიგი, რა იყო ყველაზე დიდი გამოწვევა მათთვის და როგორ აგრძელებენ მუშაობას - “მედიაჩეკერი” სტუდია “მონიტორის” ხელმძღვანელ ნინო ზურიაშვილს ესაუბრა.

- როგორ შეცვალა თქვენი მუშაობის სტილი კორონავირუსმა, რა სირთულეებს წააწყდით დისტანციურ რეჟიმში გადასვლის შემდეგ?

საგამოძიებო ჟურნალისტიკაში, ნიუსმედიისგან განსხვავებით, ყოველთვის მკაფიოდ დგება რომელიმე საჯარო მოხელის პასუხისმგელობის საკითხი და მათი ანგარიშვალდებულება. ეს ფაქტორი ყოველთვის გვირთულებს ინფორმაციის მიიღებას, იმიტომ, რომ ჩინოვნიკებს, საჯარო მოხელებს არ აქვთ ანგარიშვალდებულების მომენტი საზოგადოებასთან და ყოველთვის გაურბიან კითხვებზე პასუხის გაცემას.

ჩვეულებრივ სიტუაციაში, ჩვენ მათ მოულოდნელად ვხდებით ზოგჯერ სახლთან, კანცელარიასთან, სამსახურთან... და ზოგჯერ, დიდი ხნის ლოდინისა და ხვეწნა-მუდარის შემდეგ, წერილობით ვკმაყოფილდებით, - აი, ასე ვაგროვებთ ინფორმაციას ჩვეულებრივ რეჟიმში.

ახლა წარმოიდგინეთ, ასეთ ვითარებაში ვართ - გამოცხადდა საგანგებო მდგომარეობა და მოგვიწოდებენ, რომ დავრჩეთ სალხში. დადგა მომენტი, რომ რესპონდენტს ადვილად ვეღარ “მიწვდები”. ერთი მხრივ, გვინდა, რომ მოქალაქეობრივად შევასრულოთ ჩვენი პასუხისმგებლობა, დავრჩეთ სახლში და მეორე მხრივ - რომც მოინდომო, ყველა სახლშია გამოკეტილი და ამან ძალიან გაგვირთულა მუშაობა.

ამ რეჟიმში მუშაობამ ნამდვილად შეგვაფერხა და ნეგატიური გავლენა იქონია. დისტანციური მუშაობაც ერთგვარი გამოწვევა იყო ჩვენთვის.

- გამოდის, რომ, ფაქტობრივად, თქვენთვის ინფორმაციის მოპოვების გზები დაიკეტა? რა იყო ყველაზე დიდი ხელშეშლა?

საგანგებო მდგომარეობის გამოცხადების შემდეგ, საშუალება მიეცათ საჯარო უწყებებს, რომ აღარ გასცენ საჯარო ინფორმაცია. ეს იყო ყველაზე დიდი დარტყმა ჩვენთვის.

საჯარო უწყებები და საჯარო ინსტიტუტები ამ საგანგებო მდგომარეობით სარგებლობენ და ღია ინფორმაციას არ გვაძლევენ. როდესაც ინფორმაციას ვითხოვთ, ვიღებთ პასუხს, რომ ახლა არის საგანგებო მდგომარეობა და კანონით მათ აქვთ უფლება არ მოგცენ ინფორმაცია, რასაც ასრულებენ. საჯრო ინფორმაციის გაცემა ამ ყველაზე კრიტიკულ დროს ძალიან მნიშვნელოვანია და ვფიქრობ, ამის აკრძალვა არის კანონით ბოროტად სარგებლობა. მე ვფიქრობ, რომ განზრახ გვიშლიან ხელს.

ჩვენი მუშაობის სტილი ასეთია - ინფორმაციას ვიძიებთ და მერე მოპოვებული ინფორმაციის მეშვეობით ვაკეთებთ საგამოძიებო ფილმებს. ჩვენი სტანდარტი საკმაოდ მაღალია და ყოველთვის აუცილებელია რომ დაცული იყოს ბალანსი, ყველა მხარე უნდა იყოს წარმოდგენილი სცენარში. ეს პრობლემა გახდა, რადგან ვერ ვიღებთ ინფორმაციას, ვერ ვიღებდით ინტერვიუებს და, შესაბამისად, ხელი გვეშლებოდა მუშაობაში;

- საგამოძიებო ჟურნალისტიკა მეტწილად კონფიდენციალურ დოკუმენტებთან და ანონიმურ წყაროებთან მუშაობას უკავშირდება. რა შეიცვალა ამ მხრივ?

ესეც გაძნელებულია, იმიტომ, რომ კონფიდენციალური ინფორმაცია ისედაც არ არის ადვილად მოსაპოვებელი და ახლა, როცა ყველა სახლშია გამოკეტილი და ადამიანები სახლიდან არ გამოდიან, როდესაც გარკვეული პერიოდით ტრანსპორტით გადაადგილებაც კი შეზღუდული იყო, წყაროებთან მუშაობაც გართულდა.

ფაქტობრივად, შეიძლება ითქვას, რომ გარკვეული პერიოდი ვეღარ ვახერხებდით მუშაობას. მხოლოდ რისერჩს და მოკვლევას ვაკეთებდით, მონაცემთა ღია ბაზებთან ვმუშაობდით და ამის გაანალიზებაში ვიყავით.

- რამდენად დიდი მნიშვნელობა აქვს ახლა საგამოძიებო მასალების მომზადებას, მაშინ, როდესაც საგანგებო რეჟიმის პირობებში, ალბათ, კორუფციის რისკებიც უფრო გაზრდილია? 

კრიტიკულ დროს, რა თქმა უნდა, საგამოძიებო მასალები კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია. მიუხედავად სირთულეებისა, ჩვენ ერთ-ერთი ძალიან მნიშვნელოვანი ამბავი, შუა პერიოდში მაინც მივაწოდეთ საზოგადეობას, ეს იყო ინფორმაცია კორონავირუსის სწრაფ ტესტებთან დაკავშირებით. რასაც შედეგი მალევე მოჰყვა. ჩვენი მასალის გამოქვეყნებიდან რამდენიმე საათში დაადასტურა მინისტრმა, რომ ეს ტესტები იყო ხარვეზიანი, არასანდო და ისინი უკან გაითხოვა მწარმოებელმა კომპანიამ.

- რა ხდება ფინანსების კუთხით, გამოძიება ყოველთვის დიდ ფინანსურ რესურსს მოითხოვს, როგორ აისახა ამ მხრივ პანდემია თქვენზე?

ჩვენ ინფორმაციას მოვიპოვებთ, ვამუშავებთ, ვავრცელებთ და შესაბამისად ვიღებთ ანაზღაურებას. ყველა ამ ეტაპზე დაგვიდგა სიძნელეები და არ იყო ეს მარტივი გადასალახი. ზოგადად, ჩვენი მთავარი სირთულე ის არის, რომ ჩვენი შემოსავალი დამოკიდებულია იმაზე, რამდენ პროდუქტს შევქმნით. პროდუქტის წარმოება შეგვიფერხდა უნებურად და, შესაბამისად, ფინანსური სიძნელეებიც წამოვიდა.

არც ერთი დონორი პროდუქტის გარეშე ფულს არავის უხდის და ჩვენ გამონაკლისები არა ვართ. შეგვექმნა გარკვეული სირთულე, თუმცა არც ისეთი მძიმე და გადაულახავი. უკვე ჩართულები ვართ ჟურნალისტური გამოძიების მომზადების პროცესში და ყველაფერი აღდგება, ისეთი მნიშვნელოვანი ზიანი არ მიგვიღია, რომ ვერ გადავიტანოთ და ამან სერიოზულად შეაფერხოს “მონიტორის” საქმიანობა.

- დაბოლოს, როგორია თქვენი სამომავლო გეგმები - ხომ არ ფიქრობთ რაიმე ტიპის ცვლილებებს?

არა, ცვლილებებს არ ვგეგმავთ, ჩვეულებისამებრ გავაგრძელებთ საგამოძიებო პროდუქტის შექმნას. თანამშრომელთა ნაწილი, ვინც მოკვლევის ეტაპზეა და რისერჩს აკეთებს, არ დადის ყოველდღიურად. თუმცა, ვინც ამზადებს გამოძიებას, ის გამოსულია სამსახურში და მუშაობს. ახლა უკვე, ნელ-ნელა ვუბრუნდებით ჩვეულ რეჟიმს.

ყურადღებით ვაკვირდებით პროცესებს, ვაგროვებთ ინფორმაციას, ვაანალიზებთ. კორონავირუსთან დაკავშირებული ამბებით და ეკონომიკური საკითხებით ვართ დაინტერესებული, ვაკვირდებით რამდენდ ეფექტურად გაანაწილებს მთავრობა შემოსულ დახმარებას თუ ბიუჯეტის ფულს, ეს კითხვები არსებობს და ჩვენ ვეძებთ პასუხებს, ვითხოვთ ინფორმაციას და ფორმაშიც შევდივართ ნელ-ნელა. შესაძლოა, გავაკეთოთ კვლევითი რეპორტაჟებიც ეკონომიკის თემებზე და საინტერესო ჟურნალისტური გამოძიებები, რომელსაც მალე შემოგთავზებთ.


გარეკანის ფოტო: რადიო თავისუფლება