27 წლის ექთნის გარდაცვალების გაშუქება, რამაც ანტივაქსერული განწყობები წაახალისა
22.03.2021

სათაურები და ტექსტები მტკიცებით ფორმაში, Live საავადმყოფოს ეზოდან, ახლობლების გლოვის მძიმე კადრები - ასე, არაფრთხილად, კონტექსტისა და საზოგადოების განწყობების გათვალისწინების გარეშე და სენსაციის შემცველი ელფერით გაშუქდა კოვიდის საწინააღმდეგო “ასტრაზენეკას”ვაქცინით აცრის შემდეგ ახალგაზრდა ქალის გარდაცვალების ფაქტი საქართველოში, რამაც ანტივაქსერული განწყობების წახალისებას შეუწყო ხელი.

18 მარტს ახალციხეში, კლინიკა „იმედში“, 27 წლის ექთანს, მეგი ბაქრაძეს, კორონავირუსის საწინააღმდეგო “ასტრაზენეკას” ვაქცინის გაკეთების შემდეგ, პირველადი ინფორმაციით, სავარაუდოდ, ანაფილაქსიური შოკი განუვითარდა და გონება დაკარგა. მოგვიანებით მისი ხელოვნურ სუნთქვაზე გადაყვანა გახდა საჭირო.

მომხდარის შესახებ ამბავი თავდაპირველად რეგიონულმა მედიასაშუალებებმა გააშუქეს. ერთ-ერთი პირველი ადგილობრივი გამოცემა “სამხრეთის კარიბჭე” იყო. პირველი მასალა, რომელიც ამბავს შეეხებოდა, “სამხრეთის კარიბჭემ” იმ დროისთვის ჯერ კიდევ ოფიციალურად დაუდასტურებელი, მტკიცებითი სათაურით გამოქვეყნა: - “ახალციხეში „ასტრაზენეკას“ ვაქცინის გაკეთების შემდეგ ექთანი კომაში ჩავარდა”.

alt“სამხრეთის კარიბჭემ” პირველი სტატია 15:18 საათზე გამოაქვეყნა. (როგორც მოგვიანებით გაირკვა, ამ დროს შემთხვევა უკვე რამდენიმე საათის მომხდარი იყო, ვინაიდან, ფორმა 100-ის მიხედვით, ექთანს აცრა 12:15 საათზე გაუკეთდა და აცრიდან რამდენიმე წუთში გახდა შეუძლოდ). ტექსტის მიხედვით, მტკიცება ექიმებს ეყრდნობოდა ("როგორც ექიმები საუბრობენ"). ახალ ამბავში არ ჩანდა ვინ იყვნენ ეს ექიმები, რამდენად საფუძვლიანი შეიძლებოდა ყოფილიყო მათი მტკიცება აცრისა და კომაში ჩავარდნის კავშირზე, რის საფუძველზე შეიძლებოდა სცოდნოდათ მათ ეს, ანუ, რამდენად სანდო წყაროებად ითვლებოდნენ ასეთი მნიშვნელოვანი ინფორმაციის მტკიცებით ფორმაში დასაწერად და რას ამბობდნენ მომხდარზე დაავადებათა კონტროლის ცენტრში, ან საერთოდ, სცადა თუ არა გამოცემამ მათთან დაკავშირება.


ამ ინფორმაციის გამოქვეყნებიდან მალევე, გამოცემის ჟურნალისტმა იმ საავადმყოფოს ეზოდან, სადაც შემთხვევა მოხდა, პირდაპირი ეთერიც ჩართო. ამ ეთერში მაყურებელი 27 წუთის განმავლობაში თვალს ადევნებდა მძიმე ემოციურ მდგომარეობაში მყოფ ოჯახის წევრებსა და ახლობლებს, რომლებიც ექთნის ნახვას ითხოვდნენ და დროდადრო კლინიკის თანამშრომლებს უპირისპირდებოდნენ. შიგადაშიგ პირდაპირ ეთერში ისმოდა გინება და ახლობლების ტირილიც. სტატიისგან განსხვავებით, პირდაპირ ეთერში ჟურნალისტი გამუდმებით უსვამდა ხაზს, რომ ახალგაზრდა ექთანი “სავარაუდოდ” აცრის შემდეგ გახდა ცუდად, ამბობდა მხოლოდ ფაქტს, რომ ახალგაზრდა ექთანი აცრის შემდეგ ცუდად გახდა, სხვა ინფორმაციას ეს ეთერი არ შეიცავდა და შესაბამისად, სპეკულაციებისთვის ტოვებდა სივრცეს.

მოგვიანებით კლინიკის ეზოდან პირდაპირ ეთერში ჩაერთო რეგიონული მაუწყებლის TOK.TV-ის ჟურნალისტიც, რომელიც ასევე ამბობდა, რომ სავარაუდოდ ეს იყო აცრის შემდგომი გართულება. იმ დროს, როდესაც ეს მაუწყებელი ჩაერთო პირდაპირ ეთერში, სიტუაცია შედარებით დამშვიდებულიც იყო.

ამ დროისათვის, იგივე ამბავი, ასევე მტკიცებითი სათაურით, უკვე გამოქვეყნებული ჰქონდა ადგილობრივ ტელევიზია “მეცხრე არხსაც” და არამხოლოდ - სხვადასხვა გამოცემებისა და მაუწყებლების საიტებსა თუ ფეისბუქის გვერდებზე უკვე ვირუსულად ვრცელდებოდა ტექსტური და ფოტოინფორმაციები, ასევე მტკიცებითი ფორმულირებით, ახალციხეში მომხდარი შემთხვევის შესახებ, მათი ნაწილი “სამხრეთის კარიბჭეს” ეყრდნობოდა.

პარალელურად, სოციალურ ქსელში უკვე დაწყებული იყო ერთი მხრივ, იმ ადგილობრივი მედიების კრიტიკა, რომლებმაც მომხდარი ამ ფორმით გამოაქვეყნეს, და მეორე მხრივ, უკვე წახალისებული იყო ანტივაქსერული დისკუსიები, ეს განსაკუთრებულად მძაფრად, პირდაპირი ეთერების, ე.წ. Live-ების კომენტარების ველში იგრძნობოდა.

მასალის გამოქვეყნებიდან დაახლოებით 2 საათში, “სამხრეთის კარიბჭემ”, შესწორების სტანდარტის დაცვით, სტატიის სათაური შემდეგნაირად ჩაასწორა: “შესწორება: ახალციხეში ექთანი სავარაუდოდ აცრის შემდეგ ცუდად გახდა, ექიმების თქმით ის ხელოვნურ სუნთქვაზეა”. ცოტა მოგვიანებით, დარედაქტირდა პირდაპირი ეთერის ვიდეოც, რომელიც ახლა არის 11-წუთიანი და აღარ შეიცავს ახლობლების მძიმე ემოციების კადრებს.

მიუხედავად იმისა, რომ საქმე არაზუსტ ინფორმაციასთან არ გვქონია და მოგვიანებით ფაქტი დაავადებათა კონტროლის ეროვნული ცენტრის ხელმძღვანელმა, ამირან გამყრელიძემ სპეციალურად გამართულ ბრიფინგზე დაადასტურა (ამბის გავრცელებიდან 2 საათში, 17:00 საათიან ბრიფინგზე), მედიასაშუალებების მიერ გავრცელებულმა პირველადმა ინფორმაციამ, მტკიცებით ფორმაში დაწერილმა სათაურებმა და არაფრთხილმა, სენსაციურმა გაშუქებამ საზოგადოებაში პანიკა გამოიწვია.

ახალციხეში მომხდარი ფაქტი მედიას რომ უნდა გაეშუქებინა, ცხადია, ეს დავის საგანი არ არის. მაგრამ, აქ რამდენიმე დეტალი იყო გასათვალისწინებელი:

  • კონტექსტი - საზოგადოებაში ისედაც გამძაფრებული ანტივაქსერული განწყობები, მაღალი საჯარო ინტერესი ვაქცინაციისადმი, რომელიც სულ რამდენიმე დღის დაწყებული იყო და ბოლო დღეების მოვლენები “ასტრაზენეკას” ვაქცინასთან დაკავშირებით (მსოფლიოს რამდენიმე ქვეყნის გამოცდილება, რომელთაც ვაქცინაცია დროებით შეაჩერეს და ეს იმ დღეებში იყო აქტიური განხილვის თემა).

  • ფაქტის მნიშვნელობა და ეფექტი - რამდენად მძიმე შემთხვევა იყო სავარაუდოდ, ვაქცინაციის ასეთი მძიმე გვერდითი მოვლენა, რამდენად შოკის ეფექტი ექნებოდა საზოგადოებაზე და ამიტომ, რამდენად დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა, რომ ამბის წყარო, ან წყაროები, ყოფილიყო ძალიან სანდო და რელევანტური.

  • საზოგადოების ინფორმირებულობა ვაქცინაციაზე - იმ პერიოდისათვის (და ფაქტობრივად, დღესაც) საზოგადოების ინფორმირებულობის დონე კოვიდის საწინააღმდეგო ვაქცინებზე, პროცესზე, გვერდით ეფექტებზე და ა.შ. ძალიან დაბალია, ვაქცინაციის ეფექტის მოლოდინი კი (საზოგადოების მცირე ნაწილში მაინც) ძალიან მაღალი და სწორედ ამიტომ ჰქონდა ამ პირველად ინფორმაციას ძალიან დიდი შოკის ეფექტი.


უფრო მარტივად რომ ვთქვათ, მიუხედავად მაღალი საჯარო ინტერესისა, ეს არ იყო ის ამბავი, რომლის გამოქვეყნებისას უპირატესი სისწრაფე და ოპერატიულობა უნდა ყოფილიყო. (ასეც მოიქცა მაგალითად რამდენიმე ონლაინ გამოცემა, (მაგ.: ნეტგაზეთი, პუბლიკა, რადიო თავისუფლება), მათ პირველი ინფორმაცია მხოლოდ მას შემდეგ გამოაქვეყნეს, რაც მომხდარი ამირან გამყრელიძემ დაადასტურა).

“ვაქცინაციის და ვაქცინის თემის გაშუქებისას გაიღეთ მაქსიმალური ძალისხმევა ზუსტი, უტყუარი და გადამოწმებული ინფორმაციის მისაღებად”, - ვკითხულობთ გზამკვლევში ვაქცინაციის გაშუქების შესახებ, რომელიც ერთ-ერთი თავია საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის მიერ მომზადებული კოვიდის გაშუქების ვრცელი გზამკვლევიდან.

მას შემდეგ რაც ახალგზრდა ექთანი გარდაიცვალა, ამბავი კიდევ უფრო პრობლემურად გაშუქდა.

მაგალითად, “მთავარმა არხმა”, გარდა იმისა, რომ ეთერში აჩვენა მძიმე ემოციურ მდგომარეობაში მყოფი, სასოწარკვეთილი ოჯახის წევრების და ახლობლების გლოვა, ყველაზე მძიმე კადრები შეკრიბა და ცალკე ვიდეოებად გამოაქვეყნა ფეისბუქის გვერდზე. ახლობლების გლოვის ამსახველი მძიმე კადრები ნახა ტელეკომპანია “პირველის” მაყურებელმაც. არცერთ შემთხვევაში ამ მძიმე კადრებსა და მასალებს არანაირი დამატებითი ინფორმაციული ღირებულება არ ჰქონია, გარდა იმისა, რომ მანიპულირებდა ადამიანების ემოციებით, ზეგავლენას ახდენდა მოწყვლად ჯგუფებზე და კიდევ უფრო ახალისებდა იმ ჯგუფების განწყობებს, რომლებიც ანტივაქსერული, ან ვაქცინებისადმი სკეპტიკური განწყობებით გამოირჩევიან.

ანტივაქსერები და ვაქცინის სკეპტიკოსები - სწორედ ამ ორ ჯგუფზეა საუბარი ქარტიის მიერ მომზადებულ ვაქცინაციის გაშუქების გზამკვლევში. ახალგაზრდა ექთნის გარდაცვალების არაფრთხილმა გაშუქებამ ანტივაქსერული განწყობები რომ წაახალისა, ამაზე ზემოთ უკვე ვთქვით, მაგრამ ამ შემთხვევამ, როგორც სოციალურ ქსელებზე დაკვირვებით ირკვევა, ვაქცინის სკეპტიკოსთა რიცხვიც მკვეთრად გაზარდა.

“Covid-19-ის საწინააღმდეგო ვაქცინასთან დაკავშირებით, გაზრდილია, სწორედ, ვაქცინის სკეპტიკოსთა რაოდენობა. ესენი არიან ადამიანები, რომელთა პოზიცია შეიძლება ჟღერდეს ამგვარად: „ვაქცინაციის მოწინააღმდეგე არ ვარ, მაგრამ ჯერ დაველოდები, სხვებზე როგორ იმოქმედებს ვაქცინა და მერე ავიცრები მეც“, - ვკითხულობთ გზამკვლევში ვაქცინაციის გაშუქების შესახებ.

ასეთი ადამიანების რიცხვი რომ გაიზარდა, შეიძლება ითქვას, რომ ეს მომხდარიდან მომდევნო დღეებში ვაქცინაციის მსურველთა რიცხვის მკვეთრმა შემცირებამაც დაადასტურა.

 


შენიშვნა: სტატიიდან ამოღებულია შემდეგი აბზაცი: "ტექსტში არც ის ჩანდა, რომ გამოცემა ფაქტის დაფიქსირებიდან ტექსტის გამოქვეყნებამდე, რამდენიმე საათის განმავლობაში, სხვადასხვა წყაროსთან ცდილობდა ამბის გადამოწმებას (რაც შემდეგ გამოცემის რედაქტორმა “მედიაჩეკერთან” თქვა) და ახალი ამბავი მხოლოდ მას შემდეგ გამოაქვეყნა, რაც შემთხვევა 4-მა სხვადასხვა ექიმმა დაადასტურა (საუბარია არამხოლოდ იმ კლინიკის, არამედ ქალაქში მომუშავე სხვა ექიმებზეც)", - ვინაიდან გამოცემის რედაქტორს ეს არ უთქვამს როგორც კომენტარი, მან ამის შესახებ პირად საუბარში თქვა. 


ავტორი : მაგდა გუგულაშვილი;
კომენტარი, რომელიც შეიცავს უხამსობას, დისკრედიტაციას, შეურაცხყოფას, ძალადობისკენ მოწოდებას, სიძულვილის ენას, კომერციული ხასიათის რეკლამას, წაიშლება საიტის ადმინისტრაციის მიერ

ასევე იხილეთ

როგორ აჩვენა ეგზიტპოლებმა პოლარიზაცია მედიაში
2 ოქტომბერს, ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნების დღეს საარჩევნო უბნების დახურვისთანავე, სამმა ტელევიზიამ მაყურებელს სამი განსხვავებული ეგზიტპოლის შედეგები შესთავაზა. ეს განსხვავება ყველაზე მეტად თბილისის მერის არჩევნების შემთხვევაში ჩანდა და კიდევ ერთხელ გამოკვეთა პოლარიზაცია ქართულ მედიაში.

რა აჩვენა ეგზიტპოლებმა?

"იმედის" დაკვეთით კვლევითი ცენტრის „გორბის“ მიერ ჩატარებული ეგზიტპოლი 18:00 საათის მონაცემებით, თბილისში პირველივე ტურში 51.3%-ით მმართველი პარტიის კანდიდატმა კახა კალაძემ გაიმარჯვა. 

„მთავარი არხის“ დაკვეთით კომპანია „იპსოსის“ ჩატარებული ეგზიტპოლის მიხედვით 17:00 საათის მონაცემებით, ყველაზე მეტი ხმა „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის“ კანდიდატმა ნიკა მელიამ მიიღო, თუმცა აჩვენა, რომ მეორე ტურის ჩატარება გარდაუვალი იქნებოდა.

ტელეკომპანია „ფორმულას“ მიერ დაკვეთილი, „ედისონ რისერჩის“ კვლევით კი 18:00 საათისთვის გამოქვეყნებლი რიცხვები ყველაზე მეტად ემთხვეოდა ცესკოს მიერ გამოქვეყნებულ არჩევნების წინასწარ შედეგებს.

alt

კვლევის მეთოდოლოგია

სამივე ეგზიტპოლის შემთხვევაში ცდომილების ზღვარი პლუს-მინუს 3% უნდა ყოფილიყო.

• „იპსოსმა“ თბილისის მასშტაბით, შემთხვევითი შერჩევის პრინციპით გამოიკითხა არჩევნებში მონაწილე 2500 მოქალაქე.

• „ედისონ რისერჩმა“ თბილისში 95%-იანი სანდოობისთვის 6 783 ინტერვიუ ჩაატარა.

• „გორბიმ“ კი მთელ საქართველოში შერჩეულ 120 საარჩევნო უბანზე (აქედან 48 უბანი დედაქალაქში მდებარეობდა) 11 ათასი ამომრჩეველი გამოკითხა.

მედიის პოლარიზაცია წინასაარჩევნოდ

საარჩევნო უბნების დახურვის შემდეგ, „იმედის“ მიერ გამოქვეყნებული ეგზიტპოლების მიხედვით, „ქართული ოცნება“ კახა კალაძის გამარჯვებას ზეიმობდა, ხოლო „ნაციონალური მოძრაობა“ თავის ოფისში „მთავარი არხის“ ეგზიტპოლს ადევნებდა თვალს და ნიკა მელიას უპირატესობას აღნიშნავდა.

ეს კარგად აჩვენებს მედიის და პოლიტიკის პოლარიზებასო, ამბობს საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის დირექტორი მარიამ გოგოსაშვილი.

მაუწყებელთა პოლარიზაცია შარშანდელთან შედარებით კიდევ უფრო რომ გაიზარდა 2021 წლის თვითმმართველობის არჩევნების წინასაარჩევნო მონიტორინგის ანგარიშებიც ამბობს.

საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის სატელევიზიო ახალი ამბების მონიტორინგის წინასწარ ანგარიშში წერია, რომ ტელესივრცე ორ ბანაკად გაიყო: ტელეარხების ნაწილი მიკერძოებულია ხელისუფლებისადმი, მეორე ნაწილს კი ოპოზიციის მიმართ აქვს მიკერძოებული სარედაქციო პოლიტიკა.

„იმედი“ ხშირად ზუსტად იმეორებს და პირდაპირ მიჰყვება მმართველი გუნდის მესიჯბოქსს. „მთავარი არხი“ კი წინასაარჩევნოდ „ქართული ოცნების“ საარჩევნო კამპანიას არ აშუქებდა.“ - ვკითხულობთ ანგარიშში.

როგორ შეიძლება ეგზიტპოლებმა ამომრჩეველზე იმოქმედოს

სამართლიანი არჩევნებისა და დემოკრატიის საერთაშორისო საზოგადოების (ISFED) აღმასრულებელი დირექტორი ნინო დოლიძე ყურადღებას ამახვილებს იმაზე, რომ ეგზიტპოლის შედეგებს ბევრი ადამიანი ელოდება და შესაძლებელია შექმნას წინასწარი განწყობები და მოლოდინები ცესკოს საბოლოო შედეგების მიმართ.

„[ეგზიტპოლის შედეგებს] ყოველთვის მოჰყვება, როგორც დადებითი ისე უარყოფი რეაქცია. მაგალითად, იმას კი არ ვუყურებთ არის თუ არა ეგზიტპოლი ახლოს ცესკოს შედეგებთან, არამედ პირიქით, იწყება საუბარი იმაზე, არის თუ არა ცესკოს შედეგები ახლოს ეგზიტპოლთან“,- ამბობს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის დირექტორი, მარიამ გოგოსაშვილი.

2 ოქტომბერს პირველი შემთხვევა არ ყოფილა, როდესაც მმართველმა პარტიამ ერთ ეგზიტპოლზე დაყრდნობით იზეიმა გამარჯვება, მაშინ, როცა სხვა ეგზიტპოლები განსხვავებულ შედეგს აჩვენებდა.

2018 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებზე, „ქართულმა ოცნებამ“ თავისივე ეგზიტპოლის შედეგებზე დაყრდნობით იზეიმა სალომე ზურაბიშვილის გამარჯვება იმის მიუხედავად, რომ პირველ ტურში ჩატარებული სხვა ორი ეგზიტპოლი ("რუსთავის 2-ის" და „ევროპული საქართველოს“) მეორე ტურის დანიშვნაზე მიუთითებდა.

მაშინ მმართველი პარტიის ეგზიტპოლით, 52.3 %-ით სალომე ზურაბიშვილი იმარჯვებდა, მაგრამ ცეკსოს პირველი ტურის შედეგებმა აჩვენა, რომ ზურაბიშვილს ხმების 38.64% ჰქონდა მიღებული.

აშშ-ის მედიის გამოცდილება

საქართველოსგან განსხვავებით შტატებში ეგზიტპოლების შედეგები და მედიის პარტიული მიკუთვნებულობა ერთმანეთზე გავლენას ნაკლებად ახდენსო, ამბობს სოციოლოგი დავით სიჭინავა. ამის მაგალითად ის აშშ-ის 2020 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებს იხსენებს:

აშშ-ის 2020 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების ტელეკომპანია „ფოქსი“ ერთ-ერთი პირველი იყო, რომელმაც რამდენიმე ე.წ მერყევ შტატში ჯო ბაიდენის გამარჯვება იწინასწარმეტყველა. მაშინ, როდესაც „ფოქსზე“ ხშირად იკვეთებოდა მხარდაჭერა რესპუბლიკური პარტიისა და პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის მიმართ.

„მკვლევრები ჩვენთან მეტ-ნაკლებად ნორმალურად მუშაობენ, მაგრამ შემდეგ [ეგზიტპოლის შედეგებს] მედია იარაღად აქცევს ხოლმე და რადგან ჩვენი მედია ძირითადად სხვადასხვა პოლიტიკურ ჯგუფთან ასოცირდება, ამ შედეგებს უკვე პოლიტიკური პარტიები იყენებენ აქტიურად. უფრო მნიშვნელოვანი პრობლემაა, თუ პოლიტიკური პარტია და მედია ერთმანეთთან არის შეზრდილი“, - ამბობს დავით სიჭინავა.

ეგზიტპოლების მრავალფეროვნება მნიშვნელოვანია

ის, რომ შესაძლოა ამა თუ იმ მედიამ ან პოლიტიკურმა პარტიამ ეგზიტპოლის შედეგები თავის სასარგებლოდ გამოიყენოს, არ ნიშნავს, რომ განსხვავებული ორგანიზაციების მიერ ჩატარებული საარჩევნო გამოკითხვა ცუდია, ან ვინმეს მისი ჩატარების უფლება არ უნდა ჰქონდეს.

„თუ ეგზიტპოლს მხოლოდ ერთი მხარე აკეთებს, საზოგადოებრივი აზრი და განწყობა უკვე მომზადებულია და შესაძლებელია, რომ ოფიციალურ შედეგებზეც იმოქმედოს თუ, ვთქვათ, თავისუფალი და მიუკერძოებელი ცესკო არ გყავს. ამიტომ არის მნიშვნელოვანი რამდენიმე ეგზიტპოლის ჩატარება“, - ამბობს ნინო დოლიძე.

ჩატარებული ეგზიტპოლების განსხვავებულ მონაცემებსა და დაშვებულზე მაღალი ცდომილების მიღებას რესპონდენტები სხვადასხვა სავარაუდო ფაქტორით ხსნიან. მათ შორის ორგანიზაციების განსხავებული მეთოდოლოგიური მიდგომებით, სტატისტიკურ მოდელებს შორის სხვაობით ან თუნდაც ქართული კონტექსტის გათვალისწინებით, რომ უბნიდან გამოსულმა ამომრჩეველმა შესაძლოა, ქვეყანაში ხმის მიცემის ფარულობის პრობლემის გამო, გულწრფელად არ თქვას, ვის მისცა ხმა.

ეგზიტპოლებმა ყველაზე უკეთ პოლარიზაცია აჩვენა

„2 ოქტომბრის არჩევნებმა კარგად გვაჩვენა პოლარიზაცია მედიასა და პოლიტიკაში. როდესაც ეგზიტპოლის შედეგები გამოქვეყნდა საინტერესოდ იყო ნაჩვენები თითოეული პარტიის ოფისი. მაგალითად, „იმედი“ აჩვენებდა მხოლოდ „ქართულ ოცნებას“, „მთავარი არხი“ მხოლოდ „ნაციონალურ მოძრაობას“. იმ კადრებმა დაგვანახა, რომ მედიაც და პოლიტიკური პარტიებიც პოლიტიკურად პოლარიზებულ სიტუაციას ქმნიან. პოლარიზაციას უფრო პოლიტიკოსები აღრმავებენ, მაგრამ მედიაც ხელს უწყობს ამას“, - ამბობს მარიამ გოგოსაშვილი.

alt

ქარტიის დირექტორი განმარტავს, რომ მართალია მედიასაშუალებას შეიძლება ერჩივნოს ის პოლიტიკური პარტია აჩვენოს ეგზიტპოლების გამოცხადებისას, რომელიც მათ კვლევას ენდობა და მისი შედეგის მიხდევით ზეიმობს, მაგრამ ეს არ ამართლებს მედისაშუალების საქციელს, რომ იმ მომენტში ყველა პარტია ერთად თუ არა, ერთმანეთის მიყოლებით მაინც აჩვენოს.

მარიამ გოგოსაშვილი ამბობს, რომ მკვეთრად პოლარიზებული მედიაგარემო პირველ რიგში აუდიტორიას აზარალებს. პოლარიზაციის დროს ჩნდება მედიის ბალანსის, მიუკერძოებლობის, სიზუსტისა და სხვა პრობლემები, რაც ხელს უშლის ამომრჩეველს ინფორმირებული არჩევანის გაკეთებაში.
RSF არჩევნების გაშუქების დროს ჟურნალისტებისთვის ხელის შეშლის ფაქტებს ეხმაურება
„რეპორტიორები საზღვრებს გარეშე“ 2 ოქტომბერს საქართველოში გამართული ადგილობრივი თვითთმართველობის არჩევნების დროს ჟურნალისტების მიმართ თავდასხმისა და მუქარების ფაქტებს ეხმაურება. ორგანიზაცია ხელისუფლებას მოუწოდებს ყველა ინციდენტს ნათელი მოჰფინოს.

„მუქარები, შეურაცხყოფა და ფიზიკური თავდასხმაც კი „ტვ.პირველის“ რეპორტიორზე. 2 ოქტომბრის მუნიციპალური არჩევნების დროს ჟურნალისტებისთვის ხელის შეშლის სულ მცირე 7 შემთხვევა დაფიქსირდა. „რეპორტიორები საზღვრებს გარეშე“ მოუწოდებს ხელისუფლებას ნათელი მოჰფინოს ყველა ინციდენტს“,- წერია ორგანიზაციის განცხადებაში.

2 ოქტომბერს საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში ჟურნალისტებისთვის მუშაობაში ხელშეშლისა და სიტყვიერი შეურაცხყოფის არაერთი შემთხვევა დაფიქსირდა.
განახლებადი: მედია არჩევნები 2021-ის გაშუქებისას
განახლებადი ინფორმაცია

2 ოქტომბერს, თვითმართველობის არჩევნებს მედიების უმრავლესობა უწყვეტ რეჟიმში აშუქებს. საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში ჟურნალისტებისთვის მუშაობაში ხელშეშლისა და სიტყვიერი შეურაცხყოფის არაერთი შემთხვევა დაფიქსირდა.

19:33 - "რადიო მარნეულის" ინფორმაციით, ერთ-ერთ საარჩევნო უბანზე მათ ჟურნალისტს გადაღებაში ხელი შეუშალეს.






18:46 - "ბათუმელების" ინფორმაციით,  ბათუმის ერთ-ერთ საარჩევნო უბანზე "ქართული ოცნების" აქტივისტები მათ ჟურნალისტს დაემუქრნენ: „თქვეს, რომ „მოგვხედავენ“, „დაიმახსოვრებდნენ სახელებსა და გვარებს“- წერს "ბათუმელები".

17:10 - TV25-ის ჟურნალისტს ბათუმში ერთ-ერთ საარჩევნო უბანზე ფიზიკური შეურაცხყოფა მიაყენეს.



16:20 -
"ტვ პირველის" ინფორმაციით, "ქართული ოცნების" აქტივისტი გადამღებ ჯგუფს თავს დაესხა და კამერა დაუმტვრია.



12:46 - გონიოში საარჩევნო უბანზე "მთავარი არხის" ჟურნალისტს შეურაცხყოფა მიაყენეს.



12:20 - ვანის საკრებულოს წევრმა “ქართული ოცნებიდან” სიტყვიერი შეურაცხყოფა მიაყენა ჟურნალისტებს.



11:49 - "ბათუმელების" ჟურნალისტს ხელი შეუუშალეს პროფესიული საქმიანობის შესრულების დროს ბათუმის 64-ე უბანის მიმდებარე ტერიტორიაზე. 




10:30 - “TV პირველის“ ჟურნალისტის თამთა დოლენჯაშვილის ინფორმაციით, ბათუმში, ერთ-ერთ საარჩევნო უბანთან, „ქართული ოცნების“ აქტივისტებმა მაუწყებლის აპარატურა სამარშუტო ტაქსში ჩაკეტეს.




10:08 - ზუგდიდში, ერთ-ერთი საარჩევნო უბანზე უცხო პირი “ფორმულას” ჟურნალისტს, სალომე ჩადუნელს ელექტროშოკით დაემუქრა და სიტყვიერი შეურაცხყოფა მიაყენა.




09:30 - სამეგრელოში ერთ-ერთ საარჩევნო უბანთან “ტვ პირველის” ჟურნალისტს სიტყვიერი შეურაცხყოფა მიაყენეს.



შენიშვნა:
განახლების დროდ მითითებულია შესაბამისი მედიის მიერ ინფორმაციის/მასალის გამოქვეყნების დრო.
სამმა არასამთავრობო ორგანიზაციამ წინასაარჩევნო მედიაგარემო შეაფასა
საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია, სამართლიანი არჩევნებმა და საერთაშორისო გამჭვირვალობა-საქართველომ წინასაარჩევნო გარემო შეაფასეს. ორგანიზაციების განცხადებით, მედიაზე ზეწოლა გაძლიერებულია და ჟურნალისტებისთვის უსაფრთხო სამუშაო გარემოს არსებობა კვლავ გამოწვევად რჩება.

გამოქვეყნებულ ანგარიშში წერია, რომ 5 ივლისის მოვლენების შემდეგ, როდესაც ძალადობრივი ჯგუფები მედიის 50-ზე მეტ წარმომადგენელს ფიზიკურად გაუსწორდნენ და უკანონოდ ხელი შეუშალეს პროფესიულ საქმიანობაში, „ტვ პირველის” ოპერატორი - ლექსო ლაშქარავა კი, გარდაიცვალა, კიდევ უფრო გახშირდა ჟურნალისტების მიმართ ძალადობისა და სიტყვიერი შეურაცხყოფის ფაქტები.

“ერთის მხრივ, სამართალდამცავი ორგანოების უმოქმედობა - უზრუნველყონ უსაფრთხო სამუშაო გარემო მედიის წარმომადგენლებისთვის და, მეორე მხრივ, აგრესიული რიტორიკისა და სიძულვილის ენის შემცველი განცხადებები, კიდევ უფრო მეტად ახალისებს მედიის წარმომადგენლების მიმართ ძალადობას და უარყოფითად აისახება მედიაგარემოზე”, - ნათქვამია ანგარიშში.

ორგანიზაციების შეფასებით, წელს ეროვნული სამაუწყებლო მედია წინა წლებზე მეტად პოლარიზებულია და ეს საკითხი კვლავ მნიშვნელოვან გამოწვევად რჩება იმ ფონზე, რომ მოსახლეობის უმრავლესობა ინფორმაციის მიღების პირველწყაროდ სწორედ ტელევიზიას ასახელებს.

ანგარიშში წერია, რომ სისხლიანი ბანერების გამოფენა, რომლებზეც, ოპოზიციონერ პოლიტიკოსებთან ერთად, გამოსახულნი იყვნენ კრიტიკული მედიასაშუალებების წარმომადგენლები, ხელს უწყობს პოლარიზაციას და ახალისებს მედიასაშუალებებისა და ჟურნალისტების მიმართ ძალადობას.

დაკვირვებით, წინასაარჩევნო პერიოდში მოვლენების გაშუქებისას, ტელეკომპანია „იმედის“ ნარატივები ემთხვეოდა „ქართული ოცნების“ გზავნილებს. „TV პირველსა“ და „მთავარ არხზე“ კი, იკვეთებოდა სუბიექტური დამოკიდებულება ოპოზიციური საარჩევნო სუბიექტების ნაწილის მიმართ.

“წინა წელთან შედარებით, აღსანიშნავია „რუსთავი 2-ის“ ტრანსფორმაცია. თუ წინა წელს მაუწყებელი მეტ-ნაკლებად კრიტიკული იყო ხელისუფლების მიმართ, წინასაარჩევნო პერიოდში, მაქსიმალურ კომფორტს უქმნიდა მმართველ პარტიას. წინა წლის მსგავსად, ხელისუფლების მიმართ ლოიალურ სარედაქციო პოლიტიკას ინარჩუნებს საზო­გადოებრივი მაუწყებლის პირველი არხი”.

ანგარიშში საუბარია ცესკოს მიერ ჩატარებულ მედიამონიტორინგზეც. ორგანიზაციები ამბობენ, რომ არსებობს რისკი, რომ მონიტორინგის შედეგები გამოყენებული იყოს მედიის რეგულირების მიზნით.

კომუნიკაციების კომისიის მიერ ჩატარებულ მაუწყებლების თვისობრივ მონიტორინგზე კი ნათქვამია, რომ მარეგულირებელს ამის ვალდებულება კანონით არ გააჩნია და შესაძლოა, ეს იყოს კომისიის კიდევ ერთი მცდელობა ჩაერიოს მედიის შინაარსში.
როგორ აშუქებს მედია 2021 წლის არჩევნებს - მონიტორინგის წინასწარი ანგარიში
საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია 2021 წლის მუნიციპალური არჩევნების მედიაში გაშუქების მონიტორინგის წინასწარ ანგარიშებს აქვეყნებს.

ანგარიშები: სატელევიზო ახალ ამბებს, სატელევიზიო ტოქშოუებს, ონლაინ მედიასა და სოციალურ მედიას მოიცავს.

სამივე შემთხვევაში რამდენიმე ძირითადი მიგნება გამოიკვეთა.

სატელევიზიო ახალი ამბები (5 ივლისი - 25 სექტემბერი, 2021)

• მაუწყებელთა პოლარიზაცია წინა წელთან შედარებით კიდევ უფრო გაიზარდა - ტელესივრცე ორ ბანაკად გაიყო. ტელეარხების ნაწილი მიკერძოებულია ხელისუფლებისადმი, მეორე ნაწილს კი ოპოზიციის მიმართ მიკერძოებული სარედაქციო პოლიტიკა აქვს;

• მაუწყებლებში მიკერძოებული სარედაქციო პოლიტიკა გამოიხატებოდა მათთვის არასასურველი პოლიტიკური სუბიექტის ნეგატიურად გაშუქებაში

• სატელევიზიო ახალ ამბებში ხშირად გვხვდებოდა პროფესიული ეთიკის დარღვევისა და მანიპულაციის ფაქტები

• ხელისუფლების მიმართ ლოიალურ სარედაქციო პოლიტიკას ინარჩუნებს საზოგადოებრივი მაუწყებლის პირველი არხი;

• ხელისუფლების და მმართველი პარტიის მიმართ კეთილგანწყობის ზრდის ტენდენცია გამოიკვეთა ტელეკომპანია „რუსთავი 2-ის“ შემთხვევაში

• წინა წლებთან შედარებით გაუარესებულია რეგიონული ტელევიზიების საინფორმაციო გამოშვებების ხარისხი, როგორც ტექნიკური, ისე შინაარსობრივი თვალსაზრისით

• რეგიონული არხების ნაწილი ვერ ახერხებდა ყოველდღიურად მაუწყებლობას.

• რეგიონული არხების ნაწილი ხშირად იყენებს სამთავრობო უწყებების პრესსამსახურების მომზადებულ მასალებს, მკაფიო მინიშნების გარეშე.

• ტელეარხების მიკერძოება კონკრეტული სუბიექტის მიმართ ნათლად ჩანდა ისეთი მნიშვნელოვანი თემების გაშუქებისას, როგორიცაა „5 ივლისის მოვლენები“, „ევროკავშირის მაკროფინანსურ დახმარებაზე უარის თქმა“, „შარლ მიშელის შეთანხმების ანულირება“ და, სავარაუდოდ, „სუსიდან გამოჟონილი ჩანაწერები“.

სატელევიზიო ტოქშოუები (2 აგვისტო - 25 სექტემბერი, 2021)

• წინა წლის მსგავსად, მმართველი პარტიის წარმომადგენლები უარს აცხადებდნენ კრიტიკულად განწყობილ ეროვნულ მაუწყებლებში სტუმრობაზე. ოპოზიციური პარტიები კი, ნაკლებად იყვნენ წარმოდგენილნი ტელეკომპანია „იმედში“.

• ტელეკომპანია „იმედის“ ნარატივები ემთხვეოდა „ქართული ოცნების“ გზავნილებს.

• „TV პირველსა“ და „მთავარ არხზე“ კი, იკვეთებოდა სუბიექტური დამოკიდებულება ოპოზიციური საარჩევნო სუბიექტების ნაწილის მიმართ.

• ტელეკომპანია „რუსთავი 2“ წინასაარჩევნო პერიოდში, მაქსიმალურ კომფორტს უქმნიდა მმართველ პარტიას. ხშირად, ტელეკომპანია მხოლოდ ტრიბუნის ფუნქციას ასრულებდა, რომელსაც მმართველი გუნდი საკუთარი გზავნილების ტირაჟირებისთვის და სასურველ თემებზე სასუბროდ იყენებდა.

• საზოგადოებრივი მაუწყებლის პირველ არხზე თბილისის მერის კანდიდატების დებატებში გადაცემის ფორმატმა მაყურებელს არ მისცა შესაძლებლობა სრულყოფილი ინფორმაცია მიეღო ინფორმირებული არჩევანის გასაკეთებლად. მერობის კანდიდატები ავრცელებდნენ ჰომოფობიურ და ქსენოფობიურ განცხადებებს, რაზეც წამყვანს არ ჰქონია სათანადო რეაგირება.

• აჭარის საზოგადოებრივი მაუწყებლის გადაცემა „თავისუფალ სივრცეში“, რომელშიც მერობის კანდიდატები მონაწილეობდნენ, ჟურნალისტის მხრიდან არ ისმოდა დამაზუსტებელი და კრიტიკული შეკითხვები. გადაცემებში ჭარბობდნენ მმართველი პარტიის წარმომადგენლები.

• ცენტრალური ტელევიზიებისგან განხვავებით, პოლარიზაცია ნაკლებად გამოხატულია რეგიონულ მაუწყებლებში.

ონლაინ მედია ( 5 ივლისი - 25 სექტემბერი, 2021)

• ონლაინ მედიის უმეტეს ნაწილში შეინიშნება სარედაქციო დამოუკიდებლობის მაღალი ხარისხი

• ონლაინ მედიაში ნაკლებად იგრძნობა მკვეთრი პოლიტიკური პოლარიზაცია. თუმცა, გამოიკვეთა რამდენიმე ვებ-გვერდი, რომლებზეც აშკარად შეინიშნება დადებითი განწყობა სახელისუფლებო გუნდის მიმართ (მაგალითად, mpn.ge, sputnik-georgia.com, interpessnews.ge, knews.ge) ან ოპოზიციის მიმართ (მაგალითად, guriismoambe.com);

• ონლაინ გამოცემების დიდი ნაწილი ცდილობს და ახერხებს, რომ ჯეროვნად დაიცვას ჟურნალისტური ეთიკის სტანდარტები.

• ჟურნალისტური სტანდარტების მაღალ დონეზე დაცვის მიმართ განსაკუთრებული ყურადღება შეინიშნება ვებგვერდებზე: batumelebi.ge, livepress.ge, netgazeti.ge, news.on.ge, publika.ge, radiotavisupleba.ge, reginfo.ge და sknews.ge.

• ჟურნალისტური სტანდარტების დაცვით მუშაობს tabula.ge, თუმცა ხშირად გვხვდება ფოტომანიპულაციის შემთხვევები, რომლებშიც მმართველი პარტიის წარმომადგენლები განგებ არიან წარმოდგენილნი დამცინავი თუ დამაკნინებელი ფორმით.

• ჟურნალისტური სტანდარტების უმძიმესი დარღვევის შემთხვევები შერჩეულ ონლაინ გამოცემებს შორის სისტემატურად არის ვებგვერდზე, mpn.ge, რომელიც ოპოზიციონერ პოლიტიკოსთა დისკრედიტაციას ცდილობს.

• მმართველი გუნდის წარმომადგენელთა მიმართ გამოთქმული განსაკუთრებულად შეურაცხმყოფელი განცხადებები ხშირად ქვეყნდება რეგიონულ ვებგვერდზე guriismoambe.com

• პოლიტიკური მოვლენების გაშუქებისას გონივრული ბალანსის დაცვის სტანდარტის დარღვევის შემთხვევები ხშირად გვხვდებოდა ვებგვერდებზე ambebi.ge და sputnik-georgia.com

• ონლაინ მედიაში პრობლემად რჩება პოლიტიკური სპექტრის პლურალისტური და მრავალფეროვანი გაშუქება

• ონლაინ მედიისთვის გამოწვევად რჩება კომერციული ხელშეკრულების ფარგლებში მომზადებული სტატიების არასათანადო გამიჯვნა სარედაქციო მასალებისგან

• ონლაინ მედიის ყველაზე დიდი გამოწვევა მოვლენების ზედაპირული გაშუქებაა.

• რეგიონული გამოცემების უმრავლესობა ვერ ახერხებს ადგილობრივი მოსახლეობის სათანადოდ ინფორმირებას რეგიონში მიმდინარე პოლიტიკური პროცესების შესახებ.

• წინასაარჩევნო პერიოდში ონლაინ მედიაში გამოვლინდა არაერთი შემთხვევა, როდესაც უცვლელად და უკომენტაროდ შუქდებოდა გენდერული სტერეოტიპებისა და გენდერული ნიშნით დისკრიმინაციის შემცველი განცხადებები, რომლებიც მიზანმიმართულად აკნინებდა ქალის როლს პოლიტიკაში.

„საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია“ მონიტორინგს გაეროს განვითარების პროექტ „საქართველოს 2021 წლის ადგილობრივი არჩევნების მედიაში გაშუქების კვლევის“ ფარგლებში ევროკავშირის ფინანსური დახმარებით აწარმოებს.

სატელევიზიო ახალი ამბების შემთხვევაში აკვირდებიან: 14 სატელევიზიო (5 ეროვნულ, 9 რეგიონულ) არხს: პირველი არხი, აჭარის საზოგადოებრივი მაუწყებელი, ტელეკომპანია მთავარი, რუსთავი 2, იმედი, ტვ პირველი, ტვ 25, თრიალეთი, მე-9 არხი, ტვ ოდიში, ტელეკომპანია გურჯაანი, ტვ გურია, ტელეკომპანია რიონი, ტვ 4.

ტოქშოუების შემთხვევაში მონიტორინგდებოდა შემდეგი სატელევიზიო არხები: საზოგადოებრივი მაუწყებლის პირველი არხი, „რუსთავი 2“, „იმედი“, „TV პირველი“, „მთავარი არხი“, აჭარის საზოგადოებრივი მაუწყებელი, „TV25“, „რიონი“, „გურჯაანის ტელევიზია“, „გურია TV“, „TV4“, „თრიალეთი“, „ოდიში“, „მეცხრე არხი“.

მედიამონიტორინგისთვის შეირჩა 17 ონლაინ მედიასაშუალება: ambebi.ge, batumelebi.ge, guriismoambe.com, interpressnews.ge, knews.ge, kutaisipost.ge, livepress.ge, mpn.ge, netgazeti.ge, news.on.ge, publika.ge, qartli.ge, radiotavisupleba.ge, reginfo.ge, sknews.ge, sputnik-georgia.com, tabula.ge.

მონიტორინგი რაოდენობრივი და თვისებრივი კვლევის კომპონენტებისგან შედგება.