„შეშლილთა კლუბის“ ფოტოგრაფები ტრავმებზე, პროფესიულ სირთულეებსა და ჟურნალისტურ ეთიკაზე
12.06.2018

მსოფლიოში ცხელი წერტილები ქრება და ჩნდება, მაგრამ ვებპლატფორმებისთვის მომუშავე ჟურნალისტებსაც ხშირად ისეთივე რთულ პირობებში უწევთ საქმიანობა, როგორშიც საგაზეთო კორესპონდენტები მუშაობდნენ ადრე. უცვლელია რისკები და ეთიკური დილემები ჟურნალისტებისა თუ ფოტოგრაფებისთვის.

ამ საკითხების შესახებ მედიაჩეკერი ორი გამოცდილი ომის ფოტოგრაფის გრეგ მარინოვიჩისა და ჟოაო სილვას მოსაზრებებს გთავაზობთ, ამონარიდებს ინტერვიუდან, რომელიც აშშ-ის საზოგადოებრივმა რადიომ ჩაწერა.

მარინოვიჩი და სილვა ე.წ. „შეშლილთა კლუბის“ წევრები არიან, ცნობილი ფოტოგრაფები. ორივეს მიუღია ველზე მძიმე ტრავმები. მარინოვიჩს ესროლეს და დაჭერს ოთხჯერ, როცა სამხრეთ აფრიკასა და ავღანეთში კონფლიქტებს აშუქებდა. სილვა New York Times-თვის ავღანეთში მუშაობისას ნაღმზე აფეთქდა და ორივე ფეხი დაკარგა.

გრეგ მარინოვიჩი: მოქალაქე თუ ჟურნალისტი

„ჟურნალისტიკა პროფესია არაა, ეს ხელობაა. არ გჭირდება კურსები, რომ გახდე ერთ-ერთი მათგანი. უბრალოდ უნდა აკეთო ეს საქმე, ასეთი გზა გავიარე მეც. ასე რომ, არ დამიწყია ეთიკის და მორალის სწავლა, New York Times-ის გაიდლაინების დაზეპირება, ასეთი გამოცდილება არ მაქვს.

მე მუშაობა დავიწყე როგორც მოქალაქემ და არა როგორც ფოტოგრაფმა. ბევრ რამეზე არ მქონდა ნაფიქრი, ჩემი მსოფლმხედველობა გამოცდილებამ მოიტანა. შეხედულებები იცვლებოდა, ყალიბდებოდა. მხოლოდ რაზეც ყოველთვის ვფიქრობდი, ესაა - აქვს თუ არა აზრი, რომ ჩავერიო ვინმეს გადსარჩენად? და მე ეს ხშირად მიცდია, ზოგჯერ გამოდიოდა, ზოგჯერ კი არა. ცოტა უცნაური რამეა ეს, ლამის ყოველდღე იცვლება რას ფიქრობ, რისკენ იხრები, როგორ გარემოში ხარ.

ერთი რამ კი მარტივია, თუ გარემოში მხოლოდ შენი სურათის შესაცლვლელად იჭრები, არაეთიკურია. მაგრამ თუკი გიღირს შენი სამუშაო, შენი პროფესია გვერდით გადადო და ჩაერიო, ეს შენი არჩევანია. მე არ ვამტყუნებ მათ, ვინც პროფესია გვერდით გაწია, არც მათ ვინც ბოლომდე კამერის უკან დარჩა.

ჟოაო სილვა ვოიერიზმზე

„ჩემთვის ამაღელვებელია, რომ მქონდა საშუალება ვყოფილიყავი მოვლენების ეპიცენტრში. და ყოველთვის მინდოდა მეჩვენებინა ეს მოვლენები იმ ხალხისთვის, იღბლიანი ადამიანებისთვის, ვისაც ომის ზონაში არ უცხოვრია. მინდოდა მეჩვენებინა ომის რეალობა. ჩვენ გავდივართ ცხელ წერტილებში და ვარწმუნებთ თავს, რომ როგორღაც შეგვიძლია საზოგადოებაზე გავლენა გვქონდეს, რაიმე სასიკეთოდ შევცვალოთ.

რატომღაც, კამერა სხვების ყველაზე ინტიმურ მომენტებზე წვდომის საშუალებას გვაძლევს. ეს სასიამოვნო სულაც არაა. ძალიან უხერხულად გრძნობ თავს, როცა დაღუპულ შვილზე მოტირალ დედას იღებ. ან ჯარისკაცს, რომელიც ცდილობს დაეხმაროს მის დაშავებულ მეგობარს. უამრავი შემთხვევაა, როცა ადგილს ვერ პოულობ, გინდა რომ გაქრე.



მაგრამ თან იცი, შენ იქ უნდა იყო. იცი, რასაც აკეთებ, მნიშვნელოვანია. სხვა შემთხვევაში, სახლში უნდა დარჩე, გაერთო ან ითამაშო ფლეისთეიშენი…

მაგრამ როცა იღებ - სწავლობ საკუთარ თავსა და პროფესიასთან ერთად ცხოვრებას, ამ ტვირთის ზიდვას. და როცა იღებ ფოტოებს - ასეთ ექსტრემალურ სიტუაციებში, შენ იძულებული ხარ სხვის ცხოვრებაში შეიჭრა. შენ იღბლიანი ხარ, რადგან შეგიძლია სხვისი ისტორიები აღბეჭდო.

ყოველთვის ვფიქრობდი, მთავარი გმირები ჩვენს ობიექტივებში არიან. ისტორიისთვის მნიშვნელოვანია ხალხი, ვინც ჩვენ გარშემოა. ყოველთვის ვიაზრებდი, რომ ეს ისტორიაა და მე ის უნდა აღვბეჭდო - ეს არის მთელი ჩემი აქ ყოფნის მიზეზი.



გრეგ მარინოვიჩი ეთიკაზე ომის ფოტოგრაფიაში

ფოტოგრაფებისთვის ძნელია სურათის შექმნა. ვგულისხმობ იმას, რომ რთული გადასაწყვეტია, რამდენად შეიჭრე სცენაზე, რა აარჩიო გადასაღებად, რაზე გააკეთო ფოკუსი, სად გაავლო ზღვარი. ამ ყველაფერს დაფიქრება სჭირდება.

თუმცა, ის მარტივი ასახსნელია, რომ გადასაღები სცენა თავად არ უნდა მოაწყო. მე მახსოვს ერთხელ კომუნისტი ლიდერის კრის ჰანის დაკრძალვაზე, რომელიც თეთრკანიანმა ექსტრემისტებმა მოკლეს, ერთ-ერთი ცნობილი ჟურნალისტი თავად კარნახობდა პროცესიას. მაშინ დანარჩენები გავბრაზდით და იმხანად მის დამსაქმებელს, ჟურნალ Time-ს მივწერეთ. ფოტოგრაფი დაითხოვეს.

შემიძლია გავიხსენო ერთი ფოტოგრაფიც, რომელმაც სპეციალურად დაიქირავა „მერსედესის“ მარკის ავტომობილი და ღარიბულ, რთულ უბნებში მანამდე იარა, სანამ ხალხმა ქვები არ დაუშინა, შემდეგ კი გადაღება დაიწყო.

რა თქმა უდნა, ფოტოგრაფია რთულია. ყოველთვის აკეთებ არჩევანს, რა გადაიღო, როგორი კუთხით და რა დატოვო კადრს მიღმა. მაგრამ არის რაღაცები, რაც ნებისმიერ შემთხვევაში არაეთიკურია. არაეთიკურია, როცა სასურველი ფოტოს გადასაღებად სცენას შენ თვითონ აწყობ.

ტრავმებზე

ჟოაო სილვა

სილვას დიდი გამოცდილება აქვს. იღებდა ფოტოებს ავღანეთის, ერაყის, ბალკანეთის, ახლო აღმოსავლეთისა და სამხრეთ აფრიკის კონფლიქტებში.

ნაღმზე აფეთქების დროს ის New York Times-ის რეპორტიორსა და მეოთხე ქვეით დივიზიასთან ერთად იყო. იმ ადგილას მანამდე ორმა ადამიანმა და სპეციალურად გაწვრთნილმა ძაღლმა გაიარა.

„მესამე ადამიანი ვიყავი, ვინც იქ გაიარა. მაგრამ ეტყობა ცოტა მარცხნივ ან მარჯვნივ დავდგი ფეხი. მეტალის ხმა გავიგე და შემდეგ - ბუმ, აფეთქება. პირველი რეაქცია რაც მქონდა, გარშემომყოფებს დახმარებას ვთხოვდი. ჩემ გარშემო ბიჭები აფეთქებამ თითქოს წამიერად გათიშა, მაგრამ მერე სწრაფად აღმომიჩინეს პირველადი დახმარება“, - იხსენებს სილვა.

აფეთქების ადგილიდან გადაყვანის პროცესში სილვა ფოტოების გადაღებას აგრძელებდა. New York Times-ის რეპორტიორ კარლოტა გოლს კი სატელიტური ტელეფონით მის ცოლთან დაკავშირება სთხოვა.

„ცოლს დავურეკე. ვუთხარი - მისმინე, ფეხები აღარ მაქვს, მაგრამ მე კარგად ვიქნები. ვფიქრობ, გადავრჩები.“

მალე სამაშველო ვერტმფრენი მოვიდა. სილვა პირველ რიგში გერმანიაში გადაიყვანეს, შემდეგ კი აშშ-ში უოლტერ რიდზე, სადაც სამი კვირა ინტენსიური თერაპიის კურსს გადიოდა. რამდენიმე თვის მერე პროთეზით სიარულიც შეძლო.

თან ბევრი სირთულეც სდევდა. „სახე საზამთროსავით მქონდა“ - იხსენებს ფოტოგრაფი. „თვალებს ვერ ვახელდი. არაფერზე ვდარდობდი გარდა იმისა, რომ მსურდა რამენაირად გადაადგილება შემძლებოდა.“

გრეგ მარინოვიჩი

მარინოვიჩი სილვას საავადმყოფოში რამდენჯერმე ესტუმრა. ფოტოგრაფები მეგობრები და ცნობილი „შეშლილთა კლუბის“ წევრები არიან. იმ ფოტოგრაფთა ჯგუფის წევრები, რომლებმაც სამხრეთ აფრიკის აპარტეიდის ბოლო სისხლიანი წლები ფირზე აღბეჭდეს.

მარინოვიჩმა ველზე გადაღება ავღანეთში დაჭრის შემდეგ შეწყვიტა. მანამდე ფოტოგრაფი სამჯერ სამხრეთ აფრიკაშიც დაჭრეს. „ავღანეთის შემდეგ გავაცნობიერე, რომ აქ არამარტო პროდუქტიული აღარ ვიყავი, არამედ მეტჯერ დაჭრაც აღარ მინდოდა“, - ჰყვება მარინოვიჩი.

1994-ში, სამხრეთ აფრიკაში, მაშინ როცა ის დაჭრეს, მის გვერდით დაიღუპა „შეშლილთა კლუბის“ ერთ-ერთი წევრი კენ ოსტერბროკი.

„ისეთი შეგრძნება მქონდა, რომ ტყვიამ ჩემში გაიარა. არავის სურდა ჭრილობისთვის შეეხედა. წესიერად ვერც ვსუნთქავდი, რადგან ტყვიამ ფილტვი დამიზიანა. მქონდა სხვა ჭრილობებიც“ , - იხსენებს მარინოვიჩი.

ის მიიჩნევს, რომ ეს ჭრილობები მისი სამუშაოს ერთგვარი საზღაურია. „ათობით ფოტოს ვუღებდი ადამიანებს, რომლებიც იჭრებოდნენ, კვდებოდნენ“, - ჰყვება მარინოვიჩი, რომელიც თავს დამნაშავედაც კი გრძნობდა, რომ თავად უვნებელი ბრუნდებოდა ბრძოლის ველიდან.

„ხედავ ვიღაცას - განსაკუთრებით დაღუპული ბავშვის დედას ან ახალგაზრდას, რომელიც კვდება. და ეს გამოხედვა - მათი მზერა, როცა ფოტოს გადასაღებად უახლოვდები და თან ბოდიშს იხდი. ის მზერა არ დამავიწყდება. ხალხს სურს მსოფლიოს დაანახო რა ხდება მათ გარშემო, მაგრამ თან ხშირად აწყდები უიმედო, ზიზღნარევ გამოხედვას. ეს მზერა - შვილმკვდარი დედის გამოხედვა, ყოველთვის თან მდევს.“ - იხსენებს მარინოვიჩი.

მარინოვიჩმა 1991 წელს პულიტცერის პრემიაც მიიღო. ის შემდეგ ახლო აღმოსავლეთში Associated Press-ის უფროსი ფოტოგრაფი გახდა. უამრავი პრიზი მიიღო ჟოაო სილვამ, მათ შორის მსოფლიო პრესის ჯილდოც.

ავტორი : ალექსანდრე ქეშელაშვილი;
კომენტარი, რომელიც შეიცავს უხამსობას, დისკრედიტაციას, შეურაცხყოფას, ძალადობისკენ მოწოდებას, სიძულვილის ენას, კომერციული ხასიათის რეკლამას, წაიშლება საიტის ადმინისტრაციის მიერ

ასევე იხილეთ

 “მითხრეს, რომ საქართველოში შემოსვლა აკრძალული მაქვს” - უკრაინელი ჟურნალისტი დიმიტრი გორდონი
უკრაინელი ჟურნალისტი დიმიტრი გორდონი ამბობს, რომ 27 ოქტომბერს საქართველოში არ შემოუშვეს. ჟურნალისტი ამას მიხეილ სააკაშვილთან ციხეში შეხვედრის სურვილს უკავშირებს.

“ოფიციალურად გამომიცხადეს, რომ საქართველოში არ მიშვებენ. მიზეზები არ დაუსახელებიათ. ამას ცალსახად ვუკავშირებ იმ ფაქტს, რომ უკრაინის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ წინა დღეს საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს მიმართა თხოვნით, დაეორგანიზებინა ჩემი ვიზიტი მიხეილ სააკაშვილთან რუსთავის ციხეში. რაც მოხდა არის საერთაშორისო სკანდალი და სირცხვილი საქართველოს ხელისუფლებისთვის” - დაწერა გორდონმა ტელეგრამზე.
alt

ტელეკომპანია „მთავარი არხის” მიერ გავრცელებული ინფორმაცით, გორდონთან ერთად ქვეყანაში არ შემოუშვეს მისი მეუღლე - ალისია ბაცმანი.

კოალიცია “მედია ადვოკატირებისთვის” წევრმა ორგანიზაციებმა განცხადება გაავრცელეს და მოუწოდეს საქართველოს მთავრობას, რომ გააკეთოს განმარტებები საქართველოში უკრაინელი ჟურნალისტების არ შემოშვებასთან დაკავშირებით და პატივი სცეს მედიის წარმომადგენელთა უფლებებს, რომ შეასრულონ თავიანთი პროფესიული მოვალეობა.

დიმიტრი გორდონი უკრაინელი მწერალი, ჟურნალისტი და ტელეწამყვანია. იგი არის გადაცემის "სტუმრად დიმიტრი გორდონთან" წამყვანი, გაზეთ "გორდონის ბულვარის" მთავარი რედაქტორი და ონლაინ გამოცემა "GORDON"-ის დამფუძნებელი.
“ქართული ოცნების” აქციაზე ჟურნალისტებს დაუპირისპირდნენ
ტელეკომპანია „ფორმულას“ და „TV პირველის“ ინფორმაციით, „ქართული ოცნების“ აქციის მონაწილეები ჟურნალისტებს სიტყვიერად და ფიზიკურად დაუპირისპირდნენ.

ტელეკომპანია “ფორმულა” აცხადებს, რომ ჟურნალისტ რატი წვერავას „ქართული ოცნების" აქციაზე მისულმა მოქალაქეებმა ფიზიკური და სიტყვიერი შეურაცხყოფა მიაყენეს. მაუწყებლის ინფორმაციით, აქციის მონაწილეები აგრესიულად არიან განწყობილი კრიტიკული მედიის სხვა ჟურნალისტებისა და ოპერატორების მიმართაც.



“ფორმულას” და “ტვ პირველის” მიერ გავრცელებულ კადრებში ჩანს, რომ აქციაზე მისული რამდენიმე პირი სიტყვიერ შეურაცხყოფას აყენებს ჟურნალისტებს და აგრესიულად სთხოვს ტერიტორიის დატოვებას. ზოგიერთი მათგანი ფიზიკურადაც უპირისპირდება და ხელის კვრით ცდილობს ჟურნალისტის გაგდებას.




“ტვ პირველმა” გაავრცელა კიდევ ერთი ვიდეო, სადაც ჩანს, რომ მათი ჟურნალისტის მიკროფონს აქციის მონაწილემ სიგარეტი ჩააწვა. ტელეკომპანია შსს-ს რეაგირებას სთხოვს.



ჯერ-ჯერობით უცნობია, დაწყებულია თუ არა გამოძიება რომელიმე საქმეზე. “მედიაჩეკერი” შინაგან საქმეთა სამინისტროსთან დაკავშირებას ცდილობს. პასუხის მიღებისთანავე მასალა განახლდება.

ფაქტებთან დაკავშირებით, საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიამ განცხადება გაავრცელა და მმართველ პარტიასა და მათ აქტივისტებს მიმართა, რომ მედიას მუშაობის საშუალება მისცენ: „მივმართავთ მმართველ პარტიას დააფიქსიროს მკაფიო პოზიცია მედიის ხელშეუხებლობისათვის. გასცეს სათანადო რეკომენდაციები, რათა შეჩერდეს აქციაზე მომუშავე ჟურნალისტების სიტყვიერი და ფიზიკური შეურაცხყოფა“ - ნათქვამია ქარტიის განცხადებაში.

ქარტია მიიჩნევს, რომ დღეს პარტიის წარმომადგენლის, მამუკა მდინარაძის მიერ გაკეთებულმა განცხადებამ, თითქოს მოსალოდნელი იყო პროვოკაციები მედიის წარმომადგენლების მხრიდან, აქციის მონაწილეებსა და ჟურნალისტებს შორის კონფლიქტი წაახალისა.

თბილისში, თავისუფლების მოედანზე, 17:00 საათიდან "ქართული ოცნების" ორგანიზებით აქცია იმართება.
„ქართული ოცნება“ თავისი აქციის გასაშუქებლად ჟურნალისტებს აკრედტაციას სთავაზობს
მმართველი პარტია „ქართული ოცნება“ 27 ოქტომბერს 17:00 საათზე თავისუფლების მოედანზე დაგეგმილი აქციის გასაშუქებლად ჟურნალისტებს აკრედიტაციას სთავაზობს.

მედიასაშუალებების წარმომადგენლებმა აქციამდე ერთი დღით ადრე პარტიისგან ელექტრონული ფოსტით წერილი მიიღეს, რომელშიც „ქართული ოცნება“ „შემაჯამებელი აქციის“ გასაშუქებლად მედიის წარმომადგენლების გვარის, სახელისა და პირადი ნომრის გადაგზავნას სთხოვს.

როგორც პარტიის პრესსამსახურში განმარტავენ, ღონისძიების გასაშუქებლად მისული ჟურნალისტების პირადი მონაცემები მათთვის ბეიჯების (პრეს ბარათების) დასარიგებლად სჭირდებათ, თუმცა, ასევე ამბობენ, რომ აქციის გაშუქებას ნებისმიერი მედიასაშუალების წარმომადგენელი შეუზღუდავად შეძლებს, განურჩევლად იმისა, ექნებათ თუ არა მათ „ქართული ოცნების“ მიერ დამზადებული ბეიჯი.

რისთვის არის საჭირო ბეიჯები ღია სივრცეში დაგეგმილი აქციის გასაშუქებლად?

კითხვაზე, თუ რატომ განჩნდა ღია სივრცეში დაგეგმილი აქციის გასაშუქებლად მედიის წარმომადგენლებისთვის ბეიჯების დარიგების აუცილებლობა, „ქართული ოცნების“ პრესსამსახურის წარმომადგენელი, ლელა გაბეჩავა გვპასუხობს, რომ „ქართული ოცნების“ ღონისძიებებზე ყოველთვის ასე ხდება.“

არ მახსენდება, რომელიმე ქუჩის აქციაზე აკრედიტაცია დაგვჭირვებოდაო, ამბობს On.ge-ის მთავარი რედაქტორი ხატია ღოღობერიძე.

„გამიკვირდა, რომ აკრედიტაციები მოითხოვეს, როცა საუბარია აქციაზე ღია სივრცეში, ქუჩაში, სადაც გადაადგილება ყველა ადამიანს თავისუფლად შეუძლია. უცნაურია მით უფრო, თუ ამბობენ, რომ ამ აკრედიტაციის გარეშეც შეგვიძლია ჩვეულებრივად გავაშუქოთ იქ მიმდინარე პროცესები.“- გვეუბნება on.ge-ის რედაქტორი.

ღოღობერიძე დასძენს, რომ 5 ივლისის მოვლენების გათვალისწინებით, არ იცის რამდენად უნდა ელოდოს საფრთხეებს „ქართული ოცნების“ ამომრჩევლებისგან. გამოცემაში ჯერ-ჯერობით არ გადაუწყვეტიათ, გაგზავნიან თუ არა On.ge ჟურნალისტების პირად მონაცემებს აკრედიტაციის მისაღებად:

„ცოტა პრინციპული საკითხიც არის. რატომ უნდა გვჭირდებოდეს აკრედიტაცია აქციაზე? ამიტომ ვფიქრობთ ჯერ გავგზავნოთ თუ არა.“

რეკომენდაციები პრეს ბარათებთან დაკავშირებით

მედიის უსაფრთხოების დაცვის შესახებ ევროპის საბჭოს მინისტრთა კომიტეტის რეკომენდაციიით, ,,წევრმა სახელმწიფოებმა უნდა გაითვალისწინონ ჟურნალისტებისა და მედიის სხვა აქტორების მიერ დაკისრებული როლის სპეციფიკური ხასიათი და დემოკრატიული მნიშვნელობა კონკრეტულ კონტექსტში, როგორიცაა კრიზისის დროს, საარჩევნო პერიოდში, საზოგადოებრივ დემონსტრაციებსა და კონფლიქტის ზონებში.

ამ კონტექსტებში სამართალდამცავი ორგანოებისთვის მნიშვნელოვანია პატივი სცენ ჟურნალისტებისა და სხვა მედიის წარმომადგენლების როლს, რომლებიც აშუქებენ დემონსტრაციებსა და სხვა მოვლენებს. პრესის ან პროფესიული გაერთიანების წევრობის დამადასტურებელი ბარათები, შესაბამისი აკრედიტაცია და ჟურნალისტის სამკერდე ნიშანი სახელმწიფო ორგანოებმა უნდა მიიღონ, როგორც ჟურნალისტობის დამადასტურებელი საბუთი, ხოლო თუ შეუძლებელია, რომ ჟურნალისტმა ან სხვა მედია აქტორმა წარმოადგინოს პროფესიული დოკუმენტაცია, სახელმწიფო ორგანოებმა ყველა შესაძლო ძალისხმევა უნდა გასწიონ მათი სტატუსის დასადგენად.”

„შეკრების მიმდინარეობისას მედია აქტორების და დამკვირვებლების უსაფრთხოების“ შესახებ სახელმძღვანელოში წერია, რომ ამ რეკომენდაციის შესაბამისად აქციებისა და დემონსტრაციების დროს დამატებითი აკრედიტაციის გავლა არ არის საჭირო და საკმარისია მედიის წარმომადგენლობის დამადასტურებელი ბარათის სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლებისთვის ჩვენება.
ლექსო ლაშქარავაზე  ძალადობაში ბრალდებულებს ბრალი დაუმძიმდათ
თბილისის საქალაქო სასამართლომ „ტვ პირველის“ ოპერატორის, ლექსო ლაშქრავასა და ჟურნალისტის, მირანდა ბაღათურიას მიმართ ძალადობის ფაქტზე ბრალდებულები პატიმრობაში დატოვა.

რა მოხდა?

თბილისის საქალაქო სასამართლოში 5 ივლისის საქმეზე წინასასამართლო სხდომაზე მტკიცებულებების დასაშვებობის და საქმის არსებითად გადაცემის საკითხები განიხილეს.

„ტვ პირველის“ გადამღები ჯგუფის მიმართ ძალადობაში ბრალდებულ 6 პირს ბრალი დაუმძიმდა.

დაცვის მხარე ბრალდებულების 5 000-ლარიანი გირაოს სანაცვლოდ გათავისუფლებას ითხოვდა, რაც სასამართლომ არ დააკმაყოფილა.

„საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის“ ადვოკატის ბექა თაკალანძის ინფორმაციით, ექვსივე ბრალდებულს საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის:

• 225-ე (ჯგუფური ძალადობის ორგანიზება, ხელმძღვანელობა ან მასში მონაწილეობა)

• 156-ე (დევნა)

• და 154-ე (ჟურნალისტისათვის პროფესიულ საქმიანობაში უკანონოდ ხელის შეშლა)

წარდგენილ ბრალდებებზე კიდევ ერთი მუხლი - დამამძიმებელ გარემოებებში ჯანმრთელობის ნაკლებად მძიმე დაზიანების ნაწილში (სსკ-ის 118-ე მუხლის მე-3 ნაწილი) დაემატა.

ლექსო ლაშქრავას საქმეზე მომდევნო პროცესი 3 ნოემბერს 14:00 საათზე დაინიშნა.

ვიდეოგადაღება პროცესზე

„ტვ პირველის“ გადამღებ ჯგუფზე ძალადობაში ბრალდებულების საქმის სასამართლოს სხდომაზე გადაღების უფლება „ალტ-ინფოს“ ოპერატორმა მოიპოვა. არხის წამყვანები და მფლობელები 5 ივლისის ძალადობრივი აქციის ორგანიზატორები არიან.

ინტერნეტ გამოცემა „პუბლიკას“ ჟურნალისტი მინდია გაბაძე გვეუბნება, რომ დღეს სასამართლოში 5 ივლისის საქმეებზე მიმდინარე პროცესები სხვადასხვა დარბაზში მიმდინარეობდა და მედიასაშუალებები ფოტო-ვიდეო გადაღებისთვის თავიანთი ჟურნალისტების პროცესებზე შევიდნენ.

მედიასაშუალებები „ალტ-ინფოსგან“ პროცესის ამსახველი მასალის მიწოდებას რამდენიმე საათს ელოდნენ. ამ დროისთვის ჟურნალისტებმა მხოლოდ კადრები მიიღეს.

ვის აქვს გადაღების უფლება?

კანონმდებლობის თანახმად, სხდომის გაშუქების კანონისმიერი უპირატესობით საზოგადოებრივი მაუწყებელი სარგებლობს, თუ ამ უფლებამოსილებით საზოგადოებრივი მაუწყებელი არ სარგებლობს, მაშინ მისით სარგებლობა შეუძლია სხვა საერთო საეთერო მაუწყებელს.

იმ შემთხვევაში, თუ განცხადება წარდგენილია ერთზე მეტი საერთო საეთერო მაუწყებლის მიერ, მოსამართლე უფლებამოსილ პირს შეარჩევს წილისყრის საფუძველზე.

პირი, რომელიც ახორციელებს გადაღებას, ვალდებულია უზრუნველყოს ჩანაწერის გადაცემა მასობრივი ინფორმაციის სხვა საშუალებებისათვის მათი მოთხოვნისთანავე.

დეტალები

"ტვ პირველის" ოპერატორი ალექსანდრე ლაშქარავა 11 ივლისს გამთენიისას საკუთარ სახლში გარდაცვლილი იპოვეს. იგი ერთ-ერთია მედიის 53 წარმომადგენელს შორის, რომელსაც 5 ივლისს "თბილისი პრაიდის" მიერ დაგეგმილი "ღირსების მარშის" წინააღმდეგ გამოსული ძალადობრივი ჯგუფები ფიზიკურად გაუსწორდნენ.
ტელეკომპანია „იმედის“ „პოლიტიკური განაცხადი“

არჩევნებამდე 2 კვირით ადრე ტელეკომპანია „იმედი“ აცხადებს, რომ „საგანგებო რეჟიმზე“ გადადის. არხმა იგივე შინაარსის განცხადება 3 წლის წინ, 2018 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების მეორე ტურის წინაც გაავრცელა.

რა მოხდა?

ტელეკომპანია იმედის ვებგვერდზე გამოქვეყნებულ განცხადებაში წერია, რომ წინასაარჩევნოდ, ოპოზიციური პარტია „ნაციონალური მოძრაობა“ „ისევ რევანშისთვის ემზადება, რომ რომელიმე მუნიციპალიტეტში მაინც მოიგოს არჩევნები, სადაც რევოლუციური შტაბისა და დესტრუქციის კერის შექმნას შეეცდება“.

იგივე განცხადება ტელეკომპანიამ 18 ოქტომბრის 20:00-საათიან გამოშვებაშიც გაავრცელა.

არხის ხელმძღვანელობა ამბობს, რომ „პარტიის რევანშს და წარსულის დაბრუნებას ვერ დაუშვებს.“ და, რომ არხის „მისია სიმართლის ლაპარაკია და სიმართლისთვის, რეჟიმისა და ძალადობის წინააღმდეგ ბრძოლას შეეწირა არხის დამფუძნებელი.“

ტელევიზიის განცხადებით „იმედი“ როგორც ბრძოლის სიმბოლო, ბრძოლის წინა ხაზზე იქნება.

რას გულისხმობს „იმედის“ საგანგებო რეჟიმი?

ტელეკომპანია „იმედში“ აცხადებენ, რომ მათი სარედაქციო პოზიცია „სახელმწიფოებრივი ინტერესებით ნაკარნახევი და საზოგადოებისთვის გამჭვირვალე იქნება.“

• „ყოველდღე, გვიან ღამემდე, საინფორმაციო ეთერი, პოლტიკური თოქ-შოუები დაეთმობა ადამიანებს, რომლებსაც სააკაშვილის რეჟიმმა უმძიმესი მორალური ზიანი მიაყენა.

• ხალხი თავის სათქმელს ყოველდღიურად იტყვის "იმედის" სპეციალურ ეთერში.

• ადამიანები გაიხსენებენ უმძიმეს წლებს, უმძიმეს დღეებს და რეჟიმს, რომელმაც მათი ღირსება, თავისუფლება და ჯანმრთელობა, მათი ოჯახის წევრების სიცოცხლე ხელყო.

• „იმედი“ მაყურებელს შეახსენებს ქვეყნის უმძიმეს წარსულს.“

კონტექსტი

“ტელეკომპანია „იმედის“ ეს განცხადება უბრალოდ პრობლემური კი არ არის, საერთოდ სცდება მედიის სფეროს და სრულ აბსურდშია გადასული“, - ასე აფასებს არხის საგანგებო რეჟიმზე უკვე მეორედ გადასვლას მედია მკვლევარი ლაშა ქავთავარძე. ის ამბობს, რომ ეს განცხადება სინამდვილეში „ქართულ მედიარეალობაში დანერგილი უწესობის ლეგიტიმაციის მცდელობაა.“

2018 წელსაც, როდესაც საპრეზიდენტო არჩევნებში ქართული ოცნების მხარდაჭერილმა კანდიდატმა, სალომე ზურაბიშვილმა პირველსავე ტურში ვერ გაიმარჯვა, ტელეკომპანია იმედმა „საგანგებო რეჟიმი“ გამოაცხადა.

ამის მთავარი მიზეზი, მეორე ტურში ზურაბიშვილის კონკურენტი, გაერთიანებული ოპოზიციის კანდიდატი, გრიგოლ ვაშაძე იყო. და მაშინაც, ტელეკომპანია იმედი აცხადებდა, რომ იმუშავებდა, რათა „რეჟიმი არ დაბრუნებულიყო".

მაშინ „იმედმა“ საეთერო ბადე შეცვალა, ეთერში თოქ-შოუების რიცხვმა იმატა, და გადიოდა სიუჟეტები, რომელთა შინაარსიც ძირითადად ეხებოდა იმას, თუ თუ რატომ იყო ოპოზიციის კანდიდატის გაპრეზიდენტება მიუღებელი.

ტელეკომპანია „იმედის“ განცხადების იმ ნაწილს, რომ არხის მისია „სიმართლის ლაპარაკია“, მხოლოდ სიტყვებად აღიქვამს საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის საბჭოს წევრი, გამომძიებელი ჟურნალისტი, ნანა ბიგანიშვილი. მისი თქმით, შეუძლებელია ცალმხრივი ინფორმაცია ობიექტური იყოს.

„ეს, რა თქმა უნდა, გვახსოვს [რომ ნაციონალური მოძრაობის პერიოდში ტელეკომპანია „იმედი“ დაზარალდა], რაზეც საზოგადოებას ადეკვატური რეაქცია ჰქონდა. თუმცა ამდენი წლის შემდეგ იყო საგანგებო რეჟიმში და ბრძოლას უცხადებდე კონკრეტულ პოლიტიკურ პარტიას - ეს არის საზოგადოებისთვის დამაზიანებელი“, - გვეუბნება ბიგანიშვილი.

"ამ ყველაფერს კიდევ უფრო სასაცილოს ხდის ის ფაქტი, რომ არხზე თითქმის აღარვინ დარჩა იმ ჟურნალისტებისგან, ვინც იმ „ძველ იმედში“ მუშაობდა, რომლის დარბევისა და განადგურების ხარჯზეც აგერ უკვე მერამდენე წელია „ქართული ოცნება“ და „ახალი იმედი“ ცდილობენ, ამომრჩევლების მომხრობასო",- ამბობს მედია მკვლევარი ლაშა ქავთარაძე.

არხის „პოლიტიკური განაცხადი“

ნანა ბიგანიშვილი ტელეკომპანია იმედის ამ განცხადებას, „ფაქტობრივად პოლიტიკურ განაცხადს უწოდებს“ - ტელეკომპანიამ მიკერძოება გამოხატა, რაც მედიის მთავარ დანიშნულებას ცდებაო.

მისი მთავარი არგუმენტი ისაა, რომ მედიის უმნიშვნელოვანესი ფუნქცია ხელისუფლების მქონე ძალის მიმართ კრიტიკული კითხების დასმაა:

„მათი განცხადება კონკრეტული პარტიის წინააღმდეგ არის მიმართული, თუმცა მეორე მხრივ რაც ყველაზე საგანგაშო და, ალბათ, საზოგადოებისთვის ყველაზე დამაზიანებელია ისაა, რომ მათი ეს რიტორიკა და პოზიცია მმართველი პარტისა და ხელისუფლების განწყობებს ემთხვევა“, - ამბობს ქარტიის საბჭოს წევრი.

„შეიძლება ობიექტურობის ცნება იდეალისტურია, მაგრამ თუკი ოდესმე მედიას მოეთხოვება რომ ობიექტურობასთან მიახლოებული მაინც იყოს, ზუსტად წინასაარჩევნო პერიოდია. „იმედის“ ეს განცხადება კი სწორედ ამ პრინციპისთვის ხაზის გადასმაა.“ - ამბობს ლაშა ქავთარაძე.

კიდევ უფრო გაღრმავებული პოლარიზაცია

მაუწყებელთა პოლარიზაცია 2020 წელთან შედარებით კიდევ უფრო გაღრმავდა და ტელესივრცე ორ ბანაკად გაიყო. ეს საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის სატელევიზიო ახალი ამბების მონიტორინგის წინასწარ ანგარიშშია ასახული. ანგარიშის მიხედვით, წინასაარჩევნო მედია გარემო პლურალისტულია, თუმცა პოლიტიზებული.

ამავე ორგანიზაციის თოქ-შოუების მონიტორინგის ანგარიშის მიხედვით, წინასაარჩევნო პერიოდში ტელეკომპანია „იმედის“ გზავნილები „ქართული ოცნების“ პოზიციას ემთხვეოდა და წამყვანები არ ერიდებოდნენ ცინიკურ დამოკიდებულებას ზოგიერთი ოპოზიციური სუბიექტების მიმართ.

მეორე მხრივ კი „TV პირველსა“ და „მთავარ არხზე“ სუბიექტური დამოკიდებულება ოპოზიციური პარტიების მიმართ იკვეთებოდა.

„იმედის“ საინფორმაციო გამოშვება კი ყველაზე დიდ დროს მმართველი პარტიის წინასაარჩევნო კამპანიის გაშუქებას უთმობდა და ხელისუფლების მიმართ კრიტიკა, ფაქტობრივად, არ ისმოდა.

პოლარიზაციის ხარისხის კიდევ უფრო გაზრდაზე და, შესაბამისად, საზოგადოებისთვის ობიექტური ინფორმაციის ნაკლებ სივრცეზე მიუთითებს ნანა ბიგანიშვილი. "რაც მეტად გაიზრდება პოლარიზაციის ხარისხი, მით უფრო ნაკლები სივრცე დარჩება ობიექტური ინფორმაციისთვისო",- ამბობს ჟურნალისტი.


მედია მკვლევარი ლაშა ქავთარაძე კი მიიჩნევს, რომ ქართული მასმედია გარემო „იმდენად საფუძვლიანად არის განადგურებული“, „იმედის“ ეს კონკრეტული ქცევა დიდად ვერაფერს შეცვლის. მისი განმარტებით, 2018 წელს საპრეზიდენტო არჩევნების დროს „იმედის“ საგანგებო რეჟიმზე გადასვლამ მხოლოდ „იმედის“ ეთერში ანტი-ოპოზიციური რიტორიკის ინტენსიურობა, არაეთიკური თავდასხმები პოლიტიკურ ფიგურებზე და ოპოზიციურ არხებზე საპასუხო თავდასხმები შეიცვალა, მაგრამ დიდ სურათში არხის ასეთ ქცევას ბევრი არაფერი შეუცვლია: „მედია ისევ პოლიტიკურად მიკერძოებული და მიკუთვნებული დარჩება, მოსახლეობა კი ისევ მოტყუებულიო", - ამბობს ქავთარაძე.