2020 წელს გამოსული წიგნები ჟურნალისტიკაზე [ნაწილი II]
19.02.2021
პროფესიული ლიტერატურის რეკომენდირების წამყვანი ვებ პორტალი, Bookauthority.org 2020 წლის მნიშვნელოვანი წიგნების სიას აქვეყნებს. "მედიაჩეკერი" გაგაცნობთ 10 წიგნს, ამ პორტალზე დაყრდნობით, რომლებიც 2020 წელს გამოქვეყნდა და რომლებიც მედიასფეროში არსებულ მნიშვნელოვან გამოწვევებზე მოგვითხრობს.  

იხილეთ მასალის I ნაწილი - პირველი 5 წიგნის შესახებ.

ამ მასალაში კი მომდევნო ხუთის შესახებ გიამბობთ.

⇒ Sports Journalism

პატრიკ ოშბურნი და კრის ლემბი ამერიკული სპორტული ჟურნალისტიკის წარსულზე, აწყმოსა და მომავალზე გვიყვებიან. წიგნი მოგვითხრობს, თუ როგორ შეცვალეს სპორტი და მისი გაშუქების სტილი ტექნოლოგიამ, რელიგიამ, სოციალურმა მოძრაობებმა, იმიგრაციამ, რასიზმმა, სექსიზმმა, სოციალურმა მედიამ, ათლეტებმა და სპორტულმა კომენტატორებმა.

ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ფაქტორი, რამაც სპორტის გაშუქების სახეცვლას შეუწყო ხელი, ბოლო 40 წლის განმავლობაში სპორტული რეპორტიორი ქალების რიცხვის ზრდაა. ავტორები ასევე განიხილავენ სპორტული ჟურნალისტიკის ეთიკას და იმას, თუ როგორ განსხვავდებოდა ხშირად სპორტის გაშუქება სხვა, არასპორტული ახალი ამბების გაშუქებისგან და რა გავლენა იქონია ინტერნეტმა ახალი წესების შემუშავებაზე.

⇒  Dark Mirror - ედვარდ სნოუდენი და ამერიკული სადაზვერვო სახელმწიფო

პულიცერის პრიზის სამგზის მფლობელი და ნიუ იორკ თაიმსის ბესტსელერის, Angler-ის ავტორი, ბარტონ გელმანი ედვარდ სნოუდენზე ახალ წიგნს აქვეყნებს, რომელიც მისი სნოუდენთან და მის მასალებთან იშვიათი წვდომის შედეგად დაიწერა.

ედვარდ სნოუდენმა გლობალური დებატები 2013 წელს გამოიწვია, როდესაც მან გელმანს, ლორა პოიტრასს და გლენ გრინვალდს საკნდალური, საიდუმლო არქივები გადასცა, სადაც ამერიკის მთავრობის მიერ მოქალაქეების ნებისმიერი სახის კომუნიკაციასთან წვდომას ამხელდა. იმ წელს მათ პულიცერის პრიზი გაიყვეს საზოგადოებისთვის გაწეული სამსახურისთვის. გელმანისთვის ეს მხოლოდ დასაწყისი იყო. მან განაგრძო იმ მასალების კვლევა, რაც ნოუდენმა გადასცა და უფრო ღრმად დაიწყო ამერიკის სადაზვერვო სამსახურების საქმიანობის ძიება.

Dark Mirror არის ამბავი, რომლის მოყოლაც გელმანმა აქამდე ვერ შეძლო. წიგნში ასახულია საგამოძიებო რეპორტინგის მომნუსხველი შიდა ქრონიკები და სახელმწიფო სადაზვერვო სამსახურების მუშაობის მექანიზმის სიღრმისეული კვლევა. ავტორი კულისებს მიღმა ამბებსაც გვიყვება, თუ როგორი იყო მუშაობის პროცესი, რა დილემების წინაშე იდგა, რა ხდებოდა მოსკოვის სასტუმროს ოთახებში, Post-ის რედაქტორებისა დ იურისტების ლაბირინთებში, Silicon Valley-ს აღმასრულებელების კაბინეტებში და რა ეწერა ანონომური ანგარიშებიდან გამოგზავნილ დაშიფრულ მესიჯებში.

წიგნში ასევე აღწერილია, როგორი ზეწოლისა და მუქარების ფონზე მოუხდა გელმანს მუშაობა და როგორ ცდილობდნენ მისი მასალების მოპარვას უცხოური სადაზვერვო სამსახურები.

⇒  Objectively Engaged Journalism

წიგნი ერთგვარი მოწოდებაა ახალი ჟურნალისტური ეთიკის შექმნისკენ დღევანდელ პრობლემურ მედია სფეროში. ავტორი ამტკიცებს, რომ მედია არც ნეიტრალური უნდა იყოს და არც პარტიზანული, არამედ ჩართული უნდა იყოს ეგალიტარული დემოკრატიის დაცვაში. მისი აზრით შესაძლებელია, რომ პროფესინალმა და მოქალაქე ჟურნალისტრებმა შეინარჩუნონ ობიექტურობა ისე, რომ თან ხელი შეუწყონ დეზინფორმაციით, ფეიკ ნიუსებითა და ექსტრემიზმით სავსე გლობალური საჯარო სივრცის გაუმჯობესებას.

ისტორიიდან, ეთიკიდან და მედიის გამოწვევებიდან გამომდინარე სტივენ ვარდი უარყოფს ნეიტრალურობის და „მხოლოდ ფაქტების“ იდეას და განმარტავს, თუ როგორ არის ეს კონცეპტები დაფუძნებული მცდარ დუალისტურ აზროვნებაზე, რომლის ფესვებიც ღრმადაა გამჯდარი დასავლურ კულტურაში. ის გვთავაზობს პრაგმატული ობიექტურობის თეორიას და აღნიშნავს, რომ ჟურნალსტიკა კულტურის ინტერპრეტირებისას უნდა ხელმძღვანელობდეს ობიექტურობის იმ ფორმთ, რომელიც კარგად აცნობიერებს ადამიანურ შესაძლებლობებსა და ლიმიტებს.

⇒  Metro Dailies in the Age of Journalism

ინტერნეტ ეპოქაში ყოველდღიური გაზეთების გაქრობას ჯერ კიდევ ათწლეულების წინ ვარაუდობდნენ. მაშინ, როდესაც ბეჭდური მედია რეკლამისა და ტირაჟის ნაკლებობას განიცდის, მისი გადარჩენა მხოლოდ ორიგინალურ, უნიკალურ რეპორტაჟებზეა დამოკიდებული. თუმცა, ყოველდღიურ გაზეთებს იდენტობის კრიზისის პრობლემა უდგათ: ერთმანეთს ეჯახება ტრადუციული ბეჭდური ჟუნალისტიკის ფორმალობები და დეტალებზე ორინეტირებულობა და ციფრული ჟურნალისტიკის არაფორმალურობა და სითამამე.

მერი ლო ნემანიკი 5 საშუალო ზომის ქალაქის გაზეთის მაგალითზე განიხილავს, თუ როგორ ახდენენ ადაპტაციას ეს გამოცემები და როგორ იცვლება ნიუსრუმის პრაქტიკები ახალ რეალობში. ავტორი წარმოგვიდგენს როგორც წარმატებულ, ისე წარუმატებელ შემთხვევებს. ის განიხილავს, რა ხდება მაგალითად, როდესაც მფობელები ჟურნალისტებს ნებას აძლევენ, თავად მართონ გაზეთი და როგორ უზრუნველყოფენ ისინი ხარისხიანი მედია პროდუქციის წარმოებას საგაზეთო გილდიების დახმარებით.

მეორეს მხრივ კი გვაჩვენებს, რა შედეგია მაშინ, როდესაც ხშირია დროებითი განთავისუფლებები და დაფინასნების შემცირება და როგორ საფრთხეს უქმნის ეს ხარისხსა და სტანდარტებს. ნემანიკი ინტერგრირებულ მიდგომას ემხრობა, სადაც ბეჭდური და ონლაინ რეპორტინგი ერთმანეთს აბალანსებს და განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება ვიზუალურ ჟურნალისტიკას. ავტორი მიიჩნევს რომ ასეთ შემთხვევაში ყოველდღიურ ბეჭდურ გამოცემემებს მომავალი ექნებათ.

⇒  Newsmakers- ხელოვნური ინტელექტი და ჟურნალისტიკის მომავალი

იქნება თუ არა ხელოვნური ინტელექტის (AI), ალგორითმებისა და ჭკვიანი მანქანების მასიური გამოყენება ჟურნალისტიკის დასასრული იმ ფორმით, როგორიც ის დღეს არსებობს, თუ პირიქით მისი გადამრჩენელი გახდება? ფრანჩესკო მარკონი, რომელიც Associated Press- სა და Wall Street Journal-ს AI– ს დანერგვაში დაეხმარა, წიგნში Newsmakers ამ ტექნოლოგიების პოტენციალზე ახალ პერსპექტივას გვთავაზობს. ის განმარტავს, თუ როგორ შეუძლიათ ჟურნალისტებს, რედაქტორებსა და ნიუსრუმებს ისარგებლონ ხელოვნური ინტელექტის შესაძლებლობებით და განავითარონ ამბის თხრობისა და მკითხველთან ურთიერთობის ახალი გზები.

მარკონი აანალიზებს AI- ს გამოწვევებსა და შესაძლებლობებს სხვადასხვა მიმართულებით: დაწყებული ფინანსური პუბლიკაციებით, სადაც შემოსავლებზე რეპორტს ალგორითმებით წერენ, დამთავრებული საგამოძიებო რეპორტაჟებით, სადაც მონაცემთა ბაზას ასევე ხელოვნური ინტელექტი აანალიზებს და შემდეგ მის ახალ ამბებსა და სოციალური მედიაში განთავსების ფორმასაც განსაზღვრავს.

Newsmakers ამტკიცებს, რომ AI- მ ავტომატირების ნაცვლად შეიძლება გააძლიეროს და მოამარაგოს ინდუსტრია, რაც ჟურნალისტებს საშუალებას მისცემს უფრო სწრაფად მოამზადონ ახალი ამბები და გამოინთავისუფლონ დრო უფრო სიღრმისეული, ანალიზისთვის.
კომენტარი, რომელიც შეიცავს უხამსობას, დისკრედიტაციას, შეურაცხყოფას, ძალადობისკენ მოწოდებას, სიძულვილის ენას, კომერციული ხასიათის რეკლამას, წაიშლება საიტის ადმინისტრაციის მიერ

ასევე იხილეთ

“მთავარი არხის” ინფორმაციით, მაუწყებლის ოპერატორი ლევან აბლოთია ქარელში, “ქართული ოცნების” წევრებმა პარტიის შტაბის მეორე სართულიდან გადმოაგდეს.

ჟურნალისტი ბექა ყორშია, რომელიც ქარელში ოპერატორთან ერთად იყო, გვიყვება, რომ “ქართული ოცნების” შტაბში მერობის კანდიდატის, ზაზა გულიაშვილის ჩასაწერად იყვნენ მისულები:

“გავრცელდა ინფორმაცია, რომ სუსის აგენტია და მქონდა რამდენიმე შეკითხვა. ამ ყველაფერმა გააღიზიანა “ოცნების” წევრები, რომლებიც იყვნენ შტაბში. გამოგვაგდეს. აღარც გვიცდია შეცვლა. ვწერდით სტენდაფს, გამოვარდნენ და გაგვისწორდნენ”.

მისი თქმით, ოპერატორის მდგომარეობა მძიმეა - “მეუბნებოდა ფეხს ვერ ვამოძრავებო, ზურგს და ხელს ვერ ვგრძნობო”. 

"ქართული ოცნების" წევრმა მამუკა მდინარაძემ სპეციალურ ბრიფინგზე თქვა, რომ ბექა ყორშია იქ პროვოკაციის მოწყობას ცდილობდა, რა დროსაც გამოაძევეს შტაბიდან. მისივე თქმით, სიტყვიერი კამათი და დაპირისპირება იყო, თუმცა, არანაირი ფიზიკური შეხება ოპერატორსა და "ოცნების" შტაბის წარმომადგენლებს შორის არ ყოფილა: " "მთავარი არხის" ოპერატორი  უკანა სვლით ტოვებდა ტერიტორიას, რა დროსაც კიბის მოაჯირს წამოედო და გადავარდა და დაეცა კიბის ზედა საფეხურებზე".

"მთავარი არხი" ამბობს, რომ თავდასხმის ვიდეოკადრები გადაღებული აქვთ და მალე გამოაქვეყნებენ. თავის მხრივ, მამუკა მდინარაძეც ამბობს, რომ მათაც ვიდეომასალა გადაღებული და გაავრცელებენ.
ნოდარ მელაძე პროკურატურამ გამოკითხა, დაბარებულები არიან სხვა ჟურნალისტებიც
სავარაუდოდ, სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურიდან გამოჟონილ ფაილებთან დაკავშირებით, “TV პირველის“ საინფორმაციო სამსახურის უფროსი ნოდარ მელაძე პროკურატურამ გამოკითხა.

მელაძე ამბობს, რომ 15 სექტემბერს თბილისის პროკურორი დაუკავშირდა და გამოკითხვაზე დაიბარა, რის შემდეგაც, ადვოკატთან ერთად მივიდა დაკითხვაზე. მისივე თქმით, კითხვების ძირითადი ნაწილი ეხებოდა, თუ რა ფორმით მიიღეს ბმული და რა მიმოწერა ჰქონდათ წყაროსთან.

“გამოძიებას აინტერესებს ის, ვინ გაავრცელა და არა ის, ვინ ჩაწერა. ვინ იდგა ამ უკანონობის უკან - ამის დადგენის განზრახვა გამოძიებას არ აქვს” - ამბობს მელაძე “TV პირველის” ეთერში..

მისივე თქმით, გამოძიებას “ცოტა უცნაური კითხვები” ჰქონდა. მაგალითად, ინტერესდებოდნენ, რა მასალებს გაეცნენ ჟურნალისტები - “მოგვიყევი იქ რაც წაიკითხეო”.

გამოკითხვაზე დაბარებულები არიან სხვა მედიასაშუალებების წარმომადგენლებიც. “ფორმულას” ინფორმაციით, მათი ჟურნალისტებს, მარტა ქურასბედიანსა და ქეთი ნადიბაიძეს პროკურატურიდან დაუკავშირდნენ და ხვალ, 16 სექტემბერს აპირებენ მისვლას.

რა მოხდა

13 სექტემბერს სხვადასხვა მედიასაშუალებას ელექტრონულ ფოსტაზე „ჰაკიმ ფაშას“ სახელით მიუვიდა ბმული სახელწოდებით, “სუსის კომპრომატი საპატრიარქოს წინააღმდეგ“.

ღია წყაროზე ატვირთულ ფაილებში, სავარაუდოდ, სასულიერო პირების პირადი ცხოვრების შესახებ წერილობითი დეტალებია ასახული. მასალების ავთენტურობა დადასტურებული არ არის.

სხვადასხვა მედიასაშუალების ჟურნალისტებმა დაადასტურეს, რომ ფაილებში მათი საუბრებიც იძებნება. მათ ნაწილს გადაწყვეტილი აქვს, რომ გამოძიების დაწყების მოთხოვნით საგამოძიებო ორგანოეს მიმართოს.

მედიასაშუალებების მიერ ფარულ ჩანაწერებთან დაკავშირებით გავრცელებულ ინფორმაციაზე საქართველოს პროკურატურამ გამოძიება კერძო კომუნიკაციის საიდუმლოების დარღვევის ფაქტზე დაიწყო. სუს-მა 14 სექტემბერს განაცხადა, რომ პროკურატურასთან თანამშრომლობისთვის მზად არის.
ჟურნალისტები ადასტურებენ, 13 სექტემბერს გაჟონილ ჩანაწერებში მათი საუბარიცაა
ჟურნალისტების ნაწილი ადასტურებს, რომ 13 სექტემბერს, სავარაუდოდ, სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურიდან, გამოჟონილ ჩანაწერებში მათი საუბრებიცაა. ისინი აპირებენ, საგამოძიებო ორგანოებს მიმართონ.

რა მოხდა?

ტელეკომპანია „მთავარის“ წამყვანი ეკა კვესიტაძე ერთ-ერთია მათ შორის, ვინც ამბობს, რომ 13 სექტემბერს გავრცელებულ მასალებში მისი მიმოწერაც იძებნება.

„ფეისბუქის მიმოწერიდან არის ძალიან ბევრი რამე. მათ შორის ისიც - როგორ მომილოცა დაბადების დღე მელქისედეკმა. ასევე ჩემი ნინია კაკაბაძის მიმოწერა - სადაც ნინიას ვეუბნები, რომ არ ვიცნობ პეტრე ცაავას და მასთან შეხვედრა მაინტერესებს მეთქი. ანუ, რასაც ფეისბუკ ინბოქსში ვწერთ მეგობრებო, ყველაფერი სუსმა იცის.“, - ამბობს ჟურნალისტი. ის იურიდიულ კონსულტაციებს გადის და აპირებს საქმესთან დაკავშირებით საგამოძიებო ორგანოებს მიმართოს.

ჟურნალისტებს გამოძიების დაწყების მოთხოვნით საგამოძიებო ორგანოებისთვის წერილობითი მიმართვისკენ მოუწოდებს იურისტი სულხან სალაძე.

„ კარგად ვიცი, რომ არავინ გამოიძიებს და ისიც კარგად ვიცი, რომ გამოძიების დაწყების ვალდებულება ინფორმაციის გავრცელების მომენტიდან ისედაც არსებობობდა, მაგრამ ამ მარაზმის დასრულება თუ გვინდა ეს მოჯადოებული წრე უნდა დაირღვეს. ჯერ ქვეყნის შიდა მართლმსაჯულების ინსტიტუტების გამოყენების ცდა და მერე საერთაშორისო მექანიზმები”, - წერს სულხან სალაძე "ფეისბუქზე".

ეკა კვესიტაძე ამბობს, რომ არც მას აქვს ამ საქმის გამოძიების მოლოდინი, თუმცა პრეცედენტები უნდა შეიქმნასო. „ყველამ უნდა მივმართოთ და რაღაც დროს შეიძლება სტრასბურგშიც წავიდეს ეს საქმეო“,-გვეუბნება კვესიტაძე.

კონტექსტი

13 სექტემბერს სხვადასხვა მედიასაშუალებას ელექტრონულ ფოსტაზე „ჰაკიმ ფაშას“ სახელით მიუვიდა ბმული სახელწოდებით, “სუსის კომპრომატი საპატრიარქოს წინააღმდეგ“.

ღია წყაროზე ატვირთულ ფაილებში, სავარაუდოდ, სასულიერო პირების პირადი ცხოვრების შესახებ წერილობითი დეტალებია ასახული. მასალების ავთენტურობა დადასტურებული არ არის.

მედიასაშუალებების მიერ ფარულ ჩანაწერებთან დაკავშირებით გავრცელებულ ინფორმაციაზე საქართველოს პროკურატურამ გამოძიება კერძო კომუნიკაციის საიდუმლოების დარღვევის ფაქტზე დაიწყო.

"იმ მედიასაშუალებებს, რომლებსაც გააჩნიათ აღნიშნული მასალა, მოვუწოდებთ ამჯერად მაინც ითანამშრომლონ გამოძიებასთან და მოგვაწოდონ მათ ხელთ არსებული მტკიცებულებები", - წერია პროკურატურის გავრცელებულ განცხადებაში.

ჟურნალისტები გაჟონილ ფაილებში

ტელეკომპანია „მთავარის“ დირექტორი ნიკა გვარამია ამბობს, რომ გაჟონილ ფაილებში მისი და მისი ჟურნალისტების „ვოტსაპში“ საუბარი ამოიცნო.

„ჩემს ნაწილში, ყველაზე ამაზრზენი ჩემი და დეკანოზ მამალაძის სატელეფონო საუბრის კრებსია - ანუ, ადვოკატის და კლიენტის ურთიერთობა, რომელიც ფარულობის სრული პრივილეგიითაა კანონმდებლობით დაცული.“, - წერს გვარამია.

ამავე აპლიკაციაში მისი რესპონდენტთან საუბარი ამოიცნო „ტვ პირველის“ საინფორმაციო სამსახურის უფროსმა ნოდარ მელაძემაც. მელაძე წერს, რომ გაჟონილ მასალებში მისი შვილების შესახებ ნათლობის დეტალებიც იძებნება.



2014 და 2020 წლით დათარიღებულ ფაილებში საკუთარი სახელი ნახა „ფორმულას“ ჟურნალისტმა ვახო სანაიამ.

„მე, ჟიჟი [ნინო ჟიჟილაშვილი], ჩვენი პროდიუსერები და ჟურნალისტები სრული შემადგენლობის სუსის ანგარიშებში. ვინ დავპატიჟეთ გადაცემებში, ვის რა უთხრეს პროდიუსერებმა და ვის რა უპასუხეს“, - წერს სანაია.

13 სექტემბერს გაჟონილ მასალებში თავიანთი საუბრების ამოცნობა დაადასტურეს „ტაბულას“ რედაქტორმა ლევან სუთიძემ და On.ge-ს ყოფილმა რედაქტორმა და „რადიო თავისუფლების“ ჟურნალისტმა გელა ბოჩიკაშვილმაც.
კომუნიკაციების კომისიამ „იმედს“ დარღვევა დაუდგინა - ტელეკომპანია პოზიციას არ ცვლის
კომუნიკაციების კომისიამ ტელეკომპანია „იმედის“ მიმართ „ევროპული საქართველოს“ საჩივარი დააკმაყოფილა და წინასაარჩევნო რეკლამის ეთერში არ გაშვების გამო მაუწყებელს სამართალდარღვევის ოქმი შეუდგინა.

რა მოხდა?

ტელეკომპანია „იმედმა“ 26 აგვისტოს, უარი თქვა ოპოზიციური პოლიტიკური პარტია „ევროპული საქართველოს“ წინაასაარჩევნო უფასო რეკლამის ეთერში განთავსებაზე და ამის მიზეზად „რეკლამაში გამოყენებული სიძულვილის ენა“ დაასახელა.

ნახეთ მეტი ამ თემაზე.

კომუნიკაციის კომისიის გადაწყვეტილება

12 სექტემბერს კი კომუნიკაციების კომისიამ მხარეების პოზიციები მოისმინა და უზენაესი სასამართლოს დადგენილი სტანდარტის შესაბამისად, მიიჩნია, რომ ტელეკომპანია „იმედმა“ „საქართველოს საარჩევნო კოდექსი“ დაარღვია.

„რეკლამის შინაარსი არ ეწინააღმდეგება კონსტიტუციით დადგენილ ზოგად პრინციპებსა და მოთხოვნებს, რომლებიც ასახულია შესაბამის კანონმდებლობაში.“, - ნათქვამია კომუნიკაციების კომისიის განცხადებაში.

ტელეკომპანია „იმედის“ იურისტი ანდრო ლაშხი ამბობს, რომ „ევროპული საქართველოს“ რეკლამასთან დაკავშირებით მაუწყებელი თავდაპირველ პოზიციაზე რჩება და მისთვის გაუგებარია უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილების ის ნაწილი, რომელზეც სასამართლო ამბობს, რომ სიტყვა „მოღალატე“ ღირსების შემლახავი არ არის.

კომისიამ „ტელეიმედის“ მიმართ ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ოქმი შეადგინა, რომელიც განსახილველად სასამართლოს გადაეგზავნება.



რას ამბობს უზენაესი სასამართლოს სტანდარტი?

კომუნიკაციების კომისიის ინფორმაციით, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს (2021 წლის 25 მარტის განჩინება #ბს-1168(კ-20)) მიერ პოლიტიკური რეკლამისთვის დადგენილი სტანდარტების შესაბამისად პოლიტიკური რეკლამა:

• ხელს არ უნდა უწყობდეს შუღლის გაღვივებას

• არ უნდა შეიცავდეს ომისა და ძალადობის პროპაგანდას

• არ უნდა შეიცავდეს ხელისუფლების ძალადობით შეცვლისკენ ან დამხობისკენ მოწოდებას

• არ უნდა შეიცავდეს რელიგიური ან ეთნიკური დაპირისპირებისკენ მოწოდებას

• არ უნდა შეიცავდეს უხამსობას ან პორნოგრაფიას.
სახელმწიფო “ალტ-ინფოს” სამართლებრივ პასუხისმგებლობას ვერ ხედავს - არხი სამაუწყებლო არეალს იფართოვებს
“ალტ ინფოს” - არხს, რომლის წამყვანები და მფლობელებიც 5 ივლისის ძალადობრივი აქციის ორგანიზატორები იყვნენ, კომუნიკაციების კომისიამ ეროვნული მასშტაბით მაუწყებლობის უფლება მისცა.

კომისიის ამ გადაწყვეტილებით, არხის ყურება მთელი საქართველოს მასშტაბით, უფასო სიგნალით ან ფასიანი პაკეტების საშუალებით იქნება შესაძლებელი.

რა მოხდა

ტელემაუწყებლობის უფლება კომუნიკაციების კომისიისგან “ალტ-ინფომ” 2020 წლის 26 ნოემბერს მიიღო. არხის ყურება აქამდე მხოლოდ “მაგთიკომისა”და “ახალი ქსელების” დაახლოებით 400 000-მდე აბონენტს და, ასევე, რუსთავის და სენაკის მულტიპლექს პლატფორმის მომხმარებლებს შეეძლოთ.

არხმა კომუნიკაციების კომისიას ავტორიზაციის მოდიფიცირების მოთხოვნით 6 სექტემბერს მიმართა და მოითხოვა მაუწყებლობის გავრცელება “სტერეო პლიუსის” მულტიპლექს პლატფორმის საშუალებით.

9 სექტემბერს კომისიამ “ალტ-ინფოს” მოთხოვნა დააკმაყოფილა და განმარტა, რომ გადაწყვეტილება მაუწყებლობის შესახებ საქართველოს კანონის შესაბამისად მიიღო.

მაუწყებლობის შესახებ საქართველოს კანონის
  • 45-ე პრიმა მუხლის მე-7 პუნქტის მიხედვით, თუ ავტორიზებულ პირს განზრახული აქვს ავტორიზებული საქმიანობის, მათ შორის, მაუწყებლობის სახეობის მოდიფიცირება, იგი ვალდებულია 7 სამუშაო დღით ადრე შეატყობინოს კომისიას.
  • 38-ე მუხლის მე-10 პუნქტის თანახმად კი, ავტორიზაციის პირობების მოდიფიცირება და მაუწყებლის ინიციატივით ავტორიზაციის შეჩერება ან გაუქმება ხორციელდება მარტივი ადმინისტრაციული წარმოების წესით.

ამავე დღეს, სხდომაზე გაირკვა, რომ “ალტ-ინფო” და “სილქნეტი” რამდენიმე თვიანი დავის შემდეგ შეთანხმდნენ და მაუწყებელი “სილქნეტის” პაკეტშიც დაემატება. რაც იმას ნიშნავს, რომ არხი “სიქნეტის” 250 000-მდე მომხმარებლისთვის ხელმისაწვდომი გახდება.

რა საფრთხეს ხედავენ იურისტები

"ალტ-ინფოსთვის" ეროვნული მაუწყებლობის უფლების მინიჭებას და, შესაბამისად, უფრო დიდ აუდიტორიაზე გასვლას, საფრთხის შემცველად მიიჩნევენ იურისტები.

საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის (GYLA) თავმჯდომარე ნიკა სიმონიშვილი ამბობს, რომ ჰომოფობიური, სიძულვილის ენის შემცველი განცხადებები, რასაც აქამდე ეთერის მეშვეობით შედარებით ვიწრო აუდიტორია ისმენდა, დღეიდან ბევრად უფრო დიდ აუდიტორიისთვის გახდა ხელმისაწვდომი:

“როცა პუბლიკა ფართოვდება, დიდია იმის შანსი, მეტ ადამიანს გაუჩნდეს ძალადობრივ ქმედებებში მონაწილეობის სურვილი” - ამბობს სიმონიშვილი.

5 ივლისის ძალადობრივი აქციიდან დღემდე

5 ივლისს, თითქმის 12 საათის განმავლობაში, “ალტ-ინფო” საგანგებოდ, უწყვეტად, პირდაპირ ეთერში აშუქებდა რუსთაველის გამზირზე მიმდინარე მოვლენებს და ხალხს ძალადობისკენ მოუწოდებდა. სიძულვილის ჯგუფები მთელი დღის განმავლობაში 53 ჟურნალისტს დაესხნენ თავს. “ალტ-ინფოს” წამყვანები ჰომოფობიურ, ქსენოფობიურ, დისკრიმინაციულ განცხადებებს თავიანთი ტელევიზიის ეთერით და იუთუბ არხით ამ დღის შემდეგაც ავრცელებენ.

“იმ მოწოდებებმა რა გავლენა მოახდინა 5 ივლისის მოვლენებზე, ეს დღემდე არ არის შესწავლილი და გამოძიებული” - ამბობს ნიკა სიმონიშვილი.

16 ივლისს პოლიციამ "ალტ-ინფოს" წამყვანების და დამფუძნებლების საცხოვრებელი სახლები გაჩხრიკა და თითოეული მათგანი განყოფილებაში დაკითხავზე გადაიყვანა. თუმცა, სამართალდამცველებმა ყველა მათგანი იმავე დღეს გამოუშვა და ამ დრომდე არც ერთის პასუხისმგებლობის საკითხი არ დამდგარა.

9 სექტემბერს, კომუნიკაციების კომისიის სხდომას ესწრებოდა მედიაკოალიციის კოორდინატორი ნათია კაპანაძეც.

„რამდენად მნიშვნელოვანია თქვენთვის, როგორც მაუწყებლის დირექტორისთვის, საკუთარი თანამშრომლების უსაფრთხოება?“ - ჰკითხა მან ალტ-ინფოს” დირექტორ შოთა მარტინენკოს, რაზეც მარტინენკომ არ უპასუხა და თქვა, რომ ვერ მიხვდა რა კავშირი აქვს კითხვას სხდომაზე განსახილველ საქმესთან.

“როდესაც ის [მარტინენკო] თავად მოუწოდებდა ხალხს ჟურნალისტებზე ძალადობისაკენ, საინტერესოა, როგორ ხედავს მომავალში [მედიის]საქმიანობას?” - გვეუბნება ნათია კაპანაძე.

“ალტ-ინფოს” დამფუძნებლების სამართლებრივი პასუხისმგებლობის მოთხოვნა

6 სექტემბერს სახალხო დამცველმა „ალტ-ინფოს“ დამფუძნებლის მიმართ სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყების მოთხოვნით პროკურატურას მიმართა. ომბუდსმენი მიიჩნევს, რომ საჯაროდ ხელმისაწვდომი მტკიცებულებები საკმარისია, რომ ზურაბ მახარაძისთვის ბრალის წარსადგენად დაიწყოს სისხლის სამართლებრივი დევნა ჯგუფური ძალადობის ორგანიზებისა და ძალადობისკენ საჯაროდ მოქმედების ფაქტებზე.

5 ივლისის ძალადობრივი აქციის ორგანიზატორების დასჯას 2 თვეზე მეტია უშედეგოდ ითხოვს მედია, არასამთავრობო სექტორი და სამოქალაქო საზოგადოება. ამ დრომდე არც ერთი ორგანიზატორი პასუხისგებაში მიცემული არ არის.