„როგორ დახურეს პარლამენტი კრიტიკული მედიისთვის“ - „საერთაშორისო
გამჭვირვალობა-საქართველოს“
განცხადებით, პარლამენტში ჟურნალისტების
აკრედიტაციის ისედაც დრაკონული წესი დამოუკიდებელი მედიის დევნის
მექანიზმად არის ქცეული. როგორც TI წერს, სწორედ ამ წესის საფუძველზე,
დეპუტატებისთვის კრიტიკული კითხვების დასმის გამო, ბოლო ორი თვის
განმავლობაში, საპარლამენტო აკრედიტაციები გააუქმეს ან/და
საკანონმდებლო ორგანოში ჟურნალისტური საქმიანობა კრიტიკული მედიის
15-მდე წარმომადგენელს შეუზღუდეს.
„წლებია, „ქართულ ოცნებას“ მიზანში ჰყავს ამოღებული დამოუკიდებელი, კრიტიკული მედია, რომელიც ამხელს ყველა იმ დანაშაულებრივ სქემასა თუ კორუფციულ გარიგებებს, რომლებთანაც მმართველი გუნდისა და მათთან დაკავშირებული პირების სავარაუდო ჩართულობა ან/და კავშირები იკვეთება. „ოცნების“ გუნდს დისკოფორტს უქმნის ამგვარი თემების გარშემო დასმული ნებისმიერი კითხვა და მათზე პასუხების თავიდან არიდების მიზნით, ის კრიტიკული მედიის გასაჩუმებლად აქტიურად იყენებს მისი გავლენების ქვეშ მყოფ ინსტიტუციებს, რომელთაც ნაცვლად იმისა, რომ საზოგადოების ინტერესებს ემსახურებოდნენ, პარტიული დანამატის ფუნქცია აქვთ შეთავსებული და კონკრეტული პოლიტიკური ჯგუფის ძალაუფლების შენარჩუნების სამსახურში გვევლინებიან. ჩინოვნიკებს უნდა ახსოვდეთ, რომ ისინი რიგითი მოქალაქეეების გადასახადებით ფინანსდებიან და ვალდებულნი არიან უპასუხონ მათ მიმართ არსებულ ყველაზე მწვავე კითხვასაც კი. ამდენად, დაუშვებელია საკანონმდებლო ორგანოში არსებული ფორმალური წესების ბოროტად გამოყენება და მნიშვნელოვანი საკითხების გარშემო კითხვების დასმის აკრძლვის ინსტრუმენად გადაქცევა.
დამოუკიდებელი მედიის წარმომადგენლებისთვის, რომლებსაც ისედაც შეზღუდული რესურსების პირობებში უწევთ პროფესიული მოვალების შესრულება, კრიტიკულად მნიშვნელოვანია საკანონმდებლო ორგანოში სრულფასოვნად მუშაობისა და კითხვების დასმის შესაძლებლობით სარგებლობა, მით უფრო, იმ ფონზე, როდესაც „ქართული ოცნების“ წარმომადგენლები უარს ამბობენ მათთან სხვა ფორმატებში თანამშრომლობაზე, თავის მხრივ კი - ასევე „ოცნების“ გავლენის ქვეშ მყოფი კომუნიკაციების კომისია მათ ბალანსის დარღვევისთვის სოლიდურ ფინანსურ სანქციებს უწესებს“, - ვკითხულობთ „საერთაშორისო გამჭვირვალობა-საქართველოს“ განცხადებაში.
რატომ უჩერებს „ქართული ოცნება“ საპარლამენტო
აკრედიტაციას კრიტიკულ ჟურნალისტებს? - ორგანიზაცია მასალაში მომხდარ
შემთხვევებსაც აღწერს:
ამასთან,
26 ივნისს, პარლამენტში „ქართული ოცნების“
პრემიერმინისტრის, ირაკლი კობახიძის ანგარიშის გასაშუქბელად,
ონლაინგამოცემა „პუბლიკას“ ჟურნალისტს, მინდია გაბაძეს არც ერთჯერადი
საშვი მისცეს“.
რას გულისხმობს საპარლამენტო აკრედიტაცია?
პარლამენტში აკრედიტაციის წესი შალვა პაპუაშვილის 2023 წლის 6 თებერვლის ბრძანებით არის დამტკიცებული.
„საერთაშორისო გამჭვირვალობა-საქართველოს“ განცხადებით, „ერთ-ერთი პუნქტის თანახმად, „პარლამენტის წევრის, აპარატის თანამშრომლის ან სტუმრად მყოფი პირის მიერ ინტერვიუზე უარის შემთხვევაში“ ჟურნალისტმა ინტერვიუ უნდა შეწყვიტოს. სწორედ აღნიშნული ნორმა აქცია „ქართულმა ოცნებამ“ კრიტიკულ კითხვებზე თავის არიდების, აგრეთვე კრიტიკული მედიისა და ჟურნალისტების დასჯის მექანიზმად. ნორმაზე მითითებით, ბოლო წლების განმავლობაში, საპარლამენტო აკრედიტაცია სხვადასხვა ვადით შეუჩერეს და საკანონმდელო ორგანოში საქამიანობა შეუზღუდეს კრიტიკული მედიის ათობით წარმომადგენელს.
საგულისხმოა, რომ 2026 წლის მაისში, მას შემდეგ, რაც
ეროპარლამენტმა ბრიტანეთის მხრიდან სანქცირებული პროპაგანდისტული,
პროსამთავრობო „იმედს“ აკრედიტაცია ერთი წლით შეუჩერა,
„ქართული ოცნების“ პარლამენტის თავმჯდომარემ, შალვა პაპუაშვილმა
განაცხადა, რომ ისინი საქართველოს პარლამენტში აკრედიტაციის წესსაც
გადახედავდნენ.
რაც იმთავითვე კრიტიკული მედიისადმი მუქარად იქნა აღქმული.
დაპირებიდან მალევე, დაახლოებით 1 თვეში, „ქართულმა ოცნებამ“
აკრედიტაციის წესი მართლაც შეცვალა და მისი
დარღვევისთვის სანქციები კიდევ უფრო გაამკაცრა. კერძოდ:
კომუნიკაციების კომისიამ პროსამთავრობო „პოსტვ“-ი მის მიერ ჩატარებული
მედიამონიტორინგის საფუძველზე, „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონის იმ
მუხლების დარღვევისთვის, რომელიც შინაარსობრივ რეგულირებას შეეხება, 2
500 ლარით
დააჯარიმა.
კომისიამ „პოსტვ“-ის მიერ „მაუწყებლობის შესახებ“
კანონის შესაძლო დარღვევის საკითხზე 30 ივლისის სხდომაზე
იმსჯელა,
გადაწყვეტილება კი დღეს, 6 აგვისტოს გამოაცხადა.
ამ სხდომის მიმდინარეობისას ცნობილი გახდა, რომ მედიამომსახურებების
რეგულირების დეპარტამენტმა, პერიოდული მონიტორინგის ფარგლებში,
პროსამთავრობო „პოსტვ“-ის ეთერში 22-23 ივნისს ახალი ამბების
პროგრამებში კანონით დადგენილი მოთხოვნების დაცვის საკითხი შეამოწმა
და 2 შესაძლო სამართალდარღევა გამოავლინა.
საკითხის მოხსენებისას თამარ გოშუამ თქვა, რომ 22 ივნისის საინფორმაციო გამოშვების სიუჟეტში, სახელწოდებით „ოპოზიციის კრიზისი“, გაჟღერდა, თითქოს, „ნაციონალური მოძრაობა“ ოპოზიციური ალიანსიდან გარიცხეს. მედიამომსახურებების რეგულირების დეპარტამენტის შეფასებით, ინფორმაცია არაჯეროვანი სიზუსტით გადაიცა, „ვინაიდან მაყურებელს შესაძლოა შეუქმნას მცდარი წარმოდგენა მიმდინარე პოლიტიკური პროცესების შესახებ“ და დაირღვა 52-ე მუხლის - „ფაქტის ჯეროვანი სიზუსტე და პასუხის უფლება“ პირველი და მეორე პუნქტები.
23 ივნისის საინფორმაციო გამოშვების სიუჟეტში - „ნანუკა ჟორჟოლიანი სუვერენიტეტის წინააღმდეგ“ კი, მომხსენებლის თქმით, წამყვანი/ჟურნალისტის მიერ გაჟღერებული ინფორმაცია წარმოადგენს მათ შეფასებას და ინტერპრეტაციას, რომელიც ნანუკა ჟორჟოლიანის განცხადებიდან არ გამომდინარეობს:
„მოცემულ შემთხვევაში მაუწყებლის წამყვანი/ჟურნალისტის მიერ წარმოთქმული ფრაზები, მაგალითად: „წუხს“, „არ მოსწონს“, „გაუგებარია“ და ა.შ. მათი კონტექსტის, გავრცელების ფორმის, შინაარსის და ინტენსივობის გათვალისწინებით წარმოადგენს სწორედ მაუწყებლის პირადი დამოკიდებულების ან მოსაზრების საფუძველზე ახალი ამბების გაშუქებას. გასათვალისწინებელია, რომ მაუწყებლის წამყვანი/ჟურნალისტის მიერ წარმოთქმული სადაო ფრაზები გამოხატულია, როგორც მათი საკუთარი მოსაზრებები და არა მესამე პირების შეფასება“.
შესაბამისად, დეპარტამენტმა მიიჩნია, რომ „პოსტვ“-მა „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონის 54-ე მუხლის - „სამართლიანობა და მიუკერძოებლობა“ მე-5 პუნქტი დაარღვია.
30 ივლისის სხდომას ესწრებოდა „პოსტვ“-ის წარმომადგენელიც, მისი განმარტებით, „პირველ სიუჟეტთან დაკავშირებით ადგილი ჰქონდა ტექნიკურ შეცდომას“, რადგან ჟურნალისტს სიტყვა „საუბრების“ შესახებ გამორჩა. მეორე სიუჟეტთან დაკავშირებით კი, ნინო ელოშვილმა თქვა, რომ „გააკეთა რეალურად პერიფრაზირება ჟურნალისტმა და ამ შემთხვევაშიც მიგვაჩნია, რომ ჟურნალისტის მხრიდან არ ყოფილა მოსაზრების დაფიქსირება, არამედ ეს იყო საჯაროდ, ასე ვთქვათ, დაფიქსირებული გარემოების შეჯამებასავით პერიფრაზირება…“
საკითხის განხილვის დასასრულს თქვეს, რომ წარდგენილი იყო მტკიცებულებები, მედიამასალებს კომისია გაეცნობოდა და გადაწყვეტილებას ერთ კვირაში გამოაცხადებდა.
კომუნიკაციების კომისიამ მედიამომსახურებების
რეგულირების დეპარტამენტის მიერ ჩატარებული მედიამონიტორინგის
საფუძველზე, „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონის იმ მუხლების
დარღვევისთვის, რომელიც შინაარსობრივ რეგულირებას შეეხება, აპრილში
„პოსტვ“-ი, „იმედი“, „TV პირველი“ და „ფორმულა“ წერილობით გააფრთხილა.
მას შემდეგ კი ერთხელ - 2 500 ლარით დააჯარიმა „TV პირველი“, ხოლო
ორჯერ: 2 500 და 5 000 ლარით - ტელეკომპანია „ფორმულა“.
მაგალითად, „ფორმულა“ 5 000 ლარით დააჯარიმეს,
რადგან ახალი ამბების პროგრამაში საკითხის მაუწყებლის პირადი
დამოკიდებულების ან მოსაზრების საფუძველზე გაშუქებად
ჩაუთვალეს სადავო სიუჟეტებში ისეთი ფრაზების
სისტემატურად გამოყენება, როგორიცაა, მაგალითად: „ოცნების
ხელისუფლება“, „ქართული ოცნების პრეზიდენტი“, „ოცნების პროკურატურა“,
„ოცნების პრემიერი“, „ოცნების საგარეო საქმეთა სამინისტრო“,
„რეპრესიული კანონონები“, „ოცნების რეჟიმის რეპრესიები“.
ისეთი ტერმინების გამოყენებისთვის, როგორებიცაა:
„სინდისის პატიმრები“, „ოცნების გამოძიების“, „ოლიგარქი“, „სინდისისა
და პოლიტპატიმრების“, „არარსებული დანაშაული“ და სხვ. 2500 ლარით
დააჯარიმეს „TV პირველიც“.
გაფრთხილების შემდეგ, კომისიას არ განუხილავს პროსამთავრობო ტელეკომპანია „იმედის“ მიერ კანონმდებლობის ამავე საფუძვლით შესაძლო დარღვევის საკითხი.
როგორ არჩევს მედიამომსახურებების რეგულირების დეპარტამენტი პერიოდული მონიტორინგის ფარგლებში დასამონიტორინგებელ მაუწყებლებს და ჩატარდა თუ არა, „ფორმულასა“ და „TV პირველის“ გარდა, სხვა ტელეკომპანიების მონიტორინგი? - „მედიაჩეკერის“ ამ კითხვებს კომისიიდან 17 ივლისს წერილობით უპასუხეს, რომ „კომუნიკაციების კომისია სისტემატურად მონიტორინგს ახორციელებს 6 ყველაზე ყურებად არხზე, მათ შორის მონიტორინგდება „იმედი“, „რუსთავი 2“, „პოსტვ“, „ტვ პირველი“, საზოგადოებრივი მაუწყებლის პირველი არხი და „ფორმულა“. გარდა ამისა, კომისია პერიოდულად ამოწმებს ასევე სხვა მაუწყებლებსაც, მაგალითად „პალიტრა“, BMG, კავკასია.
აპრილის შემდეგ, კომისიის სისტემატური მონიტორინგის ფარგლებში, „ფორმულას“ და „ტვ პირველის“ გარდა განხორციელდა სხვა არხების მონიტორინგიც, ბოლო მონიტორინგის შედეგად „პოსტვ“-ის შესაძლო დარღვევის საკითხი კომისიაში ჩანიშნულია 23 ივლისს. ხაზგასასმელია, რომ კომუნიკაციების კომისია თანამშრომლობს მაუწყებლებთან საკანონმდებლო მოთხოვნების განმარტების მიმართულებით, მათ შორის აღნიშნულ რეგულაციებთან დაკავშირებით შედგა სამუშაო შეხვედრები „ტვ პირველის“ წარმომადგენლებთან. აღსანიშნავია, რომ რეგულაციების ამოქმედების შემდეგ, ყველა მაუწყებლის შემთხვევაში, რომელიც სისტემატურად მონიტორინგდება, დარღვევების რაოდენობა შემცირებულია. გამონაკლისი არის მხოლოდ ტელეკომპანია „ფორმულა“, რომლის შემთხვევაშიც დარღვევები არ შემცირებულა. აქვე აღვნიშნავთ, რომ „ფორმულამ“ გამოთქვა კომისიასთან სამუშაო შეხვედრის სურვილი, რაზეც თანხმობა განვაცხადეთ, თუმცა შეხვედრა ამ დრომდე არ შემდგარა“.
კომუნიკაციების კომისიამ „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონითა და „მაუწყებელთა ქცევის კოდექსით“ დადგენილი ნორმების პრაქტიკაში ამოქმედება, „რათა მაუწყებელთა ობიექტურობა სათანადო პროცედურის საფუძველზე და მაღალი სამართლებრივი სტანდარტით შეფასდეს“, 6 მარტს, ბრიტანეთის მიერ სამთავრობო ტელეკომპანიების: „იმედისა“ და „პოსტვ“-ის დასანქცირების შემდეგ, დააანონსა. აპრილში კი, ComCom-მა მის მიერ ჩატარებული მედიამონიტორინგის საფუძველზე, შინაარსობრივი რეგულირების საკითხების: მიუკერძოებლობა, ბალანსი, პირადი დამოკიდებულების/მოსაზრების საფუძველზე გაშუქება, ფაქტის ჯეროვანი სიზუსტე, დარღვევაზე პირველად იმსჯელა.
ComCom-ს თვითრეგულირების სფეროში მოქცეული საკითხების
განხილვისა და მაუწყებლების დასანქცირების შესაძლებლობა გასული წლის
გაზაფხულზე, „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონში შესული ცვლილებებით
მიეცა.
კომუნიკაციების კომისიას 29 იანვრიდან ახალი თავმჯდომარე - გოგა
გულორდავა ჰყავს. მან 2025 წელს, სამთავრობო ტელეკომპანია „იმედიდან“
ხელფასის სახით (ხელზე ასაღები) 166 428 ლარი
აიღო. გულორდავა „იმედში“ 2023 წლიდან მუშაობდა, ის
მონიტორიგის და აუდიტის ხელმძღვანელი იყო.
კომისიამდე, 2020 წლიდან გოგა გულორდავა მუშაობდა სს „საქართველოს სახელმწიფო ელექტროსისტემაშიც“. ის 2016-2020 წლებში „ქართული ოცნების“ მაჟორიტარი დეპუტატი იყო, 2013-2016 წლებში კი - წალენჯიხის მუნიციპალიტეტის გამგებელი.
აპრილში კომუნიკაციების კომისიის წევრი გახდა „იმედის“ იურიდიული დეპარტამენტის უფროსიც, ანი ვაზაგაშვილი. ის ტელეკომპანია „მაესტროს“ იურიდიული სამსახურის ხელმძღვანელიც იყო. 2024 წლამდე, ამ ტელევიზიებში მუშაობის დაწყებამდე, ვაზაგაშვილი შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის სამართლებრივი უზრუნველყოფისა და ადმინისტრაციული საქმისწარმოების სამმართველოს მთავარი სპეციალისტი/იურისტი იყო.
გოგა გულორდავასა და ანი ვაზაგაშვილის გარდა, კომუნიკაციების კომისიის წევრები არიან: ნათია კუკულაძე, ეკატერინე იმედაძე და ივანე მახარაძე.
კონკურსისთვის - ევროკავშირის პრიზი ჟურნალისტიკაში 2026 განაცხადების
მიღება
დაიწყო. მასში მონაწილეობის მიღება შეუძლია ჟურნალისტს
ან ჟურნალისტთა ჯგუფს, რომლებსაც გამოქვეყნებული აქვთ ნამუშევრები
ქართულ ბეჭდურ, ონლაინ ან სამაუწყებლო მედია სივრცეში 2025 წლის 20
ოქტომბრიდან 2026 წლის 25 სექტემბრის ჩათვლით პერიოდში.
ევროკავშირის პრიზი ჟურნალისტიკაში გაიცემა 7 საპრიზო კატეგორიაში:
კონკურსანტს ჩამოთვლილი კატეგორიებიდან მხოლოდ ერთის შერჩევა და ერთი ნამუშევრის წარდგენა შეუძლია. კონკურსში დაიშვება ქართულ ან ინგლისურ ენებზე გამოქვეყნებული, ეთერში გასული ან ინტერნეტით გავრცელებული ნამუშევრები. თითოეულ კატეგორიაში გამოვლინდება მხოლოდ ერთი გამარჯვებული და ორი ფინალისტი, რომლებიც დაჯილდოვდებიან.
ნამუშევრების წარდგენის ბოლო ვადა 2026 წლის 25 სექტემბერია.
სხვა მოთხოვნების, ნამუშევრების შეფასების კრიტერიუმებისა და შერჩევის პროცედურების შესახებ ვრცლად იხილეთ აქ, განაცხადის ფორმა და მითითებები კი ხელმისაწვდომია ამ ბმულზე.
საქართველოში ევროკავშირის წარმომადგენლობამ მე-15 კონკურსი ჟურნალისტიკაში პრესის თავისუფლების მსოფლიო დღის აღსანიშნავად, 3 მაისს გამოაცხადა. ევროკავშირის პრიზი ჟურნალისტიკაში 2012 წელს დააარსა. კონკურსი „საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის“ პრინციპებს ეფუძნება და მისი მიზანია ქართულ მედიაში პროფესიონალიზმისა და ეთიკური სტანდარტების ხელშეწყობა.
2026 წლის 31 მარტიდან „რადიო თავისუფალი ევროპა“/„რადიო თავისუფლების (RFE/RL)“ რუმინული და ბულგარული სამსახურები, საბიუჯეტო სირთულეების გამო, საქმიანიობას წყვეტენ.
„ჩვენ ვამაყობთ იმ პრინციპული, დაბალანსებული ჟურნალისტიკით, რომელსაც Svobodna Evropa და Europa Liberă România 2019 წელს, ბულგარეთსა და რუმინეთში დაბრუნების შემდეგ ქმნიან და მადლიერები ვართ ამ გუნდების მიმართ ბოლო შვიდი წლის განმავლობაში აუდიტორიისა და „რადიო თავისუფალი ევროპის“ მიმართ გაწეული ერთგულებისთვის“, - განაცხადა RFE/RL-ს პრეზიდენტმა სტივენ კაპუსმა.
„რადიო თავისუფლების“ რუმინული და ბულგარული რედაქციები თავდაპირველად 1950 წელს გაიხსნა. რუმინულ და ბულგარულ ენებზე რადიომაუწყებლობა 2004 წელს შეწყდა, 2019 წელს კი, ორივე მათგანის საქმიანობა ციფრული ფორმატით განახლდა.
„რადიო თავისუფალი ევროპა“/„რადიო თავისუფლებას“ ფინანსური პრობლემები აშშ-ის პრეზიდენტად დონალდ ტრამპის მეორე ვადით არჩევის შემდეგ შეექმნა.
აშშ-ის გლობალური მედიის სააგენტომ (USAGM), რომელიც RFE/RL-ს საქმიანობას მეთვალყურეობს, კონგრესის მიერ 2025 წლისთვის გამოყოფილი დაფინანსების დაბლოკვა სცადა, თუმცა, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, თანხის გადახდა დაეკისრა. USAGM-ის გადაწყვეტილებით, 2025 წლის ნოემბერში „რადიო თავისუფლების“ უნგრული სამსახური დაიხურა.