პრესის თავისუფლების მსოფლიო დღესთან დაკავშირებით, რომელიც 3 მაისს აღინიშნება, „მედიის განვითარების ფონდმა“ და „მითების დეტექტორმა“ მედიისა და ჟურნალისტების წინააღმდეგ 2025 წელსა და 2026 წლის 4 თვეში გავრცელებული დეზინფორმაციისა და დისკრედიტაციის კამპანიების ძირითადი ტენდენციები შეაჯამა. 

„მედია, როგორც მნიშვნელოვანი დემოკრატიული ინსტიტუტი ხშირად ხდება ძალაუფლების მქონეთა სამიზნე. ინფორმაციული ავტოკრატიის პირობებში ეს გამოწვევები კიდევ უფრო მძაფრ ხასიათს ატარებს, როცა დეზინფორმაცია, მათ შორის გენდერული და იდენტობაზე დაფუძნებული, ასევე დისკრედიტაციის კამპანიები და კოორდინირებული არაავთენტური ქცევა (CIB) მედიისა და ცალკეული ჟურნალისტების წინააღმდეგ მტრული გარემოს შესაქმნელად გამოიყენება და იზოლირებული ხასიათი არ აქვს“, - აღნიშნავენ კვლევის ავტორები. 

ანგარიშის მიხედვით, საკვლევ პერიოდში „მითების დეტექტორმა“ მედიისა და ჟურნალისტების წინააღმდეგ გავრცელებული დეზინფორმაციისა და მანიპულაციური შინაარსის 42 შემთხვევა გამოავლინა, რომელთაგან ყველაზე გავრცელებული - 26 ვიზუალური მანიპულაცია იყო. ვიზუალური მანიპულაცია თავის მხრივ მოიცავდა ვიდეომანიპულაციისა (15) და ფოტო მანიპულაციის (11) შემთხვევებს. 

მკვლევრებმა გამოავლინეს თაღლითობის 6 შემთხვევა, როდესაც სხვადასხვა მედიასაშუალების ჟურნალისტების ვიზუალს მეტწილად სამედიცინო მედიკამენტების რეალიზების მიზნით იყენებდნენ. ასევე, გამოვლინდა მანიპულაციისა და უკონტექსტო შინაარსის გავრცელების - 4, დეზინფორმაციის - 3 და ჟურნალისტების სახელით და ჟურნალისტის წინააღმდეგ ციტატის გაყალბების 3 შემთხვევა:

„ჟურნალისტებისა და მედიის დისკრედიტაციის მიზნით გამოყენებული დეზინფორმაციული და მანიპულაციური ტაქტიკები დივერსიფიცირებულია. ყველაზე ხშირად, ჟურნალისტების/მედიის მიკერძოებაში დადანაშაულება და მათ მიმართ უნდობლობის გაღვივება (12) ხდებოდა. ამასთანავე თითქმის თანაბრად გამოიყენებოდა გენდერული დეზინფორმაციისა და სლატშეიმინგის ტაქტიკა (11),  შედარებით ნაკლებად - თაღლითურ პოსტებში მეტი სანდოობის მოსაპოვებლად მეინსტრიმული მედიის ჟურნალისტების ვიზუალის გამოყენება ხდებოდა (6). დეზინფორმაციული და მანიპულალციური მასალები ჟურნალისტების წინააღმდეგ ასევე მოიცავდა მორალური კრიტერიუმებით თავდასხმას (5), გაქილიკებას და შეურაცხადად გამოცხადებას (5), ორმაგ სტანდარტებში (4) და ერთ შემთხვევაში ჯაშუშობაში დადანაშაულებას“. 

კვლევაში აღნიშნულია, რომ დეზინფორმაციული, მანიპულაციური შინაარსის ყველაზე ხშირი სამიზნე „ტვ პირველის“ ჟურნალისტები იყვნენ, ასევე პატიმრობაში მყოფი „ბათუმელები“/„ნეტგაზეთის“ დამფუძნებელი მზია ამაღლობელი და მისივე დაფუძნებული გამოცემები, რასაც პროპაგანდისტული ნარატივებიც ემატებოდა:

„დეზინფორმაციული და მანიპულაციური მასალები ასევე ვრცელდებოდა ხელისუფლებისადმი კრიტიკული სარედაქციო პოლიტიკის სხვა მედიების მიმართ: „ფორმულა“, „მისმინე“, „კავკასია“, „მთავარი არხი“, „მთის ამბები“. ერთ შემთხვევაში კი სამიზნე საზოგადოებრივი მაუწყებლის სამეურვეო საბჭოს წევრი 2 გახდა. ფეისბუქზე გავრცელებულ თაღლითურ პოსტებში გამოყენებული ჟურნალისტები მეტწილად სახელისუფლებო სარედაქციო პოლიტიკის ტელევიზიებიდან (საზოგადაოებრივი მაუწყებლის „1 არხი“, „იმედი“, „რუსთავი 2“) იყვნენ, ასევე „ევრონიუს საქართველოდან“ და ქვიარ-ფემინისტური გამოცემა „აპრილიდან„“. 

კვლევაში - „დეზინფორმაცია და დისკრედიტაციის კამპანიები მედიისა და ჟურნალისტების წინააღმდეგ“ ცალკე თავი ეთმობა დეზინფორმაციას მზია ამაღლობელის წინააღმდეგ. მასში აღნიშნულია, რომ ამაღლობელი მმართველი პარტიის მაღალი პოლიტიკური პირების მხრიდან მიზანმიმართული დისკრედიტაციის კამპანიის სამიზნეც იყო, რასაც ანონიმური ფეისბუქ გვერდებისა და ანგარიშების კოორდინირებული არაავთენტური ქცევაც ერთვოდა: 

„პრემიერ-მინისტრმა ირაკლი კობახიძემ გაზეთ ბათუმელების დამფუძნებელი დამნაშავედ მანამ გამოაცხადა, ვიდრე სასამართლო მზია ამაღლობელის საქმეზე ვერდიქტს გამოიტანდა და ის პოლიციის დისკრედიტაციის მიზანმიმართულ მცდელობაში დაადანაშაულა. აღნიშნული ქმედება მაღალი პოლიტიკური თანამდებობის პირის მხრიდან სასამართლოზე ზეგავლენის მოხდენის მცდელობად შეიძლება შეფასდეს. აღსანიშნავია ისიც, რომ თავად მზია ამაღლობელს მისი რეპუტაციის დაცვის შესაძლებლობა არ მიეცა, რადგან სასამართლომ პრემიერ-მინისტრის წინააღმდეგ ამაღლობელის საჩივრის განხილვა პირველივე სხდომაზე შეწყვიტა. 

მზია ამაღლობლის საქმეში პოლიტიკური მოტივების უარყოფის მიზნით მმართველი პარტიის წარმომადგენელი ნინო წილოსანი და ხელისუფლებასთან დაახლოებული ბიზნესმენი, სახელისუფლებო ტელე იმედის ყოფილი მფლობელი ირაკლი რუხაძე ავრცელებდნენ დეზინფორმაციას, თითქოს ჟურნალისტს დარღვეული უფლებების დასაცავად სტრასბურგის სასამართლოსთვის არ მიუმართავს. მათ მიერ გავრცელებული, განმეორებადი გზავნილები იდენტური შინაარსის იყო და ამკვიდრებდა აზრს, რომ ეს ფაქტი საქმეში პოლიტიკური მოტივების არარსებობას ადასტურებდა, რადგან გარდაუვალი მარცხის თავიდან ასაცილებლად ამაღლობელმა საერთაშორისო მართლმსაჯულების შესაძლებლობებით არ ისარგბელა. აღსანიშნავია, რომ ადამიანის უფლებების ევროპული სასამართლოსთვის მზია ამაღლობელს ამ განცხადებების გაკეთებამდე გაცილებით ადრე ჰქონდა მიმართული, ხოლო 23 ივნისიდან სტრასბურგის სასამართლოს მოპასუხე მხარესთან - საქართველოს ხელისუფლებასთან კომუნიკაცია ჰქონდა დაწყებული. 

აღსანიშნავია ისიც, რომ სახელისუფლებო სარედაქციო პოლიტიკის ტელევიზიები მანიპულაციურად აშუქებდნენ მზია ამაღლობელის საქმეზე გერმანიის ელჩის განცხადებასა (Postv) და ინფორმაციას გერმანიაში ჟურნალისტის პასუხისგებაში მიცემასთან დაკავშირებით (ტვ იმედი). გაშუქება მიზნად ისახავდა დაემკვიდრებინა აზრი, რომ ამაღლობელის საქმის პოლიტიკურ მოტივებთან დაკავშირებით დასავლეთის კრიტიკა დაუსაბუთებელი და საქართველოსთან მიმართებით ორმაგი სტანდარტების გამოვლინება იყო“. 

ანგარიშის მიხედვით, მზია ამაღლობელის წინააღმდეგ სოციალურ მედიაში კოორდინირებული არაავთენტური ქცევაც (CIB) გამოვლინდა. მკვლევრები აღნიშნავენ, რომ ერთი მხრივ, ანონიმური ფეისბუქ გვერდები ამაღლობელის დისკრედიტაციას სხვადასხვა პოსტებით, მათ შორის გენდერული დეზინფორმაციის გავრცელების გზით ცდილობდნენ, მეორე მხრივ კი, ყალბი ანგარიშები ონლაინ გამოცემების: „ინტერპრესნიუსის“, News.on.ge-ის და Tabula-ს კომენტარებში აქტიურობდნენ და ჟურნალისტის შესახებ ნეგატიურ კომენტარებსა და რეაქციებს ტოვებდნენ. გარდა ამისა, მზია ამაღლობელის წინააღმდეგ ერთ-ერთი ტროლის კომენტარებს სახელისუფლებო მედიაც („კვირა“, „რეპორტიორი“, news-hub, „პრაიმ-ტაიმი“) კოორდინირებულად ციტირებდა: „ნიშანდლობლივია, რომ აღნიშნულ ანგარიშს რამდენიმე სახელი და ფოტო აქვს გამოცვლილი, მათ შორის სხვისი კუთვნილი და მედიაშიც განსხვავებული ვიზუალით და სახელით არის ციტირებული“. 

როგორც კვლევაში ვკითხულობთ, ხელისუფლების მხრიდან კრიტიკული სარედაქციო პოლიტიკის მედიასაშუალებების მიმართ უნდობლობის გაღვივება მიზანმიმართულ ხასიათს ატარებს. ამ პროცესში კი როგორც სახელისუფლებო მედიები, ისე ანონიმური ფეისბუქ ანგარიშებიც არიან ჩართულნი. ხელისუფლების სამიზნე აღმოჩნდა საერთაშორისო მედიაც იმ ორი ჟურნალისტური გამოძიების გამო, რომელიც ერთ შემთხვევაში - ხელისუფლების ქმედებებს, მეორე შემთხვევაში კი სახელისუფლებო „ტელეიმედის“ ყოფილი მფლობელის საქმიანობას შეეხებოდა. 

გენდერული დეზინფორმაცია და სლატშეიმინგი - ანგარიშის კიდევ ერთი ქვეთავია, რომელშიც აღნიშნულია, რომ ქალი ჟურნალისტების წინააღმდეგ გენდერული დეზინფორმაციის და სლატშეიმინგის გამოყენება წლებია დამკვიდრებული პრაქტიკაა:

„თუმცა, თუ ადრე ამ მეთოდს მეტწილად ანონიმური სახელისუფლებო ფეისბუქ ანგარიშები იყენებდნენ, წელს გამოიკვეთა შემთხვევა, როცა ჟურნალისტის და აქტივისტის ნანუკა ჟორჟოლიანის ხელოვნური ინტელექტით გენერირებული ფოტო სექსუალურ დანაშაულებსა და ტრეფიკინგში მხილებულ, ამერიკელ ბიზნესმენ, ჯეფრი ეპსტინთან ერთად “ქართული ოცნების” წევრმა, პარლამენტარმა თეა წულუკიანმა საკუთარ ფეისბუქ გვერდზე გამოაქვეყნა. მმართველი პარტიის წევრის მიერ გამოქვეყნებული ეს ვიზუალი ჟორჟოლიანის წინააღმდეგ ცილისწამების შესახებ მის მიერ სასამრთლოში შეტანილ სარჩელზე ინფორმაციის ილუსტრაციად იყო გამოყენებული, სახელისუფლებო სარედაქციო პოლიტიკის მედიებმა კი („რუსთავი 2”, „პოსტვ”, „იმედი” და საინფორმაციო სააგენტო „ჯორჯიან თაიმსი”) ის უცველად და უკრიტიკოდ გააშუქეს ჟურნალისტის მორალური განსჯის მიზნით“.

კვლევის მიხედვით, ჟურნალისტების სლატშეიმინგის და სექსუალიზაციის მეთოდს მეტწილად ანონიმური სახელისუფლებო ანგარიშები მიმართავდნენ, რომლებიც მედიასთან ერთად არასამთავრობო ორგანიზაციებისა და ოპოზიციის დისკრედიტაციის ამოცანასაც ასრულებდნენ: „ასეთი ფეისბუქ გვერდები ჟურნალისტების ცალკეული ფრაზების მანიპულაციური დამონტაჟებით და უკონტექსტოდ გავრცელებით მათ სექსუალიზაციას ახდენდნენ. ამ მხრივ ერთ-ერთი სამიზნე ტვ პირველის წამყვანი ინგა გრიგოლია იყო, რომლის სიტყვებს არჩევნებში ხმის მიცემასთან დაკავშირებით მანიპულაციური მონტაჟის შედეგად სექსუალური კონოტაცია ეძლეოდა, მეორე შემთხვევაში კი მისი სექსუალური ორიენტაციის ეჭვქვეშ დაყენება ხდებოდა.

ჟურნალისტების სლატშეიმინგის მიზნით ფოტოფაბრიკაციის მეთოდიც გამოიყენებოდა და ყველაზე ხშირი სამიზნე ამ მხრივ ტვ პირველის ჟურნალისტი და აქტივისტი ნანუკა ჟორჟოლიანი იყო, რომლის სექსუალურ ობიექტივიზაციას და მრუშობით შერცხვენას ანონიმური ფეისბუქ გვერდები და სხვადასხვა ანგარიშები მიმართავდნენ. გარკვეულ შემთხვევებში ასეთი შინაარსის პოსტების კოორდინირებული გავრცელების ტენდენციაც იკვეთებოდა“.  

ანგარიშში აღნიშნულია, რომ ბოლო დროს გახშირდა ფინანსური სარგებლის მიღების ან პირადი ინფორმაციის მოპოვების მიზნით თაღლითურ მასალებში ჟურნალისტების ვიზუალის გამოყენების პრაქტიკა, რასაც ინფორმაციის სანდოდ წარმოჩენის მიზნით მიმართავენ. გამოვლენილი შემთხვევების უმეტესობაში კი ხმის ხელოვნური ინტელექტით დამუშავების ტენდენცია გამოვლინდა.  

კვლევის ბოლო ნაწილში განხილულია დეზინფორმაცია/მანიპულაციის წყაროებიც. ავტორები წერენ, რომ მედიის წინააღმდეგ გავრცელებული დეზინფორმაციული და მანიპულაციური შინაარსის მასალების გავრცელებაში მეტწილად ოპოზიციის მადისკრედიტირებელი ანონიმური ფეისბუქ გვერდები ფიგურირებენ, რომელთა ნაწილი სახელწოდებიდან გამომდინარე ოპოზიციის დისკრედიტაციის მიზნით არის შექმნილი, ზოგის სახელწოდებაში „მედია“ ფიგურირებს, ზოგიერთში კი - მმართველი პარტიის საარჩევნო ნომერი. 

„ჟურნალისტების და მედიის მიმართ მტრული რიტორიკის გარდა, რამდენიმე შემთხვევაში მედიის წარმომადგენლების წინააღმდეგ დეზინფორმაცია მმართველი პარტიის დეპუტატებმა თეა წულუკიანმა და ნინო წილოსანმაც გაავრცელეს, ასევე სახელისუფლებო ტელეკომპანია იმედის ყოფლმა მფლობელმა ირაკლი რუხაძემ. მედიის წინააღმდეგ სახელისულებო დეზინფორმაციისა და მანიპულაციის გავრცელებაში სახელისუფლებო სარედაქციო პოლიტიკის ტელევიზიები („იმედი“, „პოსტვ“, „რუსთავი 2“) და ონლაინ მედიებიც („ნიუსჰაბი“, „მარშალპრესი“, INFO9, Exclusive Media, „დაიჯესტი“, The Georgian Times) იყვნენ ჩართულნი“, - ვკითხულობთ კვლევაში. 

კვლევა „დეზინფორმაცია და დისკრედიტაციის კამპანიები მედიისა და ჟურნალისტების წინააღმდეგ“ ვრლად, კონკრეტული მაგალითებით იხილეთ აქ. 

„საერთაშორისო გამჭვირვალობა - საქართველო“ წერს, რომ ბრიტანული სანქციები ტელევიზიების მიერ რეკლამიდან შემოსავლის მიღებასაც ზღუდავს. ორგანიზაცია აღნიშნავს, რომ მათ მიერ ჩატარებულმა მედიამონიტორინგმა აჩვენა, რომ პროპაგანდისტული არხების სარეკლამო დროებს ათობით ადგილობრივი და საერთაშორისო ბრენდი ყიდულობს. „ამდენად, მნიშვნელოვანია, რომ კომპანიებმა და კერძო პირებმა ზუსტად იცოდნენ, რომ მათი მხრიდან დასანქცირებული ტელევიზიებისთვის დიდი ბრიტანეთის მიერ დაწესებული სანქციების გვერდის ავლაში ნებისმიერი სახის დახმარება, შესაძლოა, გახდეს მათთვის მეორადი სანქციების დაწესების საფუძველი“.

დიდმა ბრიტანეთმა პროსამთავრობო ტელევიზიები: „იმედი“ და „პოსტვ“ უკრაინაში რუსეთის მიერ დაწყებული სრულმასშტაბიანი ომის შესახებ განზრახ მცდარი ინფორმაციის გავრცელებისთვის 24 თებერვალს დაასანქცირა . როგორც TI წერს, ტელევიზიების დასანქცირების საფუძვლად ბრიტანეთმა რუსეთის წინააღმდეგ არსებული სასანქციო რეჟიმი გამოიყენა, რითაც ისინი რუსეთის სასარგებლოდ საინფორმაციო ომში ჩართულ მხარეებად გამოაცხადა და მიზნად  ფინანსური შეზღუდვების გზით ამგვარი საქმიანობის შეჩერება დაისახა.

რას ნიშნავს ბრიტანული სანქცია და როგორ მუშაობს ის?

„საერთაშორისო გამჭვირვალობა - საქართველოს“ კვლევის მიხედვით, ბრიტანული სანქციის გავრცელების არეალი ბრიტანეთის იურისდიქციას სცილდება და ის კონკრეტულ შეზღუდვებსა და აკრძალვებს მის ფარგლებს გარეთაც ავრცელებს და მეორადი სანქციის საფრთხეს უქმნის ყველა იმ კომპანიასა თუ ბიზნესმენს, რომელიც სანქცირებულ სუბიექტთან თანამშრომლობას განაგრძობენ ან მათთან ახალ გარიგებებში შესვლას გადაწყვეტენ:

„ამდენად, მეორადი სანქციის რისკისა და უზარმაზარი რეპუტაციული ზიანის თავიდან აცილების მიზნით, დიდი ბრიტანეთის მიერ დაწესებულ სანქციებს იცავს მთელი დასავლური ცივილიზებული სამყარო, განსაკუთრებით კი - დასავლური საფინანსო სისტემა.

იმის გათვალისწინებით, რომ ქართული საბანკო სისტემაც დასავლური სისტემის ნაწილია, ის მის წესებს უნდა დაემორჩილოს. ეს იმას ნიშნავს, რომ ქართულმა ბანკებმა (არა მხოლოდ ლონდონის საფონდო ბირჟაზე რეგისტრირებულმა „თიბისიმ“ და „საქართველოს ბანკმა“) სანქცირებულ ტელეკომპანიებს ანგარიშები უნდა გაუყინონ და მათ ყველანაირ ფინანსურ სერვისსა და მომსახურებაზე უარი უთხრან, წინააღმდეგ შემთხევაში, ისინი საფრთხეს მათსავე ბიზნესს შეუქმნიან“.

რა პრობლემებს შეუქმნის ბრიტანული სანქციები „იმედსა“ და „პოსტვის“?

TI აღნიშნავს, რომ ანგარიშების გაყინვისა და საბანკო სერვისების შეზღუდვის პარალელურად, დასანქცირებული პროპაგანდისტული არხები მთელი რიგი პრობლემების წინაშე დგებიან. კერძოდ:

• ვეღარ მიიღებენ შემოსავლებს, მათ შორის რეკლამიდან, საბანკო ანგარიშსწორების გზით;

• თანამშრომლებს ვერ გადაუხდიან ხელფასებს;

• ვეღარ იყიდიან უცხოურ  სერიალებს;

• გაუუქმდებათ გასართობი გადაცემებისთვის არსებული საერთაშორისო ლიცენზიები;

• გადაიხედება მაუწყებლობასთან დაკავშირებული ყველა სერვისი, რომელსაც სანქცირებული ტელეკომპანიები იღებენ დასავლური კომპანიებიდან ან დასავლური კავშირების მქონე ქართული კომპანიებიდან;

• დაკარგავენ ჟურნალისტური საქმიანობის აკრედიტაციას დასავლურ ქვეყნებში;

• შეეზღუდებათ სოცმედიის გამოყენება/ვერ გაუშვებენ რეკლამებს;

• ვეღარ აიღებენ სესხს და ვეღარ მიიღებენ ახალ დაფინანსებას;

• ვერ გაყიდიან ან/და გააქირავებენ მათ საკუთრებაში არსებულ ქონებას;

• ვეღარ შეიძენენ ან/და იქირავებენ ტექნიკას;

• საბანკო ანგარიშსწორებით ვეღარ გადაიხდიან კომუნალურ გადასახადებს;

• გაურთულდებათ ბიზნესის ნორმალური ფუნქციონირებისთვის საჭირო ნებისმიერი სხვა სერვისის მიღება და საფასურის გადახდა, როგორიცაა (დაზღვევა, სატელეკომუნიკაციო მომსახურება, იურიდიული და საბუღალტრო მომსახურება);

• თანამშრომლებს გაურთულდებათ საბანკო სესხების აღება.

„საყურადღებოა, რომ მეორადი სანქციის რისკი შეექმნება ყველა იმ კომპანიასა თუ ფიზიკურ პირს, რომელიც დასანქცირებულ ტელევიზიებს მათთვის დაწესებული შეზღუდვების გვერდის ავლაში დაეხმარება“, - წერს ორგანიზაცია.

რას გამოიწვევს „იმედისა“ და „პოსტვის“ დახმარება?

„საერთაშორისო გამჭვირვალობა - საქართველო“ აღნიშნავს, რომ მნიშვნელოვანია კომპანიებმა ზედმიწევნით ზუსტად იცოდნენ, რომ მათი მხრიდან დასანქცირებული ტელევიზიებისთვის დიდი ბრიტანეთის მიერ დაწესებული სანქციების გვერდის ავლაში ნებისმიერი სახის დახმარება, შესაძლოა, გახდეს მათთვის მეორადი სანქციების დაწესების საფუძველი: „სანქციების შესრულების მონიტორინგს მუდმივ რეჟიმში ახორციელებს დიდი ბრიტანეთის მთავრობის შესაბამისი უწყება.

ამასთან, დიდი ბრიტანეთის მხრიდან სანქციების დაწესებით „იმედი“ და „პოსტვ“ გახდნენ მსოფლიო მასშტაბით გამომძიებელ ჟურნალისტთა და სანქციებზე მომუშავე სხვა ორგანიზაციათა დაკვირვების სამიზნე, რომელთა ძალისხმევით არ დაიმალება იმ პირთა და კომპანიათა ვინაობა, ვინც რუსული პროპაგანდის გამავრცელებელ ტელეკომპანიებს სანქციების გვერდის არიდებაში დაეხმარებიან.

შესაბამისად, ნებისმიერმა ქართულმა კომპანიამ და ფიზიკურმა პირმა თავი უნდა შეიკავონ „იმედისა“ და „პოსტვისთვის“ ნებისმიერი ფორმით, პირდაპირ და არაპირდაპირ, ნებისმიერი სახის სახსრების, სერვისის გაწევისა და შეღავათის მიცემისგან. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ყველა ეს პირი თუ კომპანია იქნება მეორადი სანქციის სამიზნე“.

„ოცნების“ მხარდაჭერა პროპაგანდისტულ მედიებს და შავი ფულის ტრიალის რისკი

„პროპაგანდისტული მედიების დასანქცირების შემდგომ, „ქართული ოცნების“ ლიდერების რეაქციები ცხადჰყოფს, რომ სანქციები მათთვის დიდი თავისტკივილი აღმოჩნდა. ბრიტანული სანქციების გამოცხადებიდან მალევე, „ოცნების“ გუნდმა „იმედსა“ და „პოსტვის“ სრული მხარდაჭერა გამოუცხადა, რასაც თან მოჰყვა თავდასხმები დიდ ბრიტანეთზე და ახსნა-განმარტებისთვის ბრიტანეთის ელჩის საგარეო საქმეთა სამინისტროში დაბარებაც. „ოცნებამ“ პოლიტიკური საბჭოს სხდომაც მოიწვია, რომელსაც „ქართული ოცნების“ საპატიო თავმჯდომარე და ქვეყნის დე-ფაქტო მმართველი, ბიძინა ივანიშვილიც ესწრებოდა. მეტიც,  „ქართული ოცნების“ პრემიერმინისტრმა, ირაკლი კობახიძემ სახელმწიფო უწყებებსა და კერძო კომპანიებს ღიად მოუწოდა მათთან თანამშრომლობის გაგრძელებისკენ, რაც ბადებს საფუძვლიან ეჭვს, რომ, სავარაუდოდ, კომპანიების მიმართ იქნება წნეხი სანქცირებულ ტელევიზიებში რეკლამის მიტანასთან დაკავშირებით, რაც თავის მხრივ, შავი ფულის ტრიალის რისკებს ქმნის, კომპანიებს კი მეორადი სანქციების საფრთხის წინაშე აყენებს, სანქციების თავიდან არიდებაში დახმარების გამო. 

სანქცირებული პროპაგანდისტული მედიებისადმი მმართველი გუნდის წევრების დემონსტრაციული მხარდაჭერა და მათი დახმარებისკენ მიმართული ღია ძალისხმევა, კიდევ ერთხელ ნათლად წარმოაჩენს „ქართული ოცნების“ მძლავრ გავლენებს ხსენებული ტელევიზიების სარედაქციო პოლიტიკასა და საქმიანობაზე“, - წერს ორგანიზაცია.

ბრიტანული სანქციების ეფექტი

როგორც TI წერს, პროპაგანდისტული ტელევიზიების სანქცირების შემდგომ განვითარებული მოვლენები მიუთითებს, რომ ქართულმა ბანკებმა ბრიტანეთის მიერ დაწესებული სანქციები დაიცვეს: „ამას მოწმობს ტელეკომპანია „იმედის“ 27 თებერვლის განცხადებაც, სადაც ტელევიზია განმარტავს, რომ შექმნილი ვითარების გათვალისწინებით, ისინი „უმოკლეს დროში“ ახალ ბანკს - „იმედის ბანკს“ დააარსებენ, რომელიც მათ მოემსახურებათ. 27 თებერვალსვე  „რადიო თავისუფლებამ“ ინფორმირებულ წყაროზე დაყრდნობით დაწერა, რომ ბრიტანული სანქციების გამო „იმედში“ ხელფასები „ნაღდი ფულით“ - „კონვერტებით“ დაარიგეს. ეს იმის მანიშნებელია, რომ ქართულ ბანკებში მათ მომსახურება უკვე შეეზღუდათ და სანქცირებულ ტელევიზიებს საბანკო მომსახურებაზე უარი უთხრათ ბიძინა ივანიშვითლის ოჯახთან დაკავშირებულმა და „იმედის“ აწ უკვე ყოფილი მფლობელის, ირაკლი რუხაძის კუთვნილმა ბანკებმაც, შესაბამისად, „ქართუმ“ და „ლიბერთიმ“.

საბანკო სერვისებით სარგებლობით შეზღუდვის პარალელურად, „იმედი“ და „პოსტვ“ შემოსავალს ვეღარც რეკლამიდან მიიღებენ, რადგანაც ქართულ ბანკებს ეკრძალებათ რუსული პროპაგანდის გამავრცელებელი ტელეკომპანიებისთვის ნებისმიერი სახის ტრანზაქციის შესრულება. ამდენად, „იმედი“ და „პოსტვ“ თანხებს ვეღარც ეთერში გაშვებული კომერციული რეკლამისთვის მიიღებენ, ყველა შესაძლო შემოვლითი გზა კი - აღქმული იქნება როგორც სანქციებისგან თავის არიდება. შედეგად, ნებისმიერი ბიზნესმენი თუ კომპანია, რომელიც „იმედსა“ და „პოსტვის“ რეკლამისთვის თანხას გადაუხდის, ან მათ თანხის შემოვლითი გზით მიღებაში დაეხმარება, მეორადი სანქციის რისკის წინაშე თავად დადგება“.

დასანქცირებული არხები სანქციების გვერდის ავლის მცდელობაში?

კვლევაში ვკითხულობთ, რომ დიდი ბრიტანეთის მიერ სანქციების გამოცხადებიდან მალევე, ორივე სანქცირებული პროპაგანდისტული ტელეარხის მიერ გადადგმული ნაბიჯები ტოვებს საფუძვლიან ეჭვს, რომ მათ სანქციების თავიდან არიდებისა და საქმიანობის შეუფერხებლად გაგრძელების მიზნით ახალი სამოქმედო გეგმის შემუშავება და ალტერნატიული გზების ძიება დაიწყეს:

„მაგალითად, პროპაგანდისტული არხების დასანქირებიდან მეორე დღეს, 25 თებერვალს, საჯარო რეესტრმა ორი ახალი ორგანიზაცია შპს „იმედის მხარდამჭერები“ და შპს „პოსტივის მხარდამჭერები“ დაარეგისტრირა. პირველის 100%-იანი წილის მფლობელი „იმედის“ სოციალური ქსელების მენეჯერი, ნიკა კლდიაშვილია, „შპს პოსტივის მხარდამჭერების“ 100%-ს კი გიორგი შენგელია ფლობს.

დაწესებული სანქციების გამო, 25 თებერვალს, გაითიშა „იმედის“ ვებგვერდები -  imedinews.ge  და imedi.ge. მათი ფუნქციონირება მეორე დღეს აღდგა. გავრცელებული ცნობებით, „იმედმა“ ვებსაიტის უსაფრთხოების სისტემა რუსულ კომპანიაზე  გადაიყვანა, რომელსაც რუსეთის თავდაცვის სამინისტრო და ტერორისტული ორგანიზაცია „ჰამასი“ იყენებენ. თავად „იმედმა“ ინფორმაცია უარყო და მას „პროპაგანდისტული მედიისა და რადიკალური ოპოზიციის“ მიერ გავრცელებულ „მორიგი ტყუილი“ უწოდა.

ამასთან, „სამართლიანი არჩევნების“ ბოლო კვლევამ ისიც აჩვენა, რომ  „იმედისა“ და „პოსტვისთვის“ Meta-ს მიერ მისი სოციალური ქსელების პლატფორმაზე საკუთარი კონტენტის დასპონსორება/რეკლამირების შეზღუდვის შემდეგ, ისინი ახალი გვერდების დარეგისტრირებას და კონტენტის ამ გზით რეკლამირებას ცდილობენ.

გარდა ამისა, „მითების დეტექტორის“ კვლევამ ისიც გამოკვეთა, რომ „იმედსა“ და „პოსტვის“ დასანქცირების შემდეგ, მათი მასალების გამოქვეყნებასა და დარეკლამებაში აქტიურად ეხმარებიან ხელისუფლებასთან დაკავშირებული ახლადშექმნილი მედიაპლატფორმები, რომლებიც მათ მასალებს მანამდეც აქვეყნებდნენ. ერთ-ერთის მფლობელი „ქართულ ოცნების“ მხარდამჭერი, შაკო კუჭაშვილია.

ასევე, საგულისხმოა, რომ რუხაძის „იმედიდან“ წასვლიდან რამდენიმე დღეში, „იმედის“ 100%-იანი წილის მფლობელ „ჯორჯიან მედია პროდაქშენ გრუპის“ 100%-იან მფლობელობაში არსებულ კიდევ 4 სხვა კომპანიაში - „შპს IMEDI FILMS“, „შპს ტელეკომპანია აისი“, „შპს თაჩ მედია“ და „შპს ჯი-დი-ეს თი-ვი“ - დირექტორის თანამდებობები „იმედის“ თანამშრომლებმა და „ჯორჯიან მედია პროდაქშენ გრუპის“ 10%-10%-იანი წილების მფლობელებმა - მარიამ ლომიძემ და მაია ჩიგოშვილმა დაიკავეს. „იმედის“ მფლობელ კომპანიასთან დაკავშირებულ ორგანიზაციებში განხორციელებული ცვლილებები, იწვევს გონივრულ ეჭვს, რომ, შესაძლოა, არსებობდა წინასწარი ინფორმაცია „იმედის“ დასანქცირების შესახებ და ნაჩქარევი გადაადგილებები აღნიშნული კომპანიების გავლით, სანქციების თავიდან აცილების მცდელობასთან უნდა იყოს დაკავშირეული. ნესბიმიერ შემთხვევაში, ამგვარი კონფიგურაცია, სანქციების გვერდის ავლის კარგ წინაპირობას ქმნის.

გარდა ამისა, „იმედის“ მფლობელი შპს „ჯორჯიან მედია პროდაქშენ გრუპი“ და ასევე პროსამთავრობო შპს „სამაუწყებლო კომპანია რუსთავი 2“ ფლობენ შპს „უნიმედიას“ 50%-50%-იან წილებს და მათი პარტნიორობა, შესაძლოა, სანქციების თავიდან აცილების დამატებით მექანიზმად იქნას გამოყენებული საერთაშორისო და ადგილობრივ კომერციულ ბანკებთან თანამშრომლობის ნაწილში“.

ვინ ყიდულობს სარეკლამო დროს „იმედსა“ და „პოსტვზე“?

„ტელეკომპანია „იმედს“ უკვე წლებია, პირველი ადგილი უკავია სარეკლამო შემოსავლების კუთხით და პროსამთავრობო „პოსტვისთან“ და „მედია ჰოლდინგთან“ („რუსთავი 2-თან“) ერთად, მნიშვნელოვნად უსწრებს კრიტიკულ მაუწყებლებს („ფორმულა“, „ტელეკომპანია პირველი“), რომელთა რეკლამიდან მიღებული შემოსავალი, ისედაც მწირი სარეკლამო ბაზრის პირობებში, კიდევ უფრო მწირია. მაგალითად, 2025 წელს, მხოლოდ ტელეკომპანია „იმედმა“ 45 მლნ ლარზე მეტის სარეკლამო შემოსავალი მიიღო, რაც მთლიანი სატელევიზიო სარეკლამო შემოსავლის თითქმის ნახევარია. გასულ წელს 7.6 მლნ ლარის სარეკლამო შემოსავალი მიიღო „პოსტვმაც“.

მიუხედავად იმისა, რომ ტელეკომპანია „იმედი“ ქართული სატელევიზიო ბაზრის ერთ-ერთი ყველაზე მსხვილი მოთამაშეა და სარეკლამო შემოსავლების უდიდეს ნაწილსაც ის იღებს, უკვე წლებია, კომპანია ვერც მოგებაზე გასვლას ახერხებს და ვერც ხარჯების შემოსავლებით დაფარვას უზრუნველყოფს. მაგალითად, მხოლოდ 2024 წელს „იმედმა“ თითქმის 68 მლნ ლარით იზარალა. მთლიანობაში მისი ზარალი 454 ლარამდეა გაზრდილი და 391 მლნ ლარის ვალი აქვს. 2024 წელი 1 მლნ-იანი ლარის ზარალით დახურა „პოსტვიმაც“.

საგულისხმოა ისიც, რომ ტელეკომპანია „იმედს“ წლებია ბიძინა ივანიშვილი აფინანსებს შეღავათიანი სესხების გზით, მასთან დაკავშირებული კომპანიების - „ბანკი ქართუ“, „შპს ქართუ ჯგუფის“, Wenigen Management Limited - საშუალებით. მოცემული მომენტისთვის, „ბანკი ქართუსა“ და „შპს ქართუ ჯგუფის“ 100%-100%-იან წილებს ფონდი „ქართუ“ ფლობს, რომელიც თავის მხრივ სს „ქართუ ჯგუფის“ საკუთრებაა, ამ უკანასკნელის 35%-იანი წილის მფლობელი კი - ბიძინა ივანიშვილის უფროსი ვაჟი, უტა ივანიშვილია,  დანარჩენი წილები სულ მცირე 14 უცნობ პირზეა გადანაწილებული. მთლიანობაში, ბიძინა ივანიშვილთან დაკავშირებული კომპანიების მიმართ „იმედის“ ჯამური სასესხო დავალიანება 165 მლნ ლარს აღწევს, რაც „იმედის“ დაფინანსების თითქმის 50%-ია.

იმის გათვალისწინებით, რომ კომუნიკაციების კომისია, ტელევიზიებისგან სარეკლამო დროის შემსყიდველი კომპანიებისა და მათ მიერ ტელევიზიებისთვის გადახდილი თანხის შესახებ ინფორმაციას კვარტალურად აქვეყნებს და მიმდინარე წლის პირველი კვარტლის მონაცემები, სავარაუდოდ, აპრილის ბოლოს ან მაისის დასაწყისში გამოქვეყნდება, „საერთაშორისო გამჭვირვალობა-საქართველომ“ „იმედისა“ და „პოსტვის“ მოქმედი სარეკლამო კონტრაქტორები მედიამონიტორინგის პრინციპით გამოავლინა, რისთვისაც სრულად დამონიტორინგდა ტელევიზიების 24 თებერვლის საეთერო ბადეები (24 სთ).

მონიტორინგმა აჩვენა, რომ „იმედისა“ და „პოსტვის“ სანქცირების მომენტისთვის მათ სარეკლამო დამკვეთებს შორის იყვნენ: კოკაკოლა, მაკდონალდსი, პსპ, ავერსი, მეამა, კარფური, სანდომი, გლოვო, სანტე (სანტინო), ბორჯომი, RMG, Hyundai Auto-Georgia, Head & Shoulders; Pantene, m2, Pampers, Raffaello და სხვ. სანქცირებულ ტელეციზიებში რეკლამას ათავსებს საქართველოს კულტურის სამინისტროც. (ტელევიზიების მიხედვით რეკლამების ჩამონათვალი ნახეთ ცხრილში #1).

იქიდან გამომდინარე, რომ კომპანიებს შორის დადებული სარეკლამო მომსახურების ხელშეკრულებები საჯარო არ არის, ოფიციალური მონაცემების გამოქვეყნებამდე, რთულია როგორც სარეკლამო დროის შესყიდვაში გადახდილი თანხის გამოთვლა, ასევე იმის დადგენა თუ რა ვადით აქვთ კომპანიებს ეს მომსახურება ნაყიდი. ამ მომენტისთვის არც ის არის ცნობილი, რომელი მათგანი აპირებს მათთან თანამშრომლობის გაგრძელებას. მათ ამის შესახებ ოფიციალური განცხადებები ამ დრომდე არ გაუკეთებიათ. ამ მხრივ არსებული სურათი მეორე კვარტლის მონაცემების გამოქვეყნების შემდგომ გახდება ნათელი.

ერთადერთი გამონაკლისი, რომელმაც სანქციების დაწესებიდან 4 დღეში განაცხადა, რომ „არ ითანამშრომლებდა სანქცირებულ კომპანიებთან“ ყავის მწარმოებელი კომპანია „მეამა“ იყო, რომელიც ტელეკომპანია „იმედის“ ერთ-ერთი ყველაზე მსხვილი სარეკლამო დამკვეთია და რომლის 10%-იანი წილის მფლობელი ბიძინა ივანიშვილის ძმის ქვისლი, თამაზ ხარაიძეა. თუმცა, განცხადებიდან მეორე დღესვე, კომპანიამ დააზუსტა, რომ მათ უარი არ უთქვამთ „ყველაზე რეიტინგულ ტელევიზიებთან, „იმედთან“ და „პოსტვისთან“ თანამშრომლობაზე“ და ეს პროცესი კვლავინდებურად გაგრძელდება“, - წერია კვლევაში.

ვინ ფლობს სანქცირებულ „იმედსა“ და „პოსტვის“?

ორგანიზაცია წერს, რომ ბრიტანეთის მიერ ორი პროპაგანდისტული არხის დასანქცირებამდე ტელეკომპანია „იმედის“ მფლობელი „ქართული ოცნების“ მხარდამჭერი და ბიძინა ივანიშვილის მთავარი ბიზნესპარტნიორი, ირაკლი რუხაძე იყო: „მაგალითად, რუხაძესა და ივანიშვილს საერთო ბიზნესინტერესები აქვთ ცემენტისა და ბეტონის მწარმოებელ უმსხვილეს ქართულ კომპანიაში „ქართული ცემენტი“.

„იმედის“ დასანქცირებამდე 18 დღით ადრე, 6 თებერვალს, რუხაძემ განაცხადა, რომ ის ტელეკომპანიის წილების მფლობელობიდან გადიოდა და კომპანია „ჯორჯიან მედია პროდაქშენ გრუპის“ 100%-ს, რომლის საშუალებითაც იგი მის  უცხოელ პარნიორებთან ერთად „იმედს“ ფლობდა, „იმედის“ თანამშრომლებსა და კომპანია „პრაიმ მედია გლობალს“ გადასცემდა. შედეგად, „იმედის“ მფლობელი კომპანიის 50%-იანი წილი სიმბოლურ ფასად - 1 000 ლარად „პრაიმ მედია გლობალმა“ იყიდა, რომელმაც თავის მხრივ, 10%-10%-იანი წილები - ასევე სიმბოლურ ფასად 100-100 ლარად „იმედის“ თანამშრომლებს - ნათია სონღულაშვილს, ირაკლი ჩიხლაძეს, მარიამ ლომიძეს, მაია ჩიგოშვილს და ვასილ კალანდარიშვილს გადასცა. ბრიტანეთის სანქციების დაწესებიდან მეორე დღესვე, 25 თებერვალს, ირაკლი რუხაძემ კიდევ სამ წევრთან ერთად „იმედის“ სამეთვალყურეო საბჭოც დაჩქარებული წესით დატოვა.

რუხაძის „იმედიდან“ ნაჩქარევად გასვლამ გააჩინა საფუძვლიანი ვარაუდი, რომ მას მოსალოდნელი სანქციების შესახებ ინფორმაცია წინასწარ ჰქონდა და ამ ქმედებით მან პირად სანქციებს აარიდა თავი. ირაკლი რუხაძე „იმედიდან“ წასვლის შემდეგ, მედიასთან პირველად 19 მარტს, საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის, ილია II-ის პანაშვიდზე გამოჩნდა, სადაც ჟურნალისტებთან საუბარში განაცხადა, რომ ბრიტანეთის მიერ დაწესებული სანქციები არის „აბსოლუტურად დაუმსახურებელი“ და რომ ამით „იმედს“ არაფერი შეეტყო და არც მომავალში შეეტყობა.

„იმედის“ სამეთვალყურეო საბჭოდან 4 წევრის გასვლიდან დაახლოებით 20 დღეში, 13 მარტს, არხის გენერალურმა დირექტორმა, მარიამ ლომიძემ საჯარო რეესტრს სამეთვალყურეო წევრების ახალი შემადგენლობის რეგისტრაციის მოთხოვნით მიმართა. საბჭოს ახალი შემადგენლობა ასეთია:

საბჭოს თავმჯდომარე - ირაკლი ჩიხლაძე - „იმედის კვირის“ წამყვანი და ტელევიზიის მფლობელი კომპანიის 10%-იანი წილის მფლობელი;

საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე - ნათია სონღულაშვილი - „იმედის“ საინფორმაციო სამსახურის უფროსი, ასევე „იმედის“ მფლობელი კომპანიის 10%-იანი წილის მფლობელი. საბჭოს წევრები: მაგდა (მაგდალინა) ანიკაშვილი - „იმედი LIVE-ისა“ და „ღია ეთერის“ წამყვანი; მაია ჩიგოშვილი - „იმედის“ პროგრამების ხელმძღვანელი, აგრეთვე ტელევიზიის მფლობელი კომპანიის 10%-იანი წილის მფლობელი; ილია მიქელაიშვილი - „იმედის“ მფლობელი კომპანიის 50%-იან წილის მფლობელი.

რაც შეეხება „პოსტვის“, მის 52%-იან წილს დეპუტატი ვიქტორ ჯაფარიძე ფლობს, რომელიც „ქართული ოცნებიდან“ ფორმალურად გასული და ანტიდასავლური განცხადებებით გამორჩეული პოლიტიკური ჯგუფის, „ხალხის ძალის“ წარმომადგენელია. ჯაფარიძე არაერთხელ იყო მხილებული სავარაუდო კორუფციულ გარიგებებსა და კავშირებში. „პოსტვის“ 24%-24%-იან წილებს ამავე არხის წამყვანი და „ქართული ოცნების“ ერთ-ერთი მთავარი პროპაგანდისტი, შალვა რამიშვილი და თემურ ჭარელაშვილი ფლობენ.

საგულისხმოა, რომ ჯაფარიძემ პროპაგანდისტული ტელევიზიების სანქცირებამდე 25 დღით ადრე, წილები სამართავად სხვა პირს - ზაზა მარიდაშვილს გადასცა, რომელიც 2017-2022 წლებში კასპის მერის მოადგილე იყო“.

რას საქმიანობს „პრაიმ მედია გლობალი“ და ვინ არის მისი მფლობელი?

კვლევის მიხედვით, „პრაიმ მედია გლობალი“ სატელევიზიო რეკლამის გამყიდველი შუამავალი კომპანიაა, რომლის 100%-იანი წილის მფლობელი „ქართული ოცნების“ მხარდამჭერი ილია მიქელაიშვილია: „კომპანია ტელევიზიაში რეკლამის განთავსების მსურველებს პროსამთავრობო ტელეკომპანიების -  „იმედის“, „GDS-ის“, „რუსთავი 2-ის“, „მაესტროს“ და „პოსტვის“ სარეკლამო დროს სთავაზობს, რაც იმას ნიშნავს, რომ კომპანია სარეკლამო დროს ტელევიზიების ნაცვლად თავად ყიდის და დამკვეთის რეკლამას, მისი სურვილისამებრ, შესაბამის ტელევიზიას გადასცემს, სარეკლამო მომსახურების თანხასთან ერთად. სარეკლამო შემოსავლების ანალიზი აჩვენებს, რომ კომპანიის მიერ გაყიდული სარეკლამო დროის დიდი წილი ტელეკომპანია „იმედზე“ მოდის. გამოცემა „ბიემჯის“ ცნობით, 2024 წელს კომპანიამ რეკლამის გაყიდვისგან 29.5 მლნ ლარის შემოსავალი მიიღო, საიდანაც 26.4 მლნ ლარის რეკლამა ტელევიზიებში განათავსა, 3.1 მლნ ლარი კი - შემოსავლის სახით დარჩა“.

კვლევა - „რომელი კომპანიები აფინანსებენ დასანქცირებულ რუსულ პროპაგანდისტულ „იმედსა“ და „პოსტვის“ რეკლამით და ვის ემუქრება მეორადი სანქციები?“ ვრცლად წაიკითხეთ აქ.

კვლევაში - „საზოგადოებრივი მაუწყებლის სარედაქციო პოლიტიკა: ანტიევროპული პროპაგანდა და სამოქალაქო სექტორის დისკრედიტაცია გადაცემა „42-ე პარალელის“ მაგალითზე“ წარმოდგენილია გადაცემების ანალიზის შედეგად გამოკვეთილი ძირითადი მიმართულებები. როგორც მკვლევარი უთითებს, თითოეული მათგანი წარმოადგენს განმეორებად ნარატივს, რომელიც სხვადასხვა ეპიზოდში თანმიმდევრულად ყალიბდება და მთლიანობაში პოლიტიკური ხედვის კონკრეტულ ჩარჩოს აყალიბებს:

„დასავლეთის კრიტიკა:

ინტერვიუებისას დასავლეთი არასდროს ფიგურირებს როგორც უსაფრთხოების გარანტი. პირიქით, ის წარმოდგენილია როგორც სტრატეგიული შეცდომების ავტორი, რომელმაც თავად შეუწყო ხელი რეგიონული დაძაბულობის ზრდას. ამ მხრივ, განსაკუთრებულად ხაზგასმულია ნატოს უარყოფითი როლი და გავლენა, განსაკუთრებით უკრაინაში რუსეთის სრულმასშტაბიანი ომის შესახებ.

ამ კრიტიკას ემატება დასავლეთის შიდა სისუსტის ხაზგასმა. ამგვარად, ფორმირდება სურათი, რომელიც მაყურებელს სთავაზობს დასავლეთის გადაფასებას, სადაც ის არა სტაბილურობის წყარო, არამედ რისკის მატარებელი ძალაა, რომლის პოლიტიკაც მცირე სახელმწიფოებისთვის შეიძლება საზიანო აღმოჩნდეს.

ევროკავშირის კრიტიკა - სუსტი, დამოკიდებული და სტრატეგიულად არაკომპეტენტური აქტორი:

გადაცემებში ევროკავშირი წარმოდგენილია არა როგორც დამოუკიდებელი, არამედ როგორც სტრუქტურულად სუსტი და ამერიკაზე დამოკიდებული გაერთიანება. ინტერვიუების მიხედვით, ევროკავშირს არ გააჩნია საკუთარი უსაფრთხოების არქიტექტურა და მოქმედებს ვაშინგტონის სტრატეგიული ხაზის შესაბამისად.

მრავალჯერაა ხაზგასმული, რომ ევროკავშირი არ წარმოადგენს სამხედრო უსაფთხოების გარანტს - „ევროკავშირი ვერ უზრუნველყოფს უსაფრთხოებას ან სტაბილურობას.“

ამ კონტექსტში ეჭვქვეშ დგება საქართველოს ევროკავშირში გაწევრიანების აუცილებლობა, რადგან ის ვერ უზრუნველყოფს რეალურ უსაფრთხოების გარანტიებს.

უკრაინა და რუსეთის სრულმასშტაბიანი ომი:

გადაცემების ანალიზი აჩვენებს, რომ თითქმის ყველა ინტერვიუში უკრაინაში რუსეთის შეჭრა ინტერპრეტირებულია არა როგორც სამხედრო აგრესია სუვერენული სახელმწიფოს წინააღმდეგ, არამედ როგორც ფართო გეოპოლიტიკური დაპირისპირების შედეგი, სადაც უკრაინა წარმოდგენილია დიდ ძალებს შორის კონკურენციის სივრცედ. დისკუსიებში კონფლიქტი ხშირად აღწერილია როგორც ამერიკისა და რუსეთის სტრატეგიული დაპირისპირება, რომელშიც უკრაინა მოქმედებს არა როგორც სრულფასოვანი პოლიტიკური სუბიექტი, არამედ როგორც გარე ძალების გავლენის ქვეშ მოქცეული ქვეყანა.

ამ ინტერპრეტაციაში უკრაინა ხშირად ხასიათდება როგორც გეოპოლიტიკური „პოლიგონი“, სადაც დიდი ძალები საკუთარი ინტერესების რეალიზებას ცდილობენ. უკრაინის ომი ხშირად განიმარტება ნატოს გაფართოების პოლიტიკისა და რუსეთის უსაფრთხოების ინტერესების იგნორირების შედეგად. ამ ჩარჩოში დასავლეთი წარმოდგენილია როგორც აქტორი, რომელმაც საკუთარი გეოპოლიტიკური სტრატეგიის ფარგლებში უკრაინა დაპირისპირების სივრცედ აქცია, ხოლო რუსეთის ქმედებები ხშირად აიხსნება როგორც რეაქცია ამ პროცესებზე.

ამგვარი ინტერპრეტაცია მნიშვნელოვნად ამცირებს უკრაინის, როგორც დამოუკიდებელი პოლიტიკური აქტორის როლს. დისკუსიებში იშვიათად არის საუბარი უკრაინის სუვერენიტეტზე, სახელმწიფოებრივ არჩევანზე ან საერთაშორისო სამართლის პრინციპებზე. ამის ნაცვლად, ყურადღება გადატანილია დიდ ძალებს შორის ძალთა ბალანსზე და იმაზე, თუ როგორ იყენებენ ისინი მცირე სახელმწიფოებს საკუთარი სტრატეგიული ინტერესებისთვის.

ამ ყველაფერს ამყარებს გადაცემების სათაურებიც, რომლებიც ზოგადად გარკვეულ ქვეტექსტს გულისხმობს და კონკრეტულ აზრს გადმოსცემს. მაგ., „ომი და მშვიდობა აღმოსავლეთ ევროპაში,“ შეიძლებოდა ყოფილიყო პირდაპირ რუსეთის აგრესია ან სრულმასშტაბიანი ომი უკრაინაში. თუმცა, საკითხი განზოგადებულია და ისეა წარმოჩენილი, რომ რუსეთი საერთოდ არ არის ნახსენები და საკითხი დასმულია როგორც „ომი აღმოსავლეთ ევროპაში.“

უკრაინის კონფლიქტის ასეთი წარმოდგენა ასევე პირდაპირ უკავშირდება საქართველოს შესახებ მსჯელობას. არაერთ ინტერვიუში უკრაინის მაგალითი გამოყენებულია როგორც გაფრთხილება საქართველოსთვის - რომ მცირე სახელმწიფომ უნდა მოერიდოს დიდ ძალებს შორის დაპირისპირებაში ჩართვას. ამ კონტექსტში უკრაინის ომი ხშირად გამოიყენება არგუმენტად ნეიტრალიტეტისა და მიუმხრობლობის სასარგებლოდ, რაც წარმოდგენილია როგორც გზა, რომელიც საქართველოს საშუალებას მისცემს თავი აარიდოს მსგავს სცენარს.

„მეორე ფრონტი“ და ნეიტრალიტეტი, როგორც საქართველოს სტრატეგიული არჩევანი:

ინტერვიუების ერთ-ერთი ცენტრალური და ყველაზე მკაფიო გზავნილია, რომ საქართველომ უნდა აირჩიოს ნეიტრალიტეტისა და მიუმხრობლობის გზა და არ დაუშვას „მეორე ფრონტის“ გახსნა, რომელსაც მას სთავაზობენ.

საქართველო აღიწერება როგორც მცირე სახელმწიფო, რომელსაც დიდი ძალები, დასავლეთი საკუთარი ინტერესებისთვის იყენებენ - „თქვენ უბრალოდ პაიკები ხართ გეოპოლიტიკურ დაფაზე“.

ამავდროულად, არაერთ ინტერვიუში ხაზგასმულია რუსეთთან ურთიერ-თობების დაახლოებისა და დასავლეთთან მიუმხრობლობის შესახებ: „თუ აირჩევთ ევროპისა და ამერიკის გზას, მიიღებთ ომს და ნგრევას“.

„საქართველოს საუკეთესო მეგობარი რუსულად საუბრობს. არა ინგლისურად, არა ფრანგულად, არა გერმანულად, არამედ - რუსულად. თქვენი საუკეთესო მეგობარი თქვენი ჩრდილოეთით მდებარე მეზობელია, რადგან ეს საუკეთესო მეგობარი შენზე ზრუნავს, რადგან, რაც საქართველოს ემართება, რუსეთსაც ემართება. თქვენ ერთმანეთთან დაკავშირებულები ხართ - ისტორიულად, გეოგრაფიულად, ეკონომიკურად. მიუხედავად ამისა, ევროპელი და ამერიკელი მეგობრები გეუბ-ნებიან, რომ უნდა შეაქციოთ ზურგი თქვენს რუს მეზობლებს და უნდა გახდეთ მათი მტრები, განურჩევლად იმისა რომ ეს საქართველოს სიკვდილია. ისინი ამბობენ - ჩვენ მზად ვართ საქართველო გავწიროთ უფრო დიდი მიზნებისთვის. მზად ვართ გავწიროთ ქართველი პაიკი, რათა უკრაინელი რაინდი თავის ადგილზე დავაყენოთ“.

ნეიტრალიტეტი ამ ჩარჩოში წარმოდგენილია როგორც სუვერენიტეტის განმტკიცების საშუალება, გადარჩენის ფორმულა, რომელიც საქართვე-ლოს იცავს გლობალური დაპირისპირებისგან.

ასევე, ინტერვიუებში არაერთხელ გაჟღერდა ქართული ოცნების მხარდამჭერი პოზიციები და მათდამი აღფრთოვანება - „გაოცებული ვარ ქართული ოცნების სტრატეგიული აზროვნებით“.

რუსეთის პოლიტიკის რაციონალიზაცია და დასავლეთის პასუხისმგებლობა:

გადაცემაში რუსეთი პრაქტიკულად არცერთხელაა დახასიათებული როგორც მთავარი აგრესორი. პირიქით, მისი ქმედებები განმარტებულია როგორც რეაქცია დასავლეთის პოლიტიკაზე. მაგ., „რუსეთი მოქმედებს არა აგრესიულად, არამედ საკუთარი სტრატეგიული ინტერესების დაცვისთვის.“„მისი ქმედებები ხშირად განპირობებულია დასავლეთის შეცდომებით.“

ნარატივი ხაზს უსვამს, რომ დასავლურმა გაფართოების პოლიტიკამ და უსაფრთხოების არქიტექტურის უგულებელყოფამ შექმნა ის გარემო, რომელშიც რუსეთი იძულებული გახდა ამგვარად ემოქმედა. ამ კონტექსტში ხშირად ისმის მოსაზრება, რომ ყველაზე სწორია ე.წ. „არ გაღიზიანების პოლიტიკა.“

ასე ყალიბდება ჩარჩო, სადაც პასუხისმგებლობა კონფლიქტზე მნიშვნელივნად დასავლეთს ეკისრება, ხოლო რუსეთის ქმედებები გასაგები და რაციონალურია.

საქართველოში მიმდინარე წინააღმდეგობის მნიშვნელობის დაკნინება:

ინტერვიუების ანალიზი აჩვენებს, რომ გადაცემებში საქართველოში მიმდინარე პროტესტი ხშირად წარმოდგენილია როგორც გაუგებარი ან გადაჭარბებული რეაქცია. რამდენიმე დისკუსიაში პირდაპირ გამოითქვა გაკვირვება თუ რატომ გახდა ქუჩის აქციების გამომწვევი მთავრობის „უწყინარი“ განცხადება.

ამასთანავე, არაერთ ინტერვიუში აქცენტი კეთდება იმაზე, რომ პროტესტში მონაწილეობდნენ „რადიკალური ჯგუფები“ და არასამთავრობო ორგანიზაციები, რომლებიც წარმოდგენილია როგორც პოლიტიკური პროცესის აქტიური მოთამაშეები. ზოგიერთ შემთხვევაში პროცესები შედარებულია უკრაინაში განვითარებულ მოვლენებთან და აღნიშნულია, რომ საქართველოში მიმდინარე პროტესტი „მეიდანის“ სცენარს ჰგავს. ამგვარი პარალელები პროტესტს აყენებს შესაძლო პოლიტიკური დესტაბილიზაციის ჩარჩოში.

დისკუსიებში ასევე ხშირად ხაზგასმულია განსხვავება დასავლურ მედი-აში შექმნილ სურათსა და ქვეყნის შიდა რეალობას შორის. რამდენიმე რესპონდენტი აღნიშნავს, რომ დასავლეთში საქართველო წარმოდგენილია როგორც კრიზისში მყოფი ქვეყანა, მაშინ როდესაც რეალურად ქვეყანაში „სიმშვიდე და სტაბილურობაა“. ამავე კონტექსტში დადებითად არის შეფასებული ხელისუფლების რეაგირება მიმდინარე პროცესებზე და აღნიშნულია, რომ მან შეძლო სიტუაციის ეფექტურად მართვა.

არასამთავრობო სექტორის კრიტიკა და „გლობალური ომის პარტიის“ თეზა:

არაერთ ინტერვიუში მკვეთრად არის გაკრიტიკებული არასამთავრობო სექტორი, რომელიც წარმოდგენილია როგორც გარე პოლიტიკური ინტერესების გამტარი. 

გაჟღერდა შეფასებები, რომ ისინი „არ უნდა ერეოდნენ პოლიტიკაში“, თუმცა რეალურად მოქმედებენ როგორც გავლენის ინსტრუმენტები.

ამავე კონტექსტში საუბარი იყო „ნეოკონსერვატიულ ძალებზე“, რომლებიც გლობალურ კონფლიქტებს უწყობენ ხელს, რაც ხაზს უსვამს წარმოდგენას, რომ არსებობს ტრანსნაციონალური აქტორები, რომლებიც მცირე ქვეყნებს საკუთარი გეოპოლიტიკური ინტერესებისთვის იყენებენ - „ნეოკონებს ჩვენთან გლობალური ომის პარტიას ეძახიან.„“

კვლევაში ცალკე მიმართულებადაა გამოყოფილი წამყვანის მიკერძოება. როგორც ანგარიშში ვკითხულობთ, ინტერვიუების ანალიზმა გამოკვეთა, რომ წამყვანები ხშირად იყვნენ მიკერძოებულები და სვამდნენ შეკითხვებს, რომლებიც უკვე შეიცავს ნარატივის ნაწილს. კითხვები ხშირად დახურული ან მიმყვანი („leading“) იყო, რაც რესპონდენტს პრაქტიკულად კონკრეტული გზავნილის გამეორებისკენ უბიძგებდა. ასევე, ხშირად გამოიყენება ცრუ დილემებიც.

„საგულისხმოა, რომ წამყვანები არცერთ შემთხვევაში არ შეწინააღმდეგებიან რესპოდენტებს, არ გაჟღერებულა მათგან განსხვავებული პოზიცა, არ დასმულა კრიტიკული შეკითხვა, რომელიც სტუმრის პოზიციის გამყარება ან გაგრძელება არ იქნებოდა.

ასევე საინტერესოა, რომ დასაწყისში წამყვანი პრაქტიკულად არ უთმობს არანაირ დროს სტუმრის გაცნობას. მაყურებელმა არ იცის რა პრინციპით, რატომ და ვინ არის მოწვეული, რას წარმოადგენს ის ადამიანი. ძირითადად, მეტი დამაჯერებლობისათვის წამყვანი უბრალოდ მიმართავს - „პროფესორო“ და მადლობებს უხდის საინტერესო ანალიზისათვის.

საბოლოო ჯამში, ინტერვიუების დროს, წამყვანები არა მხოლოდ მხარს უჭერენ კონკრეტულ ნარატივს, არამედ, რესპონდენტს აწვდიან პასუხის მიმართულებას და მაყურებელს უქმნიან შთაბეჭდილებას, რომ რესპონდენტის პოზიცია ბუნებრივად იქმნება“.

კვლევის შედეგების მიხედვით, გადაცემებში თანმიმდევრულად ფორმირდება ერთიანი საგარეო პოლიტიკური ჩარჩო, რომელშიც დასავლეთი ხშირად წარმოდგენილია როგორც სტრატეგიული შეცდომების ავტორი და რეგიონული დაძაბულობის ზრდის თანამონაწილე, ხოლო უკრაინაში ომი განმარტებულია როგორც დიდი ძალების დაპირისპირების შედეგი, სადაც პასუხისმგებლობა გადანაწილებულია ან გადატანილია ნატოს გაფართოებისა და ამერიკული საგარეო პოლიტიკის მიმართულებით. 

„პარალელურად, აქტიურად არის გამოყენებული „მულტიპოლარული“ მსოფლიო წესრიგის თეზა, რომლის მიხედვითაც „უნიპოლარული“ ეპოქა დასრულებულია და ძალთა ბალანსი გადადის მრავალპოლუსიან მოდელზე. ამ კონტექსტში ევროკავშირი წარმოდგენილია როგორც უსაფრთხოების თვალსაზრისით სუსტი და აშშ-ზე დამოკიდებული აქტორი, ხოლო საქართველოსთვის ოპტიმალურ სტრატეგიად ხაზგასმულია ნეიტრალიტეტი, მიუმხრობლობა და „პრაგმატული“ ეკონომიკური პოლიტიკა. რუსეთის ქმედებები კი არაერთ ეპიზოდში ინტერპრეტირებულია როგორც დასავლეთის პოლიტიკაზე რეაქცია და არა გაუმართლებელი აგრესია.

ინტერვიუებისას იკვეთება „გლობალური ომის პარტიის“ კონცეფციის რეპროდუქცია, რომლის მიხედვითაც დასავლურ პოლიტიკურ წრეებში არსებობს ძალა, რომელიც კონფლიქტების ესკალაციით არის დაინტერესებული. ამ კონტექსტში,„ქართული ოცნება“ წარმოდგენილია როგორც მშვიდობის, სტაბილურობისა და პრაგმატული პოლიტიკის გარანტი, რომელმაც ქვეყანა „ომში ჩათრევისგან“ დაიცვა. ასეთი კონტრასტული ჩარჩო კიდევ უფრო ამყარებს პოლიტიკური პოლარიზაციის ხაზს.

ცალკე ხაზგასასმელია არასამთავრობო სექტორის წარმოდგენა, როგორც გარე გავლენებთან დაკავშირებული, პოლიტიკურად ან იდეოლოგიურად მიკერძოებული აქტორები, რომლებიც საზოგადოებრივ აზრზე ზემოქმედებენ და ქვეყნის შიდა პოლიტიკურ პროცესებში უხეშად ერევიან. ამგვარი აღწერა აძლიერებს სკეპტიკურ დამოკიდებულებას სამოქალაქო სექტორის მიმართ და მას ხშირად აკავშირებს საგარეო, არასახელმწიფოებრივ ინტერესებთან.

მნიშვნელოვანი მიგნება ეხება თავად ინტერვიუს ფორმატსაც: წამყვანი და რესპოდენტი მუდმივად თანხვედრაში არიან ერთმანეთთან. კითხვები წინასწარ შეიცავდა უკვე ჩამოყალიბებულ შეფასებებს და რესპონდენტს სთავაზობდა პასუხის განსაზღვრულ ჩარჩოს. შედეგად, დისკუსია ნაკლე-ბად წარმოადგენდა კრიტიკულ დიალოგს და მეტად ემსახურებოდა ერთგვაროვანი გზავნილების განმტკიცებას“.

ანგარიშში აღნიშნულია, რომ კვლევამ კიდევ ერთხელ დაადასტურა საზოგადოებრივი მაუწყებლის მიკერძოება პარტიული ნიშნით - „ტენდენცია, რომელიც არაერთ საერ-თაშორისო ანგარიშსა და პოლიტიკის დოკუმენტშიც არის ასახული“.

„შინაარსობრივი აქცენტები, თემების შერჩევა, სტუმრების პოზიციების სტრუქტურირება და კითხვების ფორმულირება თანხვედრაში მოდის „ქართული ოცნების“ პოლიტიკასა და ნარატივებთან“. 

კვლევის მიხედვით, გადაცემებში მოწვეული საერთაშორისო სტუმრების განცხადებებში მკვეთრად იკვეთება სამი თანმიმდევრული ხაზის კონსოლიდაცია: უნიპოლარული მსოფლიოს წესრიგის დასასრული; ნატოსა და ევროკავშირის გაფართოების მკვეთრი კრიტიკა; ნეიტრალი-ტეტი და „პრაგმატული“ პოლიტიკა მცირე სახელმწიფოებისათვის.

„გარდა ამისა, არაერთ შემთხვევაში რუსეთის პოლიტიკა წარმოდგენილია როგორც დასავლური გაფართოებისადმი რეაქცია ან უსაფრთხოების ინტერესებიდან გამომდინარე ლოგიკური ნაბიჯი, რითიც კონფლიქტის პასუხისმგებლობა რუსეთისაგან სხვა აქტორებზე, დასავლეთსა და უკრაინაზე გადადის.

მთლიანობაში, სტუმართა შერჩევა და მათ მიერ გამოთქმული პოზიციები ქმნის დისკურსულ გარემოს, სადაც ევროატლანტიკური ინტეგრაცია არა მხოლოდ სადავო, არამედ სტრატეგიულად საეჭვო ან არასასურველ არჩევანად არის წარმოდგენილი, ხოლო ალტერნატიული გეოპოლიტიკური ხედვები — როგორც რეალისტური და რაციონალური ალტერნატივა“.

ანგარიშში ცალკე თავი ეთმობა კრიზისს საზოგადოებრივი მაუწყებლის „პირველ არხზე“, მენეჯმენტის რეპრესიულ პოლიტიკასა და სამეურვეო საბჭოს როლს. კვლევაში „მედიის, ინფორმაციის და სოციალური კვლევების ცენტრის“ სტატიაზე დაყრდნობით, აღნიშნულია, რომ ამ პოლიტიკის შედეგად, 2025 წლის გაზაფხულიდან დღემდე, საჯაროდ გავრცელებული შემთხვევების თანახმად, „პირველ არხზე“ რეპრესიული პოლიტიკა 37 თანამშრომელს შეეხო:

• 6 თანამშრომელი სამსახურიდან გაათავისუფლეს;

• 11 თანამშრომელს დისციპლინური სანქცია დაუწესეს;

• 13-მა თანამშრომელმა უარი თქვა მენეჯმენტის შეთავაზებაზე, გადასულიყო სხვა გადაცემაში მათი გადაცემების დახურვის შემდეგ. მათ არხი დატოვეს;

• 7 თანამშრომელი, პროტესტის ნიშნად, არხიდან საკუთარი ნებით წავიდა;
• ორი გადაცემა და ორი რუბრიკა დახურეს.

საზოგადოებრივი მაუწყებლის სამეურვეო საბჭოს წევრის არჩევის წესი იცვლება. მეურვის კანდიდატურა ღია კონკურსით აღარ შეირჩევა, უქმდება წევრობის კანდიდატების შემრჩევი საკონკურსო კომისიის შექმნის პროცედურაც.

„ეს იყო პროცედურა, რომელიც ზღუდავს მათ შორის საპარლამენტო სუვერენიტეტს, პარლამენტი ირჩევს და ამ დროს ენიშნება ცალკე ჯგუფი და ამ კომისიაში, რა თქმა უნდა, იგულისხმებოდა, უნდა ყოფილიყვნენ ჩართული არასამთავრობო ორგანიზაციები, რომელიც თვალი და ყური უნდა ყოფილიყვნენ ყველასი და ყველაფრისა საპარლამენტო ცხოვრებაში“, - თქვა შალვა პაპუაშვილმა დღეს პლენარულ სხდომაზე „პარლამენტის რეგლამენტში“ დაგეგმილი ცვლილებების პირველი მოსმენით წარდგენის დროს მოქმედ წესზე საუბრისას. 

რეგლამენტში დაგეგმილი ცვლილებებისმიხედვით, პარლამენტს საზოგადოებრივი მაუწყებლის სამეურვეო საბჭოს წევრობის კანდიდატს შესაბამისი კვოტის მქონე სუბიექტი წარუდგენს. მეურვის 1 თანამდებობაზე პირის ასარჩევად პარლამენტს მეურვეობის მხოლოდ 1 კანდიდატი წარედგინება. კანდიდატურის კანონით დადგენილ მოთხოვნებთან შესაბამისობის საკითხს კი პარლამენტის ეკონომიკური პოლიტიკის კომიტეტი შეისწავლის. 

„პარლამენტის რეგლამენტში“ ცვლილების პროექტი დაჩქარებული წესით განიხილა და მისი მიღება ამ კვირაშივეა დაგეგმილი. ახალი რეგლამენტი 1 ივლისიდან უნდა ამოქმედდეს. 

„საერთაშორისო გამჭვირვალობა - საქართველოს“ მედიაპროექტის კოორდინატორის, ნატალია ვახტანგაშვილის თქმით, როგორც ჩანს, „ქართული ოცნების“ ხელისუფლებამ გადაწყვიტა, რომ მას უკვე ფასადურობის შენარჩუნებაც აღარ სჭირდება. 

„ერთი შეხედვით ავტოკრატიული რეჟიმის პირობებში, სადაც ხელისუფლების ყველა ორგანო და შტო მიტაცებულია, ამგვარი კომისიებისა და კონკურსების მიმართ საზოგადოებაში არსებობს უნდობლობის განცდა და უამრავი კითხვის ნიშანი მათი ობიექტურობის თვალსაზრისით. თუმცა, მთლიანობაში, ამგვარი კომისიების არსებობა, კონკურსების გამოცხადება მაინც ქმნის განცდას იმისას, რომ ხელისუფალი ანგარიშვალდებულებას და პასუხისმგებლობას გრძნობს საზოგადოების წინაშე და ის ამა თუ იმ თანამდებობის დასაკავებლად თუნდაც ფორმალურად, აცხადებს კონკურსს, ირჩევს კომისიას, რაღაც ფორმალურ პროცედურებს აწესებს იმისათვის, რომ საზოგადოებაში სამართლიანი მიდგომის განცდა მაინც გააჩინოს. თუმცა, როგორც ჩანს, „ქართული ოცნების“ ხელისუფლებამ გადაწყვიტა, რომ მას უკვე ამგვარი ფასადურობის შენარჩუნებაც აღარ სჭირდება. 

ახლა მათ გადაწყვიტეს, რომ ეს რაღაც ფორმალური ბარიერებიც მოხსნან და ბორდში ძალიან მარტივად დანიშნონ ის ადამიანები, რომლებსაც გადაწყვეტენ. უკვე ნათლად ჩანს, რომ საზოგადოებრივი მაუწყებლის სამეურვეო საბჭო იქნება პარტიული ინტერესების გამტარებელი, სადაც ადამიანები დაინიშნებიან არა კონკურსის, არამედ ვიღაცის პირადი სიმპატიებისა და პარტიული ლოიალობის გათვალისწინებით“.

„რეგიონულ მაუწყებელთა ალიანსის“ დირექტორის, ნათია კუპრაშვილის შეფასებით, ჩამოყალიბებული სისტემისთვის საზოგადოებრივი მაუწყებლის სამეურვეო საბჭოში რამდენიმე განსხვავებული აზრის მქონე ადამიანიც კი, ალბათ, ძალიან პრობლემურია, რადგან „ასეთი მონდომებით ცვლიან წესებს“.  

„ესაა მცდელობა, შეცალონ წესები იმგვარად, რომ უფრო მეტად პარტიულ გადაწყვეტილებებს დაუქვემდებარონ საზოგადოებრივი მაუწყებლის სამეურვეო საბჭოს წევრების არჩევა, თუმცა ესეც თავიდან ბოლომდე არჩეულ კვოტებს უკავშირდება. 

მე, სამწუხაროდ, დარწმუნებული ვარ, რომ მიმდინარე კონკურსს დიდწილად ჩაშლიან, რომ ახალი წესით მოხდეს არჩევა. შეიძლება ვინმე აირჩიონ კიდეც საკუთარი კვოტით. რაც შეეხება ოპოზიციურ კვოტას, მიუხედავად იმ ცალსახა ჩანაწერისა, რომ კანდიდატის წარდგენა ფრაქციას შეუძლია და ოპოზიციური ფრაქცია პარლამენტში ამ წუთას მხოლოდ „საქართველოსთვის“ არის, როგორც ჩანს, ისინი ცდილობენ, თქვენი სტატიის მიხედვით, ამბობენ, რომ „ხალხის ძალას“ ეკუთვნის ერთი ადგილი, კანონის ისე ინტერპრეტირებას, რომ ოპოზიციური კვოტა გამოიყენონ საკუთარი კანდიდატების გასაყვანად. იცით, რომ „ხალხის ძალა“ პარლამენტში „ქართული ოცნების“ კვოტითაა შესული, ის თავისთავად არის სატელიტი ამ პოლიტიკური ძალის, ამაში ეჭვი საზოგადოებას არ ეპარება და ახლა აპირებენ კანონის ისე ინტერპრეტირებას, რომ პარტიას „გახარია საქართველოსთვის“ წაართვან მეორე კვოტა, რომელზეც ამ წუთას მათ შეუძლიათ, რომ კანდიდატი წარადგინონ. 

დიდი ალბათობით, იმ ერთ ადგილსაც ჩაუგდებენ. მე ახლა ვფიქრობ, როგორ მოიქცეოდა „ქართული ოცნება“ და მგონია, რომ ასე მოიქცევა. წარმოუდგენელია, რომ იქამდე მივიდა ეს პოლიტიკური ძალა და ასევე საზოგადოებრივი მაუწყებლის სამეურვეო საბჭო, რომ განსხვავებული ხმების მოსმენაც კი აღარ უნდათ. ეს ხმები დიდად ვერაფერს ცვლის სამეურვეო საბჭოში, მათ არცერთ საკითხს არ უკმაყოფილებენ, არ აწვდიან დოკუმენტაციას, მაგრამ ახლა ამ დისკომფორტის მოხსნაც უნდათ“. 

საზოგადოებრივი მაუწყებლის სამეურვეო საბჭო 11 წევრისგან შედგება, პარლამენტი ორ მეურვეს საქართველოს სახალხო დამცველის წარდგინებით ირჩევს, სამს – საპარლამენტო უმრავლესობაში შემავალი ფრაქციის/ფრაქციების, სამს – საპარლამენტო ოპოზიციაში შემავალი იმ ფრაქციების წარდგინებით, რომლებშიც ყველაზე მეტი პარლამენტის წევრია გაერთიანებული, სამს კი აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს წარდგინებით.  

სამეურვეო საბჭოს შემადგენლობის ერთი მესამედი 2 წელიწადში ერთხელ, როტაციის წესით იცვლება. საბჭოს თითოეულ წევრს 6 წლის ვადით ირჩევენ.

საზოგადოებრივი მაუწყებლის ამჟამინდელი მეურვეებიდან უფლებამოსილების ვადა სამს: ზაზა აბაშიძეს, ბონდო მძინარაშვილსა და გია მურღულიას ეწურება. აბაშიძე და მძინარაშვილი საბჭოში საპარლამენტო ოპოზიციის კვოტით მოხვდნენ, მურღულია კი - უმრავლესობის.  

შალვა პაპუაშვილის ბრძანებით, საზოგადოებრივი მაუწყებლის სამეურვეო საბჭოს წევრობის 3 კანდიდატის შესარჩევი ღია კონკურსი 2 ივნისს გამოცხადდა. 

მისი თქმით, მიმდინარე კონკურსის ჩატარება მოქმედი რეგლამენტის მიხედვით გაგრძელდება. ანუ პარლამენტის დადგენილებით 9 წევრისგან შემდგარი საკონკურსო კომისია შეიქმნება, რომლის შემადგენლობაშიც უნდა შედიოდნენ „სამოქალაქო საზოგადოების (აკადემიური წრეების) წარმომადგენლები“. კომისია მეურვეობის კანდიდატებს ორ ეტაპად შეარჩევს, შემდეგ კი ფრაქციებს ასარჩევზე სულ ცოტა სამჯერ მეტ კანდიდატურას წარუდგენს. საკონკურსო კომისიის მიერ შერჩეულ მეურვეობის კანდიდატებს კი ისინი ასარჩევად პარლამენტს წარუდგენენ.

„მედიაჩეკერს“ პარლამენტის პრესსამსახურში უთხრეს, რომ საზოგადოებრივი მაუწყებლის სამეურვეო საბჭოს მომავალი სამი წევრიდან პარლამენტი ერთს,  „ქართული ოცნებისა“ და „საქართველოსთვის“ გარდა, „ხალხის ძალის“ წარდგინებით აირჩევს. „ხალხის ძალას“ პარლამენტში ფრაქცია არ აქვს, თუმცა მათ რედაქციას არგუმენტად „პარლამენტის რეგლამენტის“ ის მუხლი დაუსახელეს, სადაც ვკითხულობთ, რომ „პოლიტიკური ჯგუფი სარგებლობს იმავე უფლებებით, რომლებიც აქვს ფრაქციას, გარდა საქართველოს კონსტიტუციით ფრაქციისთვის განსაზღვრული უფლებებისა“. „ხალხის ძალის“ პრესსამსახურში კი გვითხრეს: „პოლიტიკური ჯგუფი ვართ ჩვენ, რომელიც ფრაქციის უფლებამოსილებით სარგებლობს…ველოდებით, გადაწყვეტილება არ მიგვიღია, არ გვისაუბრია ამაზე, ჯერ ინფორმაცია არ გვაქვს“. 

„სოციალური სამართლიანობის ცენტრის“ ხელმძღვანელი, თამთა მიქელაძე სოციალურ ქსელში წერს, რომ აზერბაიჯანელი ჟურნალისტის, აფგან სადიგოვის პატიმრობა ოფიციალურად დადასტურდა.

როგორც მიქელაძე აცხადებს, სადიგოვი იმ საქმეზე დააკავეს, რის საფუძველზეც ითხოვდა აზერბაიჯანი მის ექსტრადიციას:

„იმავე საქმეზე, რომლის საფუძველზეც აზერბაიჯანი მის ექსტრადიციას ბაქოში ითხოვდა და რომელიც აშკარად ფაბრიკაციული იყო და ჟურნალისტის პოლიტიკური დევნის ნიშნებს შეიცავდა, გამოძიება და დევნა განახლდა, თითქოს დაზარალებულის მიერ სასამართლოსთვის მიმართვის საფუძველზე.

შეგახსენებთ, რომ აპრილის დასაწყისში აზერბაიჯანის ოფიციალური პოზიცია იყო, რომ ამ საქმეზე ჟურნალისტის მიმართ გამოძიება და დევნა შეწყვეტილი იყო და, შესაბამისად, ექსტრადიციის მოთხოვნაც შეჩერდა, რადგან ამის სამართლებრივი საფუძველი აღარ არსებობდა.

ახლა კი, აზერბაიჯანში დეპორტაციიდან 65 დღეში, ის იმავე საქმეზე, იმავე საფუძვლით დააკავეს“.

თამთა მიქელაძის შეფასებით, აფგან სადიგოვის დაკავება ძალიან კარგად აჩვენებს, რომ ეს პროცესი წინასწარ დაგეგმილი, კოორდინირებული და ფაბრიკაციული სპეცოპერაცია იყო, რომელშიც „ქართული ოცნების“ რეჟიმიც ღიად მონაწილეობდა.

„შეგახსენებთ, რომ მანამდეც აფგან სადიგოვი ამ საქმეზე არაერთხელ შეაჩერა აზერბაიჯანის პოლიციამ და ყოველ ჯერზე ჰპირდებოდნენ, რომ ეს ტექნიკური პრობლემა იყო და მისი შეჩერების მიზეზი მხოლოდ ის გახლდათ, რომ ბაზებში მონაცემები უნდა განახლებულიყო.

რა ელის ახლა აფგან სადიგოვს ციხეში, სადაც უმძიმესი პირობებია და პოლიტიკური პატიმრების მიმართ მოპყრობა კიდევ უფრო სასტიკი და არაადამიანურია?

რამდენი წელი მოუწევს მას ციხეში ყოფნა? რა ბედი ელის მის ოჯახს, რომელიც ევროპაშია გახიზნული და სრულიად მარტო რჩება? სტრასბურგის სასამართლოს გადაწყვეტილებისთვის დალოდებაც კი არ მოინდომა აზერბაიჯანმა და ორ თვეში ჟურნალისტი იმავე საქმეზე, იმავე საფუძვლით დააკავა.

აზერბაიჯანი და საქართველო მოქმედებდნენ ბოროტი განზრახვით, კონვენციური ვალდებულებების საწინააღმდეგოდ, და ეს აუცილებლად გახდება ევროპული სასამართლოს უმძიმესი გადაწყვეტილების საფუძველი.

აფგან სადიგოვის საქმე უკვე დიდი ხანია გასცდა ერთი ჟურნალისტის ინდივიდუალური ისტორიის საზღვრებს. ეს არის ტესტი იმისა, რამდენად (არა)ეფექტიანად მუშაობს ადამიანის უფლებების საერთაშორისო დაცვის სისტემა მაშინ, როდესაც ორი სახელმწიფო ერთდროულად მოქმედებს პოლიტიკური დევნისა და ფუნდამენტური უფლებების შეზღუდვის ინტერესით და ტრანსნაციონალურ რეპრესიას მიმართავს.

არ ვიცი, რა ვუსურვო სადიგოვების ოჯახს, გარდა გაძლებისა და ისტორიის ჩარხის მიმართ იმედის არდაკარგვისა. იმედისა, რომ დიქტატორები აუცილებლად მთავრდებიან“, - წერს მიქელაძე.

საქართველოდან გაძევებული ჟურნალისტის აზერბაიჯანში დაკავების შესახებ ინფორმაცია გუშინ, საღამოს გაავრცელა აფგან სადიგოვის ცოლმა, სევინჩ სადიგოვამ. 

თბილისში მცხოვრები აზერბაიჯანელი ჟურნალისტი, აფგან სადიგოვი 4 აპრილის ღამეს დააკავეს, შსს მას სოციალურ ქსელში პოლიციელის შეურაცხყოფას ედავებოდა. სადიგოვის წინააღმდეგ სასამართლო სხდომა თბილისის საქალაქო სასამართლოში ნაშუაღამევს დაინიშნა, მისი ქვეყნიდან გაძევების შესახებ გადაწყვეტილება კი მოსამართლე თორნიკე ქოჩქიანმა გამთენიისას, დაახლოებით 04:00 საათზე, გამოაცხადა. სასამართლომ მას შეუფარდა 2000 ლარის ოდენობით ჯარიმა და საქართველოში შემოსვლის აკრძალვა 3 წლის ვადით. 

სადიგოვის გაძევებიდან მეორე დღეს, 6 აპრილს, აზერბაიჯანის პრეზიდენტი ილჰამ ალიევი მეუღლესთან, ვიცე-პრეზიდენტ მეჰრიბან ალიევასთან ერთად საქართველოს ეწვია. 

აფგან სადიგოვი თბილისში, აზერბაიჯანის მოთხოვნით 2024 წელს დააკავეს. ის საექსტრადიციო პატიმრობაში თითქმის 9 თვე იმყოფებოდა. სადიგოვმა პროტესტის ნიშნად 161 დღე იშიმშილა. ის 2025 წელს ორჯერ დააკავეს „გზის ხელოვნურად გადაკეტვისთვისაც“. 

„მედიის ადვოკატირების კოალიცია“ „საზოგადოებრივი მაუწყებლის აჭარის ტელევიზიდიან და რადიოდან“ რეორგანიზაციის საბაბით ჟურნალისტების გათავისუფლებას ეხმაურება და აცხადებს, რომ ეს გადაწყვეტილება დამოუკიდებელი ჟურნალისტების წინააღმდეგ მიმართულ ქმედებას წარმოადგენს: 

„თავად გათავისუფლებული ჟურნალისტები მიუთითებენ, რომ მათთვის უცნობია გადაწყვეტილების მკაფიო და დასაბუთებული მიზეზები, ხოლო რიგ შემთხვევებში მიაჩნიათ, რომ რეალური მოტივი კრიტიკული და დამოუკიდებელი სარედაქციო პოზიციის ჩახშობაა. სამსახურიდან გათავისუფლებული პირები საზოგადოებისთვის ცნობილნი არიან მაღალი პროფესიული სტანდარტებით, დამოუკიდებელი სარედაქციო მიდგომებით და განსხვავებული მოსაზრებების პატივისცემით. 

სამწუხაროდ, ეს არ არის პირველი შემთხვევა, როდესაც „აჭარის ტელევიზიასა და რადიოში“ და ზოგადად საზოგადოებრივ მაუწყებელში დამოუკიდებელ ხმებს ავიწროებენ. ბოლო წლების განმავლობაში არაერთი მსგავსი ფაქტი დაფიქსირდა, რომელიც მიუთითებს მაუწყებლის ხელმძღვანელობის მხრიდან სარედაქციო დამოუკიდებლობის თანმიმდევრულ შესუსტებასა და მაუწყებლის პოლიტიკური გავლენების ქვეშ მოქცევაზე. საზოგადოებრივი მაუწყებელი ვალდებულია ემსახურებოდეს საზოგადოებრივ ინტერესს, იცავდეს ჟურნალისტების პროფესიულ დამოუკიდებლობას და ქმნიდეს თავისუფალი დისკუსიის სივრცეს. დღეს კი საპირისპირო პროცესს ვხედავთ“.

კოალიცია მიიჩნევს, რომ მედიის წინააღმდეგ მიმდინარე ეს პროცესი იზოლირებულ მოვლენად არ შეიძლება განვიხილოთ: 

„ეს არის „ქართული ოცნების“ პოლიტიკის ნაწილი, მიმართული დამოუკიდებელი მედიის წინააღმდეგ, და სისტემური ზეწოლა ჟურნალისტებსა და განსხვავებული აზრის მქონე პროფესიონალებზე.

მედიის დასუსტება და კრიტიკული ხმების განდევნა პირდაპირ აზიანებს საზოგადოების უფლებას, მიიღოს ობიექტური ინფორმაცია და აკონტროლოს ხელისუფლების საქმიანობა“.

„მედიის ადვოკატირების კოალიცია“ სრულ სოლიდარობას უცხადებს „აჭარის ტელევიზიიდან და რადიოდან“ გათავისუფლებულ ჟურნალისტებსა და ყველა დამოუკიდებელი მედიის წარმომადგენელს, რომლებიც რეპრესიების სამიზნე პროფესიული საქმიანობის განხორციელების გამო გახდნენ. 

„აჭარის საზოგადოებრივი მაუწყებლის“ გადაწყვეტილებას რეორგანიზაციის საბაბით ჟურნალისტების გათავისუფლების შესახებ უსამართლოდ და დაუსაბუთებლად მიიჩნევს „საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია“. 

„ქარტიას ეჭვებს უჩენს ის გარემოება, რომ გათავისუფლებული ჟურნალისტები დამოუკიდებლობის მაღალი ხარისხითა და პროფესიონალიზმით გამოირჩევიან და რომ ისინი ყოველთვის პატივისცემას იჩენენ განსხვავებული აზრის მიმართ და სვამენ კრიტიკულ შეკითხვებს. გათავისუფლებული ჟურნალისტების ნაწილი, ვისი პოზიციაც ამ დროისთვის ცნობილია, თავადაც ასე მიიჩნევს, რომ კრიტიკული აზრის გამო იდევნება. ეს ქარტიას აფიქრებინებს, რომ გათავისუფლებები სხვა არაფერია, თუ არა აჭარის საზოგადოებრივი მაუწყებლის კრიტიკული აზრისგან დაცლის მცდელობა და ეს შერჩევითი, მიკერძოებული დამოკიდებულება ჟურნალისტების მიმართ აჭარაში საინფორმაციო ველის საბოლოოდ მოსუფთავებას ემსახურება.

კვლევები აჩვენებს, რომ მას შემდეგ რაც ნათია კაპანაძემ აჭარის მაუწყებელი იმპიჩმენტის შედეგად დატოვა, მაუწყებლის სარედაქციო პოლიტიკა რადიკალურად შეიცვალა და პარტიულ დღის წესრიგს დაემორჩილა. ტელევიზია სხვადასხვა ხელმძღვანელობის პირობებში ეტაპობრივად  გათავისუფლდა კრიტიკულად მოაზროვნე ჟურნალისტებისგან. ახლა, სავარაუდოდ, ამ სისტემური პროცესის ბოლო ტალღის მოწმე ვხდებით“, - ვკითხულობთ ქარტიის განცხადებაში.

გუშინ, 2 ივნისს, „საზოგადოებრივი მაუწყებლის აჭარის ტელევიზიისა და რადიოს“ დირექტორმა, ირაკლი კიკვაძემ „მედიაჩეკერს“ უთხრა, რომ არხიდან მედია წარმოებისა და საინფორმაციო სამსახურის ჯამში 14 თანამშრომელი გაათავისუფლეს. 

გათავისუფლებულებს შორის არიან: ირინა ყურუა, მაია მერკვილაძე, თეონა ხარაბაძე, ლევან ურიდია და სალომე გეგეშიძე. მათ ელექტრონული წერილები იმის შესახებ რომ რეორგანიზაციის ფარგლებში შრომითი ხელშეკრულებები შეუწყდათ, გუშინ დილით მიიღეს.  

ვრცლად, „აჭარის ტელევიზიიდან და რადიოდან“ თანამშრომლების გათავისუფლებაზე იხილეთ აქ. 

(ფოტო: RFE/RL)

2026 წლის 31 მარტიდან „რადიო თავისუფალი ევროპა“/„რადიო თავისუფლების (RFE/RL)“ რუმინული და ბულგარული სამსახურები, საბიუჯეტო სირთულეების გამო, საქმიანიობას წყვეტენ. 

„ჩვენ ვამაყობთ იმ პრინციპული, დაბალანსებული ჟურნალისტიკით, რომელსაც Svobodna Evropa და Europa Liberă România 2019 წელს, ბულგარეთსა და რუმინეთში დაბრუნების შემდეგ ქმნიან და მადლიერები ვართ ამ გუნდების მიმართ ბოლო შვიდი წლის განმავლობაში აუდიტორიისა და „რადიო თავისუფალი ევროპის“ მიმართ გაწეული ერთგულებისთვის“, - განაცხადა RFE/RL-ს პრეზიდენტმა სტივენ კაპუსმა.

„რადიო თავისუფლების“ რუმინული და ბულგარული რედაქციები თავდაპირველად 1950 წელს გაიხსნა. რუმინულ და ბულგარულ ენებზე რადიომაუწყებლობა 2004 წელს შეწყდა, 2019 წელს კი, ორივე მათგანის საქმიანობა ციფრული ფორმატით განახლდა.

„რადიო თავისუფალი ევროპა“/„რადიო თავისუფლებას“ ფინანსური პრობლემები აშშ-ის პრეზიდენტად დონალდ ტრამპის მეორე ვადით არჩევის შემდეგ შეექმნა.

აშშ-ის გლობალური მედიის სააგენტომ (USAGM), რომელიც RFE/RL-ს საქმიანობას მეთვალყურეობს, კონგრესის მიერ 2025 წლისთვის გამოყოფილი დაფინანსების დაბლოკვა სცადა, თუმცა, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, თანხის გადახდა დაეკისრა. USAGM-ის გადაწყვეტილებით, 2025 წლის ნოემბერში „რადიო თავისუფლების“ უნგრული სამსახური დაიხურა.

„პატიმრობაში მყოფი მწერლების დღესთან“ დაკავშირებით PEN International-ი მსურველებს მზია ამაღლობელისთვის წერილის გაგზავნის შესაძლელობას აძლევს: „პროფესიული საქმიანობის შესრულებისთვის ციხეში მყოფი ქართველი ჟურნალისტი მზია ამაღლობელი პოლიტიკურად მოტივირებული ბრალდებებით ორწლიან სასჯელს იხდის. ის პატიმრობაში არასათანადო მოპყრობას განიცდის და ჯანმრთელობის სერიოზული რისკების წინაშე დგას“. 

PEN International-ი „ბათუმელები“/„ნეტგაზეთის“ დამფუძნებლისა და დირექტორის, მზია ამაღლობელის დაუყოვნებლივ გათავისუფლებასა და განსხვავებული აზრის წინააღმდეგ რეპრესიების შეწყვეტას ითხოვს.

კამპანიის ფარგლებში, PEN International-ი სოლიდარობას უცხადებს „ოთხ მამაც ხმას, რომლებიც რეპრესიების მიუხედავად კვლავაც აგრძელებენ სიმართლის თქმას: რორი ბრანკერი (ვენესუელა), იალქუნ როზი (ჩინეთი), მოჰამედ ტაჯადიტი (ალჟირი) და მზია ამაღლობელი (საქართველო)“. 

PEN International-ის პრეზიდენტის, ბურჰან სონმეზის თქმით: „რორი ბრანკერი, იალქუნ როზი, მოჰამედ ტაჯადიტი და მზია ამაღლობელი გვახსენებენ, რომ სიტყვებს შეუძლიათ ძალაუფლების შერყევა - და რომ გამბედაობა გრძელდება მაშინაც კი, როდესაც მათ თავისუფლებას ართმევენ. მათი დევნა სამართლიანობისა და თავად კაცობრიობის ჭრილობაა. ჩვენ არ უნდა მოვდუნდეთ მანამ, სანამ ისინი არ გათავისუფლდებიან“.

მზია ამაღლობელი - „ბათუმელები“/„ნეტგაზეთის“ დამფუძნებელი და დირექტორია. მას 6 აგვისტოს, ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე ნინო სახელაშვილმა ბათუმის პოლიციის უფროსის, ირაკლი დრეგუაძისთვის სილის გაწვნის გამო 2-წლიანი პატიმრობა მიუსაჯა. ამაღლობელის განაჩენი ძალაში დატოვა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომაც.  

„ბათუმელები“/„ნეტგაზეთის“ დამფუძნებელი და დირექტორი დაკავების დღიდან, 38 დღე შიმშილობდა. მზია ამაღლობელი ბოლო თვეების განმავლობაში არაერთი საერთაშორისო ჯილდოს მფლობელი გახდა. მათ შორის, ამაღლობელმა მიიღო სახაროვის პრემია - ევროკავშირის ადამიანის უფლებათა უმაღლესი ჯილდო.

მოჰამედ ტაჯადიტი - ალჟირელი პოეტი და აქტივისტია, რომელიც ცნობილია, როგორც „ჰირაკის პოეტი“. amnesty international-ის ინფორმაციით, ის 2019 წლიდან მოყოლებული, სულ მცირე შვიდ ცალკეულ საქმეზე იყო გასამართლებული: „11 ნოემბერს, მას კიდევ ერთ საქმეზე ხუთი წლით თავისუფლების აღკვეთა მიესაჯა ტერორიზმთან დაკავშირებული უსაფუძვლო ბრალდებებისთვის“. 

PEN International-ის ინფორმაციით, ტაჯადიტი ალჟირის 2019 წლის პროდემოკრატიული ჰირაკის მოძრაობის წამყვანი ფიგურაა, რომელიც თავისი პოეზიისა და აქტივიზმის გამო წლების განმავლობაში თვითნებური დაკავებებისა და შევიწროების მსხვერპლი იყო. 

რორი ბრანკერი - ვენესუელელი დამოუკიდებელი ჟურნალისტია, რომელიც „ლა პატილაში“ მუშაობდა. RSF-ის ინფორმაციით, ბრანკერი მეცხრე ჟურნალისტია, რომელიც 2024 წლის ივლისიდან მოყოლებული, პროფესიული მოვალეობის შესრულებისთვის დააკავეს.

PEN International-ის ინფორმაციით, ჟურნალისტი 200 დღეზე მეტხანს იყო გაუჩინარებული: „მას არ მისცეს სასამართლო გარანტიები და დამოუკიდებელ იურიდიულ დახმარებაზე წვდომა“.

იალქუნ როზი - უიღურელი მწერალი და ლიტერატურის კრიტიკოსია, რომელსაც ჩინეთის ქალაქ სინძიანგში (Xinjiang) 15-წლიანი პატიმრობა შეეფარდა „სახელმწიფო ხელისუფლების დამხობის წაქეზებისთვის“. ის 2016 წელს დააკავეს.

რადიო თავისუფალი ევროპა/რადიო თავისუფლების (RFE/RL) უნგრულმა სამსახურმა მუშაობა შეწყვიტა.

„მათი პროფესიონალიზმი, თავდადება და ჩვენს მისიაში მტკიცედ შეტანილი წვლილი მნიშვნელოვანი ფორმებით ახდენდა გავლენას ჩვენს წარმატებაზე და ჩვენ ღრმად მადლიერები ვრჩებით ყველაფრისთვის, რაც მათ ორგანიზაციას მოუტანეს",  - თქვა RFE/RL-ის პრეზიდენტმა, სტივ კაპუსმა. 

უნგრულმა სამსახურმა მაუწყებლობა 2020 წელს განაახლა. აშშ-ის გლობალური მედიის სააგენტომ (USAGM) კი ნოემბრის დასაწყისში, კონგრესს შეატყობინა, რომ RFE/RL-ის უნგრული სამსახურის დახურვას აპირებდა. 

აშშ-ის გლობალური მედიის სააგენტო დამოუკიდებელი სამთავრობო უწყებაა, რომელიც მეთვალყურეობას უწევს: RFE/RL-ს, „ამერიკის ხმასა“ და აშშ-ის მიერ დაფინანსებულ სხვა მაუწყებლებს. 

ცოტა ხნის წინ ინტერნეტ სივრცეში გამოჩნდა დოკუმენტური ფილმი - „ჩემი არასასურველი მეგობრები - ნაწილი I, უკანასკნელი ჰაერი მოსკოვში”, რომლის ავტორიც ამერიკაში მცხოვრები რუსი დოკუმენტალისტი იულია ლოკტევაა. ის მოსკოვში 2021 წელს ჩავიდა, მისი მეგობრების, ტელეკომპანია „დოჟდის“ ჟურნალისტების ყოველდღიური ცხოვრებისა და მუშაობის გადასაღებად, რაც იმ პერიოდში უკვე არამხოლოდ პროფესიული ვალდებულების შესრულება, არამედ ბრძოლა იყო. 2021 წელს რუსეთში უკვე ბევრი პოლიტპატიმარია, „დოჟდის“ ჟურნალისტები კი - „არასასურველი ორგანიზაციის“ წევრები და „უცხოური აგენტები“. 

5 საათისა და 25 წუთის განმავლობაში მაყურებელი ამ ჟურნალისტებს აკვირდება, მათ ცხოვრებას სახლში, ქუჩაში, აქციებზე, მანქანაში, შვილებთან, მეგობრებთან ერთად და ცხადია, სამსახურში. ამ ხნის განმავლობაში ის თითქოს ფილმის გმირებთან ერთად ცხოვრობს, ხუმრობს, იცინის, ტირის, ნერვიულობს…  და რაც მთავარია, ყველაზე ხშირად სვამს კითხვას: „ნეტავ როდის დადგება დრო, როდესაც მივხვდებით, რომ უნდა წავიდეთ?!“ მასზე პასუხი ჯერ არავის აქვს, რადგან, მიუხედავად არაერთი რეპრესიული კანონისა, ჯერ ისევ შეუძლიათ თავიანთი პროფესიული ვალდებულებების შესრულება. ამიტომ ჯერ ისევ ცხოვრობენ, იბრძვიან, მუშაობენ და ფიქრობენ, რომ ამაზე უარესი რაღა უნდა მოხდეს?! 

უკანასკნელ პერიოდში ნანახი დოკუმენტური ფილმებიდან, რომელნიც ბელარუს ან რუს აქტივისტებს, უფლებადამცველებსა თუ ჟურნალისტებს ეხებათ, ყველაზე დამთრგუნველი იმაზე დაკვირვებაა, რამდენად ჰგავს ჩვენი ისტორიები ერთმანეთს და არა მხოლოდ ფაქტები, არამედ შეგრძნებებიც, მოქმედებებიც, ასოციაციებიც, სიტყვებიც…უყურებ და ფიქრობ, რომ ეს ფილმი შენ შესახებ არის. 

ერთ-ერთ ეპიზოდში სონია გროისმანი ჰყვება, ღამის 4 საათზე სადარბაზოს კარზე დარეკილი ზარის შემდეგ როგორ დაიწყო ჩანთის ჩალაგება, შედარებით მოსახერხებელი საცვლები გაამზადა. მაისურები, შარვალი ჩანთაში ჩადო და ელოდა. სადარბაზოს კარს არ აღებდა, თუ პოლიციაა (და დარწმუნებული იყო, რომ მის დასაპატიმრებლად მივიდნენ), ისედაც შეაღწევდნენ. როდესაც გაარკვევს, რომ სინამდვილეში, შეცდომით მისული კურიერია, სიცილით ამბობს, რომ კარგი გაკვეთილი იყო, რადგან კომფორტული „ტრუსიკების“ ძებნა კი არ უნდა დაეწყო, არამედ კომპიუტერი უნდა გაესუფთავებინა და მომავლისთვის ეს აუცილებლად ეცოდინება. ამ ამბავს სიცილით ჰყვება და მეც მახსენდება ჩემი ჩალაგებული ჩანთა, კომფორტული საცვლებით, შარვლით, მაისურებით, რომელიც მთელი ზამთარი საძინებელში მედო და ვუყურებდი. 

სრულიად იდენტურია ასოციაციები, რომელიც ფილმის გმირებს ღამით სადარბაზოში ფეხის ხმის გაგონებისას ჰქონდათ. მოვიდნენ! ასე იყო ჩვენი მშობლების თუ წინაპრების დროს, როდესაც მაშინდელი НКВД, „ჩეკისტები“ აუცილებლად ღამით აკითხავდნენ სახლებში, იწყებდნენ ჩხრეკას და გადაჰყავდათ იზოლატორებში, როგორც უცხო ქვეყნის ჯაშუშები ან სამშობლოს მოღალატეები. 

ჩვენი სოლიდარობა რომ გულს გვიჩუყებს, იქაც ასე იყო. დაკავებული ჟურნალისტის მოლოდინში გარეთ, მოსკოვის ზამთარში მომლოდინე მეგობრებს ერთი საკუთარ სახლს სთავაზობს გასათბობად, მეორე - მანქანას, მესამეს საჭმელი მიაქვს… და ეს სრულიად უცხო ადამიანები არიან, რომელთაც საერთო იდეა და მიზანი აქვთ. 

ასეთ დროს ხედავ, რომ არა მხოლოდ დიქტატურის ბუნებაა იდენტური, არამედ მასთან მებრძოლი ადამიანებისაც. 

დავუბრუნდეთ ფილმს და მის გმირებს. 

დასაწყისში ავტორი გვაფრთხილებს, რომ „სამყარო, რომელსაც ვნახავთ, აღარ არსებობს“. ქვეყანაში აღარ არსებობს არც ერთი დამოუკიდებელი მედიასაშუალება, არც არასამთავრობო ორგანიზაციები, ქვეყანაში აღარ არიან ფილმის მოქმედი გმირები. ის ცხოვრება, რომელიც არსებობდა, გაქრა. 

„მე რატომ უნდა წავიდე? მე მიყვარს ჩემი ქვეყანა, ისინი წავიდნენ!“ - ფილმის გმირებიც ზუსტად ისე ამბობენ, როგორც ჩვენ. მათთვის რუსეთის უკრაინაში შეჭრა და ომი გახდა ის ზღვარი, რომლის შემდეგაც ორად ორი არჩევანი დარჩა: სამშობლოს ღალატის მუხლით გასამართლება ან გაქცევა. 

ამ ტექსტის სათაურია - „როდის იქნება ომი?“ და ომში აქ არა რუსეთის უკრაინზე თავდასხმა იგულისხმება, არამედ ის მომენტი, როდესაც ქვეყნის ხელისუფლება უკვე არა შეზღუდვებითა თუ რეპრესიული კანონებით, არამედ პირდაპირ წამოვა ჩვენს გასანადგურებლად და არანაირი ლავირების საშუალებას არ დაგვიტოვებს. 

რუსეთის მაგალითი ბევრს გვასწავლის.

ომის დაწყებიდან რამდენიმე დღე „დოჟდის“ ჟურნალისტებმა მოასწრეს მუშაობა, ცდილობდნენ სიტყვა „ომი“ არ წარმოეთქვათ, ღიად არ დაედანაშაულებინათ რუსეთის ხელისუფლება, მაგრამ როდესაც ხელისუფლება შენს განადგურებას ისახავს მიზნად, მათი წესების მიღებასა და დამორჩილებას აზრი არ აქვს, რადგან ის მაინც გაგანადგურებს. 

დღეს ჩვენ რუსეთის „ომამდე“ მდგომარეობაში ვართ, აგენტებად შეგვრაცხეს, საერთაშორისო გრანტების მიღება აგვიკრძალეს, რაც მედიის მიუკერძოებლობისა და დამოუკიდებლობის გარანტი იყო, კითხვებზე პასუხს არ გვცემენ და ჩვენ სრულ მარგინალიზებას ცდილობენ, ტროტუარზე დგომისთვის გვაპატიმრებენ, სოციალურ ქსელში განწირული „ყვირილის“ გამო დაჭერით გვემუქრებიან. მიიღეს რუსული კანონი, ე.წ. FARA, შეიტანეს ცვლილებები „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონში, „გრანტების შესახებ“ კანონში, „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ კანონში, „საერთო სასამართლოების შესახებ“ კანონში, ცვლილებები შევიდა „ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში“... „ჩვენ სულ ვფიქრობდით, რა შეიძლება ამაზე უარესი იყოს?“ - ამბობს ერთ-ერთი ეპიზოდში ანა ნემცერი. ჩვენც ხომ სულ ამას ვიმეორებთ, რა შეიძლება ამაზე უარესი იყოს?! 

თუმცა, უარესი წინ არის, უარესი იმ სამყაროს გაქრობაა, რომლის შესახებაც ფილმის დასაწყისში გაგვაფრთხილა ავტორმა. საქართველოდანაც დაიწყო იმ ადამიანების გადინება, ვინც არა უკეთესი ცხოვრების საძიებლად, არამედ დაპატიმრების თავიდან ასაცილებლად მიდის ქვეყნიდან. ქართველი ჟურნალისტების უდიდესი ნაწილი მინიმალური ანაზღაურების ფასად მუშაობს იმისათვის, რომ შეეწინააღმდეგოს რეპრესიულ სისტემას და ამ ახალი ისტორიის დოკუმენტი შექმნას. დღეს დამოუკიდებელი ჟურნალისტების მუშაობა ბრძოლაა, ისევე, როგორც ეს იყო „ჩემი არასასურველი მეგობრების“ გმირებისთვის. 

„მე რუსი ვარ და ნაწილობრივ პასუხისმგებლად ვგრძნობ თავს ყველაფერზე, რაც ჩემს ქვეყანას დაემართა. არც ერთმა ჩვენგანმა საკმარისი არ გააკეთა“, - ამბობს „ნოვაია გაზეტას“ ჟურნალისტი, ელენა კოსტიუჩენკო ფილმში. 

დღეს ჩვენც არ გვაქვს პასუხი, რა შეიძლება გავაკეთოთ იმისათვის, რომ უარესი არ იყოს?! ერთადერთი პასუხია დაუმორჩილებლობა, ამ რეპრესიული კანონებისა და რეგულაციების დაუმორჩილებლობა: ჩვენ არ დავრეგისტრირდით უცხოური ძალის ინტერესების გამტარებელთა რეესტრში, სატელევიზიო მედიის ჟურნალისტები თვეებია ანაზღაურების გარეშე მუშაობენ, არავინ შეარბილა ტონი, ყველა ეძებს გამოსავალს, რომ შეინარჩუნოს დამოუკიდებლობა და არ გაჩერდეს.

დღეს დაუმორჩილებლობაა წინააღმდეგობის ერთადერთი ფორმა, იმისათვის რომ ხვალ არ იყოს „ომი“, რომელშიც „ქართული ოცნების“ რეპრესიული რეჟიმი ყველა თავისუფალ ხმას განდევნის და გაანადგურებს. 

ბლოგში გამოთქმული მოსაზრებები ეკუთვნის ავტორს და შეიძლება არ ასახავდეს რედაქციის პოზიციას.

დაახლოებით ერთი თვის წინ, ინტერნეტში გამოჩნდა დამწყები კინორეჟისორის, სანდრო ტოგონიძის მოკლემეტრაჟიანი ფილმი - „ბელგიური ბოძები“. ფილმის მთავარი გმირი ახალგაზრდა ჟურნალისტია, რომელსაც ერთ-ერთ რეგიონში წასვლას და იქაურ აღმშენებლობასა და წინსვლაზე სიუჟეტის მომზადებას სთხოვენ. არ წასვლა სამსახურის დაკარგვის მიზეზი იქნება, წასვლა კი - საკუთარი პრინციპების ღალატი. ეს მოკლემეტრაჟიანი კინონაწარმოები იმ ტყუილსა და გამოგონილ რეალობაზეა, რომლის ნამდვილობაში ჩვენს დარწმუნებას პროპაგანდა უკვე დიდი ხანია ცდილობს. რეჟისორი იმ მახინჯ სისტემაზე მოგვითხრობს, რომელიც ამ მანკიერ ჯაჭვში ყველას ითრევს და საკუთარ ნაწილად აქცევს. უნდა იცრუო იმისათვის, რომ დირექტორმა ვალი მოიხადოს მთავრობასთან, გამგებელმა დამალოს მოპარული ფული, ჟურნალისტმა არ დაკარგოს სამსახური და მაყურებელმა დაიჯეროს, რომ ქვეყანა შენდება. სანდრო ტოგონიძის ნამუშევარი ზუსტად ასახავს იმ ტყუილის ნამდვილობას, რომელსაც გვაჩვენებს, რადგან ყველაზე მეტს იქ იტყუებიან, სადაც ყველაზე მეტი პრობლემაა. 

ყველაზე მეტად საქართველოს რეგიონებში უჭირთ, ამიტომაც პროპაგანდისტულ არხებზე რეგიონში მაცხოვრებელთა ხმა ყველაზე ნაკლებად ისმის და ყველაზე მეტად სწორედ, მათი ყოფის ფალსიფიკაცია ხდება. 

რამდენიმე წლის წინ ტელეკომპანია „ფორმულას“ ეთერში გადიოდა ნოდარ ჩაჩანიძის გადაცემა - „რეგიონის ხმა“. ნოდარი რეგიონებში დადიოდა და ადგილობრივ მოსახლეობას ესაუბრებოდა, მისი გადაცემა ყველაზე ზუსტად ასახავდა საკუთარ სახელწოდებას, რადგან რეგიონში მაცხოვრებლების ხმა მართლაც ისმოდა ამ დაბალბიუჯეტიან გადაცემაში, რომელსაც არც ხმაურიანი ქუდი ჰქონდა, არც მაღალტექნოლოგიური გაფორმებები და არც მრავალრაკურსიანი კადრები. მიუხედავად ამისა, „რეგიონის ხმას“ არხზე ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი რეიტინგი ჰქონდა. რატომ? იმიტომ რომ რეგიონშიც და ქალაქშიც მაყურებელი ეთერიდან საკუთარ ხმას, ანუ მის პრობლემებსა და მათზე მსჯელობას ელის. თავიანთ პრობლემებზე ყველაზე კარგად თავად საუბრობენ, უბრალოდ მათ ამის საშუალებას არავინ აძლევს. პირველ რიგში, მათ პრობლემებზე საუბარი, ცხადია, მათივე დაფინანსებულ საზოგადოებრივ მაუწყებელს ევალება.

„პირველ არხზე“, ყოველ კვირას, 21:00 საათზე, უკვე დიდი ხანია გადის გადაცემა - „მოამბე რეგიონები“, რომელიც ამბობს, რომ „ტელემაყურებელს აწვდის ამომწურავ, ობიექტურ ინფორმაციას რეგიონებში მიმდინარე მოვლენების შესახებ“ (სწორედ ასე წერია გადაცემის ანოტაციაში). სინამდვილეში კი, ის ყოველკვირეულად გვიყვება, რა ლამაზია ცხოვრება სოფლად. ვისაც საბჭოთა საქართველოში გვიცხოვრია და მაშინდელი „პირველი არხის“ დიქტორები და მათი ინტონაცია გვახსოვს, ყველაზე მეტად გვიჭირს „პირველი არხის“ დღევანდელი საინფორმაციო გამოშვებების ყურება, ეს ინტონაცია კი ყველაზე მძაფრად სწორედ ამ გადაცემაში - „მოამბე რეგიონები“ ისმის. 

საილუსტრაციოდ მხოლოდ რამდენიმე მაგალითს მოგიყვანთ. ავიღოთ ერთი თვე, მაგალითად, მარტი და გადავხედოთ მის გამოშვებებს. გადაავლეთ თვალი მხოლოდ სათაურებს და მხოლოდ მათი მეშვეობითაც კი მიხვდებით - რომ არა ტყიბულის მუნიციპალიტეტის სოფელ კურსებში ჩამოწოლილი მეწყერი, უკანასკნელი თვის გამოშვებების საერთო სურათი ლამაზი, მშვიდი, წყნარი და ბედნიერი იქნებოდა. პრობლემა, პრაქტიკულად, არსად იარსებებდა. 




და რას გვიამბობს 15 მარტის „მოამბე რეგიონები“ და მისი წამყვანი სოფელ კურსებში ჩამოწოლილ მეწყერსა და მის შედეგად დაზარალებულ მოსახლეობაზე: „სტიქიის ზონაში საგანგებო შტაბი დაზარალებულების საჭიროებებს სწავლობს, სოფლის მოსახლეობა ადგილობრივმა ხელისუფლებამ დროებით სასტუმროებში გადაანაწილა, უკვე მეორე დღეა მათ სამედიცინო გამოკვლევები უტარდებათ, მცირეწლოვნებთან მუშაობს ბავშვთა ფსიქოლოგიც“. ერთი სიტყვით, ჩამოწოლილი მეწყერის გამო კადრში ნაპრალებად ქცეული მიწის შეწებება და დანგრეული სახლების გამთლიანება ვერ შეძლეს, თორემ ისე მაქსიმალურად გაგვილამაზეს რეალობა და კიდევ ერთხელ შეგვახსენეს, რომ სტიქიაც კი ვერ იქცევა უბედურებად, თუკი ქვეყანას ძლიერი და ხალხზე მზრუნველი მთავრობა ჰყავს. (სხვაობის სანახავად შეგიძლიათ ნახოთ მედია გამოცემების „მაუწყებელისა“ და „მთის ამბების” მიერ მომზადებული მასალები.)

3 კვირის შემდეგ, 5 აპრილს, „მოამბე რეგიონები“ ისევ უბრუნდება სოფელ კურსებს და გვამცნობს, რომ „80 ოჯახიდან 58 საკუთარ საცხოვრებელ ადგილს ვეღარ დაუბრუნდება“. მაგრამ არ ცდილობს გაარკვიოს, რა ელით ამ უსახლკაროდ დარჩენილ ოჯახებს? თუკი მათ ეკომიგრანტების სტატუსს მიანიჭებენ, რამდენს მიიღებენ კომპენსაციის სახით სახელმწიფოსგან (30 000-დან 50 000 ლარამდეა გათვალისიწინებული ) და რას შეძლებენ ამ თანხით? მაგრამ გადაცემის მიზანი არ არის დაზარალებული ადამიანების მომავალთან დაკავშირებით დასვას კითხვები, მათი მიზანია მაყურებელს აუწყონ, რომ „უსახლკაროდ დარჩენილები პირველ ეტაზე სასტუმროებში დააბინავეს, მათი დიდი ნაწილი ახლა ქირით ცხოვრობს, ხარჯებს სახელმწიფო ანაზღაურებს“.  

როგორც ზემოთ გითხარით, სტიქია რომ არა, „მოამბე რეგიონების“ მთავარი თემები უფრო სასიამოვნო საკითხებს ეხება: „გემო ფესტი მესტიაში“, „ფრირაიდის კვირეული საქართველოში“, „ლამპრობა მულახში“, „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამა კახეთში“, „ისტორიული აღმოჩენა რუსთავში“, „ზუგდიდის საბალეტო სკოლის აღსაზრდელები“, „წარმატებული მუნიციპალური პროექტები“ და ა.შ. ხშირად ამა თუ იმ საკითხის გასაშლელად სტუდიაში სპეციალური სტუმარიც მოდის და წარმატებული პროექტების შესახებ აი, ამ სტილში გვიამბობს. (გთხოვთ, იხილოთ ვიდეო).

29 მარტის გამოშვებაში ვნახეთ ვრცელი სიუჟეტი სახელწოდებით „წარმატებული მუნიციპალური პროექტები“, შემდეგ გადაცემის სტუმარი იყო „საქართველოს ადგილობრივ თვითმმართელობათა ეროვნული ასოციაციის“ აღმასრულებელი დირექტორი ნინო რუხაძე, რომელმაც ამ სიუჟეტში მიმოხილულ წარმატებულ პროექტებზე კიდევ უფრო ვრცლად და ამომწურავად ისაუბრა. 

„მოამბე რეგიონების“ შემოქმედებით ჯგუფს არ აინტერესებს და ამიტომ მასალასაც არ ამზადებს ხადის ხეობაში, სოფელ წკერეში ჩამონგრეული და ჩამოშლილი სასაფლაოების შესახებ, რომელიც მცხეთა-სტეფანწმინდა-ლარსის მაგისტრალის მშენებლობას მოჰყვა. არც ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში შექმნილი მდგომარეობით ინტერესდება, სადაც რკინიგზის მოდერნიზაციის პროექტი მის სოფლებს უდიდესი საფრთხის წინაშე აყენებს. ამ თემებზე ისევ მედია პლატფორმები „მაუწყებელი“ და „მთის ამბები“ მუშაობენ. 

კიდევ ერთი მაგალითი იმის საჩვენებლად, რომ „მოამბე რეგიონების“ შემოქმედებითი ჯგუფისთვის მტკივნეული პროექტებიც კი უმტკივნეულოდ მიმდინარეობს. ბათუმის ბულვარში არსებული რამდენიმე ათეული სავაჭრო ჯიხურის, რესტორნის, კაფე-ბარის, კლუბისა თუ მაღაზიის დემონტაჟი რომ მოხდა, პირველად, 1 მარტს, ეს ამბავი ამგვარად გაშუქდა: „ზღვისპირა პარკში უნებართვოდ აშენებული და ვადაგასული საიჯარო ხელშეკრულების პირობებში არსებული ნაგებობების დემონტაჟი მიმდინარეობს. უსახური შენობების დიდი ნაწილი უკვე აღებულია“. 

„პირველი არხის“ ჟურნალისტი, რომელიც აზრს მხოლოდ აჭარის მთავრობის წარმომადგენლებს, ბულვარის დირექტორსა და პარტია „გირჩის“ ბათუმელ წევრს ეკითხება, თამამად აცხადებს, რომ ამ პროცესით უკმაყოფილო არავინაა.

ცოტა ხანში ონლაინ გამოცემა „ბათუმელებში“ ჩნდება არერთი პუბლიკაცია, რომელიც გვაჩვენებს, სინამდვილეში, რამდენ პრობლემასთან არის დაკავშირებული ბათუმის ბულვარში მიმდინარე სამუშაოები: ამისათვის მხოლოდ სათაურების წაკითხვაც კი საკმარისია. 

• „აქამდე რიჟვაძეს და ჩიქოვანს ჰქონდათ ბულვარი გადანაწილებული, ახლა – ცინცაძეს და თამაზაშვილს“
• ბათუმის ბულვართან ისტორიული სახლი დაანგრიეს და კორპუსს აშენებენ 
• ბათუმის საკრებულო ბულვარის გენგემას ისევ ცვლის – „სან-რემო“ ჩაამატეს
• რა ხდება ბულვარში და ბულვარის გენგეგმაში – დიდი ფულის ძალა 2 ბიზნესის მაგალითზე
• ბულვარში ვისი კაფეები დაანგრიეს და ვისი დატოვეს, ანუ ვისი ურბანული მეხსიერებაა მნიშვნელოვანი

როგორც ჩანს, ამ უკამყოფილების ხმებმა „მოამბე რეგიონების” შემქმნელებამდეც მიაღწია, ამიტომ 5 კვირის შემდეგ, 5 აპრილს, გადაწყვიტეს ამ საკითხს დაუბრუნდნენ და ის კითხვები, რომელიც მიმდინარე სამუშაოებთან დაკავშირებით გაჩნდა, ბათუმის მერს დაუსვან. და ეს ყველაფერი იმისთვის, რომ პატივცემულმა გიორგი ცინცაძემ ყველა ეს ეჭვი, თითქოს რაიმე არასამართლიანად ხდება, გააქარწყლოს. 

თქვენ იკითხავთ და არ დაიჯერებთ, რომ შესაძლებელია, დღეს, საზოგადოებრივი მაუწყებელის ეთერში გადიოდეს გადაცემა - „მოამბე რეგიონები“ და იქ, თუნდაც ერთი თვის განმავლობაში, არ მზადდებოდეს სიუჟეტი, სადაც რომელიმე რეგიონში არსებულ პრობლემებზეა საუბარი. მით უმეტეს, რომ საქართველოს რეგიონებში მოსახლეობას ყველაზე მეტად უჭირს, ჯერ კიდევ არაერთი სოფელია გაზიფიცირების გარეშე, ბევრგან არ არის წყალი, მაღალმთიან სოფლებს არ მიეწოდებათ ელექტროენერგია და ისინი მთელი ზამთრის განმავლობაში მოწყვეტილნი არიან გარე სამყაროს. მათ შორის ამ რეგიონების მაცხოვრებლების მიერ დაფინანსებული „პირველი არხი“ კი  ხან „წრიული რბოლის ჩემპიონატის“ შესახებ გვიამბობს, ხან კი - გუდაურში აპრილის ხარისხიან თოვლზე.( იხილეთ ფოტო.)

უკანასკნელი თვე-ნახევრის სიუჟეტებს თუ გადაავლებთ თვალს, მხოლოდ ერთი იმედის მომცემი სათაურია: „ცხოვრება მაღალმთიან სოფელში“, რომელიც ეთერში 29 მარტს გავიდა და თელავის მუნიციპალიტეტის სოფელ თეთრი წყლების ამბავს მოგვითხრობს. სიუჟეტის დასაწყისში გვატყობინებენ, რომ ამ რეგიონის მაღალმთიან სოფლებში „გაზიფიცირება ვერ მოხერხდა“. სიუჟეტის ავტორის, ჟანა დიდებაშვილის სასარგებლოდ უნდა ითქვას, რომ აშკარად ჩანს მცდელობა, მიგვანიშნოს რომ გაზიფიცირების დაპირება არსებობდა, თუმცა სამწუხაროდ, სიუჟეტი ისე სრულდება, რომ არავის სთხოვენ პასუხს კითხვაზე - რატომ „ვერ მოხერხდა“? 

მინდა დარწმუნებით გითხრათ, რომ საბჭოთა წარსულშიც კეთდებოდა ასეთი „კრიტიკული“ სიუჟეტები, იმისთვის რომ ვინმეს ეჭვი არ შეჰპარვოდა ქვეყნის აღმშენებლობასა და საკუთარ კეთილდღეობაში. გთხოვთ, იხილოთ 1987 წელს მომზადებული სიუჟეტი, რომელიც ზესტაფონის რაიონის, სოფელ შროშაში გახსნილი გრანიტის საამქროს ხმაურით შეწუხებულ მოსახლეობაზეა და ამ სიტყვებით სრულდება: „აგროსამრეწველო გაერთიანების თავმჯდომარემ, არჩილ ჭანკვეტაძემ აღნიშნა, რომ საწარმოს გადატანა და ძირეული ტექნიკური გადაიარაღება მომავალი წლის ბოლოსათვის არის ნავარაუდევი. დიახ, მხოლოდ ნავარაუდევი. ვარაუდი კი მოგეხსენებათ გარანტიას სულაც არ ნიშნავს. მის იმედზე ყოფნა საწარმოს კოლექტივსაც გაუჭირდება და მობინადრეებსაც“. ამგვარ ტექსტს დღევანდელი „მოამბის“ წამყვანისა თუ ჟურნალისტისგან ვერ მოისმენთ. 

ბლოგში გამოთქმული მოსაზრებები ეკუთვნის ავტორს და შეიძლება არ ასახავდეს რედაქციის პოზიციას.

„თავდაპირველად იყო სიტყვა, სიტყვა იყო ღმერთთან და ღმერთი იყო სიტყვა” - უზენაესი ძალის ამ დოქტრინალურ ფორმულირებას კაცობრიობის ნაწილი, მტკიცებულებებისა და ორ წყაროსთან გადამოწმების გარეშე, უპირობოდ და უსიტყვოდ, მინიმუმ ორი ათასი წელია ენდობა. 

ენდობა, აღიარებს და ადასტურებს, რომ სიტყვაა ღმერთი. 

თუმცა საუკუნეებგამოვლილი და ეჭვგარეშე აღიარების საპირისპიროდ, ქრისტიანულ თუ არაქრისტიანულ, ნაკლებად დემოკრატიულ თუ არადემოკრატიულ ქვეყნებში სდევნიან, სცემენ, უკანონოდ აპატიმრებენ და კლავენ სიტყვების გავრცელებისთვის, შეკითხვისთვის, ვარაუდის გამოთქმისთვის. ჟურნალისტობა დღეს უფრო საშიში გახდა, ვიდრე ოდესმე. 

სამართლიანი იქნება დაზუსტება, რომ ჟურნალისტიკა არ არის მუდმივად საშიში. საგანგაშოა ობიექტური გაშუქება ისეთი საკითხების, როგორიცაა: ძალაუფლების ბოროტად გამოყენება, ადამიანების ჩაგვრა, ომი ან კორუფცია. ასეთ დროს ხდება დამოუკიდებელ მედიაში მუშაობა ერთ-ერთი ყველაზე სახიფათო პროფესია მსოფლიოში. რამდენადაც მაღალია მედიის გაჩუმების მცდელობა, იმდენად ჩანს, „ჟურნალისტები თხრიან იმას, რასაც საგულდაგულოდ მალავენ პოლიტიკოსები”. სხვა დანარჩენისთვის, არსებობს „სამთავრობო (და პროპაგანდისტული) მედია“.

გამონაკლისი არც საქართველოა.  

დღეს 2026 წლის 21 მარტია - ქართული ჟურნალისტიკის დღე. ყველაზე მძიმე და საშიში დრო გაქრობის პირას მყოფი დამოუკიდებელი მედიისთვის. უფრო ზუსტად, მძიმე დროა დამოუკიდებელი მედიისთვის და საშიში - ადამიანებისთვის. 

გაქვს პასუხები:

• რატომ შეუჩერეს დაფინანსების მიღების შესაძლებლობა მედიას?

• რატომ სჯის დამოუკიდებელ ტელეკომპანიებს მარეგულირებელი კომისია?

• რა დაემართა ოპერატორ ლექსო ლაშქარავას?

• რატომ არის ციხეში მზია ამაღლობელი?

• ვინ იმეტებდა სასიკვდილოდ გურამ როგავას?

• რატომ სცემენ ხოლმე არჩევნების ან აქციების გაშუქებისას ჟურნალისტებსა და ოპერატორებს?

• რატომ ქრებიან ეკრანებიდან წამყვანები?

• რას აშუქებენ შენი დაფინანსებული საზოგადოებრივი მაუწყებლები?

• წარმოგიდგენია შენი ცხოვრება მრავალფეროვანი ინფორმაციის გარეშე?

• უსიტყვოდ (და უღმერთოდ) როგორ იცხოვრებ?

• შეგიძლია ცოდნის გარეშე მიხვიდე თავისუფლებამდე? 

• როდის გრძნობ თავს დაცულად?

• რას მოაქვს შენი თავისუფლება? 

დღეს ქართული ჟურნალისტიკის დღეა - ვიცავთ მედიას, ვიცავთ თავისუფლებას.





ბლოგში გამოთქმული მოსაზრებები ეკუთვნის ავტორს და შეიძლება არ ასახავდეს რედაქციის პოზიციას.