მიხეილ სააკაშვილი, როგორც აგვისტოს ომის ინსპირატორი „იმედზე“
13.08.2019
აგვისტოს ომი მიხეილ სააკაშვილისა და ნაციონალური მოძრაობის მიერ როგორც ძალაუფლების „ყველაფრის ფასად“ შენარჩუნებისა და საზოგადოების თვალში „დაკარგული ლეგიტიმაციის“ ხელახლა მოპოვების გზა - ამ კონტექსტში წარმოჩინდა ყოფილი ხელისუფლება ტელეკომპანია „იმედის“ ეთერში 11 აგვისტოს გასულ ფილმში - „ჩვენ მშვიდობით მოვიგებთ სხვის დაწყებულ ომს“, რომლის ავტორიც და მასზე მომუშავე გუნდიც მითითებული არ არის.

მნიშვნელოვანი ფაქტების მიჩქმალვა, მანიპულაცია და არაზუსტი ინფორმაცია ფონად გასდევს 40 წუთიან ფილმს, სახელწოდებით “ჩვენ მშვიდობით მოვიგებთ სხვის დაწყებულ ომს!”

 სიუჟეტი 2008 წლის რუსეთ-საქართველოს ომში ნაციონალური მოძრაობისა და იმდროინდელი პრეზიდენტის ბრალეულობაზეა აგებული ისე, რომ განვითარებულ მოვლენებში რუსეთის ფედერაციის პასუხისმგებლობა მინიმუმამდეა დაყვანილი. აგვისტოს ომი წარმოჩენილია როგორც “მაშველი რგოლი” სააკაშვილისთვის, რამაც შესაძლებლობა მისცა “ოპოზიციის წნეხისგან” გათავისუფლებულიყო და დაებრუნებინა “დაკარგული ლეგიტიმაცია”.

altფილმში ავტორი რუსეთ-საქართველოს ურთიერთობების მიმოხილვას 2004 წელს, ქვეყნის სათავეში ახალი ხელისუფლების მოსვლიდან იწყებს და იმ შეცდომებსა თუ ქმედებებს აღწერს, რაც მისივე შეფასებით, ყოფილმა ხელისუფლებამ ოკუპირებულ რეგიონებთან მიმართებით და ჩრდილოელ მეზობელთან ურთიერთობის კონტექსტში მიზანმიმართულად განახორციელა. ასე მაგალითად, ფილმიდან ვიგებთ, რომ 2004 წელს ახალმა ხელისუფლებამ პრაქტიკულად მოგვარებული, ან უფრო ზუსტად, მოგვარების გზაზე დამდგარი კონფლიქტები ჩაიბარა, მაშინდელმა მთავრობამ კი, სახალხო დიპლომატიის ერთ-ერთი მექანიზმი და ადგილობრივ მოსახლეობასთან ურთიერთობების დათბობა-გაღრმავების ერთადერთი საშუალება ერგნეთის ბაზრობა გააუქმა, რითაც სააკაშვილი-ოქრუაშვილის [ირაკლი ოქრუაშვილი იმ დროისთვის თავდაცვის მინისტრის თანამდებობას იკავებდა] ტანდემმა „კონფრონტაციის გზა“ აირჩია და ოსურ მხარეს პირდაპირ ანიშნა, რომ „ოფიციალური თბილისის არჩევანი შერიგების და დაახლოების პოლიტიკა აღარ არის“.

ერგნეთის ბაზრობის გაუქმების კომპონენტი ფილმში აპრიორი უარყოფითად ისეა განხილული, რომ საპირისპირო მხარე - კორუფცია, კონტრაბანდა, დაუფიქსირებელი გადასახადები და ა.შ. განხილული არ არის და არც ყოფილი ხელისუფლების წარმომადგენლების პოზიცია ჩანს იმის შესახებ, თუ რატომ მიიღეს მათ აღნიშნული გადაწყვეტილება და რა იყო ამის მთავარი მოტივატორი.

 ამასთან, ავტორი 2004-2008 წლების შუალედში ცხინვალის რეგიონში მომხდარ არაერთ შეტაკებასა და დაპირისპირებაზე იმგვარად საუბრობს, რომ ყველა კონტექსტში ყოფილი ხელისუფლების ბრალზე, განზრახ პროვოკაციულობასა და კონფრონტაციულობაზე მიუთითებს. იქვე დასძენს, რომ სააკაშვილი “წარმატებით ახერხებდა კრემლის პროვოცირებას”.

ნაციონალური მოძრაობის მხრიდან აგვისტოს ომის ინსპირირების დასტურად 2007-2008 წლებში მაშინდელი ხელისუფლების მხრიდან ბიზნესის, მედიის, ოპონენტების და მშვიდობიანი მოქალაქეების მიმართ ჩადენილ დანაშაულებებსაც გვახსენებს. სააკაშვილი მოხსენიებულია დიქტატორად. 2008 წლის საპრეზიდენტო არჩევნები კი აპრიორი გაყალბებულად არის წარმოჩენილი. არადა, მიუხედავად დაფიქსირებული ხარვეზებისა, მაშინ რომელიმე საერთაშორისო სადამკვირვებლო ორგანიზაციას საყოველთაო გაყალბების ნიშნებზე არ უსაუბრია და არც მისი შედეგები დაუყენებია ეჭვქვეშ. 2004-2008 წლების მიმოხილვის დასასრულს ავტორი ამტკიცებს, რომ სააკაშვილმა მიზანმიმართულად ჩაითრია ქვეყანა სისხლიან ავანტურაში.

altფილმის მიწურულს დრო უკვე უშუალოდ აგვისტოს ომის დეტალების განხილვას ეთმობა, საიდანაც ვიგებთ, რომ სააკაშვილისთვის შექმნილი პოლიტიკური კრიზისის ფონზე, „გარე მტრის საქართველოში შემოჭრა“ იყო საჭირო, რისთვისაც ისეთი სამხედრო ოპერაცია უნდა დაგეგმილიყო, რომელზე რეაგირებაც რუსეთის მხრიდან გარდაუვალი იქნებოდა, რისთვისაც „სააკაშვილის ხელისუფლებამ დემონსტრაციული, ფართომასშტაბიანი ოპერაცია განიზრახა“.

 „ყველას გვახსოვს, როგორც ვუყურებდით ტელეეკრანებს, გვიკვირდა ჩვენი მედიის, რომელიც ამ ყველაფერს იღებდა და მსოფლიოს გადასცემდა, ვამბობდით, მტრები ხომ არ არიან, რას აკეთებენ, მოწინააღმდეგეს აწვდიან ინფორმაციასო. დიახ, გეგმის შემადგენელი ნაწილი ზუსტად ეს პროპაგანდა იყო. მთელ მსოფლიოს უნდა ენახა ქართველების დიდი სამხედრო ძალის მოქმედება რეგიონში. საჯაროდ სილაგაწნული რუსეთი კი იძულებული უნდა ყოფილიყო, სამხედრო ძალებით შემოსულიყო საქართველოში“, - ვისმენთ ფილმში.

მასალაში 8 აგვისტოს რუსთაველის გამზირზე საქართველოს მხარდამჭერი აქცია-კონცერტი, რომელსაც მეგობარი ქვეყნების პრეზიდენტებიც ესწრებოდნენ, ომში გამარჯვების ზეიმად არის გამოცხადებული. არადა, ღონისძიების მიზანი მსოფლიოსთვის სწორედ რუსეთის მიერ საქართველოში განხორციელეული აგრესიისა და მეგობარი ქვეყნების მხარდაჭერის ჩვენება იყო. ფილმში ყოფილ პრეზიდენტს საერთაშორისო თანამეგობრობის სათანადო არაინფორმირებულობაშიც სდებენ ბრალს. არადა, სწორედ საერთაშორისო პარტნიორების ჩართულობით გამართული მოლაპარაკებების შედეგად გახდა რუსეთის ფედერაცია იძულებული, რომ რეგიონში საბრძოლო მოქმედებები შეეჩერებინა და ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ შეთანხმებისთვის მოეწერა ხელი. აღსანიშნავია, რომ აღნიშნული შეთანხმების პირობებს რუსეთი დღემდე უხეშად არღვევს, რის გამოც, ის დასავლელი პარტნიორების მხრიდან კრიტიკის ობიექტი არაერთხელ გამხდარა.

 „რუსეთის იმპერატორმა ალექსანდრე მესამემ თავის დროზე თქვა - რუსეთს ჰყავს ორი ჰყავს ორი მოკავშირე, არმია და ფლოტია. 21-ე საუკუნეში ამ მოკავშირეებს შეიძლება თავისუფლად დაემატოს სააკაშვილიც. კრემლისთვის ძნელად თუ მოიძებნება სააკაშვილზე ხელსაყრელი პოლიტიკოსი რუსული ჩექმის სამხრეთ კავკასიაში კვლავ შემოსადგმელად. ამ დიდ ტრაგედიაში გაიმარჯვა მხოლოდ მიხეილ სააკაშვილმა და მისი დანაშაულებრივი რეჟიმის შემოქმედებმა. მათ მიაღწიეს უპირველეს მიზანს - მოიპოვეს ლეგიტიმაციის საჭირო ხარისხი და შეინარჩუნეს ძალაუფლება“, - სწორედ ასე იხსნება ფილმში აგვისტოს ომის ანთოლოგია - სრული პასუხისმგებლობის ყოფილ ხელისუფლებაზე გადატანა და რუსეთის ფაქტორის შემცირება.

alt ფილმში რუსეთი არა კონფლიქტის მხარედ, არამედ მესამე, განყენებულ აქტორად არის წარმოჩენილი, რომელიც იძულებული გახდა, რომ ერთი აგრესიული აქტორის მხრიდან მეორეს მიმართ განხორციელებულ ოპერაციაში მშვიდობისმყოფელის სტატუსით ჩართულიყო. ასევე, არ არის გაანალიზებული ისტორიული კონტექსტი. არც უკრაინასთან პარალელებია გავლებული, რაც ჩრდილოელი მეზობლის რეგიონში განზრახვებსა და მიზნებს თავის სახელს დაარქმევდა. პირიქით, საპირწონედ, რუსეთის პრეზიდენტის განცხადებას ვისმენთ, სადაც ის ამბობს, რომ „რუსეთ-საქართველოს ურთიერთობების დაძაბვის მიზეზი არის საქართველოს გეგმები ძალით აღადგინოს კონტროლი აფხაზეთისა და სამხრეთ ოსეთის თვითგამოცხადებულ რეგიონებზე და არა საქართველოს მისწრაფება ნატოსკენ“.

 გარდა ამისა, აგვისტოს ომის შემდეგ, თავად ვლადიმირ პუტინმა აღიარა, რომ ის საქართველოში ფართომასშტაბიანი სამხედრო ინტერვენციისთვის ჯერ კიდევ 2006 წლიდან ემზადებოდა და მისი ქმედებები საქართველოს მხრიდან „კონფრონტაციაზე“ მყისიერი პასუხი ვერ იქნებოდა.

ფილმში მოვლენების მსგავსი ცალმხრივი განხილვა, კონტექსტისა და ფაქტების არასწორად წარმოჩენა პირდაპირ იმეორებს აგვისტოს ომის შესახებ უკვე კარგად ცნობილი რუსული პროპაგანდის ნარატივს, ხელს უწყობს 2008 წლის მოვლენებში რუსეთის როლის გამოცლის პოლიტიკას და ანტისახელმწიფოებრივი რიტორიკის გაძლიერებას.

 მიუხედავად იმისა, რომ მთელი ფილმი პირადად სააკაშვილს და ზოგადად მის გარემოცვას სდებს ბრალს 2008 წლის ომის დაწყებაში, საერთოდ არ ჩანს მისი ან მისი გუნდის პოზიციის წარმოჩენის მცდელობა. მოვლენების შემფასებლად საუბრობენ მხოლოდ დავით უსუფაშვილი (შენების მოძრაობა), ირაკლი სესიაშვილი (ქართული ოცნება), რიჩარდ მაილსი (აშშ-ს ყოფილი ელჩი), გოგა ხაინდრავა (რეჟისორი), პაატა ზაქარეიშვილი (ანალიტიკოსი) და მამუკა არეშიძე (ანალიტიკოსი). არც ერთი რესპონდენტი არ არის წარმოდგენილი ფორმალური ბალანსისთვის მაინც. სიუჟეტი ცალმხრივად, მანიპულაციურად აჩვენებს განვითარებულ მოვლენებს, რაც ქმნის შთაბეჭდილებას, რომ ფილმი შეიქმნა არა აგვისტოს ომის და მანამდე განვითარებული მოვლენების გამოსარკვევად, არამედ მხოლოდ მიხეილ სააკაშვილის, იმდროინდელი პრეზიდენტის ბრალეულობის წარმოსაჩენად.


თეგები : მიკერძოებული გაშუქება; არაზუსტი ინფორმაცია ; მანიპულაცია;
ავტორი : ნატალია ვახტანგაშვილი;
კომენტარი, რომელიც შეიცავს უხამსობას, დისკრედიტაციას, შეურაცხყოფას, ძალადობისკენ მოწოდებას, სიძულვილის ენას, კომერციული ხასიათის რეკლამას, წაიშლება საიტის ადმინისტრაციის მიერ

ასევე იხილეთ

40 დაშავებული ჟურნალისტი და არც ერთი დამნაშავე გამოვლენილი - 2 წელი ანტისაოკუპაციო აქციის დაშლიდან
ორი წელი გავიდა 2019 წლის 20-21 ივნისის ანტისაოკუპაციო აქციის დაშლის შემდეგ, სადაც მედიის 40 წარმომადგენელი დაშავდა, თუმცა დღემდე გამოძიება არ დასრულებულა. Ბრალი არ წარდგენია არცერთ სამართალდამცავს მათ შორის იმ ჟურნალისტების შემთხვევაშიც, რომლებიც პროკურატურამ ოფიციალურად სცნო დაზარალებულად.

რა მოხდა

მედიის წარმომადგენლებმა 20 ივნისის ღამეს სამართალდამცავების მიერ ნასროლი რეზინის ტყვიებით სხეულის დაზიანებები მიიღეს. Დაშავებულების ნაწილი ამბობს, რომ მათ ჟურნალისტურ საქმიანობაში ხელი შეეშალათ.

20-21 ივნისის მოვლენების დროს დაშავებულების ყველა საქმეს მთავარი პროკურატურა ერთ დიდ საქმეში აერთიანებს. საქართველოს გენერალური პროკურატურის საზოგადოებასთან და მედიასთან ურთიერთობის დეპარტამენტის უფროსი, ბაია ცანავა ამბობს, რომ გამოძიება ახლაც მიმდინარეობს.

2019 წელს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია დაუკავშირდა აქციაზე დაშავებულ მედიის 40 წარმომადგენელს. მათგან დღემდე მხოლოდ 3 ჟურნალისტია დაზარალებულად ცნობილი.

ჟურნალისტების საქმე სტრასბურგში

“გურიანიუსის” ჟურნალისტ მერაბ ცაავას, “კავკაზსკი უზელის” ჟურნალისტ ბესლან კმუზოვს და დამოუკიდებელ ჟურნალისტ ზაზა სვანაძეს, დაზარალებულის სტატუსი 6 აპრილს მიენიჭა. მათი საქმე “ადამიანთა უფლებების ცენტრმა” ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში გაგზავნა.

“Ეს ჟურნალისტები პროკურატურამ გამოკითხვაზე მხოლოდ მას შემდეგ დაიბარა და დაზარალებულის სტატუსი მიანიჭა, რაც სტრასბურგის სასამართლომ ამის შესახებ სახელმწიფოსთან კომუნიკაცია დაიწყო” - ამბობს “ადამიანის უფლებათა ცენტრის” დირექტორი ალეკო ცქიტიშვილი.

Კიდევ თერთმეტი დაშავებული ჟურნალისტის უფლებებს საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია იცავს, თუმცა მათთვის პროკურატურას დაშავებულის სტატუსი არ მიუნიჭებია.

“Საიამ” ადამიანის უფლებათა დაცვის ევროპულ ცენტრთან" (EHRAC) ერთად 20-21 ივნისს დაშავებული მოქალაქეების, მათ შორის ჟურნალისტების სახელით, ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში 2 სარჩელი გააგზავნა." სარჩელები აქციის დაშლისას დაშავებული 22 ადამიანის, მათ შორის მედიის 11 წარმომადგენლის მიმართ, სახელმწიფოს მიერ ძალის გადამეტებასა და საქმის არაეფექტურ გამოძიებას ეხება.

ორგანიზაციის ინფორმაციით, სტრასბურგის სასამართლომ შეტანილი საჩივრების არსებითი განხილვა 18 ივნისს დაიწყო და საქართველოს მთავრობას კითხვებით მიმართა.

როგორ აფასებენ უფლებადამცველები გამოძიებას

“საიას” შეფასებით, “აქტიური სპეციალური საშუალებების გამოყენებისა და სამართალდამცავთა მხრიდან ფიზიკური თუ სიტყვიერი ძალადობის შედეგად დაირღვა მედიის წარმომადგენელთა უფლებები, მათ შორის, გამოხატვის თავისუფლება, არასათანადო მოპყრობისგან დაცვის უფლება.”

Გამოძიება არაეფექტურად მიმდინარეობსო, ამბობს ადვოკატი გიორგი ტაბატაძე, რომელიც დაშავებული ჟურნალისტების უფლებებს იცავს: “საქმის მასალებს არ გვაცნობენ და შესაბამისად, დეტალებიც არ ვიცით, როგორ მიმდინარეობს გამოძიება. ჩვენ არ გვეძლევა საშუალება, რომ დავაკვირდეთ პროცესს” - გვეუბნება ადვოკატი.

Გამოძიებას “არაეფექტურს” უწოდებს “ადამიანთა უფლებების ცენტრის” ადვოკატი დიმიტრი ნოზაძეც, მიზეზად მასაც ის მოჰყავს, რომ პროკურატურა მათ საქმის მასალების სრულად გაცნობის შესაზლებლობას არ აძლევს: “გვყავს დაზარალებულები, მაგრამ არ ვიცით, ვინ უნდა აგოს პასუხი.” - ამბობს ნოზაძე.

Როდესაც “ადამიანის უფლებათა ცენტრმა” პროკურატურისგან საგამოძიებო მასალები გამოითხოვა, როგორც ადვოკატი ამბობს, მხოლოდ გამოკითხვის ოქმები და ჯანმრთელობის ცნობები მიაწოდეს, “რაც ჩვენ მიერვე იყო წარდგენილიო”, გვეუბნება დიმიტრი ნოზაძე და დასძენს: “ვფიქრობთ, ვინმესთვის ან რამისთვის ხელის დაფარების მცდელობა ხომ არ არის, იმიტომ, რომ დღემდე არ გვყავს ბრალდებული.”
კომუნიკაციების კომისიამ „მთავარი არხი“ და „იმედი“ დააჯარიმა
პროდუქტის განთავსების წესების დარღვევის გამო, კომუნიკაციების კომისიამ ტელეკომპანია „მთავარი არხი“ და „იმედი“ 2500-2500 ლარით დააჯარიმა.

„მთავარი არხი“ ეთერში 26 აპრილს გასულ გადაცემაში - „შენი დილა“ გასული სიუჟეტის გამო დაჯარიმდა, რომელიც მაღაზია „ელიტ ელექტრონიკსის“ ფასდაკლებებსა და შეთავაზებებს ეხებოდა. კომისიის ინფორმაციით, სიუჟეტში დეტალურად იყო წარმოდგენილი კონკრეტული ბრენდების საყოფაცხოვრებო ტექნიკა.

“იმედს” კი 18 მაისს გადაცემაში - „იმედის დღე“, „ლილო მოლის“ შესახებ გასული სიუჟეტის გამო დაეკისრა ჯარიმა. რეპორტაჟი სავაჭრო ცენტრის 30 წლის იუბილეს ეძღვნებოდა და ფასდაკლებების კვირეულსა და ახალ აპლიკაციას ეხებოდა. სიუჟეტი “მაყურებელს აპლიკაციის ინტერფეისისა და ფუნქციების შესახებ დეტალურ ინფორმაციას აწვდიდა. სტუდიაში მოწვეული სტუმრები დეტალურად საუბრობდნენ „ლილო მოლის“ უპირატესობებზე.

კომისიის შეფასებით, გადაცემებში პროდუქტებს გადაჭარბებული მნიშვნელობა მიენიჭა, რაც გავლენას ახდენდა პროგრამის შინაარსზე:

„სიუჟეტებში მოხდა შეძენისკენ წაქეზება, სარეკლამო განცხადებების გაჟღერება, ინფორმაციის მიწოდება ხელმისაწვდომობის შესახებ და გაკეთდა პროდუქტის პოზიტიურ თვისებებზე მითითება. ასევე სიუჟეტებისთვის დათმობილი დროის ხანგრძლივობა მიუთითებს პროდუქტის განთავსების წესების დარღვევაზე, რითაც მაუწყებლების მხრიდან დაირღვა საქართველოს კანონმდებლობა“ - აცხადებს კომისია.

კომუნიკაციების კომისიის განმარტებით, მსგავსი კანონდარღვევისთვის „მთავარ არხსა” და “იმედს” იანვარ-თებერვლის პერიოდში გაფრთხილება მიღებული ჰქონდათ, სამართალდარღვევის განმეორებით ჩადენის გამო კი მაუწყებლები დაჯარიმდნენ.
ძალადობის კადრების ეთერში ჩვენებისთვის კომუნიკაციების კომისიამ “ობიექტივი“ დააჯარიმა
ეთერში არასრულწლოვანთათვის შეუფერებელი გადაცემის განთავსების გამო, კომუნიკაციების კომისიამ ტელეკომპანია „ობიექტივი“ 2500 ლარით დააჯარიმა.

რა მოხდა?

ადამიანების წამებისა და გაუპატიურების კადრები, რის გამოც მაუწყებელი დაჯარიმდა, 23 აპრილს, გადაცემა „სტუდია N8-ში“ გავიდა. გადაცემის წამყვანმა ირმა ინაშვილმა, რომელიც ამავე დროს პარტია „პატრიოტთა ალიანსის“ ერთ-ერთი ლიდერია, გადაცემის შესავალშივე დააანონსა, რომ მაყურებელი იხილავდა “პატიმართა წამების შემაძრწუნებელ კადრებს, რომელიც ფართო საზოგადოებას არასდროს უნახავს“.

რამდენიმე წუთის განმავლობაში ეთერში დაუფარავად გადიოდა პატიმრების ცემის, გაუპატიურების, წამების ამსახველი კადრები. გადაცემის წამყვანის თქმით, ამ მასალის ჩვენების მიზანი ახალგაზრდებისთვის “სააკაშვილ-ბოკერიას რეჟიმის“ შეხსენება იყო. “ახალგაზრდობამ უნდა უყუროს ამ კადრებს და უნდა დაფიქრდეს ამ ყველაფერზე”, - ამბობდა ირმა ინაშვილი.

კომუნიკაციის კომისიის შეფასება

კომუნიკაციების კომისიის შეფასებით, „ობიექტივმა“ „მაუწყებლობის შესახებ“ საქართველოს კანონი დაარღვია, რადგან კადრები მაუწყებლის ეთერში 23:00 საათისთვის გავიდა, 18 წლამდე არასრულწლოვნისთვის შეუფერებელი და ძალადობის ამსახველი სცენების ახლო ხედით ჩვენება კი მაუწყებელს 06:00 საათიდან 00:00 საათამდე ეკრძალება.

გადაცემა „სტუდია N8“ კანონით დაუშვებელ დროს, „ობიექტივის“ ეთერში სხვადასხვა დღეებში რამდენჯერმე გამეორდა, თუმცა, მაუწყებელი მხოლოდ 23 აპრილის ეთერის გამო დაჯარიმდა. კომუნიკაციების კომისიის საზოგადოებასთან ურთიერთობის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი, ლანა ბერიძე ამბობს, რომ „ერთ დარღვევაზე ერთხელ ხდება დაჯარიმება და სამართალწარმოება, თუ კიდევ გაიმეორებენ და დაარღვევენ კანონს, მომავალშიც განიხილავს და შეისწავლის კომისია“.
„ჟურნალისტებისთვის საქმიანობის შესრულება საფრთხის შემცველი გახდა“
საქართველოში მედიაგარემო გაუარესდა, განსაკუთრებით კრიტიკული მედიის წარმომადგენლებისთვის კი საფრთხის შემცველი გახდა პროფესიული საქმიანობის შესრულება - ასე აფასებს ქართულ მედიაგარემოს "საერთაშორისო გამჭვირვალობა საქართველო".

არასამთავრობო ორგანიზაცია იმ პრობლემებს გამოყოფს, რომელთა წინაშეც კრიტიკული მედია დგას. მათ შორისაა: სახელმწიფოს მხრიდან ჟურნალისტების პროფესიული საქმიანობის ხელის შეშლასა და ძალადობაზე არასათანადო რეაგირება, პოლიტიკურად მოტივირებული საქმეები, აგრესიული რიტორიკა მმართველი პარტიიდან და სოციალურ ქსელებში, სავარაუდოდ, მათ მიერ მხარდაჭერილი დეზინფორმაციული კამპანია.

მედიის წინაშე არსებული გამოწვევები - საპარლამენტო არჩევნების შემდგომ პერიოდში

„საერთაშორისო გამჭვირვალობა“ მედიის გამოწვევებზე საუბრისას ყურადღებას ამახვილებს ჟურნალისტების მიმართ გახშირებულ ძალადობის ფაქტებზე.

“მნიშვნელოვანია სამართალდამცავი ორგანოების მიერ არა მხოლოდ გამოძიების დაწყება, არამედ დამნაშავეების დროული იდენტიფიცირება და მათი პასუხისგებაში მიცემა. გამოცდილება გვიჩვენებს, რომ ხშირად მსგავს ფაქტებზე არ ხდება სათანადო რეაგირება, კერძოდ, დროში იწელება გამოძიება, არ ანიჭებენ ჟურნალისტებს დაზარალებულის სტატუსს და ა.შ., რაც თავის მხრივ, ახალისებს ძალადობას და კიდევ უფრო ართულებს მედიის წარმომადგენლებისათვის მუშაობას.”,- ამბობენ არასამთავრობო ორგანიზაციაში.

„საერთაშორისო გამჭვირვალობა საქართველო“ ხაზს უსვამს ხელისუფლების წარმომადგენლების მხრიდან კრიტიკული მედიის მიმართ აგრესიულ განცხადებებსა და მუქარებს ჟურნალისტების მიმართ. „სწორედ განსხვავებული აზრის მიმართ ხელისუფლების აგრესიული მიდგომის გამოძახილია ჟურნალისტების წინააღმდეგ გახშირებული ძალადობის ფაქტები.“, - განმარტავენ არასამთავრობო ორგანიზაციაში.

ორგანიზაციაში ამბობენ, რომ სამწუხარო ტენდენციად იქცა მედიის წარმომადგენლებისათვის გადაადგილების თუ ცალკეული უწყებების შენობებში შესვლის დაუსაბუთებელი შეზღუდვა, რაც მნიშვნელოვნად ართულებს ან შეუძლებელს ხდის პროფესიული საქმიანობის შესრულებას.

მედიის წინაშე არსებულ გამოწვევებს შორის დასახელებულია ხელისუფლების მიერ ჟურნალისტების წყაროს იდენტიფიცირების მცდელობები, ფარული მოსმენა და სოციალურ ქსელებში ჟურნალისტების დისკრედიტაციის კამპანიები.

„საერთაშორისო გამჭვირვალობა“ ინსტიტუციურ დევნაზეც საუბრობს და ამბობს, რომ კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის ცალკეული გადაწყვეტილებები მედიაგარემოსთვის სახიფათო გამოწვევად რჩება და კრიტიკული მედიის შეზღუდვის ნიშნებს შეიცავს.
“მედიას შეუძლია დაგაქციოს ან აგაშენოს” - გიორგი თაბაგარი
რა როლს თამაშობს მედია ლგბტქ თემის მიმართ საზოგადოებრივი აზრის ფორმირებაში, რა შეიცვალა მედიაში ბოლო წლების განმავლობაში, რამ იქონია გავლენა, როგორ შეიძლება ავირიდოთ სტერეოტიპების და სტიგმების გამყარებისა და გაძლიერების კუთხით? - ამ და სხვა საკითხებზე „თბილისი პრაიდის“ დირექტორ გიორგი თაბაგარს ვესაუბრეთ.

მაგდა გუგულაშვილი: როგორ ხედავთ მედიის როლს ლგბტქ თემის მიმართ საზოგადოებრივი აზრის ჩამოყალიბებაში?

გიორგი თაბაგარი: მედიას კრიტიკულად მნიშვნელოვანი როლი აქვს საზოგადოებრივი აზრის ფორმირების კუთხით. ჩვენი განათლების სიტემა და, ზოგადად, სახელმწიფო პოლიტიკა, არ მოიცავს ფუნდამენტურ ხედვებს იმაზე, თუ როგორ უნდა დაძლიონ ჰომოფობიის, როგორც სოციალური გამოწვევის პრობლემა საქართველოში.

სკოლებში არ არის არც სქესობრივი განათლება, არც მასწავლებლების, პოლიციელების თუ ბევრი სხვადასხვა ჯგუფის მგრძნობელობა იზრდება, რაც საბოლოო ჯამში ქმნის სახელმწიფო სისტემას. შესამისად, როცა გიწევს ცხოვრება ამ მოცემულობაში, სადაც სახელმწიფო გვერდით არ გიდგას, ჩნდება ალტერნატიული ფორმების საჭიროება და სწორედ აქ შემოდის მედიის როლი. მედია პირდაპირ გამტარი და მიმწოდებელია იმ ინფორმაციის, რომელსაც შეუძლია, რომ არაფორმალურად იქონიოს გავლენა საზოგადოებრივ განწყობებზე.

მაგდა გუგულაშვილი: თქვენი დაკვირვებით, როგორ შეიცვალა ქვიარ საკითხების გაშუქება ბოლო წლების განმავლობაში?

გიორგი თაბაგარი: ჩემი აზრით, ძალიან შეიცვალა უკეთესობისკენ. თუმცა, როცა მედიაზე ვსაუბრობთ, დაყოფის მომხრე ვარ. მგონია, რომ ონლაინ მედიამ გარდამტეხი როლი ითამაშა ბოლო ათი წლის განმავლობაში. ათამდე ონლაინ გამოცემა მახსენდება, რომლებიც, ფაქტობრივად, ჩვენს მხარდამჭერებად ითვლებიან და მხარს უჭერენ თანასწორობის იდეას. გარდა იმისა, რომ მაღალი სტანდარტით მუშაობენ, ამ მედიებმა შექმნეს ჟურნალისტების ახალი თაობა, რომელიც ეტაპობრივად გადანაწილდა „მეინსტრიმ მედიაში“.

თუ შევადარებთ 10 წლის წინანდელ და დღევანდელ სატელევიზიო რეპორტაჟებს (მაგალითად, როგორ შუქდებოდა ტრასგენდერების პრობლემები ან პრაიდი, ძალიან ხშირი იყო ტრანს თემის ეგზოტიკური გაშუქება, ყვითელი გადაცემა იქნებოდა თუ საინფორმაციო, სკანდალზე და სენსაციაზე იყო ორიენტირებული), დღეს რადიკალურად განსხვავებული სურათი გვაქვს.

მაგდა გუგულაშვილი: როგორ ფიქრობთ, რამ იქონია გავლენა?

გიორგი თაბაგარი: ვფიქრობ, გაშუქების სტანდარტი ონლაინ მედიიდან წამოსულმა ამაღლებულმა სტანდარტმა შეცვალა, ზოგადად. ამაში ჩვენც [ქვიარ მოძრაობას] გვქონდა გარკვეული როლი - პირდაპირ ან ირიბად მუდმივად ვაკრიტიკებდით ხოლმე ჟურნალისტებს. ახლა კი, მაგალითად, როდესაც მედია მუშაობს ისეთ სენსიტიურ საკითხზე, რაზეც შესაძლოა არ ჰქონდეთ საკმარისი ინფორმაცია, ხშირად მოგვმართავენ, გვეკითხებიან აზრს და ეს არის თანამშრომლობაზე დაფუძნებული ურთიერთობა.

ასევე, ვფიქრობ, რომ ეთიკის ქარტიის გაჩენამ და ჟურნალისტურ ეთიკაზე საუბრის დაწყებამ მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა. თვითრეგულირებად მექანიზმებს სადამსჯელო ფუნქცია არ აქვს, მაგრამ, ერთგვარი “შერცხვენის მომენტი” ძალიან მნიშვნელოვანია. ახლა უკვე ზუსტად ვიცი, თუ ნებისმიერი ჟურნალისტი რამე დამამცირებელს და ადამიანის უფლებების საწინააღმდეგოს იტყვის, ამას ისეთი რეაქცია მოჰყვება, რომ სამსახურის დატოვება მოუწევს ან მისი რეპუტაცია საგრძნობლად შეილახება.

ადრე არ იყო ასეთი მაღალი მგრძნობელობა.

მაგდა გუგულაშვილი: გარდა სასიკეთო ცვლილებებისა, რაზეც ისაუბრეთ, რა პრობლემებს ხედავთ დღეს ლგბტქ თემის საკითხების გაშუქების კუთხით?

გიორგი თაბაგარი: მთავარი პრობლემა, რომელიც, ვფიქრობ, უკვე ქრება, იყო ის, რომ დებატებში ხშირად გვიწვევდნენ ღიად ფაშისტ და მოძალადე ადამიანებთან, რომლებიც უბრალოდ განსხვავებულ აზრს კი არ წარმოადგენენ, არამედ პირდაპირ ეთერებს და მედიასაშუალებებს იყენებენ ძალადობრივი მოწოდებებისთვის.

მედია ხშირად გვთავაზობდა, რომ, მაგალითად, “ქართული მარშის“ ლიდერებთან ერთად დავმსხდარიყავით დებატებში პირდაპირ ეთერში. თითქოს ნორმალური იყოს, ესაუბრო ადამიანს, რომელიც შენ ფუნდამენტურ უფლებებსაც კი არ აღიარებს, და არწმუნო, “მეც ადამიანი ვარო”. ჩვენ, როგორც წესი, უარს ვამბობთ ხოლმე მსგავს შემოთავაზებებზე, მაგრამ გქონია შემთხვევები, როცა მიგვიღია ასეთ გადაცემაში მონაწილეობა. ვფიქრობ, ახლა ესეც იცვლება, თუმცა, ჯერჯერობით მაინც პრობლემაა.

კიდევ ერთი პრობლემა ზედაპირული გაშუქებაა. ბევრი ისეთი საკთხია, რაც ადამიანების სიცოცხლეს, ბედნიერებას და მათ ფუნდამენტურ უფლებებს ეხება და ვფიქრობ, რომ აუცილებებლია უფრო მეტი მგრძნობელობა, წინდახედულობა და გააზრება იმის, თუ რა როლი გაქვს.

მაგდა გუგულაშვილი: რა საფრთხეებს ხედავთ მედიაში ჰომოფობიური და რადიკალური ჯგუფების გააქტიურებისას?

გიორგი თაბაგარი: როცა მედია გაგვიკრიტიკებია ჰომოფობიური და რადიკალური ჯგუფების ეთერში მიწვევის და დროის დათმობის გამო, არგუმენტები მეორე მხრიდან არის ხოლმე, რომ ეს საზოგადოებრივი განწყობებია და “ვიღაცამ ხომ უნდა გააჟღეროს მათი გზავნილებიც”.

შეიძლება კონსერვატიული აზრის ისე წარმოჩენაც, რომ ეს არ იყოს ძალადობისკენ ორიენტირებული. შეიძლება არ მოგწონდეს რაღაც და ეს სავსებით ნორმალურია. მეც ძალიან ბევრი ადამიანი არ მომწონს ამ ქვეყანაში, მაგრამ არ ვურტყამ თავში და ღიად არ დავდევ.

მედიამ გაშუქებით არ უნდა წაახალისოს ის, რასაც ეს ადამიანები ქადაგებენ. არ მინდა, რომ კრიტიკულად გამომივიდეს და ჭკუა ვასწავლო მედიებს, რა და როგორ უნდა გააკეთონ, მაგრამ, ვფიქრობ, შეიძლება უბრალოდ ტიტრი დაედოს სიუჟეტებს ან განცხადება გააკეთონ იმასთან დაკავშირებით, რომ ემიჯნებიან მსგავს პოზიციებს და მათი სარედაქციო პოლიტიკისთვის მიუღებელია. ბევრი მეთოდია, რომ ისე გააშუქო ეს ადამიანები, რომ სიძულვილი არ გააღვივო საზოგადოებაში.

მაგდა გუგულაშვილი: რა როლს თამაშობს მედია ლგბტქ თემის მიმართ სტიგმის გაძლიერების ან შემცირების კუთხით?

გიორგი თაბაგარი: მგონია, მედის ამ თვალსაზრისით უმნიშვნელოვანესი როლი აქვს - შეუძლია დაგაქციოს ან აგაშენოს. თუმცა, ვერ ვიტყვი, რომ მხოლოდ მედიას შეუძლია ითამაშოს გარდამტეხი როლი, თუ ამას ხელს არ უწყობს ხელისუფლება, სამოქალაქო სექტორი. იმის მიუხედავად, რომ გაშუქების კუთხით უკეთესობა შეიმჩნევა და უფრო მეტი სიღმისეული საუბრები მიდის ხოლმე ამ კუთხით, სწრაფად მაინც არ იცვლება რაღაცები.

მნიშვნელოვანი აქტორია ეკლესიაც, რომელიც გვეწინააღმდეგება და ხშირად იმ მედიის დისკრედიტაციაც ხდება, რომელიც მხარს გვიჭერს. სულ შეპირისპირებაში გვიწევს ყოფნა და, ცხადია, რომ თუ სახელმწიფო არ გეხმარება, მარტო მედიით ვერ მოახდენ გარდატეხას - უფრო კომპლექსური მუშაობაა საჭირო.

საერთოდ, ვფიქრობ, მედია უფრო მეტად „ეფექტურია“ სტერეოტიპებისა და სტიგმების გამყარების ნაწილში, ვიდრე სიკეთისკენ შეცვლის კუთხით. ამ ქვეყანაში ადამიანებს ისედაც საკმაოდ მძიმე წარმოდგენა აქვთ რიგ საკითხებზე და ამაზე დაშენება უფრო მარტივია, ვიდრე ამის რადიკალურად ამოყირავება და შეცვლა.

მაგდა გუგულაშვილი: როგორი გაშუქებით ავირიდებთ სტერეოტიპების და სტიგმების გამყარებას/გაძლიერებას?

გიორგი თაბაგარი: ვფიქრობ, ფრთხილი, ადამიანზე ორიენტირებული გაშუქებაა ყველაზე მნიშვნელოვანი. განსაკუთრებით, როცა ძალადობას ეხება საქმე, ალბათ, მნიშვნელოვანია მაღალი მგრძნობელობა.