მედია ჩეკერი უოტერგეიტის სკანდალი - მნიშვნელოვანი თარიღები

უოტერგეიტის სკანდალი - მნიშვნელოვანი თარიღები

17.06.2016

რესურსები

უოტერგეიტის სკანდალი - მნიშვნელოვანი თარიღები

ავტორი :

მაია წიკლაური;

კომენტარი, რომელიც შეიცავს უხამსობას, დისკრედიტაციას, შეურაცხყოფას, ძალადობისკენ მოწოდებას, სიძულვილის ენას, კომერციული ხასიათის რეკლამას, წაიშლება საიტის ადმინისტრაციის მიერ

მსგავსი სტატიები

(ფოტო: „მითების დეტექტორი“)

ფაქტების გადამოწმების პორტალის - „მითების დეტექტორის“

ინფორმაციით, საზოგადოებრივი მაუწყებლის სამეურვეო
საბჭოს თავმჯდომარის ახლად არჩეული მოადგილის, დავით
ქართველიშვილის მიერ გავრცელებული დეზინფორმაცია და მანიპულაციური
შინაარსი წარსულში არაერთგზის გადაუმოწმებიათ.
როგორც „მითების დეტექტორი“ წერს, ქართველიშვილის მიერ
გავრცელებული გზავნილების სამიზნეები იყვნენ: დასავლური ინსტიტუტები
და პოლიტიკოსები, უკრაინისა და მოლდოვის პრეზიდენტები, საქართველოს
ოპოზიცია:
„გადამოწმებულ შემთხვევებში გვხვდება
თვითმარქვია მედიაშინაარსის გავრცელება, განცხადებების კონტექსტის
შეცვლა, გენდერული დეზინფორმაცია და კონსპირაციული
თეორიები“.
მასალაში - „ვის წინააღმდეგ ავრცელებდა დეზინფორმაციას
საზოგადოებრივი მაუწყებლის სამეურვეო საბჭოს თავმჯდომარის ახალი
მოადგილე?“ „მითების დეტექტორს“ თავმოყრილი აქვს მაგალითები, რომლებიც
„აჩვენებს, რა მტკიცებებს ავრცელებდა საზოგადოებრივი მაუწყებლის
სამეურვეო საბჭოს თავმჯდომარის ახალი მოადგილე, ვის წინააღმდეგ იყო
ისინი მიმართული და რომელი მედიასაშუალებები აძლიერებდნენ მათ“. მათ
შესახებ ვრცლად ამ
ლინკზე იხილავთ.
„მითების დეტექტორის“ მიერ გადამოწმებული მონაცემებით,
დავით ქართველიშვილი მათ შორის, ავრცელებდა დეზინფორმაციას,
თითქოს:

გაეროს ანგარიში
პედოფილიასა და ზოოფილიას ახალისებს, შვეიცარიაში კი ინცესტი
კანონითაა დაშვებული;

ეველინ ფარკასი საქართველოს ომში ჩართვისკენ
მოუწოდებდა;

ABC News-ის თანამშრომელი კამალა ჰარისის მხილების შემდეგ
დაიღუპა.

საზოგადოებრივი მაუწყებლის სამეურვეო საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილედ
დავით ქართველიშვილი 6 წლის ვადით 29 ოქტომბერს
აირჩიეს. მისი კანდიდატურა სამეურვეო საბჭოს
თავმჯდომარემ, ვასილ მაღლაფერიძემ დაასახელა და მხარი, ლაშა ტუღუშისა
და ლიკა ბასილაია-შავგულიძის გარდა, ყველამ დაუჭირა.
ქართველიშვილი პარლამენტმა საზოგადოებრივი მაუწყებლის
სამეურვეო საბჭოს წევრად საპარლამენტო ოპოზიციის კვოტით, „ხალხის
ძალის“ წარდგინებით 2026 წლის ივნისში
აირჩია.

„მითების დეტექტორი“: ვის წინააღმდეგ ავრცელებდა დეზინფორმაციას საზმაუს სამეურვეო საბჭოს თავმჯდომარის ახალი მოადგილე?

31.10.2026

ვრცლად

„მედიის განვითარების ფონდმა“ ქართული მედიის ფინანსური
გამჭვირვალობის 2025 წლის მონაცემების ამსახველი
ანგარიში გამოაქვეყნდა.
ის სამაუწყებლო მედიის მიერ დეკლარირებული შემოსავლებისა
და ინფორმაციისა და რეკლამის გავრცელების მიზნით, სხვადასხვა ტიპის
მედიასაშუალებებში საბიუჯეტო სახსრების განაწილების პრაქტიკას, ასევე,
მედიაშინაარსზე საბიუჯეტო დაფინანსების გავლენას
აანალიზებს.
გასული წლის მონაცემებზე დაკვირვების შედეგად, MDF-ის
კვლევაში გამოკვეთილი მიგნებები იხილეთ სრულად:

2025 წელს სამაუწყებლო
მედიის ჯამურმა დეკლარირებულმა შემოსავალმა 240.6 მლნ ლარი
შეადგინა, საიდანაც ყველაზე დიდი წილი (51%) ნაციონალურ
კომერციულ ტელევიზიებზე მოდიოდა, რომელსაც საზოგადოებრივი მაუწყებელი
(37.4%) მოსდევდა.

სატელევიზიო ბაზრის საერთო
შემოსავალი, წინა წლებთან შედარებით, შემცირდა: 2025 წელს
მან 231.3 მლნ ლარი შეადგინა, რისი ძირითადი მიზეზიც არასამაუწყებლო
შემოსავლების მკვეთრი კლება იყო.

კომერციული სარეკლამო
შემოსავლების კონცენტრაცია სახელისუფლებო სარედაქციო პოლიტიკის
არხებზე კიდევ უფრო გაიზარდა. თუ 2024 წელს „იმედზე“, „მედია
ჰოლდინგზე“, POSTV-სა და GDS TV-ზე კომერციული რეკლამის შემოსავლების
67.4% მოდიოდა, 2025 წელს მათი წილი 82.9%-მდე გაიზარდა. მხოლოდ
„იმედმა“, რომელიც ბრიტანეთის მთავრობამ უკრაინასთან დაკავშირებული
დეზინფორმაციის გავრცელების გამო 2026 წელს პოსტვისთან ერთად
დაასანქცირა, 2025 წელს მთლიანი სატელევიზიო კომერციული სარეკლამო
შემოსავლის 48.1% მიიღო.

სახელისუფლებო სარედაქციო
პოლიტიკის ტელევიზიები შემოსავლის ზრდის მიუხედავად 2025 წელს ზარალზე
მუშაობდნენ: „იმედმა“, „რუსთავი 2“-მა, POSTV-იმ და
„მაესტრომ“ - 2025 წელი ჯამში 75.97 მილიონი ლარის ზარალით დაასრულეს,
საიდანაც ყველაზე დიდი წილი ტელეკომპანია “იმედზე” მოდის (43.1
მილიონი).

უცხოურ დაფინანსებაზე
დაწესებულმა ახალმა შეზღუდვებმა მაუწყებლების დაფინანსების გარემო
შეცვალა, ფინანსური სირთულეების ფონზე მაუწყებლობა სამმა
ტელეკომპანიამ შეწყვიტა ან შეაჩერა. „მთავარი არხის“ გარდა,
ფინანსური პრობლემების გამო მაუწყებლობა კიდევ ორმა რეგიონულმა
ტელეკომპანიამ („მე-9 არხი“ და „ბორჯომი“) შეაჩერა.

უცხოური დაფინანსების
შეზღუდვის ახალი წესების აღსრულებაში შერჩევითი მიდგომის ნიშნები
გამოიკვეთა. დასავლური წყაროებიდან დაფინანსების გამო
მარეგულირებელმა რამდენიმე მაუწყებლის მიმართ ზომები გაატარა, თუმცა
ჩინეთის საელჩოს მიერ „ობიექტივის“ ეთერში გადაცემის დაფინანსებაზე
იდენტური ზომებისთვის არ მიუმართავს.

არათანაბარი პირობები
რეგიონული ტელევიზიების საკანონმდებლო ვალდებულებების შესრულების
მხრივაც იკვეთება. კერძოდ, გამოვლინდა შეუსაბამობა საბიუჯეტო
კონტრაქტებით მიღებულ თანხასა და დეკლარირებულ შემოსავალს შორის, რაც
მმართველ პარტიასთან დაკავშირებულ რეგიონულ მაუწყებელს “ფარვანას”
უკავშირდება.

ბაზარზე რამდენიმე
ტელევიზია კვლავ მფლობელის ან სხვა შემომწირველების დოტაციაზე იყო
დამოკიდებული. „ალტ ინფოს“ - 100%, „სეზონი TV-ის“ - 99.5%,
„ერთსულოვნების“ - 99.1%, „სილქმედიის“ შემოსავლის 95%, „ფორმულა
მულტიმედიის“ - 80,8%, „ობიექტივის“ - 76.9% მფლობელის ან
დაკავშირებული პირების შემოწირულობებით ფორმირდებოდა.

კონცენტრაციის ტენდენცია
რეგიონული ტელევიზიების ბაზარზეც გამოიკვეთა: აჭარის
საზოგადოებრივი ტელევიზიის შემოსავალი რეგიონული ტელევიზიების მთლიანი
შემოსავლის 89.25%-ს შეადგენდა. ამავე დროს, კერძო რეგიონული
მაუწყებლების უმრავლესობაში შემოსავლების კლება დაფიქსირდა.

2025 წელს რეკლამისა და
ინფორმაციის გავრცელების მიზნით მედია საშუალებებთან და შუამავალ
კომპანიებთან გაფორმებული საბიუჯეტო კონტრაქტების ჯამურმა ღირებულებამ
9.28 მლნ ლარი შეადგინა. ეს მაჩვენებელი 2023 წლის მონაცემზე
დაახლოებით 953 ათასი ლარით ნაკლებია.

შეიცვალა საბიუჯეტო
რესურსების განაწილების სტრუქტურა. 2023 წელთან შედარებით
ონლაინ მედიასთან გაფორმებული კონტრაქტები თითქმის გაორმაგდა, ხოლო
ნაციონალური ტელევიზიების კონტრაქტები თითქმის განახევრდა.
პარალელურად გაიზარდა რეგიონული ტელევიზიებისა და რადიოს დაფინანსება,
ხოლო პრესის, სოციალური მედიისა და შერეული კონტრაქტების მოცულობა
შემცირდა.

მკვეთრად გაიზარდა
შუამავალი კომპანიების როლი და მათ გავლით განხორციელებული
შესყიდვების კონცენტრაცია. 2025 წელს შუამავლების მეშვეობით
გაფორმებული საერთო კონტრაქტების ღირებულებამ 2.19 მლნ ლარს მიაღწია,
რაც 2023 წელთან შედარებით 154%-იანი ზრდაა. ათი ყველაზე მსხვილი
კონტრაქტიდან რვა შპს „პირველთან“ იყო გაფორმებული, რაც საბიუჯეტო
თანხების განაწილებაში რამდენიმე მსხვილი შუამავლის მზარდ როლზე
მიუთითებს.

საბიუჯეტო რეკლამის
განაწილება ნაციონალურ ტელევიზიებში კვლავ უკიდურესად
არათანაბარია. 2025 წელს ამ კატეგორიის კონტრაქტების 97.81%
კვლევაში სახელისუფლებო სარედაქციო პოლიტიკის ტელევიზიებზე მოდიოდა,
ხოლო ხელისუფლების მიერ არაკონტროლირებად არხებზე - მხოლოდ 1.98%.
მხოლოდ „იმედის“ წილი ნაციონალური ტელევიზიებისთვის განკუთვნილ
საბიუჯეტო კონტრაქტებში 65.21% იყო.

ონლაინ მედიაში არა მხოლოდ
დაფინანსების მოცულობა გაიზარდა, არამედ შეიცვალა მისი ძირითადი
მიმღებებიც. თუ წინა წლებში საბიუჯეტო კონტრაქტების მიღებით
„პალიტრა მედიის“ ჰოლდინგში შემავალი ონლაინ გამოცემები ლიდერობდნენ,
2025 წელს ყველაზე დიდი მოცულობის კონტრაქტები „იმედის“ ვებგვერდზე
მოდიოდა, ხოლო „პალიტრა მედიის“ გამოცემების მაჩვენებელი მკვეთრად
შემცირდა. 2025 წელს Imedinews.ge-სთან ასეთი ხელშეკრულება 17
მუნიციპალურ ორგანიზაციას ჰქონდა გაფორმებული, ხოლო იგივე ტენდენცია
2026 წლის დასაწყისშიც გაგრძელდა.

საბიუჯეტო დაფინანსებასთან
ერთად „იმედის“ ონლაინ პლატფორმაზე ადგილობრივი არჩევნების გაშუქების
მკვეთრი ასიმეტრია გამოიკვეთა. ბოლნისის არჩევნების
მონიტორინგმა აჩვენა, რომ „ქართული ოცნების“ მერობის კანდიდატს
გამოცემამ სულ მცირე 25 პუბლიკაცია დაეთმო, ოპოზიციური „ლელო - ძლიერი
საქართველოს“ კანდიდატის კომენტარი კი მხოლოდ ერთხელ გაშუქდა - მაშინ,
როდესაც მან კანდიდატურა მმართველი პარტიის სასარგებლოდ
მოხსნა.

საბიუჯეტო კონტრაქტებში
გამოიკვეთა სარედაქციო დამოუკიდებლობასა და გამჭვირვალობასთან
დაკავშირებული სისტემური რისკები. მონიტორინგმა აჩვენა
დაფინანსებული მასალების სარეკლამო ნიშნის გარეშე გამოქვეყნების
მოთხოვნა, მედიაში დამკვეთისთვის სპეციალური რუბრიკის ჩაშენება და
სოციალური მედიის კომენტარებისა და მოწონებების კონტროლის
ვალდებულებები - პირობები, რომლებიც სარედაქციო საქმიანობასა და
დამკვეთის ინტერესებს შორის ზღვარს ბუნდოვანს ხდის.

რეგიონულ მედიაში
განაწილება შედარებით მრავალფეროვანია, თუმცა კონცენტრაციის ტენდენცია
იქაც ნარჩუნდება. ოთხ ყველაზე მსხვილ რეგიონულ ტელევიზიაზე
ამ კატეგორიის საბიუჯეტო თანხების 55.5% მოდიოდა.

დასავლური დაფინანსების
საჯარო კრიტიკის მიუხედავად, 2025 წელს რეგიონული მედიის საბიუჯეტო
კონტრაქტების ნაწილიც დასავლური საგრანტო რესურსით
ფინანსდებოდა. ორი ასეთი ხელშეკრულების დაფინანსების წყარო
GIZ-ის გრანტი იყო, ჯამური ღირებულებით 90 000 ლარი.

ბეჭდვით და სოციალურ
მედიაში საბიუჯეტო ხარჯები მნიშვნელოვნად შემცირდა: 2023
წელთან შედარებით, პრესაზე - 47.7%-ით, ხოლო სოციალურ მედიაზე -
36%-ით.

სრული სურათის დადგენას
მონაცემთა არასრულყოფილება და შერეული კონტრაქტების გაუმჭვირვალობა
აფერხებს. სახელმწიფოს მიერ დაფუძნებული ზოგიერთი კომპანია
სარეკლამო და საინფორმაციო ხარჯებს არ ასაჯაროებს, ხოლო შერეული
კონტრაქტების შემთხვევაში კონკრეტულ მედიაზე გადანაწილებული თანხის
იდენტიფიცირება ხშირად შეუძლებელია.

რბილი ცენზურის პრობლემა,
როდესაც საბიუჯეტო დაფინანსება გავლენას ახდენს მედია შინაარსზე
ხელისუფლების მხარდასაჭერად ან მისი ოპონენტების წინააღმდეგ, 2025
წელს კიდევ უფრო თვალსაჩინო გახდა.

საბიუჯეტო კონტრაქტების
მიმღები მედიების ნაწილში იკვეთება არა მხოლოდ ფინანსური
კონცენტრაცია, არამედ სარედაქციო პოლიტიკის პრობლემაც. ბოლო
პერიოდში კონტრაქტები მეტწილად იმ მედიებთან ფორმდება, რომლებიც
სახელისუფლებო სარედაქციო პოლიტიკას ატარებენ. ამავე დროს
გრძელდება საბიუჯეტო ურთიერთობა გამოცემასთან, რომელიც სიძულვილის
ენის შემცველ მასალებს აქვეყნებს.

კვლავ გამოვლინდა
სახელისუფლებო სარედაქციო პოლიტიკის მედიებისა და სახელმწიფო
ინსტიტუტების ინფორმაციული სინქრონის ნიშნები: მათ შორის
არასაჯარო ან კონფიდენციალური ინფორმაციის გავრცელება, დახურული
ჩატების მასალების გამოქვეყნება, დიპლომატებისა და სამოქალაქო
საზოგადოების წარმომადგენლების შეხვედრების მანიპულაციური გაშუქება და
არასაჯარო დოკუმენტების დისკრედიტაციის მიზნით გამოყენება.

საბიუჯეტო კონტრაქტების
მიმღები მედიის ნაწილი კოორდინირებულად ავრცელებდა დეზინფორმაციულ და
დისკრედიტაციულ შინაარსსაც, მათ შორის ჰომოფობიურ და
გენდერულ დეზინფორმაციას, ზოგ შემთხვევაში ხელოვნური ინტელექტით
გენერირებული ვიზუალების გამოყენებითაც.

გამოიკვეთა ყალბი
ანგარიშების გზავნილების მეინსტრიმულ მედიაში სისტემატიური და
კოორდინირებული გავრცელების პრაქტიკა. 2025 წელსა და 2026
წლის პირველ ნახევარში 2 ყალბი პროფილის ციტირების
351 შემთხვევა გამოვლინდა, მათ შორის ერთი და
იგივე ანგარიშის სხვადასხვა სახელითა და ვიზუალური
იდენტობით.

ყალბი ანგარიშების ციტირება
გამოიყენებოდა როგორც ხელისუფლების კრიტიკოსებისა და სხვადასხვა
საზოგადოებრივი ჯგუფის დისკრედიტაციისთვის, ისე ხელისუფლების
პოლიტიკის მხარდამჭერი გზავნილების გასავრცელებლად.
სამიზნეებს შორის იყვნენ პატიმრობაში მყოფი ჟურნალისტი მზია
ამაღლობელი, მმართველი პარტიის ექს-პრემიერი, პატიმრობაში მყოფი
ირაკლი ღარიბაშვილი, პროტესტის დროს დაპატიმრებული მსახიობი ანდრო
ჭიჭინაძე, აქტივისტები, კულტურის სფეროს წარმომადგენლები, ბიზნესები
და ხელისუფლების კრიტიკასთან დაკავშირებული სხვა აქტორები.

საჯარო დაფინანსების
განკარგვისას არ ყოფილა გათვალისწინებული ანტიდისკრიმინაციული
პოლიტიკა, რაც წინა წლებშიც პრობლემური იყო.

ანგარიშში მითითებულია, რომ მასში გამოყენებულია
სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს მონაცემები და საჯარო უწყებებიდან
დამატებით გამოთხოვილი ინფორმაცია. ასევე, ცალკეულ შემთხვევებში,
მედიასაშუალებების სარედაქციო პოლიტიკის შესაფასებლად, მოიცავს
კონტენტის ანალიზსაც.
„მედიის განვითარების ფონდის“ კვლევა - „მედიის
ფინანსური გამჭვირვალობა 2025“ სრულად იხილეთ ამ
ბმულზე.

MDF: საბიუჯეტო რეკლამის განაწილება ნაციონალურ ტელევიზიებში კვლავ უკიდურესად არათანაბარია

16.10.2026

ვრცლად

„მედიის, ინფორმაციისა და სოციალური კვლევების ცენტრმა“ ბოლო ერთი
წლის განმავლობაში, საქართველოში ჟურნალისტების უსაფრთხოების შესახებ
ახალი
ანგარიში გამოაქვეყნდა. CMIS-ის კვლევის მიხედვით, 2025
წლის სექტემბრიდან 2026 წლის აგვისტოს პერიოდში, ქვეყანაში მედიის
თავისუფლების დარღვევის 229 ინციდენტი დაფიქსირდა,
რაც 117 მედია ორგანიზაციას და 174 ჟურნალისტს ინდივიდუალურად შეეხო,
მათი უმეტესობა კი ერთზე მეტჯერ დაზარალდა. როგორც
ორგანიზაცია წერს, ამ მონაცემების ანალიზი ცხადყოფს, რომ ხელისუფლებამ
ფართომასშტაბიანი ზომები მიიღო საიმისოდ, რომ დამოუკიდებელი
მედიისთვის ფინანსური და სამართლებრივი გარემო არამდგრადი
გამხდარიყო.

CMIS-ის ანგარიშის მიხედვით, ამ პერიოდში ყველაზე ხშირი
ხასიათი შემდეგი სახის დარღვევებს ჰქონდა: სიტყვიერი თავდასხმები (102
შემთხვევა), სამართლებრივი ინციდენტები (81 შემთხვევა), ჟურნალისტების
საქმიანობაში უკანონო ჩარევა (33 შემთხვევა), შრომითი უფლებების
დარღვევა (21 შემთხვევა), რეპრესიული კანონმდებლობის გამოყენება (15
შემთხვევა). სიტყვიერი თავდასხმის ყველაზე გავრცელებული ფორმა კი
დისკრედიტაცია იყო - „სიტყვიერი თავდასხმის 102 შემთხვევიდან 69
წარმოადგენდა მცდელობას, დამოუკიდებელი ჟურნალისტები და
მედიასაშუალებები წარმოეჩინათ უცხოეთიდან დაფინანსებულ პროპაგანდის
ინსტრუმენტებად, რომლებიც უცხოურ ინტერესებს ემსახურებიან. ამ
დარღვევებზე პასუხისმგებლობა, ძირითადად, სახელმწიფოს
ეკისრება“.
როგორც კვლევაში ვკითხულობთ, მედიის წარმომადგენლების
წინააღმდეგ განხორციელებულ დარღვევებზე პასუხისმგებელ სუბიექტებად
ყველაზე ხშირად სახელდებოდნენ: სასამართლოები (46), სამართალდამცავი
უწყებები (32), პროსამთავრობო მედიასაშუალებები (27), შემდეგ კი -
პარტია „ქართული ოცნება“, საქართველოს პარლამენტი და პარლამენტის
თავმჯდომარე.
ანგარიშში აღნიშნულია, რომ კანონმდებლობის გამკაცრებამ
ქვეყანაში მედიისა და გამოხატვის თავისუფლების მდგომარეობა
მნიშვნელოვნად გააუარესა, ცვლილებების უმეტესობა კი დაჩქარებული
წესით, სათანადო საპარლამენტო და საზოგადოებრივი განხილვის გარეშე
იქნა მიღებული:
„საანგარიშო პერიოდში საკანონმდებლო ცვლილებების
სამმა ტალღამ - 2025 წლის ოქტომბერში, 2025 წლის დეკემბერსა და 2026
წლის მარტში - კიდევ უფრო გაამკაცრა სანქციები საპროტესტო
აქტივობებთან დაკავშირებული ქმედებებისთვის, გააფართოვა
სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობა განმეორებითი
სამართალდარღვევებისთვის და მთავრობის ნებართვის გარეშე უცხოური
დაფინანსების მიღება სისხლის სამართლის დანაშაულად
აქცია“.
კანონმდებლობის გამკაცრების შემდეგ კი ჟურნალისტები
დააკავეს და დააპატიმრეს როგორც პროფესიული მოვალეობების
შესრულებისას, ისე საპროტესტო აქციებში მონაწილეობის დროს. მათ
საანგარიშო პერიოდში, მთლიანობაში, 16 ასეთი შემთხვევა
დააფიქსირეს.
კვლევის მიხედვით, მზია ამაღლობელის საქმე ნათლად
აჩვენებს, თუ როგორ დაიხურა შიდა სამართლებრივი დაცვის ყველა
მექანიზმი: პატიმრობაში მყოფმა „ბათუმელების“/„ნეტგაზეთის“
დამფუძნებელმა ამ პერიოდში საქართველოს სასამართლო სისტემის ყველა
ინსტანცია ამოწურა, უზენაესმა სასამართლომ ზეპირი მოსმენის გარეშე
თქვა უარი თქვა მისი საქმის არსებითად განხილვაზე. „ვადამდე ადრე
გათავისუფლებაზე უარი ეთქვა იმ მოტივით, რომ საკუთარ ქმედებას არ
ნანობს. ეუთოსა და ევროპის საბჭოს საპარლამენტო დელეგაციებს უარი
ეთქვათ მასთან შეხვედრის ნებართვაზე, ხოლო პრემიერ მინისტრის
წინააღმდეგ მის მიერ შეტანილი ორი ცილისწამების სარჩელი განხილვის
გარეშე შეწყდა. მისი სახელით ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში
უკვე ოთხი განაცხადია წარდგენილი“.
„მედიის, ინფორმაციისა და სოციალური კვლევების ცენტრის“
ანგარიშში ვკითხულობთ, რომ მონიტორინგის პერიოდში ზეწოლის
ინსტრუმენტებს წარმოადგენდა ორი ინსტიტუცია: კომუნიკაციების კომისია
და საქართველოს პარლამენტი. ორგანიზაცია აღნიშნავს, რომ 2026 წლის
მარტში ComCom-მა სამაუწყებლო შინაარსის მონიტორინგი დაიწყო და მას
შემდეგ, მთავრობის მიმართ კრიტიკულად განწყობილ ტელეარხებს
საინფორმაციო პროგრამებში გამოყენებული ლექსიკის გამო ჯარიმები
დააკისრა. გარდა ამისა, ამავე საანგარიშო პერიოდში, კომისიამ უცხოური
გრანტების მიმღები მაუწყებლების მიმართ ახალი შეზღუდვებიც
აღასრულა.
რაც შეეხება პარლამენტს, კვლევაში აღნიშნულია, რომ მან
ჟურნალისტებს აკრედიტაციის მისაღებად დამატებითი ბარიერები დაუწესა და
დაფიქსირდა აკრედიტაციის შეჩერების ან ვადამდე შეწყვეტის 8 შემთხვევა.
გარდა ამისა, „2026 წლის იანვარში შემოღებული პროცედურის ფარგლებში,
სპეციალური აკრედიტაციის მისაღებად წარდგენილი შვიდი განაცხადი
უარყოფილ იქნა, უმეტეს შემთხვევაში ყოველგვარი განმარტების
გარეშე“.
ანგარიშის მიხედვით, საზოგადოებრივ მაუწყებელში 2024
წელს დაწყებული თანამშრომელთა გათავისუფლების, დისციპლინური
სანქციებისა და გადაცემების დახურვის პოლიტიკა არსებითი ცვლილების
გარეშე გაგრძელდა. მასში მოხვდა პარლამენტის მიერ, 2026 წლის ივნისში,
იმ ღია კონკურსისა და დამოუკიდებელი კომისიის მექანიზმის გაუქმებაც,
რომლის მეშვეობით ტელევიზიის სამეურვეო საბჭოს წევრებს
ირჩევდნენ.
კვლევაში აღნიშნულია ისიც, რომ საქართველო აღარ
წარმოადგენს უსაფრთხო ადგილს დევნილობაში მყოფი და უცხოელი
ჟურნალისტებისთვის. როგორც მასში ვკითხულობთ, თუ წინა საანგარიშო
პერიოდში უცხოელ ჟურნალისტებს ქვეყანაში შემოსვლაზე ეუბნებოდნენ უარს,
ახლა დაფიქსირდა დეპორტაციის, იძულებითი გამგზავრების და ბინადრობის
ნებართვის გაუქმების შემთხვევებიც.
როგორც ანგარიშის ავტორები აღნიშნავენ, ამ
საანგარიშო წლის მნიშვნელობა არა მხოლოდ დოკუმენტირებული დარღვევების
რაოდენობაშია, არამედ მედიის წინააღმდეგ მიმართული შემზღუდავი ზომების
ესკალაციაშიც. კვლევაში მითითებულია, რომ ამ პერიოდში
სისხლის სამართლის საქმე აღიძრა მაუწყებლის წინააღმდეგ, პირველად
შეეფარდა ჟურნალისტს ადმინისტრაციული პატიმრობა სოციალურ მედიაში
გამოქვეყნებული პოსტის გამო, ასევე, დაფიქსირდა საპარლამენტო
აკრედიტაციის ვადამდე ადრე შეწყვეტის და ჟურნალისტისთვის აკრედიტაციის
ერთი წლით შეჩერების შემთხვევებიც.
ვრცლად „მედიის, ინფორმაციისა და სოციალური კვლევების
ცენტრის“ ანგარიშის შესახებ იხილეთ
აქ.

CMIS: ბოლო ერთ წელში, საქართველოში მედიის თავისუფლების დარღვევის 229 შემთხვევა დაფიქსირდა

22.09.2026

ვრცლად

„როგორ დახურეს პარლამენტი კრიტიკული მედიისთვის“ - „საერთაშორისო
გამჭვირვალობა-საქართველოს“
განცხადებით, პარლამენტში ჟურნალისტების
აკრედიტაციის ისედაც დრაკონული წესი დამოუკიდებელი მედიის დევნის
მექანიზმად არის ქცეული. როგორც TI წერს, სწორედ ამ წესის საფუძველზე,
დეპუტატებისთვის კრიტიკული კითხვების დასმის გამო, ბოლო ორი თვის
განმავლობაში, საპარლამენტო აკრედიტაციები გააუქმეს ან/და
საკანონმდებლო ორგანოში ჟურნალისტური საქმიანობა კრიტიკული მედიის
15-მდე წარმომადგენელს შეუზღუდეს.
„წლებია, „ქართულ ოცნებას“ მიზანში ჰყავს ამოღებული
დამოუკიდებელი, კრიტიკული მედია, რომელიც ამხელს ყველა იმ
დანაშაულებრივ სქემასა თუ კორუფციულ გარიგებებს, რომლებთანაც
მმართველი გუნდისა და მათთან დაკავშირებული პირების სავარაუდო
ჩართულობა ან/და კავშირები იკვეთება. „ოცნების“ გუნდს დისკოფორტს
უქმნის ამგვარი თემების გარშემო დასმული ნებისმიერი კითხვა და მათზე
პასუხების თავიდან არიდების მიზნით, ის კრიტიკული მედიის გასაჩუმებლად
აქტიურად იყენებს მისი გავლენების ქვეშ მყოფ ინსტიტუციებს, რომელთაც
ნაცვლად იმისა, რომ საზოგადოების ინტერესებს ემსახურებოდნენ, პარტიული
დანამატის ფუნქცია აქვთ შეთავსებული და კონკრეტული პოლიტიკური ჯგუფის
ძალაუფლების შენარჩუნების სამსახურში გვევლინებიან. ჩინოვნიკებს უნდა
ახსოვდეთ, რომ ისინი რიგითი მოქალაქეეების გადასახადებით
ფინანსდებიან და ვალდებულნი არიან უპასუხონ მათ მიმართ არსებულ
ყველაზე მწვავე კითხვასაც კი. ამდენად, დაუშვებელია საკანონმდებლო
ორგანოში არსებული ფორმალური წესების ბოროტად გამოყენება და
მნიშვნელოვანი საკითხების გარშემო კითხვების დასმის აკრძლვის
ინსტრუმენად გადაქცევა.
დამოუკიდებელი მედიის წარმომადგენლებისთვის, რომლებსაც
ისედაც შეზღუდული რესურსების პირობებში უწევთ პროფესიული მოვალების
შესრულება, კრიტიკულად მნიშვნელოვანია საკანონმდებლო ორგანოში
სრულფასოვნად მუშაობისა და კითხვების დასმის შესაძლებლობით
სარგებლობა, მით უფრო, იმ ფონზე, როდესაც „ქართული ოცნების“
წარმომადგენლები უარს ამბობენ მათთან სხვა ფორმატებში
თანამშრომლობაზე, თავის მხრივ კი - ასევე „ოცნების“ გავლენის ქვეშ
მყოფი კომუნიკაციების კომისია მათ ბალანსის დარღვევისთვის სოლიდურ
ფინანსურ სანქციებს
უწესებს“, - ვკითხულობთ „საერთაშორისო
გამჭვირვალობა-საქართველოს“ განცხადებაში.
რატომ უჩერებს „ქართული ოცნება“ საპარლამენტო
აკრედიტაციას კრიტიკულ ჟურნალისტებს? - ორგანიზაცია მასალაში მომხდარ
შემთხვევებსაც აღწერს:

„29 ივნისს, დეპუტატისთვის
კითხვების დასმის გამო, პარლამენტში საქმიანობა 1 წლით
შეუჩერეს „ტელეკომპანია პირველის“ საგამოძიებო გადაცემა „ნოდარ
მელაძის შაბათის“ ჟურნალისტს, ნატალია ქაჯაიას. ჟურნალისტმა „ქართული
ოცნების“ დეპუტატის, გურამ მაჭარაშვილისგან აინტერესებდა, თუ როგორ
მოხვდა მისი მეუღლე სააფთიაქო ქსელ „ავერსიდან“ ენერგეტიკისა და
წყალმომარაგების მარეგულირენელ კომისიაში, მას შემდეგ, რაც
მაჭარაშვილი „ქართული ოცნების“ გუნდს შეუერთდა.

23 ივნისს, აგრეთვე დეპუტატისთვის
შეკითხვების დასმის გამო, პარლამენტში აკრედიტაცია 6 თვით

შეუჩერდა ტელეკომპანია „ფორმულას“ ჟურნალისტს, ნინი
ბალანჩივაძეს. იგი „ოცნების“ დეპუტატებს 2008 წლის რუსეთ-საქართველოს
აგვისტოს ომის თაობაზე არასამთავრობო ორგანიზაცია „ახალგაზრდა
იურისტთა ასოციაციის“ მიერ ევროპის ადამიანის უფლებათა სასამართლოში
რუსეთის წინააღმდეგ მოგებული საქმის შესახებ უსვამდა კითხვას.

22 ივნისს, იმავე მიზეზით,
საპარლამენტო აკრედიტაცია 1 თვის ვადით
შეუჩერეს აგრეთვე „ნოდარ მელაძის შაბათის“ ჟურნალისტს,
მაკა ანდრონიკაშვილს. ჟურნალისტმა „ქართული ოცნების“ დეპუტატებს
ჰკითხა,
თუ რა მისიით ჩამოდიან მათთან ჩეჩნეთის რესპუბლიკის ე.წ. პრეზიდენტის,
რამზან კადიროვის „დაჯგუფების“ წევრები და ჩამოაქვთ თუ არა მათთან
ოქრო არალეგალური გზებით.

8 ივნისს, იმავე მიზეზით
პარლამენტში ჟურნალისტური საქმიანობის განხორციელება 6 თვით

აეკრძალა „ნოდარ მელაძის შაბათის“ კიდევ ერთ ჟურნალისტს,
მაკა ჩიხლაძეს. ჟურნალისტს „ოცნების“ დეპუტატებისგან აინტერესებდა,
თუ რატომ არ აქვთ მათ ზოგიერთ თანაგუნდელს - მაგალითად, ეკა ჭიჭინაძეს
- წარდგენილი პარლამენტში უმაღლესი განათლების დამადასტურებელი
დოკუმენტი.

მანამდე, მაისის თვეში, საპარლამენტო აკრედიტაციები
ვადაზე ადრე გააუქმეს ონლაინგამოცემა „პუბლიკასა“
და საგამოძიებო სტუდია „მონიტორის“
ჟურნალისტებს. მათ საკანონმდებლო ორგანოში 4-4 აკრედიტებული
ჟურნალისტი ჰყავდათ. საპარლამენტო აკრედიტაციების გაუქმების მიზეზად
ბოლო 10 კვირის განმავლობაში საკანონმდებლო ორგანოში ჟურნალისტების
არყოფნა დასახელდა.

ამასთან,
26 ივნისს, პარლამენტში „ქართული ოცნების“
პრემიერმინისტრის, ირაკლი კობახიძის ანგარიშის გასაშუქბელად,
ონლაინგამოცემა „პუბლიკას“ ჟურნალისტს, მინდია გაბაძეს არც ერთჯერადი
საშვი მისცეს“.

რას გულისხმობს
საპარლამენტო აკრედიტაცია?
პარლამენტში აკრედიტაციის წესი შალვა პაპუაშვილის 2023
წლის 6 თებერვლის ბრძანებით არის დამტკიცებული.
„საერთაშორისო გამჭვირვალობა-საქართველოს“ განცხადებით,
„ერთ-ერთი პუნქტის თანახმად, „პარლამენტის წევრის, აპარატის
თანამშრომლის ან სტუმრად მყოფი პირის მიერ ინტერვიუზე უარის
შემთხვევაში“ ჟურნალისტმა ინტერვიუ უნდა შეწყვიტოს. სწორედ აღნიშნული
ნორმა აქცია „ქართულმა ოცნებამ“ კრიტიკულ კითხვებზე თავის არიდების,
აგრეთვე კრიტიკული მედიისა და ჟურნალისტების დასჯის მექანიზმად.
ნორმაზე მითითებით, ბოლო წლების განმავლობაში, საპარლამენტო
აკრედიტაცია სხვადასხვა ვადით შეუჩერეს და საკანონმდელო ორგანოში
საქამიანობა შეუზღუდეს კრიტიკული მედიის ათობით წარმომადგენელს.
საგულისხმოა, რომ 2026 წლის მაისში, მას შემდეგ, რაც
ეროპარლამენტმა ბრიტანეთის მხრიდან სანქცირებული პროპაგანდისტული,
პროსამთავრობო „იმედს“ აკრედიტაცია ერთი წლით შეუჩერა,
„ქართული ოცნების“ პარლამენტის თავმჯდომარემ, შალვა პაპუაშვილმა
განაცხადა, რომ ისინი საქართველოს პარლამენტში აკრედიტაციის წესსაც
გადახედავდნენ.
რაც იმთავითვე კრიტიკული მედიისადმი მუქარად იქნა აღქმული.
დაპირებიდან მალევე, დაახლოებით 1 თვეში, „ქართულმა ოცნებამ“
აკრედიტაციის წესი მართლაც შეცვალა და მისი
დარღვევისთვის სანქციები კიდევ უფრო გაამკაცრა. კერძოდ:

აკრედიტაციის წესის განმეორებითი
დარღვევისთვის ჟურნალისტისთვის აკრედიტაციის შეჩერების 6-თვიანი ვადა
1 წლამდე გაზარდა.

„დარღვევის სიმძიმისა და სიხშირის
გათვალისწინებით“, საპარლამენტო აკრედიტაცია, შესაძლოა, არა მხოლოდ
კონკრეტულ ჟურნალისტს, არამედ იმ მედიასაც
გაუუქმდეს, რომელსაც იგი წარმოადგენს.

პირველი დარღვევის შემთხვევაში,
ჟურნალისტს აკრედიტაცია 1 თვით უჩერდება“.

ორგანიზაცია სოლიდარობას გამოხატავს ყველა იმ ჟურნალისტის მიმართ,
„რომელიც ბოლო წლებში ხელისუფლების მხრიდან შექმნილი მტრული სამუშაო
გარემოს მიუხედავად, კეთილსინდისიერად ასრულებს მის მოვალეობას და
ინარჩუნებს პროფესიულ ღირსებას“.

„როგორ დახურეს პარლამენტი კრიტიკული მედიისთვის“ - TI

27.07.2026

ვრცლად

„საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის“
შეფასებით, ტელეკომპანია „ფორმულას“ საქმეზე თბილისის
საქალაქო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება - 10 000 ლარის
ოდენობის ზიანის ანაზღაურების დაკისრება და პარალელურად სისხლის
სამართლის საქმეზე დაწყებული გამოძიება მედიის დამოუკიდებლობისა და
გამოხატვის თავისუფლების წინააღმდეგ მიმართულ სერიოზულ საფრთხეს
წარმოადგენს.

გუშინ, 14 ივლისს, თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე ლიანა
კაჟაშვილმა ტელეკომპანია „ფორმულას“ წინააღმდეგ კინორეჟისორისა და
„ქართული ოცნების“ მხარდამჭერის, გოგა ხაინდრავას სარჩელი სრულად

დააკმაყოფილა. ხაინდრავა გადაცემა „შაბათის ფორმულას“
ეთერში 2025 წლის 20 დეკემბერსა და 2026 წლის 17 იანვარს გასულ
სიუჟეტებზე
დავობდა. მისი ადვოკატების განცხადების საფუძველზე, გოგა
ხაინდრავას მიმართ „ფორმულას“ მიერ დანაშაულის შესაძლო ჩადენის ფაქტზე
ცრუ დასმენის მუხლით გამოძიება დაიწყო პროკურატურამაც.

„ასეთი სამართლებრივი ბერკეტების გამოყენება
დამოუკიდებელი და კრიტიკული მედიის წინააღმდეგ, პრესაზე ზეწოლის
ინსტრუმენტია და უშუალოდ უკავშირდება SLAPP (სტრატეგიული
სამართალწარმოება სამოქალაქო ჩართულობის წინააღმდეგ) პრაქტიკას.
მსგავსი მექანიზმების არაკეთილსინდისიერად გამოყენების უმთავრესი
მიზანი არა სამართლიანობის მიღწევა, არამედ კრიტიკულად განწყობილი
პირების გაჩუმება და დაშინებაა“.
საია მიმოიხილავს იმ ინდიკატორებს, რომლის მიხედვითაც ეს
პრეცედენტი SLAPP-ად შეიძლება შეფასდეს: „კერძოდ, ევროპის საბჭოს,
გაერთიანებული სამეფოს Anti-SLAPP Coalition-ისა და იურისტთა
რეგულირების ორგანოს (SRA) შეფასებით, SLAPP-ის იდენტიფიცირებისთვის
გამოიყენება რამდენიმე ძირითადი ინდიკატორი:
1) ძალთა დისბალანსი - მიუხედავად იმისა, რომ დავა
სამოქალაქო ხასიათისაა, ამასთანავე, პარალელურად დაწყებულია სისხლის
სამართლის გამოძიებაც.
საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება პროკურატურისთვის
დამატებითი საფუძველი შეიძლება გახდეს საქმის სისხლისსამართლებრივი
დევნის მიმართულებით განვითარებისთვის, რაც მნიშვნელოვნად აძლიერებს
მედიაზე ზეწოლას და ქმნის მსუსხავ ეფექტს გამოხატვის
თავისუფლებაზე.
2) უსაფუძვლო ან გაზვიადებული პრეტენზიები - სადავოა,
სამართლებრივი თვალსაზრისით, მომჩივნის მიერ წარდგენილი სარჩელი
რამდენად აკმაყოფილებს იმ სტანდარტს, რომელიც აუცილებელია
ცილისწამების საფუძვლით მოთხოვნის დაკმაყოფილებისთვის.
3) სასამართლო პროცესის, კანონების ან საპროცესო წესების
ინსტრუმენტალიზაცია/ბოროტად გამოყენება - თბილისის საქალაქო
სასამართლომ ტელეკომპანია „ფორმულას“ 10 000 ლარის ოდენობით მორალური
ზიანის ანაზღაურება დააკისრა. ქართული პრაქტიკის გათვალისწინებით,
მსგავსი ფინანსური სანქციები ხშირად გამოიყენება კრიტიკული მედიის
ფინანსური დასუსტებისა და შეზღუდვის საშუალებად. ამასთან,
საყურადღებოა, რომ, ზოგადად, საქართველოს რეალობაში, საერთო
სასამართლოები მომეტებულ ინტერესს იჩენენ ასეთი სარჩელების მიმართ და
არაორდინალურად სწრაფად, შემჭიდროებულ ვადებში იხილავენ მათ.
იმის გათვალისწინებით, რომ ტელეკომპანია ფორმულას
არაერთხელ განუცხადებია ფინანსური პრობლემების შესახებ, ეს კიდევ უფრო
რეპრესიულს ხდის სასამართლოს მიერ დაკისრებულ 10’000 ლარის ოდენობის
ზიანის ანაზღაურებას, განსაკუთრებით, როდესაც ადამიანის უფლებების
უმწვავეს კრიზისში რეპრესიების სამიზნე სწორედ გამოხატვის
თავისუფლებაა.
4) ერთი და იმავე ფაქტისა თუ საკითხის საფუძველზე
რამდენიმე და კოორდინირებული სამართალწარმოება - “ფორმულას”
წინააღმდეგ ერთდროულად და ერთმანეთის პარალელურად ხდება ორი
განსხვავებული სამართლებრივი მექანიზმის გამოყენება - სამოქალაქო დავა
პატივისა და ღირსების შელახვის საფუძვლით და, სისხლის სამართლის
გამოძიება „ცრუ დასმენის“ მუხლით, რომელთან დაკავშირებითაც საიამ
ასევე გააკეთა განცხადება. ასეთი მრავალმხრივი სამართლებრივი ზეწოლა
დამახასიათებელია SLAPP-ისთვის, რადგან მისი მიზანია კრიტიკული მედიის
ფინანსური და პროფესიული რესურსების გამოფიტვა და დაშინება.
5) სამიზნეა პუბლიკია, რომელიც საზოგადოებრივი
მნიშვნელობის საკითხს უკავშირდება - მოსარჩელემ სადავო გახადა
ტელეკომპანია „ფორმულას“ მიერ მომზადებული ჟურნალისტური სიუჟეტი,
რომლის თანახმადაც, საუბარია სუს-თან შეთანხმებით უცხო ქვეყნის
მოქალაქეების საქართველოში შესაძლო არაკანონიერ შემოყვანაზე. ეს
საკითხი, თავისი შინაარსის გათვალისწინებით, ეხება სახელმწიფო
უსაფრთხოებას, სახელმწიფო უწყებების საქმიანობასა და მიგრაციის
პოლიტიკას, შესაბამისად, წარმოადგენს მაღალი საზოგადოებრივი ინტერესის
მქონე თემას“.
ამ ინდიკატორების გათვალისწინებით, როგორც „საქართველოს
ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია“ წერს, ნათელია, რომ ტელეკომპანია
„ფორმულას“ წინააღმდეგ მიმდინარე დავა, როგორც სამოქალაქო, ისე
სისხლისსამართლებრივი მიმართულებით, SLAPP-ის მკაფიო ნიშნებს
ატარებს.
„საერთაშორისო აქტორების, მათ შორის ჟურნალისტთა დაცვის
კომიტეტის (CPJ) და ადგილობრივი სამოქალაქო საზოგადოების
ორგანიზაციების, შეფასებებიც ადასტურებს, რომ მსგავსი საქმეები არ
წარმოადგენს იზოლირებულ შემთხვევებს, არამედ ეს არის მედიაგარემოზე
ფართომასშტაბიანი ზეწოლის ნაწილი“, - ვკითხულობთ საიას
შეფასებაში.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებას
გამოეხმაურა „მედიის ადვოკატირების კოალიციაც“. მისი შეფასებით,
მართლმსაჯულების სისტემის მიზანმიმართული გამოყენება დამოუკიდებელი
მედიის წინააღმდეგ რეპრესიული პოლიტიკის მორიგ პრეცედენტს
წარმოადგენს.
„აღნიშნული სასამართლო გადაწყვეტილება ატარებს
SLAPP დავის ნიშნებს, სადაც მართლმსაჯულება საზოგადოებრივი
მონაწილეობისა და კრიტიკული აზრის ჩასახშობად გამოიყენება. თავად
მოსარჩელის განცხადება, რომ მიღებული ფულით მედიის წინააღმდეგ
მიმართულ ორგანიზაციას შექმნის, პირდაპირ მიუთითებს ამ დავის
სადამსჯელო, რეპრესიულ მოტივზე. სამოქალაქო ჯარიმისა და
სისხლისსამართლებრივი ინსტრუმენტების პარალელური ამოქმედება კი ღიად
აჩვენებს, რომ სახელმწიფო აპარატი სრულად არის მობილიზებული
დამოუკიდებელი ხმების გასაჩუმებლად.
ტელეკომპანია „ფორმულა“, მისი საგამოძიებო გუნდი და,
ზოგადად, დამოუკიდებელი მედიის წარმომადგენლები, კოორდინირებული
თავდასხმისა და შევიწროების სამიზნეები არიან სწორედ მათი
დამოუკიდებელი და კრიტიკული სარედაქციო პოლიტიკის გამო. საჯარო
ინტერესის მქონე თემებზე მუშაობის გამო, სახელმწიფო ინსტიტუტები და
„ქართული ოცნების“ ინტერესების გამტარებლები ერთობლივად ებრძვიან
თავისუფალ მედიას, რითაც ცდილობენ დააშინონ ჟურნალისტები და ქვეყანაში
დაამკვიდრონ ცენზურა“, - წერს
კოალიცია.

საია: „ფორმულასთან“ დაკავშირებით თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება SLAPP პრეცედენტია

15.07.2026

ვრცლად

პრესის თავისუფლების მსოფლიო დღესთან დაკავშირებით, რომელიც 3 მაისს
აღინიშნება, „მედიის განვითარების ფონდმა“ და „მითების დეტექტორმა“
მედიისა და ჟურნალისტების წინააღმდეგ 2025 წელსა და 2026 წლის 4 თვეში
გავრცელებული დეზინფორმაციისა და დისკრედიტაციის კამპანიების ძირითადი
ტენდენციები
შეაჯამა.
„მედია, როგორც მნიშვნელოვანი დემოკრატიული ინსტიტუტი
ხშირად ხდება ძალაუფლების მქონეთა სამიზნე. ინფორმაციული ავტოკრატიის
პირობებში ეს გამოწვევები კიდევ უფრო მძაფრ ხასიათს ატარებს, როცა
დეზინფორმაცია, მათ შორის გენდერული და იდენტობაზე დაფუძნებული, ასევე
დისკრედიტაციის კამპანიები და კოორდინირებული არაავთენტური ქცევა
(CIB) მედიისა და ცალკეული ჟურნალისტების წინააღმდეგ მტრული გარემოს
შესაქმნელად გამოიყენება და იზოლირებული ხასიათი არ აქვს“, -
აღნიშნავენ კვლევის ავტორები.
ანგარიშის მიხედვით, საკვლევ პერიოდში „მითების
დეტექტორმა“ მედიისა და ჟურნალისტების წინააღმდეგ გავრცელებული
დეზინფორმაციისა და მანიპულაციური შინაარსის 42 შემთხვევა გამოავლინა,
რომელთაგან ყველაზე გავრცელებული - 26 ვიზუალური მანიპულაცია იყო.
ვიზუალური მანიპულაცია თავის მხრივ მოიცავდა ვიდეომანიპულაციისა (15)
და ფოტო მანიპულაციის (11) შემთხვევებს.
მკვლევრებმა გამოავლინეს თაღლითობის 6 შემთხვევა,
როდესაც სხვადასხვა მედიასაშუალების ჟურნალისტების ვიზუალს მეტწილად
სამედიცინო მედიკამენტების რეალიზების მიზნით იყენებდნენ. ასევე,
გამოვლინდა მანიპულაციისა და უკონტექსტო შინაარსის გავრცელების - 4,
დეზინფორმაციის - 3 და ჟურნალისტების სახელით და ჟურნალისტის
წინააღმდეგ ციტატის გაყალბების 3 შემთხვევა:
„ჟურნალისტებისა და მედიის დისკრედიტაციის მიზნით
გამოყენებული დეზინფორმაციული და მანიპულაციური ტაქტიკები
დივერსიფიცირებულია. ყველაზე ხშირად, ჟურნალისტების/მედიის
მიკერძოებაში დადანაშაულება და მათ მიმართ უნდობლობის გაღვივება (12)
ხდებოდა. ამასთანავე თითქმის თანაბრად გამოიყენებოდა გენდერული
დეზინფორმაციისა და სლატშეიმინგის ტაქტიკა (11), შედარებით
ნაკლებად - თაღლითურ პოსტებში მეტი სანდოობის მოსაპოვებლად
მეინსტრიმული მედიის ჟურნალისტების ვიზუალის გამოყენება ხდებოდა (6).
დეზინფორმაციული და მანიპულალციური მასალები ჟურნალისტების წინააღმდეგ
ასევე მოიცავდა მორალური კრიტერიუმებით თავდასხმას (5), გაქილიკებას
და შეურაცხადად გამოცხადებას (5), ორმაგ სტანდარტებში (4) და ერთ
შემთხვევაში ჯაშუშობაში დადანაშაულებას“.
კვლევაში აღნიშნულია, რომ დეზინფორმაციული,
მანიპულაციური შინაარსის ყველაზე ხშირი სამიზნე „ტვ პირველის“
ჟურნალისტები იყვნენ, ასევე პატიმრობაში მყოფი
„ბათუმელები“/„ნეტგაზეთის“ დამფუძნებელი მზია ამაღლობელი და მისივე
დაფუძნებული გამოცემები, რასაც პროპაგანდისტული ნარატივებიც
ემატებოდა:
„დეზინფორმაციული და მანიპულაციური მასალები ასევე
ვრცელდებოდა ხელისუფლებისადმი კრიტიკული სარედაქციო პოლიტიკის სხვა
მედიების მიმართ: „ფორმულა“, „მისმინე“, „კავკასია“, „მთავარი არხი“,
„მთის ამბები“. ერთ შემთხვევაში კი სამიზნე საზოგადოებრივი მაუწყებლის
სამეურვეო საბჭოს წევრი 2 გახდა. ფეისბუქზე გავრცელებულ თაღლითურ
პოსტებში გამოყენებული ჟურნალისტები მეტწილად სახელისუფლებო
სარედაქციო პოლიტიკის ტელევიზიებიდან (საზოგადაოებრივი მაუწყებლის „1
არხი“, „იმედი“, „რუსთავი 2“) იყვნენ, ასევე „ევრონიუს საქართველოდან“
და ქვიარ-ფემინისტური გამოცემა „აპრილიდან„“.

კვლევაში - „დეზინფორმაცია და დისკრედიტაციის კამპანიები
მედიისა და ჟურნალისტების წინააღმდეგ“ ცალკე თავი ეთმობა
დეზინფორმაციას მზია ამაღლობელის წინააღმდეგ. მასში აღნიშნულია, რომ
ამაღლობელი მმართველი პარტიის მაღალი პოლიტიკური პირების მხრიდან
მიზანმიმართული დისკრედიტაციის კამპანიის სამიზნეც იყო, რასაც
ანონიმური ფეისბუქ გვერდებისა და ანგარიშების კოორდინირებული
არაავთენტური ქცევაც ერთვოდა:
„პრემიერ-მინისტრმა ირაკლი კობახიძემ გაზეთ ბათუმელების
დამფუძნებელი დამნაშავედ მანამ გამოაცხადა, ვიდრე სასამართლო მზია
ამაღლობელის საქმეზე ვერდიქტს გამოიტანდა და ის პოლიციის
დისკრედიტაციის მიზანმიმართულ მცდელობაში დაადანაშაულა. აღნიშნული
ქმედება მაღალი პოლიტიკური თანამდებობის პირის მხრიდან სასამართლოზე
ზეგავლენის მოხდენის მცდელობად შეიძლება შეფასდეს. აღსანიშნავია ისიც,
რომ თავად მზია ამაღლობელს მისი რეპუტაციის დაცვის შესაძლებლობა არ
მიეცა, რადგან სასამართლომ პრემიერ-მინისტრის წინააღმდეგ ამაღლობელის
საჩივრის განხილვა პირველივე სხდომაზე შეწყვიტა.
მზია ამაღლობლის საქმეში პოლიტიკური მოტივების უარყოფის
მიზნით მმართველი პარტიის წარმომადგენელი ნინო წილოსანი და
ხელისუფლებასთან დაახლოებული ბიზნესმენი, სახელისუფლებო ტელე იმედის
ყოფილი მფლობელი ირაკლი რუხაძე ავრცელებდნენ დეზინფორმაციას, თითქოს
ჟურნალისტს დარღვეული უფლებების დასაცავად სტრასბურგის
სასამართლოსთვის არ მიუმართავს. მათ მიერ გავრცელებული, განმეორებადი
გზავნილები იდენტური შინაარსის იყო და ამკვიდრებდა აზრს, რომ ეს ფაქტი
საქმეში პოლიტიკური მოტივების არარსებობას ადასტურებდა, რადგან
გარდაუვალი მარცხის თავიდან ასაცილებლად ამაღლობელმა საერთაშორისო
მართლმსაჯულების შესაძლებლობებით არ ისარგბელა. აღსანიშნავია, რომ
ადამიანის უფლებების ევროპული სასამართლოსთვის მზია ამაღლობელს ამ
განცხადებების გაკეთებამდე გაცილებით ადრე ჰქონდა მიმართული, ხოლო 23
ივნისიდან სტრასბურგის სასამართლოს მოპასუხე მხარესთან - საქართველოს
ხელისუფლებასთან კომუნიკაცია ჰქონდა დაწყებული.
აღსანიშნავია ისიც, რომ სახელისუფლებო სარედაქციო
პოლიტიკის ტელევიზიები მანიპულაციურად აშუქებდნენ მზია ამაღლობელის
საქმეზე გერმანიის ელჩის განცხადებასა (Postv) და ინფორმაციას
გერმანიაში ჟურნალისტის პასუხისგებაში მიცემასთან დაკავშირებით (ტვ
იმედი). გაშუქება მიზნად ისახავდა დაემკვიდრებინა აზრი, რომ
ამაღლობელის საქმის პოლიტიკურ მოტივებთან დაკავშირებით დასავლეთის
კრიტიკა დაუსაბუთებელი და საქართველოსთან მიმართებით ორმაგი
სტანდარტების გამოვლინება იყო“.
ანგარიშის მიხედვით, მზია ამაღლობელის წინააღმდეგ
სოციალურ მედიაში კოორდინირებული არაავთენტური ქცევაც (CIB)
გამოვლინდა. მკვლევრები აღნიშნავენ, რომ ერთი მხრივ, ანონიმური
ფეისბუქ გვერდები ამაღლობელის დისკრედიტაციას სხვადასხვა პოსტებით,
მათ შორის გენდერული დეზინფორმაციის გავრცელების გზით ცდილობდნენ,
მეორე მხრივ კი, ყალბი ანგარიშები ონლაინ გამოცემების:
„ინტერპრესნიუსის“, News.on.ge-ის და Tabula-ს კომენტარებში
აქტიურობდნენ და ჟურნალისტის შესახებ ნეგატიურ კომენტარებსა და
რეაქციებს ტოვებდნენ. გარდა ამისა, მზია ამაღლობელის წინააღმდეგ
ერთ-ერთი ტროლის კომენტარებს სახელისუფლებო მედიაც („კვირა“,
„რეპორტიორი“, news-hub, „პრაიმ-ტაიმი“) კოორდინირებულად ციტირებდა:
„ნიშანდლობლივია, რომ აღნიშნულ ანგარიშს რამდენიმე სახელი და ფოტო
აქვს გამოცვლილი, მათ შორის სხვისი კუთვნილი და მედიაშიც
განსხვავებული ვიზუალით და სახელით არის ციტირებული“.
როგორც კვლევაში ვკითხულობთ, ხელისუფლების მხრიდან
კრიტიკული სარედაქციო პოლიტიკის მედიასაშუალებების მიმართ უნდობლობის
გაღვივება მიზანმიმართულ ხასიათს ატარებს. ამ პროცესში კი როგორც
სახელისუფლებო მედიები, ისე ანონიმური ფეისბუქ ანგარიშებიც არიან
ჩართულნი. ხელისუფლების სამიზნე აღმოჩნდა საერთაშორისო მედიაც იმ ორი
ჟურნალისტური გამოძიების გამო, რომელიც ერთ შემთხვევაში -
ხელისუფლების ქმედებებს, მეორე შემთხვევაში კი სახელისუფლებო
„ტელეიმედის“ ყოფილი მფლობელის საქმიანობას შეეხებოდა.
გენდერული დეზინფორმაცია და სლატშეიმინგი - ანგარიშის
კიდევ ერთი ქვეთავია, რომელშიც აღნიშნულია, რომ ქალი ჟურნალისტების
წინააღმდეგ გენდერული დეზინფორმაციის და სლატშეიმინგის გამოყენება
წლებია დამკვიდრებული პრაქტიკაა:
„თუმცა, თუ ადრე ამ მეთოდს მეტწილად ანონიმური
სახელისუფლებო ფეისბუქ ანგარიშები იყენებდნენ, წელს გამოიკვეთა
შემთხვევა, როცა ჟურნალისტის და აქტივისტის ნანუკა ჟორჟოლიანის
ხელოვნური ინტელექტით გენერირებული ფოტო სექსუალურ დანაშაულებსა და
ტრეფიკინგში მხილებულ, ამერიკელ ბიზნესმენ, ჯეფრი ეპსტინთან ერთად
“ქართული ოცნების” წევრმა, პარლამენტარმა თეა წულუკიანმა საკუთარ
ფეისბუქ გვერდზე გამოაქვეყნა. მმართველი პარტიის წევრის მიერ
გამოქვეყნებული ეს ვიზუალი ჟორჟოლიანის წინააღმდეგ ცილისწამების
შესახებ მის მიერ სასამრთლოში შეტანილ სარჩელზე ინფორმაციის
ილუსტრაციად იყო გამოყენებული, სახელისუფლებო სარედაქციო პოლიტიკის
მედიებმა კი („რუსთავი 2”, „პოსტვ”, „იმედი” და საინფორმაციო სააგენტო
„ჯორჯიან თაიმსი”) ის უცველად და უკრიტიკოდ გააშუქეს ჟურნალისტის
მორალური განსჯის მიზნით“.
კვლევის მიხედვით, ჟურნალისტების სლატშეიმინგის და
სექსუალიზაციის მეთოდს მეტწილად ანონიმური სახელისუფლებო ანგარიშები
მიმართავდნენ, რომლებიც მედიასთან ერთად არასამთავრობო
ორგანიზაციებისა და ოპოზიციის დისკრედიტაციის ამოცანასაც ასრულებდნენ:
„ასეთი ფეისბუქ გვერდები ჟურნალისტების ცალკეული ფრაზების
მანიპულაციური დამონტაჟებით და უკონტექსტოდ გავრცელებით მათ
სექსუალიზაციას ახდენდნენ. ამ მხრივ ერთ-ერთი სამიზნე ტვ პირველის
წამყვანი ინგა გრიგოლია იყო, რომლის სიტყვებს არჩევნებში ხმის
მიცემასთან დაკავშირებით მანიპულაციური მონტაჟის შედეგად სექსუალური
კონოტაცია ეძლეოდა, მეორე შემთხვევაში კი მისი სექსუალური ორიენტაციის
ეჭვქვეშ დაყენება ხდებოდა.
ჟურნალისტების სლატშეიმინგის მიზნით ფოტოფაბრიკაციის
მეთოდიც გამოიყენებოდა და ყველაზე ხშირი სამიზნე ამ მხრივ ტვ პირველის
ჟურნალისტი და აქტივისტი ნანუკა ჟორჟოლიანი იყო, რომლის სექსუალურ
ობიექტივიზაციას და მრუშობით შერცხვენას ანონიმური ფეისბუქ გვერდები
და სხვადასხვა ანგარიშები მიმართავდნენ. გარკვეულ შემთხვევებში ასეთი
შინაარსის პოსტების კოორდინირებული გავრცელების ტენდენციაც
იკვეთებოდა“.
ანგარიშში აღნიშნულია, რომ ბოლო დროს გახშირდა ფინანსური
სარგებლის მიღების ან პირადი ინფორმაციის მოპოვების მიზნით თაღლითურ
მასალებში ჟურნალისტების ვიზუალის გამოყენების პრაქტიკა, რასაც
ინფორმაციის სანდოდ წარმოჩენის მიზნით მიმართავენ. გამოვლენილი
შემთხვევების უმეტესობაში კი ხმის ხელოვნური ინტელექტით დამუშავების
ტენდენცია გამოვლინდა.

კვლევის ბოლო ნაწილში განხილულია
დეზინფორმაცია/მანიპულაციის წყაროებიც. ავტორები წერენ, რომ მედიის
წინააღმდეგ გავრცელებული დეზინფორმაციული და მანიპულაციური შინაარსის
მასალების გავრცელებაში მეტწილად ოპოზიციის მადისკრედიტირებელი
ანონიმური ფეისბუქ გვერდები ფიგურირებენ, რომელთა ნაწილი
სახელწოდებიდან გამომდინარე ოპოზიციის დისკრედიტაციის მიზნით არის
შექმნილი, ზოგის სახელწოდებაში „მედია“ ფიგურირებს, ზოგიერთში კი -
მმართველი პარტიის საარჩევნო ნომერი.
„ჟურნალისტების და მედიის მიმართ მტრული რიტორიკის
გარდა, რამდენიმე შემთხვევაში მედიის წარმომადგენლების წინააღმდეგ
დეზინფორმაცია მმართველი პარტიის დეპუტატებმა თეა წულუკიანმა და ნინო
წილოსანმაც გაავრცელეს, ასევე სახელისუფლებო ტელეკომპანია იმედის
ყოფლმა მფლობელმა ირაკლი რუხაძემ. მედიის წინააღმდეგ სახელისულებო
დეზინფორმაციისა და მანიპულაციის გავრცელებაში სახელისუფლებო
სარედაქციო პოლიტიკის ტელევიზიები („იმედი“, „პოსტვ“, „რუსთავი 2“) და
ონლაინ მედიებიც („ნიუსჰაბი“, „მარშალპრესი“, INFO9, Exclusive Media,
„დაიჯესტი“, The Georgian Times) იყვნენ ჩართულნი“, - ვკითხულობთ
კვლევაში.
კვლევა „დეზინფორმაცია და დისკრედიტაციის კამპანიები
მედიისა და ჟურნალისტების წინააღმდეგ“ ვრლად, კონკრეტული მაგალითებით
იხილეთ
აქ.

„მითების დეტექტორმა“ მედიისა და ჟურნალისტების წინააღმდეგ გავრცელებული დეზინფორმაციისა და მანიპულაციური შინაარსის 42 შემთხვევა გამოავლინა

04.05.2026

ვრცლად

ასევე იხილეთ

საქართველო

ბერა ივანიშვილი „TV პირველსა“ და „ფორმულას“ სასამართლოში უჩივის

ბერა ივანიშვილი „TV პირველსა“ და „ფორმულას“ სასამართლოში უჩივის

RSF-მა ბიძინა ივანიშვილი „პრესის თავისუფლების მტაცებელთა“ სიაში წელსაც შეიყვანა

RSF-მა ბიძინა ივანიშვილი „პრესის თავისუფლების მტაცებელთა“ სიაში წელსაც შეიყვანა

„ქარტიის პრიზი 2026“ - კონკურსისთვის განაცხადების მიღება დაიწყო

„ქარტიის პრიზი 2026“ - კონკურსისთვის განაცხადების მიღება დაიწყო

საზმაუს სამეურვეო საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე 6 წლით დავით ქართველიშვილი გახდა

საზმაუს სამეურვეო საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე 6 წლით დავით ქართველიშვილი გახდა

ჩუბინიძე სააპელაციომ 4 000-ლარიანი გირაოს სანაცვლოდ გაათავისუფლა

ჩუბინიძე სააპელაციომ 4 000-ლარიანი გირაოს სანაცვლოდ გაათავისუფლა

„სინათლე მედია“ 2026 წლის Freedom of Expression Awards-ის ფინალისტია

„სინათლე მედია“ 2026 წლის Freedom of Expression Awards-ის ფინალისტია

„ეს არის პოლიტიკური მართლმსაჯულება“ - ხატიაშვილი დიტო ჩუბინიძის პატიმრობაზე

„ეს არის პოლიტიკური მართლმსაჯულება“ - ხატიაშვილი დიტო ჩუბინიძის პატიმრობაზე

გელა მთივლიშვილი Albert Mountain Award 2026-ის გამარჯვებულია

გელა მთივლიშვილი Albert Mountain Award 2026-ის გამარჯვებულია

ჩუბინიძისთვის აღკვეთის ღონისძიების შეფარდებაზე სასამართლო დღეს, 17:00 საათზე იმსჯელებს

ჩუბინიძისთვის აღკვეთის ღონისძიების შეფარდებაზე სასამართლო დღეს, 17:00 საათზე იმსჯელებს

„ასავალ-დასავალის“ ჟურნალისტი, დიტო ჩუბინიძე საბოტაჟის ბრალდებით დააკავეს

„ასავალ-დასავალის“ ჟურნალისტი, დიტო ჩუბინიძე საბოტაჟის ბრალდებით დააკავეს

www.mediachecker.ge

ვებსაიტზე გამოქვეყნებული მასალა ეკუთვნის მედიაჩეკერის რედაქციას და შესაძლოა, არ ასახავდეს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის საბჭოს პოზიციას.