„ეხო კავკაზა“, „რადიო თავისუფლების“ (RFE/RL) ქართული სამსახურის რუსულენოვანი განყოფილება, რომელიც ოკუპირებულ აფხაზეთსა და სამხრეთ ოსეთში მყოფ აუდიტორიას ემსახურება, დღეს, 1 მაისს დაიხურა.

28 აპრილის განცხადებით, „რადიო თავისუფლება“ შეუდგა რეფორმების განხორციელებას სამომავლო გამოწვევებისთვის ორგანიზაციის მოსამზადებლად. 

ქართული სამსახური გააგრძელებს პროგრამირებას ქართულ ენაზე, რუსულენოვანი აუდიტორიისთვის კი ამ ოკუპირებულ რეგიონებში მომხდარ სიახლეებს რუსული პროგრამების ახლადშექმნილი განყოფილება გააშუქებს. 

„ეს ზომები ტარდება „რადიო თავისუფლების“, როგორც გავლენიანი, რელევანტური და ფინანსურად პასუხისმგებლიანი ორგანიზაციის შესანარჩუნებლად. ჩვენ გამოვხატავთ ერთგულებას ორიგინალური კონტენტის პროაქტიულად მწარმოებელი ჟურნალისტიკის (enterprise journalism), განსაკუთრებით კი საგამოძიებო და ანალიტიკური გაშუქების მიმართ. 

ორგანიზაციის საქმიანობის შეწყვეტის გამო გვიწევს დავემშვიდობოთ რამდენიმე ნიჭიერ კოლეგას, რომლებმაც დიდი წვლილი შეიტანეს „რადიო თავისუფლების“ მრავალწლიან საქმიანობაში“, - განაცხადა „რადიო თავისუფლების“ პრეზიდენტმა და აღმასრულებელმა დირექტორმა სტივენ კაპუსმა.

2026 წლის 31 მარტს, „რადიო თავისუფლებამ“ დახურა ბულგარულ, რუმინულ და ჩრდილოეთ მაკედონიურ ენებზე მაუწყებლობა, ასევე Radio Mashaal, რომელიც პაკისტანის ტომობრივი რეგიონებისთვის პუშტუს ენაზე მაუწყებლობდა. 2025 წლის ნოემბერში დაიხურა უნგრული სამსახურიც.

„რადიო თავისუფლებას“ აშშ-ის კონგრესი გლობალური მედიის  სააგენტოს (USAGM) ფედერალური გრანტის მეშვეობით აფინანსებს. კონგრესმა 2026 წლისთვის მას 112.5 მილიონი აშშ დოლარის ბიუჯეტი გამოუყო. 

„საერთაშორისო გამჭვირვალობა - საქართველო“ პრესის თავისუფლების საერთაშორისო დღესთან დაკავშირებით განცხადებას აქვეყნებს და წერს, რომ ქართული დამოუკიდებელი მედია 3 მაისს გადარჩენისთვის უწყვეტი ბრძოლითა და შეუდრეკელი წინააღმდეგობით ხვდება. 

ორგანიზაცია აღნიშნავს, რომ 2026 წელი პრეცედენტული წელი აღმოჩნდა  ქართული მედიისთვის იმ მხრივ, რომ „ისტორიაში პირველად, დიდმა ბრიტანეთმა ორი მთავარი პროპაგანდისტული პროსამთავრობო ტელევიზია - „იმედი“ და „პოსტვ“ დაასანქცირა რუსეთის მიერ უკრაინაში დაწყებული სრულმასშტაბიანი ომის შესახებ განზრახ მცდარი ინფორმაციის გავრცელებისა და რუსული პროპაგანდის გავრცელებისთვის“.

TI წერს, რომ უამრავი გამოწვევის, მწირი მატერიალურ-ტექნიკური რესურსების თუ „ქართული ოცნების“ ხელისუფლების მიერ მათი გაჩუმების არაერთგზის მცდელობის მიუხედავად, ქართული კრიტიკული მედია რეჟიმის მიერ შექმნილ რეპრესიულ გარემოს არ ეპუება და კვლავაც აქტიურად ასრულებს მის მთავარ მოვალეობას - საზოგადოების ჯეროვან ინფორმირებას. 

ორგანიზაციის განცხადებით, კრიტიკული მედიის მიმართ წნეხს ნათლად წარმოაჩენს ბოლო წლების საგანგაშო სტატისტიკა, რომელიც ჟურნალისტების მიმართ სხვადასხვა ტიპის თავდასხმის, ძალადობის, მუქარისა და ჟურნალისტურ საქმიანობაში ხელშეშლის ასობით შემთხვევას აღწერს და ინახავს. 

TI-ის მონაცემებით, ამ მხრივ გამონაკლისი არც 2026 წლის პირველი ოთხი თვე აღმოჩნდა. იანვარი-აპრილის ჩათვლით პერიოდში ორგანიზაციამ 60-მდე ასეთი შემთხვევა აღნუსხა:

„ჟურნალისტების წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულების აბსოლუტური უმრავლესობა გამოუძიებელია და დამნაშავე პირები პასუხისგებაში არ არიან მიცემულნი. დამნაშავეთა დაუსჯელობის დამკვიდრებული მავნე პრაქტიკა ამგვარ შემთხვევებს კიდევ უფრო ახალისებს და ჟურნალისტურ საქმიანობას სულ უფრო მოწყვლადს ხდის“. 

„საერთაშორისო გამჭვირვალობა-საქართველო“ ჟურნალისტებზე სხვადასხვა ტიპის ძალადობის შემთხვევებიდან იმ სამ ძირითად კატეგორიას გამოყოფს, რომლებიც ყველაზე მკაფიოდ წარმოაჩენენ იმ მტრულ გარემოს, რომელშიც კრიტიკული მედიის წარმომადგენლებს პროფესიული მოვალეობის შესრულება უწევთ. ესენია: მუქარა, ფიზიკური თავდასხმა და ჟურნალისტურ საქმიანობაში ხელშეშლა; სასამართლო და სამართალდამცველი სისტემა მედიის წინააღმდეგ; კომუნიკაციების კომისია დამოუკიდებელი მედიის წინააღმდეგ. 

ორგანიზაცია ანგარიშში აღწერს 2026 წელს დაფიქსირებული ამგვარი შემთხვევების ნაწილსაც.

მუქარა, ფიზიკური თავდასხმა და ჟურნალისტურ საქმიანობაში ხელშეშლა

• „17 იანვარს, ტელეკომპანია „ფორმულას“ ჟურნალისტმა და საავტორო გადაცემის „შაბათის ფორმულას“ წამყვანმა, დავით ქაშიაშვილმა სოციალურ ქსელში მუქარის წერილი მიიღო მას შემდეგ, რაც „შაბათის ფორმულაში“ გავიდა სიუჟეტი, რომელიც კორუფციულ სქემებში „ქართული ოცნების“ ერთ-ერთი მთავარი პროპაგანდისტის, გოგა ხაინდრავას შესაძლო თანამონაწილეობას შეეხებოდა.
• 26 იანვარს, სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის შენობასთან პროფესიული საქმიანობის შესრულებისას, „ფორმულას“ ჟურნალისტს, ნანო ჩაკვეტაძეს საგამოძიებო უწყების თანამშრომლებმა ტელეფონი წაართვეს, გადაღებული კადრები წაუშალეს და დაჭერით დაემუქრნენ.
• 9 თებერვალს, თბილისში, პარლამენტის მიმდებარე ტერიტორიაზე უცნობი მამაკაცი დაემუქრა ონლაინგამოცემების „პუბლიკასა“ და „OC მედიას“ ჟურნალისტებს - მინდია გაბაძეს და მარიამ ნიკურაძეს.
• 11 თებერვალს, თბილისში, სასტუმრო „პარაგრაფთან“ ონლაინგამოცემა „პუბლიკას“ ჟურნალისტს პროფესიულ საქმიანობაში ხელი შეუშალეს, სადაც საქართველოში ირანის საელჩოს მიერ ორგანიზებული ღონისძიება მიმდინარეობდა. მას ჩოხაში ჩაცმულმა უცნობმა პირმა ტელეფონი წაართვა და გადაუგდო, შემდეგ კი გადაღებული მასალის წაშლა აიძულა.
• აპრილის დასაწყისში, ხადას ხეობაში ქვეშეთი-კობის გზის მშენებლობის გამო შექმნილი პრობლემების გასაშუქებლად ჩასულ „მთის ამბებისა“ და „საქართველოს ამბების“ გადამღებ ჯგუფს ადგილზე მყოფი პირები დაუპირისპირდნენ. მათ ჟურნალისტებს გადაადგილება შეუზღუდეს, სიტყვიერი შეურაცხყოფა მიაყენეს და გადაღების შეწყვეტა მოსთხოვეს. ერთ-ერთი მათგანი ჟურნალისტებს  სიცოცხლის მოსპობითაც დაემუქრა.
• 11 აპრილს, საქართველოში მცხოვრებმა უნგრელმა, ვიქტორ ორბანის პოლიტიკისადმი კრიტიკულად განწყობილმა ჟურნალისტმა, ლასლო რობერ ბეზესმა განაცხადა, რომ მას თბილისში უნგრეთის საკონსულოში ვიზიტისას, უცნობი ქალი დახვდა, დაკითხა და ციხით დაემუქრა.
• ბოლო რამდენიმე თვეა, ხელისუფლების მხრიდან ტელეკომპანია „თრიალეთის“ მიმართ ზეწოლისა და საქმიანობის შეზღუდვის მცდელობაზე საუბრობს რეგიონული ტელეკომპანია „თრიალეთი“. ტელეკომპანიის განცხადებით, სწორედ ამას ემსახურება მათ ფინანსურ ანგარიშებზე ბოლო ერთ წელში რამდენჯერმე დადებული ინკასო“.

სასამართლო და სამართალდამცველი სისტემა დამოუკიდებელი მედიის წინააღმდეგ 

TI-ისთვის შემაშფოთებელია „ქართული ოცნების“ მხრიდან სასამართლო და სამართალდამცველი სისტემების დამოუკიდებელი მედიის წინააღმდეგ გამოყენების მავნე პრაქტიკა, „რომელიც ბოლო წლების საგანგაშო ტენდენციად ჩამოყალიბდა და კრიტიკული ხმის ჩახშობის აქტიურ ინსტრუმენტად იქცა“. 

ორგანიზაცია აღნიშნავს, რომ ამ მხრივ ყველაზე თვალსაჩინო ჟურნალისტური საქმიანობის შესრულებისას, მედიის წარმომადგენლების წინააღმდეგ ე.წ. გზის გადაკეტვის საბაბით ადმინისტრაციული საქმეების წარმოების დაწყება, დაჯარიმება და მათი ანგარიშების დაყადაღებაა:

„მიუხედავად იმისა, რომ ამგვარი შემთხვევების დიდი ნაწილი, საბოლოოდ, სასამართლოს მიერ საქმეების შეწყვეტით სრულდება, ის მედიის წარმომადგენლების დაშინების და ზეწოლის მცდელობად უნდა განვიხილოთ, რადგანაც მათი საბოლოო მიზანი ჟურნალისტებში თვითცენზურის ჩამოყალიბება და ე.წ. „შემაკავებელი ეფექტის“ (Chilling effect) გაღვიძებაა“.

• „16 იანვარს, ონლაინგამოცემა „მაუწყებლის“ ჟურნალისტი თოზუ გულმამედლი 5 000 ლარით დააჯარიმეს. შსს მას 2026 წლის აგვისტოში პარლამენტის მიმდებარე ტერიტორიაზე ე.წ. „გზის გადაკეტვას“ ედავებოდა.
• 18 თებერვალს, ე.წ. „ქოლ ცენტრების“ საქმეზე თაღლითობისა და ფულის გათეთრების ბრალდებით დააკავეს გაზეთ „ქრონიკა პლიუსის“ რედაქტორი, ელისო კილაძე. იგი ამ დრომდე წინასწარ პატიმრობაში იმყოფება და მიუხედავად საქმისადმი მაღალი საზოგადოებრივი ინტერესისა, მისი სასამართლო სხდომები მედიისთვის დახურულია. ბრალდებამ ეს მოწმეებისა და მათი ოჯახის წევრების უსაფრთხოებით დაასაბუთა, რასაც დაცვის მხარე არ ეთანხმება. დაკავებული ჟურნალისტი ბრალს არ აღიარებს და დაპატიმრებას ერთ-ერთი გახმაურებული მკვლელობის საქმეში მის მიერ „ყველა შეკერილი ბრალის“ მხილებისთვის ხელისუფლების მხრიდან შურისძიებას უკავშირებს.
• 4 აპრილს, თბილისში დააკავეს აზერბაიჯანელი გამომძიებელი ჟურნალისტი, აფგან სადიგოვი. იგი, 5 აპრილს ქვეყნიდან აზერბაიჯანში გააძევეს, მიუხედავად იმისა, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოს მიერ გამოცემული დროებითი ღონისძიების ფარგლებში, საქართველოს ჟურნალისტის აზერბაიჯანისთვის გადაცემა ეკრძალებოდა. სადიგოვის დაკავებამ საქართველოსა და აზერბაიჯანის ხელისუფლებებს შორის ერთგვარი ფარული შეთანხმების განცდა გააჩინა, რამდენადაც სადიგოვის დაკავებამდე ცოტა ხნით ადრე, აზერბაიჯანის პროკურატურამ მას მოულოდნელად ყველა ბრალი მოუხსნა და მის წინააღმდეგ აღძრული სისხლის სამართლის საქმე დახურა. ამის შემდეგ, ორ დღეში, სადიგოვს  თბილისში შაბათს გვიან ღამით აკავებენ და კვირას გამთენიისას კი - უკვე აზერბაიჯანში აძევებენ.
• 19 მარტს, ცნობილი გახდა, რომ „ქართული ოცნების“ პროპაგანდისტი, გოგა ხაინდრავა ტელეკომპანია „ფორმულას“ სასამართლოში უჩივის და მორალური ზიანისთვის 10 000 ლარს და მის შესახებ გავრცელებული ცნობების უარყოფას ითხოვს, კორუფციულ სქემებთან მისი სავარაუდო კავშირის თაობაზე. საგულისხმოა, რომ „ქართული ოცნების“ წარმომადგენლები და მათთან დაახლოებული პირები კრიტიკული მედიების წინააღმდეგ აქტიურად მიმართავენ ე.წ. „SLAPP სარჩელებს“ (სტრატეგიული სამართალწარმოება საზოგადოებრივი ჩართულობის წინააღმდეგ), რომელთა მიზანიც ჟურნალისტების გაჩუმება, სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების უკანონო შეზღუდვა და სამართალწარმოების გზით მედიისთვის ცენზურის დაწესებაა. ამ დროისთვის საქართველოში 40-ზე მეტი ასეთი სარჩელია აღრიცხული.
• მარტი-აპრილის თვეებში, თბილისის საქალაქო სასამართლომ ე.წ. გზის და ტროტუარის „გადაკეტვის“ საბაბით ჟურნალისტების წინააღმდეგ დაწყებული არაერთი ადმინისტრაციული საქმე განიხილა. მათ შორის იყვნენ: ონლაინგამოცემა „ტაბულას“ ჟურნალისტი მარიამ კუპრავა; ონლაინგამოცემა „ნეტაზეთის“ ჟურნალისტი მარიამ ძიძარია; ფოტოგრაფი გიორგი თარხნიშვილი; „მედიაჩეკერის“ ჟურნალისტი ნინია კაკაბაძე. ყველა მათგანი ადგილზე, სხვადასხვა დროს პროფესიულ მოვალეობას ასრულებდა.
• აპრილის თვეში, ე.წ. გზის “გადაკეტვის“ საბაბით ანგარიშები დაუყადაღეს ტელეკომპანიების - „ფორმულასა“ და „ტვ პირველის“ ჟურნალისტებს - ლიზა ციციშვილსა და მაკა ჩიხლაძეს.
• 1 აპრილს, ცნობილი გახდა, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლომ არ დააკმაყოფილა „ტვ პირველის“ ჟურნალისტების - ნანუკა ქაჯაიას, ნატალია ქაჯაიას და მარიამ გაფრინდაშვილის სარჩელი ბრიტანეთის მიერ დასანქცირებული პროსამთავრობო პროპაგანდისტული ტელეკომპანია „პოსტვის“ წინააღმდეგ, სადაც ისინი ამ უკანასკნელის მიერ გავრცელებული ინფორმაციის უარყოფას ითხოვდნენ, თითქოს „კოკა-კოლას“ დირექტორის, თემურ ჭყონიასგან ფინანსდებიან.
• 15 და 20 აპრილს, ასევე ცნობილი გახდა, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლომ არ დააკმაყოფილა „საზოგადოებრივი მაუწყებლიდან“ გაშვებული 6 თანამშრომლის სარჩელებიც, რომლებიც სამსახურიდან მათი გათავისუფლების ბათილად ცნობას ითხოვდნენ“.

კომუნიკაციების კომისია დამოუკიდებელი მედიის წინააღმდეგ

„საერთაშორისო გამჭვირვალობა-საქართველოს“ განცხადებით, კომუნიკაციების კომისია კრიტიკული მედიის დევნისა და გაჩუმების კიდევ ერთ იარაღად არის გამოყენებული:

„ამ მიმართულებით საფრთხე კიდევ უფრო გამძაფრდა, რაც გასული წლის აპრილში, კომისიას მაუწყებლების შინაარსობრივი რეგულირების ბერკეტი გადაეცა, რომლის გამოყენებაც მარეგულირებელმა აქტიურად დაიწყო 2026 წლის 2 აპრილს მას შემდეგ, რაც დიდმა ბრიტანეთმა ორი პროპაგნადისტული პროსამთავრობო ტელევიზია „იმედი“ და „პოსტვ“ დაასანქცირა რუსული პროპაგანდის გავრცელებისა და მხარდაჭერის გამო.

კომისიამ კრიტიკული მაუწყებლების „ფორმულასა“ და „ტვ პირველის“ გადაცემები შერჩევითად დაამონიტორინგა და მაუწყებლები წერილობით გააფრთხილა შემდეგი ტერმინების გამოყენებისთვის: „რეჟიმი“, „ოცნების პროკურატურა“, „ოლიგარქის გუნდი“, „ოცნების მთავრობა“, „ივანიშვილის პრემიერმინისტრი“, „ივანიშვილის დეპუტატი“, „ქართული ოცნების პოლიცია“, „ე.წ. განათლების რეფორმა“, „აქტივისტებზე ნადირობის ღამე“ და სხვა. კომისიის მიერ ყოველი შემდგომი ასეთი „დარღვევის“ შემთხვევაში, ტელევიზიები ფინანუსრი სანქციების დაწესების, ასევე მაუწყებლობის ლიცენზიის შეჩერება/შეწყვეტის საფრთხის წინაშე დგებიან. ამასთან, კომისიის ეს გადაწყვეტილება საგანგაშო პრეცედენტს ქმნის სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების კუთხით და აწესებს პირდაპირ ცენზურას.

კიდევ უფრო ადრე, 22 იანვარს, კომისიამ რეგიონული სათემო „რადიო მარნეული“  ამერიკის „დემოკრატიის ეროვნული ფონდიდან“ (NED) მიღებული გრანტის (32 541.60 ლარის ოდენობით) გამო წერილობით გააფრთხილა. 16 თებერვალს კომისიამ ადმინისტრაციული საქმის წარმოება დაიწყო ტელეკომპანია „კავკასიისთვის“ ამერიკის შეერთებული შტატებიდან გაკეთებული შემოწირულების გამოც“.

ორგანიზაცია აღნიშნავს, რომ მათ მიერ ზემოთ განხილულ შემთხვევებს თან სდევს „სისტემური სიტყვიერი თავდასხმები „ქართული ოცნების“ ხელისუფლების წარმომადგენლების მხრიდან კრიტიკულ მედიაზე და მათივე პროპაგანდისტული მედიასაშუალებების მიერ მუდმივი დისკრედიტაციის კამპანია, რომლებიც კრიტიკულ მედიებს სხვადასხვა დამაკნინებელი ეპითეტებით მოიხსენიებენ და საზოგადოებაში უნდობლობის გაღვივების მიზნით, მათ მიერ გავრცელებული ინფორმაციის „ყალბ ამბებად“ ფუთავენ“. 

TI მიიჩნევს, რომ მთლიანობაში, სხვა არადემოკრატიული რეჟიმების მსგავსად, „ქართული ოცნების“ ხელისუფლების მიერ სხვადასხვა ფორმით გამოცხადებული ბრძოლის მთავარი მიზანი ქვეყანაში დამოუკიდებელი, თავისუფალი და ალტერნატიული ხმების ჩახშობა, საბოლოო გაქრობა და ქვეყანაში ცენზურის დაწესებაა.

პრესის თავისუფლების დამცველი საერთაშორისო ორგანიზაციის „რეპორტიორები საზღვრებს გარეშეს“ (RSF) 2026 წლის ანგარიშით, საქართველოში მედიის თავისუფლების ხარისხი 40.77 ქულით არის შეფასებული და 180 ქვეყნიდან 135-ე ადგილს იკავებს. ამ პოზიციით საქართველო, გასულ წელთან შედარებით, რეიტინგში 21 ადგილით ჩამოქვეითდა. 2025 წელს ქვეყანა 114-ე ადგილს იკავებდა, მედიის თავისუფლების ხარისხი კი 50.53 ქულით იყო შეფასებული. RSF-ის პრესის თავისუფლების ინდექსით საქართველო 103-ე ადგილზე იყო 2024 წელს, 2023 წელს კი 77-ე ადგილს იკავებდა. 

საზოგადოებრივი მაუწყებლის გასული წლის ბიუჯეტის შესრულების ანგარიშის მიხედვით, „პირველმა არხმა“ 2025 წელს შრომის ანაზღაურებაზე 34 303 414 ლარი დახარჯა. 2024 წელს მაუწყებლის სახელფასო ხარჯი 31 805 201 ლარი იყო. 

გასულ წელს გენერალური დირექტორის და დაქვემდებარებული სამსახურების შრომის ანაზღაურებაზე ბიუჯეტით განსაზღვრულზე 16 689 ლარით მეტი - 801 753 დაიხარჯა. 38 109 ლარით მეტი (3 159 672 ) დაიხარჯა ბლოკზეც: ფინანსები, ადმინისტრაცია, მარკეტინგი.

2025 წლის ბიუჯეტით განსაზღვრულ ხარჯზე 32 581 ლარით მეტი - 1 166 734 ლარი შეადგინა არხის სამივლინებო ხარჯმაც. 

საზოგადოებრივი მაუწყებლის 2025 წლის ბიუჯეტის შესრულების ანგარიშის მიხედვით, შარშან ტელევიზიის ჯამური საკასო ხარჯი 100 281 380 ლარი იყო. 

ამავე ანგარიშის მიხედვით, „პირველმა არხს“ არ უყიდია მსოფლიო ჩემპიონატი ფეხბურთში 2026-ის ლიცენზია. როგორც არხი განმარტავს, მსოფლიო ჩემპიონატის ლიცენზია სხვა იურიდიულმა პირმა შეიძინა.

პრესის თავისუფლების დამცველი საერთაშორისო ორგანიზაციის „რეპორტიორები საზღვრებს გარეშეს“ (RSF) 2026 წლის ანგარიშით, საქართველოში მედიის თავისუფლების ხარისხი 40.77 ქულით არის შეფასებული და 180 ქვეყნიდან 135-ე ადგილს იკავებს. ამ პოზიციით საქართველო, გასულ წელთან შედარებით, რეიტინგში 21 ადგილით ჩამოქვეითდა. 2025 წელს ქვეყანა 114-ე ადგილს იკავებდა, მედიის თავისუფლების ხარისხი კი 50.53 ქულით იყო შეფასებული. RSF-ის პრესის თავისუფლების ინდექსით საქართველო 103-ე ადგილზე იყო 2024 წელს, 2023 წელს კი 77-ე ადგილს იკავებდა.

საქართველო ამ მაჩვენებლით ისეთ ქვეყნებს ჩამორჩება, როგორებიცაა: პაპუა ახალი გვინეა, ზიმბაბვე, სომალი, გვატემალა, უგანდა, შრი-ლანკა. 

RSF-ის ანგარიშის მიხედვით, ოფიციალური პირების მხრიდან ჩარევა ძირს უთხრის პრესის თავისუფლების გაუმჯობესებისკენ მიმართულ ძალისხმევას, დამოუკიდებელი და ოპოზიციური მედიისთვის გარემო კი კვლავ მტრულია, რაც ჟურნალისტების მიმართ სიტყვიერი და ფიზიკური თავდასხმების მზარდი რაოდენობით გამოიხატება.

ორგანიზაციის შეფასებით, „უცხოური გავლენის გამჭვირვალობის შესახებ“ და „ოჯახური ღირებულებებისა და არასრულწლოვანის დაცვის შესახებ“ კანონების მიღება და გამკაცრება კიდევ უფრო მარგინალიზირებელ გარემოს ქმნის ჟურნალისტებისთვის, ცენზურის ქვეშ აყენებს მათ და თავისუფალი სიტყვისთვის სივრცეს მნიშვნელოვნად ამცირებს. 

მედია გარემო

„რეპორტიორები საზღვრებს გარეშეს“ ანგარიშის მიხედვით, მედია სივრცე მრავალფეროვანი და ამავდროულად პოლიტიკურად ძლიერ პოლარიზებულია: 

„მანიპულირება, სიძულვილის ენა და დეზინფორმაცია ფართოდაა გავრცელებული მედიაში, განსაკუთრებით ტელევიზიაში, რომელიც ქვეყნის ინფორმაციის მთავარი წყაროა. მედიის მფლობელები ხშირად აკონტროლებენ სარედაქციო შინაარსს, როგორც ეს იყო  „რუსთავი 2“-ის შემთხვევაში, ტელევიზიის, რომელმაც სარედაქციო ხაზი შეცვალა ყოფილი მფლობელისთვის გადაცემის შემდეგ, ასევე საზოგადოებრივი მაუწყებლის, რომლის შემთვევაშიც მთავრობის ჩარევა მოხდა. გაფართოებული მარეგულირებელი უფლებამოსილებები ახლა ხელისუფლებას მედიის შინაარსის კონტროლის საშუალებას აძლევს, რაც ზრდის ცენზურის რისკს. რეგიონული და სათემო რადიოსადგურები დაფინანსების პრობლემებს ებრძვიან, ბეჭდური მედიის მკითხველთა რაოდენობა მცირდება, ხოლო ონლაინ გამოცემების იზრდება“.  

პოლიტიკური კონტექსტი

დოკუმენტში აღნიშნულია, რომ საქართველო 2024 წლის ოქტომბრის სადავო არჩევნების შემდეგ სერიოზულ პოლიტიკურ კრიზისს განიცდის:

„პოლიტიკური კლიმატი ხასიათდება ხანგრძლივი არასტაბილურობითა და რეპრესიებით, რაც ნოყიერ ნიადაგს ქმნის მედიაზე პოლიტიკური კონტროლისთვის. მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოს კანონმდებლობა პოლიტიკურ პარტიებს მედიასაშუალებების ფლობას უკრძალავს, დიდი მედიები, როგორც წესი, იცავენ პოლიტიკასთან დაკავშირებული მფლობელების ინტერესებს. იგივე ეხება სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ მედიას, რომელიც ხელისუფლების მხრიდან ძლიერი ჩარევის ობიექტია. ის სულ უფრო მეტად ამბობს უარს კრიტიკულ მედია საშუალებებთან ურთიერთობაზე და მიმართავს ცენზურას, ცილისწამების კამპანიებსა და დაშინებას“. 

სამართლებრივი ჩარჩო

როგორც RSF-ი წერს, „ქართულმა ოცნებამ“ ჯერ კიდევ არ შეუსრულებია ევროკავშირის რეკომენდაცია პრესის თავისუფლების შესახებ, რაც წევრობაზე მოლაპარაკებების დაწყებამდე აუცილებელი ნაბიჯი იყო.

„წინა რეფორმების საპირისპიროდ, რომლებიც მედიაში პლურალიზმსა და გამჭვირვალობას აძლიერებდა, მთავრობამ მიიღო რეპრესიული კანონი „უცხოური გავლენის გამჭვირვალობის შესახებ“, რომელიც მედიის დირექტორებსა და საბჭოს წევრებს სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობას აკისრებს და კანონის შეუსრულებლობისთვის თავისუფლების აღკვეთით ემუქრება. „მაუწყებლობის შესახებ“ საქართველოს კანონში შეტანილი ცვლილებები ამჟამად კრძალავს მაუწყებლების უცხოურ დაფინანსებას და აფართოებს მარეგულირებლის უფლებამოსილებას შეაფასოს მაუწყებლობის კონტენტის სიზუსტე და მიუკერძოებლობა. ამ მარეგულირებლის დამოუკიდებლობა სერიოზულად სადავოა. „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ კანონში ცვლილებებმა შეასუსტა ჟურნალისტების წყაროების დაცვა“.  

ეკონომიკური კონტექსტი

ანგარიშის მიხედვით, განუვითარებელი სარეკლამო ბაზარი იკლებს ბეჭდურ და ონლაინ მედიაში, რომლებიც ძირითადად დონორების, როგორც წესი, დასავლეთის, მიერ ფინანსდებოდა:

„უცხოური დაფინანსების ახალმა შეზღუდვებმა მკვეთრად გააუარესა დამოუკიდებელი მედიასაშუალებების ფინანსური მდგრადობა. მარეგულირებლის მხირდან ზეწოლასთან და სახელმწიფოს მიერ დაფინანსებული მედია საშუალებებისთვის მინიჭებულ შეღავათებთან ერთად, ეს ზომები ამახინჯებს კონკურენციას და საფრთხეს უქმნის დამოუკიდებელი მედია საშუალებების გადარჩენას“. 

სოციოკულტურული კონტექსტი

RSF-ის 2026 ანგარიშში აღნიშნულია, რომ, ქართული საზოგადოება ხასიათდება ძლიერი სოციალური დაძაბულობით გარკვეულ საკითხებთან დაკავშირებით, როგორიცაა: რელიგია, ლგბტქ+, უფლებები და რუსული გავლენა, რაც თავის მხრივ,  გავლენას ახდენს ჟურნალისტიკაზე:

„მგრძნობიარე თემების გაშუქებისას ჟურნალისტები გაძლიერებულ შევიწროებასა და ზეწოლას განიცდიან. თვალთვალის პრაქტიკა და სამართლებრივი შეზღუდვები ძირს უთხრის წყაროს კონფიდენციალურობას, რაც კიდევ უფრო აფერხებს საგამოძიებო ჟურნალისტიკას და ზღუდავს საზოგადოებრივი ინტერესების მქონე ჟურნალისტიკას“.

უსაფრთხოება

„რეპორტიორები საზღვრებს გარეშე“ აღნიშნავს, რომ ჟურნალისტები ხშირად აწყდებიან სიტყვიერ შეურაცხყოფას, ფიზიკურ თავდასხმებსა და დაშინებას, რაც ხშირად პოლიტიკურ დაძაბულობასა და პროტესტებს უკავშირდება:

„რეპორტიორების მიმართ ძალადობა გაძლიერდა და ამ დანაშაულების გამოძიება კვლავ არაეფექტურია, რაც აძლიერებს დაუსჯელობის განცდას. გაუარესებული უსაფრთხოების გარემო დამოუკიდებელი რეპორტაჟების მთავარ დაბრკოლებად იქცა და ხელს უწყობს ფართოდ გავრცელებულ თვითცენზურას“.  

„რეპორტიორები საზღვრებს გარეშე“ პრესის თავისუფლების ინდექსს სწორედ ამ 5 ინდიკატორის მიხედვით: პოლიტიკური კონტექსტი, სამართლებრივი ჩარჩო, ეკონომიკური და სოციალური კონტექსტი, უსაფრთხოება აფასებს.

ვითარება მეზობელ ქვეყნებში

რაც შეეხება მეზობელ ქვეყნებს, პრესის თავისუფლების ხარისხი სომხეთში წინა წელთან შედარებით 16 პოზიციით გაუარესდა და 180 ქვეყნიდან 50-ე ადგილი დაიკავა.  რუსეთში მედიის თავისუფლების მდგომარეობა - 1 პოზიციით, ხოლო აზერბაიჯანში 4 ადგილით გაუარესდა, რეიტინგში ეს ქვეყნები 172-ე და 171-ე ადგილებს იკავებენ. რაც შეეხება თურქეთს, ის  რეიტინგში 4 პოზიციით დაქვეითდა და 163-ე ადგილზეა.

„საერთაშორისო გამჭვირვალობა - საქართველომ“ კომუნიკაციების კომისიის ახალ წევრად ბრიტანეთის მიერ სანქცირებული „იმედის“ იურიდიული დეპარტამენტის უფროსის, ანი ვაზაგაშვილის არჩევის შემდეგ გამოაქვეყნა ანგარიში, სადაც აღნიშნულია თუ ვინ არიან ComCom-ის ძველი და ახალი წევრები, რა ნიშნით არიან ისინი შერჩეულნი და რა აკავშირებთ მათ „ქართული ოცნებასთან“. 

„“ქართული ოცნების“ ხელისუფლების მიერ სახელმწიფო ინსტიტუტების მიტაცების პირობებში, წლებია, რაც კონკრეტული სახელმწიფო უწყებები სხვადასხვა ჯგუფის მიზანმიმართული დევნისა და დისკრედიტაციის მიზნით გამოიყენება. მათ შორის არის კომუნიკაციების კომისია, რომელიც უკვე ბევრი წელია კრიტიკული მაუწყებლების დასჯისა და გაჩუმების ინსტრუმენტად გვევლინება, რაშიც მმართველ გუნდს აქტიურაც ეხმარებიან პარტიული კუთვნილებისა და ლოიალობის ნიშნით შერჩეული წევრები“, - წერს TI.

 რა როლს ასრულებს კომისია პრაქტიკაში?

„საერთაშორისო გამჭვირვალობა - საქართველოს“ შეფასებით, მიუხედავად იმისა, რომ „მაუწყებლობის შესახებ“ საქართველოს კანონით, კომუნიკაციების კომისია სატელეკომუნიკაციო სფეროს მარეგულირებელი, ხელისუფლების ყველა შტოსგან დამოუკიდებელი ორგანოა, ის მმართველი პარტიისადმი ლოიალური კომისიონერებით არის დაკომპლექტებული და გადაწყვეტილებებიც ერთსულოვნად, მმართველი გუნდის ინტერესების გათვალისწინებით მიიღება. ორგანიზაციის განცხადებით, ComCom-ს ხელისუფლება კრიტიკული მედიის წინააღმდეგ სადამსჯელო იარაღად იყენებს:

„განსაკუთრებით დასამახსოვრებელი კომისიაში კახა ბექაურის 9-წლიანი თავმჯდომარეობის პერიოდი იყო (ბექაურის შესახებ მეტი დეტალისთვის მიჰყევით ბმულს), როდესაც კომისიამ კრიტიკული მაუწყებლების წინააღმდეგ არაერთი პრობლემური გადაწყვეტილება მიიღო, რამაც მნიშვნელოვანი ზიანი მიაყენა მათ, როგორც ფინანსური თვალსაზრისით, ისე თავისუფალი გამოხატვის კონტექსტში. სწორედ დამოუკიდებელი მედიის წინააღმდეგ მიმართული სისტემური რეპრესიული პოლიტიკის მხარდაჭერამ და მასში თანამონაწილეობამ განაპირობა უკრაინისა და ლიეტუვის მიერ ბექაურის დასანქცირებაც. ამასთან, 2025 წლის თებერვალში, ევროპარლამენტმა საქართველოს შესახებ მიღებულ რეზოლუციაში ქართული „ოცნების წევრებისა“ და მათთან დაკავშირებული ელიტის, მათ შორის, კახა ბექაურის დასანქცირებაც მოითხოვა“.

როგორც TI-ი წერს, კახა ბექაურის „მძიმე მემკვიდრეობა“ „ქართული ოცნების“ ყოფილმა მაჟორიტარმა დეპუტატმა, გოგა გულორდავამ გადაიბარა, რამაც კიდევ უფრო გაამძაფრა მოლოდინი და საფრთხის განცდა, რომ კომისია უფრო მეტად მოექცევა პარტიული გავლენის ქვეშ და ხელისუფლება კომისიის გამოყენებით,  ფინანსური სანქციების დაწესების გზით, კრიტიკული მაუწყებლების პარალიზებას შეეცდება.

ორგანიზაციისთვის ამ მოლოდინს კიდევ უფრო ამძაფრებს „მაუწყებლობის შესახებ“ საქართველოს კანონში გასულ წელს მიღებული ის ცვლილებები, რომლითაც მნიშვნელოვნად გაფართოვდა კომისიის უფლებამოსილება და მას მაუწყებლების შინაარსში ჩარევისა და კონტროლის ბერკეტი გადაეცა:

„საფრთხე რომ რეალურია, ამას ახალი თავმჯდომარის პიროებებში, კომუნიკაციების კომისიის მიერ 6 მარტს გავრცელებული განცხადებაც მოწმობს, რომელშიც კომისიამ ღია მხარდაჭერა გამოუცხადა დიდი ბრიტანეთის მიერ დასანქცირებულ ორ პროსამთავრობო პროპაგანდისტულ ტელევიზიას „იმედსა“ და „პოსტვის“ და ხაზი გაუსვა, რომ სანქციები „მიმართულია როგორც მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებს შორის სამართლიანი კონკურენციის შეზღუდვისკენ, ისე ჟურნალისტების პროფესიული საქმიანობის შეფერხებისკენ“. საპირწონედ, კომისია იქვე დაემუქრა „ქართული ოცნების“ ხელისუფლებისადმი კრიტიკულად განწყობილ მაუწყებლებს, რომ სრულად აამუშავებს გასულ წელს დამოუკიდებელი მედიის წინააღმდეგ მიღებულ რეპრესიულ საკანონმდებლო ცვლილებებს, რაც სანქციის სახით დაჯარიმებას, მაუწყებლობის შეჩერებას ან ლიცენზიის შეწყვეტას გულისხმობს.

კომისიამ მუქარა სისრულეში 8 აპრილს მოიყვანა და კრიტიკული მაუწყებლები - „ტვ პირველი“ და „ფორმულა“ წერილობით გააფრთხილა. კომისია მაუწყებლებს „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონის 52-ე და 54-ე მუხლების დარღვევას ედავებოდა შემდეგი სიტყვებისა და ფრაზების გამოყენებისთვის: „რეჟიმი“, „ოცნების პროკურატურა“, „ოლიგარქის გუნდი“, „ოცნების მთავრობა“, „ივანიშვილის პრემიერმინისტრი“, „ივანიშვილის დეპუტატი“, „ქართული ოცნების პოლიცია“, „ე.წ. განათლების რეფორმა“, „აქტივისტებზე ნადირობის ღამე“ და სხვ. კომისიის მიერ ყოველი შემდგომი ასეთი „დარღვევის“ შემთხვევაში, ტელევიზიები ფინანუსრი სანქციების დაწესების, ასევე მაუწყებლობის ლიცენზიის შეჩერება/შეწყვეტის საფრთხის წინაშე დგებიან.

ამასთან, კომისიის ეს გადაწყვეტილება საგანგაშო პრეცედენტს ქმნის სიტყვისა და გამოხატვის თავისფლების კუთხით და აწესებს პირდაპირ ცენზურას. ამდენად, გადაწყვეტილება არღვევს საქართველოს კონსტიტუციას, ადამიანის უფლებათა ევროპულ კონვენციას და ის წინააღმდეგობაშია მთელ რიგ საერთაშორისო სტანდართან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს არაერთ პრეცედენტულ გადაწყვეტილებასთან“.

რა ვიცით კომისიის ახალი თავმჯდომარის შესახებ?

„საერთაშორისო გამჭვირვალობა - საქართველო“ მიმოიხილავს კომუნიკაციების კომისიის ახალი თავმჯდომარის, გოგა გულორდავას ბიოგრაფიაც. 

ComCom-ის წევრობამდე, გულორდავა 2023-2025 წლებში სამთავრობო ტელეკომპანია „იმედში“ ფინანსური მონიტორინგისა და შიდა აუდიტორულ საქმიანობას ეწეოდა. 2020-2025 წლებში მას საქართველოს სახელმწიფო ელექტროსისტემაში - ჯერ გენერალური დირექტორის მრჩევლის, შემდეგ შიდა აუდიტის დირექტორის თანამდებობა ეკავა. 2009-2011 წლებში კი გოგა გულორდავა შპს „მედია ალიანსის“ იურისტად მუშაობდა.

2016-2020 წლებში გულორდავა „ქართული ოცნების“ მაჟორიტარი დეპუტატი იყო, 2013-2016 წლებში კი - წალენჯიხის მუნიციპალიტეტის გამგებელი. 

TI-ის ანგარიშში აღნიშნული ისიც, რომ 2007 წელს, გოგა გულორდავა სამსახურებრივი უფლებამოსილების გადამეტების ბრალდებით დააკავეს და რამდენიმე თვეში გაათავისუფლეს: 

„მაშინ იგი საქართველოს კონტროლის პალატის რეალური სექტორისა და პრივატიზების დეპარტამენტის მთავარი კონტროლიორი იყო. მას ნასამართლეობა მოხსნილი აქვს. გულორდავას სახელი „საერთაშორისო გამჭვირვალობა- საქართველოს“ ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტის საეჭვო შესყიდვების შესახებ 2022 წლის კვლევაშიც მოხვდა. კვლევა ჩხოროწყუს საჯარო სკოლების მოსწავლეთა სატრანსპორტო მომსახურების შესყიდვას შეეხებოდა, მომსახურების შემსრულებელი კომპანიის ერთ-ერთი მეწილე კი გულორდავას დეპუტატობისას, მის ბიუროში მუშაობდა.

საგულისხმოა ისიც, რომ 2018 წლის ნოემბერში, გულორდავას მამა, გია გულორდავა ზუგდიდის მერის მოადგილის თანამდებობაზე მუშაობის პერიოდში, დიდი ოდენობით ქრთამის აღების ბრალდებით დააკავეს, ზუგდიდის ყოფილ მერთან, ლაშა გოგიასთან ერთად. სასამართლომ მათ 2-2-წლიანი პატიმრობა და 4-წლიანი პირობითი მსჯავრი შეუფარდა. მათ საპატიმრო 2020 წლის აპრილში, ვადაზე ადრე დატოვეს. მაშინ გულორდავამ, რომელსაც პარლამენტის დეპუტატის თანამდებობა ეკავა, თქვა, რომ მას გამოძიების მიმართ უნდობლობის საფუძველი არ ჰქონდა“.

რა ვიცით კომისიის სხვა წევრებზე?

რაც შეეხება კომისიის დანარჩენს წევრებს: ვახტანგ აბაშიძეს, ნათია კუკულაძეს, ეკატერინე იმედაძესა და ივანე მახარაძეს. მათგან უფლებამოსილების ვადა ვახტანგ აბაშიძეს ამოეწურა. ის პროსამთავრობო ტელევიზია „იმედის“ იურიდიული დეპარტამენტის უფროსმა შეცვალა. ანა ვაზაგაშვილი ტელეკომპანია „მაესტროს“ იურიდიული სამსახურის ხელმძღვანელიც არის. 2024 წლამდე, ამ ტელევიზიებში მუშაობის დაწყებამდე, ის შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის სამართლებრივი უზრუნველყოფისა და ადმინისტრაციული საქმისწარმოების სამმართველოს მთავარი სპეციალისტი/იურისტი იყო.  

„საგანგაშოა მოცემულობა, როდესაც „ქართული ოცნების“ ხელისუფლების რეპრესიული პოლიტიკისადმი კრიტიკულად განწყობილი მაუწყებლების წინააღმდეგ საჩივრებს „ქართულ ოცნებასთან“ და მათივე პროპაგანდისტულ პროსამთავრობო მედიებთან ღიად დაკავშირებული პირები განიხილავენ და გადაწყვეტილებებსაც პარტიული დღის წესრიგის შესაბამისად იღებენ. ეს კიდევ ერთხელ ნათლად გამოჩნდა 8 აპრილს, როდესაც კომისიამ მაუწყებლები წერილობით გააფრთხილა, რითაც ქვეყანაში ცენზურის დაწესებისკენ უზარმაზარი ნაბიჯი გადადგა“, - წერს „საერთაშორისო გამჭვირვალობა - საქართველო“.

„ქართული ოცნების“ პარლამენტმა კომუნიკაციების კომისიის წევრად ანი ვაზაგაშვილი 15 აპრილს აირჩია.  კომუნიკაციების კომისიას ახალი თავმჯდომარე კი  29 იანვრიდან ჰყავს. „ქართული ოცნების“ ყოფილი დეპუტატი, გოგა გულორდავა თავმჯდომარედ ComCom-ის წევრების სრულმა შემადგენლობამ აირჩია. 

კომუნიკაციების ეროვნული კომისია 5 წევრისგან შედგება, მათი უფლებამოსილების ვადა 6 წლითაა განსაზღვრული. პირის კომისიის წევრად არჩევა 2-ზე მეტი ვადით არ შეიძლება. 

პოლონეთის საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა (TVP) ქართულენოვანი ახალი ამბების სამსახური - VT Sakartvelo News შექმნა. პირველი სატელევიზიო ეპიზოდი მაყურებელმა გუშინ, 27 აპრილს ნახა. 

„ეს არის VOT TAK-ის პროექტი, რომელიც, პოლონეთის საზოგადოებრივი ტელევიზიის (TVP) საერთაშორისო ცენტრის ნაწილია. ეთერში ვართ ორშაბათიდან პარასკევის ჩათვლით და ყოველდღიურად მოგაწვდით ინფორმაციას ქვეყანაში მიმდინარე მოვლენებისა და იმ საერთაშორისო პროცესების შესახებ, რომლებიც გავლენას ახდენს საქართველოზე. ჩვენ ვეწინააღმდეგებით პროპაგანდას და გთავაზობთ ობიექტურ ინფორმაციას“, - ვკითხულობთ პლატფორმის აღწერაში. 

TVP-ის ქართულენოვან პროგრამაზე ქართველი ჟურნალისტები: რატი მუჯირი, ნათია კობერიძე და სოფიო ნაცვლიშვილი იმუშავებენ. 

„საქართველოში არსებული რთული სიტუაციიდან გამომდინარე, რა თქმა უნდა, ძალიან მნიშვნელოვანია, როცა იხსნება კიდევ ერთი საინფორმაციო ფანჯარა, განსაკუთრებით საზოგადოებრივი მაუწყებლის ქვეშ. შესაბამისად, იმედი მაქვს, რომ გვექნება შესაძლებლობა ქართულ აუდიტორიას მივაწოდოთ განსხვავებული, დაბალანსებული და საინტერესო ამბები არა მხოლოდ საქართველოს შესახებ. იმედი მაქვს, რომ ეს ყველაფერი წარმატებული იქნება.

ჩემთვის, როგორც ჟურნალისტისთვის ძალიან მნიშვნელოვანია იმ კარიერის ფონზე, რაც უკვე გავლილი მაქვს, საქართველოდან მაუწყებლობის 20-ზე მეტი წელი, ახლა უკვე დადგა ახალი ეტაპი, როდესაც პოლონეთიდან მექნება საშუალება იგივე ვაკეთო. ეს, რა თქმა უნდა, პროფესიულად ახალი გამოწვევაა და იმედი მაქვს, თავს კარგად გავართმევ“, - ამბობს რატი მუჯირი „მედიაჩეკერთან“ საუბრისას. 

როგორც პოლონეთის საელჩო საქართველოში წერს, „VT Sakartvelo News წარმოადგენს ევროპულ პერსპექტივას, გადმოსცემს სანდო ინფორმაციასა და მხარს უჭერს ქმედებებს, რომლებიც მიზნად ისახავს რეგიონში დეზინფორმაციის წინააღმდეგ ბრძოლას“. 

TVP-ის ქართულენოვანი საინფორმაციო სამსახურის მუშაობის დაწყებას სოციალურ ქსელ X-ზე გამოეხმაურა პოლონეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროც:  „პროგრამა გთავაზობთ სანდო რეპორტაჟებს, ევროპულ პერსპექტივას და მხარს უჭერს რეგიონში დეზინფორმაციის წინააღმდეგ ბრძოლის ძალისხმევას“. 

გამოშვება გადაიცემა Biełsat-ზე და ხელმისაწვდომი იქნება VT Sakartvelo News-ის YouTube არხზეც. 

პოლონურ საზოგადოებრივ მაუწყებელს საერთაშორისო მაუწყებლობის ფარგლებში რამდენიმეენოვანი პროგრამა აქვს, მათ შორის სომხურ და რუმინულ ენებზე.

 
„მედიაჩეკერის“ ჟურნალისტი ნინია კაკაბაძე თბილისის საქალაქო სასამართლოსგან მისი ადმინისტრაციული დაკავების უკანონოდ ცნობასა და მორალური ზიანის ანაზღაურებას მოითხოვს. კაკაბაძემ სასამართლოს დღეს, შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ ადმინისტრაციული დაკავების უკანონოდ ცნობაზე საჩივრის არ დაკმაყოფილების შემდეგ, მიმართა.

ნინია კაკაბაძე 2025 წლის 3 ნოემბერს, პროფესიული მოვალეობის შესრულების შემდეგ, სახლისკენ მიმავალ გზაზე, ყოველგვარი ახსნა-განმარტების გარეშე დააკავეს, ისე რომ დაკავების მიზეზიც არ განუმარტეს.

„პრეს ბარათი დაკავების დროსაც ვაჩვენე დამკავებელ პოლიციელებს. მიუხედავად ყველაფრისა, მაინც დამაკავეს და გადამიყვანეს საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს შენობაში, რომელიც მდებარეობს კახეთის გზატკეცილზე. დაკავების წუთიდან გათავისუფლებამდე ვითხოვდი ადვოკატთან დარეკვას, თუმცა არც ერთხელ არ მომცეს შესაძლებლობა, რომ დამერეკა. გარდა ამისა, არ მომცეს უფლება დროულად დამერეკა ჩემს არასრულწლოვან შვილთან, რომელიც მარტო იყო შინ.

დაკავებიდან დაახლოებით 2-3 საათში გამათავისუფლეს, როგორც დაკავებისას არ განუმარტავთ, ასევე არც გათავისუფლებისას განუმარტავთ, რა მიზეზით მიშვებდნენ ან საერთოდ რატომ დამკავეს. აქვე მინდა აღვნიშნო, რომ ადგილზე მისვლის დროსაც, განვუმარტავდი, რომ ვიყავი ჟურნალისტი და ვასრულებდი ჟურნალისტურ საქმიანობას, ამიტომ დაუყოვნებლივ უნდა გავეთავისუფლებინე, რადგან ჟურნალისტი, რომელიც ასრულებს პროფესიულ მოვალეობას, ვერ იქნება სამართალდამრღვევი.

მიმაჩნია, რომ ჩემი ადმინისტრაციული წესით დაკავება იყო უკანონო, ისევე როგორც უკანონო და დაუსაბუთებელია ჩემი დაკავების გადაწყვეტილება“, - წერს ჟურნალისტი სარჩელში.

ნინია კაკაბაძის ადვოკატის, ილონა დიასამიძის თქმით, მათ შინაგან საქმეთა სამინისტროს ჟურნალისტის ადმინისტრაციული დაკავების უკანონოდ ცნობასთან დაკავშირებით სასამართლოდან დოკუმენტაციის ჩაბარებისთანავე მიმართეს.

 „პირველ პროცესზე ჩაგვბარდა დოკუმენტაცია და 10 დღის ვადაში გავასაჩივრეთ ადმინისტრაციული წესით დაკავება. პასუხი იქამდე მივიღეთ, სანამ თბილისის საქალაქო სასამართლოში მოსამართლე გაამართლებდა ნინია კაკაბაძეს ანუ მიიღებდა გადაწყვეტილებას ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმის შეწყვეტასთან დაკავშირებით.

სასამართლომ ადმინისტრაციული სამართალწარმოება შეწყვიტა და განმარტა, რომ შინაგან საქმეთა სამინისტრომ ვერ დაადასტურა, რომ ჟურნალისტი არღვევდა კანონს, შესაბამისად გაათავისუფლა ყოველგვარი პასუხისმგებლობისგან.

ჩვენ ვთვლით, რომ ნინია კაკაბაძის გამართლებას პირდაპირი კავშირი აქვს ამ საქმესთანაც და შესაბამისად, ის უნდა გამართლდეს ადმინისტრაციული დაკავების ნაწილშიც, თუკი არ არსებობს ადმინისტრაციული სამართალდარღვევა, შესაბამისად არ არსებობს პირის ადმინისტრაციული დაკავების საჭიროებაც!

პირველ ეტაპზე, სასამართლომ სარჩელი წარმოებაში უნდა მიიღოს. ხოლო შემდგომ უნდა დაინიშნოს საქმის ზეპირი განხილვის თარიღი“, -  ამბობს დიასამიძე „მედიაჩეკერთან“ საუბრისას.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე კობა ჩაგუნავამ „მედიაჩეკერის“ ჟურნალისტის, ნინია კაკაბაძის წინააღმდეგ „გზის ხელოვნურად გადაკეტვის“ საქმე 21 აპრილს შეწყვიტა. შსს კაკაბაძეს „გზის გადაკეტვას“ რუსთაველის გამზირზე პროფესიული მოვალეობის შესრულებისას ედავებოდა. პოლიციამ ის 2025 წლის 3 ნოემბერს დააკავა და მოგვიანებით გაათავისუფლა.

„მედიის ადვოკატირების კოალიცია“ კომუნიკაციების კომისიაში ვახტანგ აბაშიძის უფლებამოსილების ამოწურვას, „რომლის მრავალწლიანი პროფესიული გზა მჭიდროდ არის დაკავშირებული საქართველოში მედიის თავისუფლების სისტემურ გაუარესებასა და შეზღუდვასთან“ განცხადებით ეხმიანება. 

„ვახტანგ აბაშიძე კომისიაში ხელმძღვანელ და გადაწყვეტილების მიმღებ პოზიციებზე სხვადასხვა პერიოდში მუშაობდა. იგი კომისიის თავმჯდომარე იყო ჯერ კიდევ ედუარდ შევარდნაძის პრეზიდენტობისას 2000-2004 წლებში. „ქართული ოცნების“ ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ კი, 2014-2017 წლებში, იყო თავმჯდომარე, ხოლო 2017 წლიდან კომისიის წევრი. ამ ხანგრძლივი კარიერის განმავლობაში, მიუხედავად შედარებით მშვიდი, არაკონფლიქტური ტონისა, აბაშიძე მუდმივად იყო იმ გადაწყვეტილებების თანამონაწილე, რომელთა შედეგადაც დამოუკიდებელი მედიის ოპერირების გარემო მნიშვნელოვნად შეიზღუდა.

კომუნიკაციების კომისია კონსტიტუციური და კოლეგიური ორგანოა. კომისიის საქმიანობის კრიტიკული შეფასება დაკავშირებულია მის შერჩევით რეგულირებასთან, კრიტიკული მაუწყებლების დაუსაბუთებელ სანქცირებასთან და სარედაქციო შინაარსში ჩარევასთან. ვახტანგ აბაშიძე კი ამ პროცესების არა პასიური დამკვირვებელი, არამედ მათი თანმიმდევრული მხარდამჭერი იყო.

ვახტანგ აბაშიძის რეპრესიული პოლიტიკის მიმართ ლოიალობა მკაფიოდ იკვეთებოდა კახა ბექაურის თავმჯდომარეობის პერიოდში, როდესაც კომისია გამოიყენებოდა დამოუკიდებელი მედიის წინააღმდეგ. პროევროპული აქციების შემდეგ ბექაური საერთაშორისო სანქციების ქვეშაც მოექცა დამოუკიდებელი მედიის წინაამდეგ რეპრესიული პოლიტიკის მხარდაჭერის გამო. ეს ლოიალობა არ შეცვლილა არც ახალი ხელმძღვანელობის პირობებში - 2026 წლიდან კომისიის ახალ თავმჯდომარედ არჩეული გოგა გულორდავა, რომელიც „ქართული ოცნების“ ყოფილი დეპუტატი და ტელეკომპანია „იმედთან“ დაკავშირებული ფიგურაა, აგრძელებს იმავე ინსტიტუციურ ხაზს. აბაშიძე კი, რუსული პროპაგანდისა და დეზინფორმაციის მხარდაჭერის გამო ბრიტანეთის მიერ სანქცირებული, ტელეკომპანია „იმედის“ იურიდიული დეპარტამენტის უფროსმა, ანი ვაზაგაშვილმა შეცვალა.

ვახტანგ აბაშიძის საქმიანობა კომუნიკაციების კომისიაში რჩება რეპრესიული სისტემის ერთ-ერთ ყველაზე გამორჩეულ მაგალითად - მაღალანაზღაურებადი კომისიონერი, რომელიც სხვადასხვა წლებში უცვლელად უჭერდა მხარს იმ პოლიტიკას, რომელიც ემსახურებოდა „ქართული ოცნების“ ინტერესებს და ზღუდავდა მედიის თავისუფლებას საქართველოში“, - წერს კოალიცია. 

„ქართული ოცნების“ პარლამენტმა კომუნიკაციების კომისიის წევრად ბრიტანეთის მიერ სანქცირებული, სამთავრობო ტელეკომპანია „იმედის“ იურიდიული დეპარტამენტის უფროსი ანი ვაზაგაშვილი 15 აპრილს აირჩია. 

ვაზაგაშვილი ტელეკომპანია „მაესტროს“ იურიდიული სამსახურის ხელმძღვანელიც არის. 2024 წლამდე, ამ ტელევიზიებში მუშაობის დაწყებამდე, ის შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის სამართლებრივი უზრუნველყოფისა და ადმინისტრაციული საქმისწარმოების სამმართველოს მთავარი სპეციალისტი/იურისტი იყო. 

კომისიამდე, 2023 წლიდან, სამთავრობო ტელეკომპანია „იმედში“ ფინანსური მონიტორინგისა და აუდიტორულ-საკონსულტაციო საქმიანობას ეწეოდა კომუნიკაციების კომისიას ახალი თავმჯდომარე გოგა გულორდავა. გულორდავა 2016-2020 წლებში „ქართული ოცნების“ მაჟორიტარი დეპუტატი იყო, 2013-2016 წლებში კი - წალენჯიხის მუნიციპალიტეტის გამგებელი.    

კომუნიკაციების ეროვნული კომისია 5 წევრისგან შედგება, მათი უფლებამოსილების ვადა 6 წლითაა განსაზღვრული. პირის კომისიის წევრად არჩევა 2-ზე მეტი ვადით არ შეიძლება. 

დღეს, 24 აპრილს, თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე ლიანა კაჟაშვილმა „ქართული ოცნების“ პრემიერ მინისტრის, ირაკლი კობახიძის წინააღმდეგ „ბათუმელები“/„ნეტგაზეთის“ დამფუძნებლისა და დირექტორის, მზია ამაღლობელის მეორე სარჩელის განხილვაც შეწყვიტა. 

                                                     

ირაკლი კობახიძის წინააღმდეგ მზია ამაღლობელის პირველი სარჩელის განხილვა თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე დავით აკობიძემ 2025 წლის ნოემბერში  შეწყვიტა. დავის საგანს ამ შემთხვევაშიც მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებით გავრცელებული, ღირსების, პატივისა და საქმიანი რეპუტაციის შემლახველი განცხადებების ცილისწამებად აღიარება წარმოადგენდა.
                                                     

მზია ამაღლობელი ირაკლი კობახიძისგან იანვარსა და აპრილში, ტელეკომპანიების „იმედის“, „პირველი არხისა“ და „რუსთავი 2“-ის ეთერით გავრცელებული ცრუ ინფორმაციის საჯაროდ უარყოფას ითხოვდა. ამ ეთერების დროს „ქართული ოცნების“ პრემიერ მინისტრი ირწმუნებოდა, რომ ამაღლობელი „სტიკერებს აკრავდა პოლიციელებს“, „ის მოქმედებდა, როგორც პარტიული აქტივისტი“, „კონკრეტულ დაკვეთას ასრულებდა“, „არც კი გამოხატავს სინანულს, არც ის და არც მისი თანაპარტიელები კოლექტიური ნაცმოძრაობიდან“ და ა.შ.

ამაღლობელმა სასამართლო პროცესის მიმდინარეობისას თქვა, რომ ეს იყო მცდარი ფაქტების გავრცელება და არა შეფასებითი განცხადებები: 

„საქმეში მოცემული სადავო განცხადებები მხოლოდ შეფასებითი რომ იყოს და ამას რომ არ ვხედავდე, როგორც განზრახ მცდარი ფაქტის გავრცელებას, მერწმუნეთ, რაც არ უნდა მორალურად მიუღებელი და პროვოკაციული ყოფილო, არ მივანიჭებდი ისეთ მნიშვნელობას, რომ სასამართლომდე მომეტანა ეს დავა“.

„ბათუმელები“/„ნეტგაზეთის“ დამფუძნებლისა და დირექტორის ერთ-ერთი ადვოკატის, ანა რეხვიაშვილის განმარტებით, სასამართლომ „ფაქტობრივად, ფორმალურად მოისმინა მხარეების პოზიციები და ძალიან მოკლედ და მარტივად გამოგვიცხადა, რომ საქმის წარმოებას შეწყვეტდა, რადგან ირაკლი კობახიძის მიერ გაკეთებული განცხადება ერთი-ერთზე ინტერვიუს ფარგლებში და არა რაიმე მართლაც პოლიტიკური დებატის ფარგლებში არის პოლიტიკური დებატის ნაწილი და არ შეიძლება დადგეს ამ განცხადებების გამო პასუხისმგებლობა“.

დღევანდელ პროცესს არ ესწრებოდა მოპასუხე მხარე - ირაკლი კობახიძის წარმომადგენელი. მოსამართლემ სხდომის მიმდინარეობისას მზია ამაღლობელს შუშებით გამოყოფილი ოთახიდან გამოსვლის შესაძლებლობა არ მისცა და განაცხადა, რომ ამით „თანასწორობისა და შეჯიბრებითობის პრინციპის დარღვევა არ მომხდარა“.
                                                     

მზია ამაღლობელი 1 წელზე მეტია უკანონო პატიმარია. 2025 წლის 6 აგვისტოს, ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე ნინო სახელაშვილმა მას 2-წლიანი პატიმრობა მიუსაჯა. „ბათუმელები“/„ნეტგაზეთის” დამფუძნებელსა და დირექტორს ბათუმის პოლიციის უფროსისთვის, ირაკლი დგებუაძისთვის სილის გაწვნის გამო პოლიციელზე თავდასხმას ედავებოდნენ, თუმცა მოსამართლემ ამაღლობელს ბრალი გადაუკვალიფიცირა და ის დამნაშავედ სისხლის სამართლის კოდექსის 353-ე მუხლის პირველი ნაწილით ცნო. მზია ამაღლობელისთვის გამოტანილი განაჩენი ძალაში დატოვა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომ, უზენაესმა სასამართლომ კი მისი საჩივარი განსახილველად არ მიიღო. 

ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ დაარეგისტრირა მზია ამაღლობელის მესამე საჩივარიც, რომელიც 2025 წლის 12 იანვარს ამაღლობელის მიმართ განხორციელებულ არასათანადო მოპყრობას და ამ საქმის არაეფექტიან გამოძიებას ეხება. სტრასბურგის სასამართლოში „საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციას“ გასაჩივრებული აქვს მზია ამაღლობელის კიდევ 2 საქმე. პირველ საქმეზე, რომელ ამაღლობელის მიმართ აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობის უკანონო გამოყენებას ეხება, საიამ წერილობითი შეპასუხება სახელმწიფოს პოზიციაზე უკვე წარადგინა. მეორე საქმის საჩივარი კი, რომელიც მზია ამაღლობელის ადმინისტრაციულ დაკავებას და მასთან დაკავშირებულ დარღვევებს უკავშირდება, ასევე, დარეგისტრირებულია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე კობა ჩაგუნავამ „მედიაჩეკერის“ ჟურნალისტის, ნინია კაკაბაძის წინააღმდეგ „გზის ხელოვნურად გადაკეტვის“ საქმე შეწყვიტა. მოსამართლემ გადაწყვეტილება დღეს, 21 აპრილს გამოაცხადა. 

შინაგან საქმეთა სამინისტრო ნინია კაკაბაძეს „გზის ხელოვნურად გადაკეტვას“ რუსთაველის გამზირზე პროფესიული მოვალეობის შესრულებისას ედავებოდა. პოლიციამ ის 2025 წლის 3 ნოემბერს დააკავა და მოგვიანებით გაათავისუფლა. 

ნინია კაკაბაძის ადვოკატის, „მედიაომბუდსმენის“ იურისტის, ილონა დიასამიძის განცხადებით, შსს-მ ძალიან კარგად იცოდა, რომ ოქმს უდგენდა ჟურნალისტს, რომელიც ჟურნალისტურ საქმიანობას ეწეოდა და ეს ფაქტი იდენტიფიცირებადი იყო.

როგორც დიასამიძე აღნიშნავს, ბოლო ერთი წლის განმავლობაში ჟურნალისტების წინააღმდეგ ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ოქმების შედგენა ტენდენციად იქცა:

„შინაგან საქმეთა სამინისტროს წარმომადგენლები მიუხედავად იმისა რომ აიდენტიფიცირებენ, ჟურნალისტური საქმიანობის განხორციელების დროს ჟურნალისტებს უდგენენ ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ოქმებს ან უწერენ ჯარიმებს. ამის მიუხედავად ისინი უკან მაინც არ იხევენ.

მიუხედავად იმისა, რომ როგორც შსს-ში, ისე სასამართლოში უმეტესწილად ჟურნალისტების წინააღმდეგ შედგენილი ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ოქმები წყდება, ეს მაინც არის ჟურნალისტების მიმართ დაწყებული წარმოება, რომელიც აფერხებს მათ საქმიანობას. 

გზის გადაკეტვის საბაბით ჟურნალისტების სასამართლოში დაბარება მხოლოდ და მხოლოდ ერთ რამეზე მიუთითებს - შინაგან საქმეთა სამინისტრო ჟურნალისტების წინააღმდეგ, ჟურნალისტების მიზანმიმართული დევნისათვის იყენებს მის ხელთ არსებულ იმ მექანიზმებს, როგორიცაა: ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ოქმების შედგენა, საჯარიმო ქვითრების გამოწერა თუ ადმინისტრაციული დაკავებები“.

ადმინისტრაციული საქმის შეწყვეტას სამართლიანობასთან კავშირი არ აქვს ნინია კაკაბაძისთვის. ჟურნალისტი მიიჩნევს, რომ ეს პოლიტიკური გადაწყვეტილებაა: 

„დღეს მოსამართლე კობა ჩაგუნავამ გზის გადაკეტვის ბრალდებით, სრულიად უკანონოდ 3-დღიანი პატიმრობა მიუსაჯა ერთ-ერთ აქტივისტს, ზვიად მარიამიძეს. ასე რომ ჩემი საქმის შეწყვეტას არაფერი აქვს საერთო სამართლიანობასთან, ეს პოლიტიკური გადაწყვეტილებაა. ამ ეტაპზე ჟურნალისტის ციხეში გამოკეტვა „ქართულ ოცნებას“ არ უნდა, მას ურჩევნია დაგვაჯარიმოს, დაგვაყადაღოს, შეგვაშინოს და ქვეყნიდან გაქცევა გვაიძულოს“.

27 მარტს გამართულ სასამართლო სხდომაზე კაკაბაძემ თქვა, რომ მისი დაკავების დღეს თბილისის მთავარი სამმართველოს ხელმძღვანელი, გოგა მემანიშვილი პოლიციელებს მასზე მიუთითა. ეს ჟურნალისტს აფიქრებინებს, რომ სწორედ მემანიშვილის მითითებით დააკავეს. 

„მე შეტანილი მქონდა საჩივარიც, რადგან სრულიად უკანონოდ შემეზღუდა თავისუფლება რამდენიმე საათის განმავლობაში. ეს საჩივარი არ მიიღეს წარმოებაში, რასაც აუცილებლად გავასაჩივრებთ. დარწმუნებული ვარ, ადრე თუ გვიან გოგა მემანიშვილი პასუხს აგებს იმ დანაშაულებზე, რაც ყველა უკანონო დაპატიმრებას უკავშირდება“, - ამბობს ნინია კაკაბაძე. 

მოსამართლე თორნიკე კაპანაძემ 2 აპრილს „გზის გადაკეტვის“ საქმე შეწყვიტა ონლაინგამოცემა „ტაბულას“ ჟურნალისტის, მარიამ კუპრავას წინააღმდეგაც. შსს კუპრავას პროფესიული მოვალეობის შესრულებისას, რუსთაველის გამზირზე „გზის ხელოვნურად გადაკეტვას“ 7 თებერვალს ედავებოდა.

მოსამართლე დავით მაკარაძემ 27 მარტს, „ტროტუარის საქმე“ შეწყვიტა ფოტოგრაფ გიორგი თარხნიშვილის წინააღმდეგ. შინაგან საქმეთა სამინისტრო თარხნიშვილს პროფესიული მოვალეობის შესრულებისას, ტროტუარზე დგომით ფეხით მოსიარულეთათვის დაბრკოლების შექმნას 2025 წლის 18 დეკემბერს ედავებოდა.

შსს პროფესიული მოვალეობის შესრულებისას, ტროტუარზე დგომით ფეხით მოსიარულეთათვის დაბრკოლების შექმნას ედავებოდა „რადიო თავისუფლების“ ოპერატორს, ზურაბ (ზუკა) ხიდაშელსაც. მოსამართლე თორნიკე კაპანაძემ ხიდაშელის წინააღმდეგ „ტროტუარის საქმე“ 19 მარტს შეწყვიტა.

სხდომის თარიღის განსაზღვრის გარეშეა გადადებული „ნეტგაზეთის“ ჟურნალისტის, მარიამ ძიძარიას საქმის განხილვა. შსს მასაც პროფესიული მოვალეობის შესრულებისას „გზის ხელოვნურად გადაკეტვას“ ედავება.

„სოციალური სამართლიანობის ცენტრმა“ და ადამიანის უფლებათა დამცველმა საერთაშორისო ორგანიზაციებმა ევროპის საბჭოს გენერალურ მდივანს, ალენ ბერსეს წერილით მიმართეს და ჟურნალისტ აფგან სადიგოვის თბილისიდან ბაქოში იძულებითი დაბრუნების შემდეგ გადაუდებელი რეაგირება მოითხოვეს.

მათ ერთობლივ განცხადებაში აღნიშნულია, რომ აფგან სადიგოვის ქვეყნიდან გაძევება საქართველოში ადამიანის უფლებებისა და სამოქალაქო საზოგადოების სისტემურ და დოკუმენტირებულ გაუარესებას ადასტურებს. 

ორგანიზაციები მიიჩნევენ, რომ სადიგოვის საქმე „ასახავს საქართველოსა და აზერბაიჯანს შორის შეთქმულების ნიმუშს განსხვავებული აზრის ჩახშობის საკითხში“.

დოკუმენტში ასევე ხაზგასმულია, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული სისტემის სანდოობა დამოკიდებულია არა მხოლოდ ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილებებზე, არამედ მათ ეფექტურ განხორციელებასა და წევრი სახელმწიფოების კოლექტიურ ვალდებულებაზე, დაიცვან კონვენციით ნაკისრი ვალდებულებები.

წერილს, რომელიც გენერალური მდივნის ოფისისადმია მიმართული, ხელს 8 ორგანიზაცია აწერს და ოთხ კონკრეტულ მოთხოვნას მოიცავს:

• ევროსაბჭომ გამოიყენოს ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის 52-ე მუხლი და მოითხოვოს აზერბაიჯანის სახელმწიფოსგან განმარტება, თუ როგორ უზრუნველყოფს მისი შიდა სამართალი კონვენციის ეფექტიან იმპლემენტაციას, იმ ფონზე, როდესაც ათწლეულის განმავლობაში დოკუმენტირებულია სისტემური და მასშტაბური დარღვევები, მათ შორის საკუთარი მოქალაქეების ტრანსნაციონალური რეპრესია სხვა წევრი სახელმწიფოების ტერიტორიაზე;

• მოამზადოს დამოუკიდებელი ანგარიში საქართველოს ქმედებების შესახებ აფგან სადიგოვის საქმეში, რათა შეფასდეს, თუ რამდენად შეესაბამება კონვენციით ნაკისრ ვალდებულებებს აფგან სადიგოვის გაძევება, რომელიც განხორციელდა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს სავალდებულო დროებითი ღონისძიების პირდაპირი უგულებელყოფით; 

• დანიშნოს სპეციალური წარმომადგენელი სამხრეთ კავკასიის საკითხებზე, რომელიც დისიდენტების ტრანსტნაციონალური დევნის გამოცდილებას  შეისწავლის და რითაც უზრუნველყოფილი ამ პრაქტიკასთან დაკავშირებით უფრო კოორდინირებული და მდგრადი რეაგირება, რომლის ეფექტიანად დაძლევაც არსებული მექანიზმებით ვერ ხერხდება;

• მოუწოდოს ევროპის საბჭოს წევრ სახელმწიფოებს, გამოიყენონ ხელმისაწვდომი დიპლომატიური და პოლიტიკური მექანიზმები აფგან სადიგოვის დაცვის მხარდასაჭერად, მათ შორის, მისი ოჯახის გაერთიანების უფლების უზრუნველყოფის გზით, განსაკუთრებით იმის გათვალისწინებით, რომ ბაქოში დაბრუნების შემდეგ იგი უკვე ორჯერ იქნა დაბარებული აზერბაიჯანის შესაბამისი ორგანოების მიერ.

განცხადებაზე ხელმომწერი ორგანიზაციები არიან: Campaign to End Repression in Azerbaijan; European Human Rights Advocacy Centre; European Platform for Democratic Elections; Freedom Now; FIDH within the framework of the Observatory for the Protection of Human Rights Defenders; Norwegian Helsinki Committee; Social Justice Center; OMCT within the framework of the Observatory for the Protection of Human Rights Defenders.

„სოციალური სამართლიანობის ცენტრის“ განცხადებით, წერილი აფგან სადიგოვის საქმეს უფრო ფართო კონტექსტში განიხილავს, რომელიც ასახავს საქართველოსა და აზერბაიჯანს შორის დისიდენტების რეპრესირების მიზნით ორმხრივი კოორდინაციის ტენდენციას. 

„საქართველოში ახლახან მიღებული კანონმდებლობა, რომელიც უცხოურ დაფინანსებას ეხება, ჰგავს იმ პრაქტიკებს, რომლებიც აზერბაიჯანმა დიდი ხანია იყენებს დამოუკიდებელი სამოქალაქო საზოგადოების დასასუსტებლად. აზერბაიჯანის პრეზიდენტის, ილჰამ ალიევის, 6 აპრილს თბილისში ვიზიტი კი, აფგან სადიგოვის დეპორტაციის მომდევნო დღეს, აძლიერებს ეჭვებს მიზანმიმართული კოორდინაციის შესახებ, რომელიც მიმართულია ადამიანის უფლებებისა და ძირითადი თავისუფლებების შეზღუდვისკენ, რაც პირდაპირ ეწინააღმდეგება ორივე სახელმწიფოს ვალდებულებებს, როგორც ევროპის საბჭოს წევრებს.

ეს ტენდენცია თანხვედრაშია Freedom House-ის კვლევებთან, რომლებიც საქართველოს იმ ქვეყნებს შორის ასახელებს, სადაც ტრანსნაციონალური რეპრესიის რისკებია. ორგანიზაციის შეფასებით, მსგავსი ავტორიტარული თანამშრომლობა ხელს უწყობს ტრანსნაციონალური რეპრესიების ზრდას.

წერილში მკაფიოდ არის აღნიშნული, რომ აფგან სადიგოვის საქმე არ წარმოადგენს იზოლირებულ შემთხვევას. იგი წარმოადგენს აზერბაიჯანში ათწლეულის განმავლობაში მიმდინარე რეპრესიული პოლიტიკის მორიგ გამოვლინებას, რომელიც არაერთხელ იქნა დაგმობილი როგორც ადამიანის უფლებათა ორგანიზაციების, ისე ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მიერ, თუმცა ევროპის საბჭოს ხელმძღვანელობის მხრიდან მიღებული პასუხი ხშირად რჩებოდა ზომიერ და შემრიგებლურ ჩარჩოში“, - წერს სადიგოვის ინტერესების დამცველი ორგანიზაცია. 

თბილისში მცხოვრები აზერბაიჯანელი ჟურნალისტი, აფგან სადიგოვი 4 აპრილის ღამეს დააკავეს, შსს მას სოციალურ ქსელში პოლიციელის შეურაცხყოფას ედავებოდა. სადიგოვის წინააღმდეგ სასამართლო სხდომა თბილისის საქალაქო სასამართლოში ნაშუაღამევს დაინიშნა, მისი ქვეყნიდან გაძევების შესახებ გადაწყვეტილება კი მოსამართლე თორნიკე ქოჩქიანმა გამთენიისას, დაახლოებით 04:00 საათზე, გამოაცხადა. სასამართლომ მას შეუფარდა 2000 ლარის ოდენობით ჯარიმა და საქართველოში შემოსვლის აკრძალვაც 3 წლის ვადით.

აფგან სადიგოვი თბილისში, აზერბაიჯანის მოთხოვნით 2024 წელს დააკავეს. ის საექსტრადიციო პატიმრობაში თითქმის 9 თვე იმყოფებოდა. სადიგოვმა პროტესტის ნიშნად 161 დღე იშიმშილა. ის 2025 წელს, „გზის ხელოვნურად გადაკეტვის“ საბაბით ორჯერ იყო დაკავებული.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე ლიანა კაჟაშვილმა საზოგადოებრივი მაუწყებლის მიერ დახურული გადაცემის - „რეალური სივრცის“ თანამშრომლების: ქეთევან კაპანაძე, იოსებ კაციტაძე, თამარ მშვენიერაძე, ომარ წოწორია, ტუხა კვინიკაძე ტელევიზიიდან გათავისუფლების საქმეზე საჩივარი არ დააკმაყოფილა.

„პირველი არხის“ ყოფილი თანამშრომლები სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობას და 2022 წლის 30 დეკემბრის უვადო შრომითი ხელშეკრულებების პირობებით გადაცემა „რეალური სივრცის“ შესაბამის პოზიციებზე აღდგენას ითხოვდნენ. სასარჩელო მოთხოვნებში ასევე მითითებული იყო, რომ თუ სასამართლო მიიჩნევს, რომ პირვანდელ სამუშაოზე მათი აღდგენა შეუძლებელი იყო, მოპასუხეს უნდა დავალებოდა ტოლფასი, მათივე კვალიფიკაციისა და სატელევიზიო გამოცდილების შესაბამისი სამუშაოთი უზრუნველყოფა. ხოლო, თუ აღდგენა ან ტოლფასი სამუშაოთი უზრუნველყოფა შეუძლებელი იყო, ისინი მოითხოვდნენ თითოეული მოსარჩელისთვის კომპენსაციის დაკისრებას 36 თვის ხელფასის ოდენობით. 

მოსარჩელეთა მოთხოვნებსა და მხარეთა პოზიციებზე იხილეთ აქ. 

თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე ეკატერინე ელიაძემ  არ დააკმაყოფილა საზოგადოებრივი მაუწყებლის წინააღმდეგ არხიდან გათავისუფლებული წამყვანის, ნინო ზაუტაშვილის საჩივარი. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს მოსამართლე გია ბერაიამ კი „პირველი არხიდან“ გათავისუფლებული წამყვანის, ვასილ ივანოვ-ჩიქოვანის საჩივარზე, რომლითაც ის საზოგადოებრივი მაუწყებლიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობას ითხოვდა, საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება ძალაში დატოვა.

2025 წლის 11 აპრილს საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა სამსახურიდაან გაათავისუფლა „რეალური სივრცის“ წამყვანი ნინო ზაუტაშვილი და „მოამბის“ წამყვანი ვასილ ივანონ-ჩიქოვანი. 1 მაისიდან დახურა გადაცემა „რეალური სივრცე“, მისი გუნდის წევრებს კი, რომლებმაც ახალ შეთავაზებებზე უარი თქვეს, ხელშეკრულებები შეუწყვიტა.