დღეს პრესის თავისუფლების მსოფლიო დღეა. „მედიის, ინფორმაციისა და სოციალური კვლევების ცენტრმა” 3 მაისთან დაკავშირებით, ბოლო ერთი წლის განმავლობაში, საქართველოში ჟურნალისტების, მედიასაშუალებებისა და მედიის უფლებებზე მომუშავე სამოქალაქო ორგანიზაციების წინააღმდეგ მომხდარი 306 ინციდენტი აღრიცხა. ორგანიზაცია აღნიშნავს, რომ ზოგ შემთხვევაში, ერთი ინციდენტის დროს ერთდროულად რამდენიმე ტიპის დარღვევას ჰქონდა ადგილი. 

CMIS მედიაგარემოს შეფასებისას წერს: „საქართველოში მედიაგარემო კრიტიკულ მდგომარეობაშია. ბოლო ერთი წლის განმავლობაში, დამოუკიდებელი ჟურნალისტებისა და მედიების წინააღმდეგ განხორციელდა ისეთი ტიპის ინციდენტები, როგორებიცაა: დაკავება/დაპატიმრება, უკანონო ჯარიმები, სიტყვიერი შეურაცხყოფა, მუქარა, გადაღების აკრძალვა, ადმინისტრაციულ შენობებში არშეშვება, და სხვა.

2026 წლის 2 აპრილს, ე.წ. „უდოს კომისიამ“ სახაროვის პრემიის ლაურეატის, მზია ამაღლობელის ვადაზე ადრე გათავისუფლებაზე უარი თქვა. ამაღლობელს 2025 წლის 6 აგვისტოს, 2-წლიანი პატიმრობა მიესაჯა. ადგილობრივი და საერთაშორისო ორგანიზაციები მიიჩნევენ, რომ მზია ამაღლობელი პოლიტიკური მოტივით არის გასამართლებული და მის დაუყოვნებლივ გათავისუფლებას ითხოვენ.

„რეპორტიორები საზღვრებს გარეშე“-ს უახლესი ინდექსით, საქართველო 180 ქვეყანასა და ტერიტორიას შორის 135-ე ადგილზეა. აღსანიშნავია, რომ ბოლო ექვსი წლის განმავლობაში საქართველო 75 პოზიციით დაქვეითდა, რაც გულისხმობს მედიის თავისუფლების კუთხით საგანგაშო გაუარესებას“.

ორგანიზაცია აქვეყნებს ბოლო ერთი წლის განმავლობაში დაფიქსირებულ დარღვევებსაც:  

პოლიტიკური მოტივით გასამართლება - 1 შემთხვევა

● 2025 წლის 6 აგვისტოს , მზია ამაღლობელს, 2 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიესაჯა

სამართლებრივი კატეგორიის ინციდენტები - 103 შემთხვევა

● დაჯარიმება პროფესიული მოვალეობის შესრულებისას აქციების გაშუქების დროს - 16 (ე.წ. “გზის ხელოვნურად გადაკეტვის საფუძველით”, პროევროპული პროტესტის გაშუქებისას. ამ ეტაპზე ჯარიმების დიდი უმრავლესობა გასაჩივრებულია; ნაწილს ჯარიმა მოეხსნა)

● სხვა ტიპის ფინანსური ჯარიმა (მაგ. მედიაორგანიზაციაზე დაკისრებული ჯარიმები, სოციალურ მედიაში პოსტის გამო ჯარიმა) - 13

● სამართლებრივი დევნა - 39 (სამართლებრივი და ადმინისტრაციული ზეწოლა, გამოძიების დაწყება, რეპრესიული კანონმდებლობის აღსრულება, მათ შორის ანტიკორუფციული ბიუროს წერილები, კომუნიკაციების კომისიის სიტყვიერი შენიშვნა )

● ადმინისტრაციული პატიმრობა -10 (უკავშირდება “ტროტუარზე დგომას”).

● მედიის შემზღუდველი კანონმდებლობის დაინიცირება და მიღება - 8

● SLAPP სარჩელი - 7

● საგამოძიებო უწყებაში გამოკითხვაზე დაბარება - 5 (ჟურნალისტებზე სისტემური ზეწოლისა და დევნის არსებული კონტექსტის გათვალისწინებით, ასეთი დაბარება აღიქმება როგორც მედიაზე ზეწოლის კიდევ ერთი ფორმა და ქმნის მსუსხავ ეფექტს ჟურნალისტურ საქმიანობაზე)

● დაკავება - 5

სიტყვიერი შეურაცხყოფა, დაშინება და დისკრედიტაცია - 108 შემთხვევა

● დისკრედიტაცია - 69

● სიტყვიერი შეურაცხყოფა - 20

● დაშინება - 18

ჟურნალისტურ საქმიანობაში უკანონოდ ჩარევა - 35 შემთხვევა

● გადაღების აკრძალვა - 9

● ადმინისტრაციულ შენობაში შესვლის აკრძალვა - 8

● საჯარო ღონისძიებაზე არშეშვება - 8

● სასამართლო სხდომიდან გაძევება - 7

● აკრედიტაციის შეჩერება - 3

ფიზიკური ძალადობა და დაზიანება ჟურნალისტებზე- 26 შემთხვევა

● ფიზიკური ძალადობა - 16

● დაზიანება (მათ შორის, აქციებზე) - 10

შრომითი უფლებები დარღვევის - 13 შემთხვევა (ყველა შემთხვევა „საზოგადოებრივ მაუწყებელს“ უკავშირდება)

● სამსახურიდან გათავისუფლება - 10

●დისციპლინური პასუხისმგბელობის დაკისრება - 3

თავდასხმა საკუთრებაზე - 12 შემთხვევა

● ტექნიკის ჩამორთმევა - 7

● ტექნიკის დაზიანება - 4

● ქონების დაზიანება (მაგ. ოფისი, სახლი, მანქანა) - 1

„მედიის, ინფორმაციისა და სოციალური კვლევების ცენტრი“ აღნიშნავს, რომ საჯაროდ გავრცელებული ინფორმაციის თანახმად, ერთი წლის განმავლობაში ქვეყანაში უცხოელი ჟურნალისტების დაუსაბუთებლად არშემოშვების 7 შემთხვევა დაფიქსირდა, რომელთაგან 4 შემთხვევა 2025 წლის ოქტომბრის ადგილობრივი თვითმმართველობების არჩევნების წინა პერიოდში მოხდა.

„საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია“ თავისუფალ მედიას სოლიდარობა უცხადებს და პრესის თავისუფლების მსოფლიო დღესთან დაკავშირებით შეფასებას აქვეყნებს.

როგორც საია წერს, ამ დღის აღნიშვნით საერთაშორისო დემოკრატიული საზოგადოება ხაზს უსვამს, რომ დამოუკიდებელი და პლურალისტური მედიის დაცვა სასიცოცხლო მნიშვნელობისაა გამძლე და ჯანსაღი დემოკრატიებისთვის:

„პრესის თავისუფლების საფუძველი 77 წლის წინ მიღებულ „ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაციაში“ ჩაიყარა, სადაც წერია: „ყველას აქვს აზრისა და გამოხატვის თავისუფლება. ეს თავისუფლება მოიცავს ადამიანის უფლებას, ჰქონდეს საკუთარი აზრი და დაუბრკოლებლად მოიძიოს, მიიღოს და გაავრცელოს ინფორმაცია და მოსაზრებები ყოველგვარი საშუალებით, მიუხედავად საზღვრებისა“.

საქართველოში პრესის თავისუფლება უაღრესად დიდი რისკის ქვეშ დგას. მედია ფუნქციონირებს ავტორიტარიზმის კონსოლიდაციის რეალობაში, რომელიც ხასიათდება სამოქალაქო სივრცის სისტემური შევიწროებით, მედიის საქმიანობის შემზღუდავი საკანონმდებლო გარემოს დამკვიდრებით და ჟურნალისტებისთვის მტრული პირობების ფორმირებით. საქართველო პრესის თავისუფლების ინდექსში ერთ წელიწადში 114-დან 135-მდე ჩამოქვეითდა. ახალი რეიტინგით, ქვეყანა ჩამორჩება ისეთ სახელმწიფოებს, როგორებიცაა ზიმბაბვე, სომალი, უგანდა, მალი, ნიგერია, ჩადი და პაპუა-ახალი გვინეა.

ჟურნალისტი ქალი, „აზრის თავისუფლებისთვის“ სახაროვის პრემიის ლაურეატი, მზია ამაღლობელი, პოლიტიკური პატიმარია. საია მზია ამაღლობელის ინტერესებს ახლა ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში იცავს. გაგზავნილია მისი 3 საჩივარი (აღკვეთის ღონისძიებად პატიმრობის განსაზღვრის თაობაზე (i); ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმის თაობაზე (ii) და არასათანადო მოპყრობის თაობაზე (iii)), ხოლო, მზადებაშია მე-4, პოლიტიკურად მოტივირებულ სისხლის სამართლის საქმესთან დაკავშირებული საჩივარი.

ჟურნალისტებისთვის საქართველო არ წარმოადგენს უსაფრთხო ადგილს პროფესიული მოვალეობის შესრულებისთვის - დღემდე არავინ დასჯილა 2024 წლის ნოემბერ-დეკემბერში საპროტესტო აქციების დროს ჟურნალისტების მიმართ განხორციელებული მასობრივი ძალადობისთვის. ხშირია მათ მიმართ მტრული რიტორიკა, თავდასხმები და საქმიანობაში ხელის შეშლა, რომელსაც არანაირი სამართლებრივი რეაგირება არ აქვს, რაც კიდევ უფრო აძლიერებს დაუსჯელობის განცდას“.

ორგანიზაცია აღნიშნავს, რომ Freedom House-ის შეფასებით, 2025 წელს საქართველო იმ ქვეყნების სიას შეუერთდა, რომლებიც ტრანსნაციონალური რეპრესიის ტაქტიკებს იყენებენ: „ამ მხრივ, ცალკე აღსანიშნავია აზერბაიჯანელი ჟურნალისტის, აფგან სადიგოვის, შემთხვევა, როდესაც 2026 წელს, სახელმწიფომ, მიუხედავად სტრასბურგის სასამართლოს დროებითი ღონისძიებისა, ის სამართლის ფუნდამენტური პრინციპების დარღვევით აზერბაიჯანში გააძევა“.

„საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის“ განცხადებით, „ქართული ოცნების“ მიერ საკანონმდებლო უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენება ადამიანის უფლებების კუთხით შექმნილ კრიზისში განსაკუთრებით აქტიურ როლს თამაშობს.

„2024 წლის დეკემბრიდან მოყოლებული ინტენსიურად და სწრაფად იცვლება კანონმდებლობა. ამ პროცესში უგულებელყოფილია საერთაშორისო სტანდარტები, რეპუტაციული საერთაშორისო შეფასებები (მაგალითად, ვენეციის კომისიის და ODIHR-ის დასკვნები) და ქვეყნის შიგნით არსებული უფლებადაცვითი ორგანიზაციების მოსაზრებები. „ქართული ოცნება“ ამ ცვლილებებით ქმნის სხვადასხვა სფეროში რეპრესიის, უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენების, პოლიტიკური ნიშნით დისკრიმინაციის, სამოქალაქო საზოგადოებისა და მედიის საქმიანობის შეზღუდვისკენ მიმართულ ფორმალურ-სამართლებრივ იარაღებს. საკანონმდებლო ცვლილებების ერთ-ერთი აშკარა სამიზნე თავიდანვე იყო გამოხატვის თავისუფლება და მედიის საქმიანობა.

1) 2024 წელს მიღებული კანონი „უცხოური გავლენის გამჭვირვალობის შესახებ“ (რუსული კანონი) „უცხოური ძალის ინტერესების გამტარებელ ორგანიზაციად“ აცხადებს ისეთ მედიასაშუალებებს, მათ შორის, მაუწყებლებს, ბეჭდურ და ონლაინ მედიას, რომელთა კალენდარული წლის განმავლობაში მიღებული მთლიანი არაკომერციული შემოსავლის 20%-ზე მეტის წყარო უცხოური ძალაა. მასტიგმატიზებელ რეესტრში რეგისტრაციის გარდა, ეს გულისხმობს ამ ორგანიზაციებისთვის ინტენსიური ანგარიშგების ვალდებულების დაკისრებას, ხოლო მათი დარღვევის შემთხვევაში - მაღალ ადმინისტრაციულ ჯარიმებს. კანონი მკაცრად გააკრიტიკა ვენეციის კომისიამ და ODIHR-მა. ეს კანონი კვლავ ძალაშია.

ეს კანონი საიას და სამოქალაქო საზოგადოების კიდევ 100-ზე მეტი ორგანიზაციის (მათ შორის, მედია ორგანიზაციების) სახელით გასაჩივრებული ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში.

2) ე.წ. FARA-ს ფართო და ბუნდოვანი დებულებები ახალისებს თვითცენზურას და შესაძლებლობას იძლევა, ამ კანონით გათვალისწინებული მასტიგმატიზებელი სტატუსი, ექსტენსიური ანგარიშგების სისტემა და სხვა ვალდებულებები, ასევე, სისხლისსამართლებრივი სანქციები თვითნებურად იყოს გამოყენებული, მათ შორის, გამოხატვის და მედიის საქმიანობის წინააღმდეგ.

ეს კანონი საიას და კიდევ 2 მედია ორგანიზაციის სახელით გასაჩივრებულია ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში.

3) სამოქალაქო საზოგადოების და მედიის უცხოური დაფინანსება საკანონმდებლო ცვლილებების ერთ-ერთი სამიზნეა. დაფინანსების შეზღუდვა რამდენიმე საკანონმდებლო აქტითაა გამოწვეული, მათ შორის, მაუწყებლობის შესახებ კანონით, რომელიც პირდაპირ კრძალავს მაუწყებლების მიერ უცხოური დაფინანსების მიღებას. სხვა ფორმის მედიასაშუალებებისთვის, ამ მხრივ, რელევანტურია ე.წ. FARA-ს საფუძველზე და გრანტების შესახებ კანონში შეტანილი ცვლილებებით დადგენილი რეგულაციები, რომლის შედეგად, დაფინანსების მიღება მთავრობის ნებაზე დამოკიდებული ხდება. ეს კი საფრთხეს უქმნის მთავრობის მიმართ კრიტიკულ მედიებს. ე.წ. „უცხოეთის აგენტების“ რეგულაციები მედიასაშუალებებს უბიძგებს, თავად თქვან უარი უცხოურ დაფინანსებაზე „აგენტის“ იარლიყის თავიდან ასაცილებლად.

4) მაუწყებლობის შესახებ კანონში „სამართლიანობისა და მიუკერძოებლობის“ ახლებური განუჭვრეტელი რეგულირება ქმნის კრიტიკული მაუწყებლების თვითნებური დასჯისა და გაუმართლებელი შინაარსობრივი კონტროლის საფრთხეს.

5) სასამართლოს შენობაში, სხდომის დარბაზსა და ეზოში ფოტო, კინო, ვიდეო გადაღების, ტრანსლაციის და აუდიოჩაწერის მომწესრიგებელი ახალი ნორმები პრაქტიკაში სრულად კრძალავს ამ საქმიანობას, უგულებელყოფს სამართლიანი სასამართლოს, პირადი ცხოვრების პატივისცემასა და გამოხატვის თავისუფლებას შორის ბალანსის დაცვის ვალდებულებას, იმავდროულად, მიზნად ისახავს მიმდინარე მაღალი საზოგადოებრივი ინტერესის საქმეების გაშუქების ხელშეშლას.

6) ცილისწამებასთან დაკავშირებული ცვლილებები „სიტყვისა და გამოხატვის შესახებ კანონში“ ასუსტებს იმ სამართლებრივ გარანტიებს, რომელთა მიზანიც საჯარო დისკურსის დაცვა იყო და მედიას (ასევე, სხვა აქტორებს) უფრო მოწყვლადს ხდის SLAPP-ების მიმართ“, - ვკითხულობთ საიას განცხადებაში.

ორგანიზაცია აღნიშნავს, რომ ამ მძიმე მდგომარეობაში სოლიდარობას უცხადებს ჯერ კიდევ ფუნქციურ თავისუფალ მედიას და გააგრძელებს გამოხატვის თავისუფლების დაცვას სამართლებრივი მექანიზმების გამოყენებით. 

პრესის თავისუფლების მსოფლიო დღესთან დაკავშირებით განცხადებას ავრცელებს „მედიის ადვოკატირების კოალიცია“ და კიდევ ერთხელ უხდის მადლობას დამოუკიდებელი მედიის თითოეულ წარმომადგენელს პროფესიული მოვალეობის შესრულებისა და საზოგადოების ინტერესების დაცვისთვის ამ მნიშვნელოვან პერიოდში.

„მიმდინარე წელსაც საქართველოში დამოუკიდებელ მედიას საქმიანობა განსაკუთრებით მძიმე ფონზე უწევს. Reporters Without Borders-ის 2026 წლის მონაცემებით, საქართველო განაგრძობს პოზიციების დაკარგვას: მხოლოდ მიმდინარე წელს 21 ადგილით დაქვეითდა, ხოლო ბოლო რამდენიმე წლის განმავლობაში ჯამურად 75-პოზიციანი ვარდნა განიცადა. აღნიშნული მონაცემები მედიის თავისუფლების სისტემურ გაუარესებაზე მიუთითებს.

მზია ამაღლობელი კვლავ პატიმრობაში რჩება. მას ორი წლით თავისუფლების აღკვეთა მიესაჯა, ხოლო ვადაზე ადრე გათავისუფლებაზე უარი ეთქვა. საქმის გარემოებების გათვალისწინებით, ეს საქმე პოლიტიკურად მოტივირებულია და ნათლად აჩვენებს მართლმსაჯულების სისტემის გამოყენებას მედიის წარმომადგენლებზე ზეწოლის ინსტრუმენტად.

ბოლო ერთი წლის განმავლობაში დაფიქსირებული 300-ზე მეტი ინციდენტი ადასტურებს, რომ მედიის მიმართ ზეწოლა ინტენსიურ ხასიათს ატარებს. შემთხვევები მოიცავს ჟურნალისტების დაკავებასა და ადმინისტრაციულ პატიმრობას, დაჯარიმებას პროფესიული საქმიანობის შესრულებისას, ფიზიკურ ძალადობას, სიტყვიერ შეურაცხყოფასა და დისკრედიტაციას, ჟურნალისტურ საქმიანობაში უკანონო ჩარევას, დეზინფორმაციას და ა.შ. ეს დაღვევები შესაბამისი გამოძიებისა და სამართლებრივი რეაგირების გარეშე რჩება.

განსაკუთრებით საყურადღებოა რეპრესიული საკანონმდებლო ტენდენციები, რაც ზღუდავს მედიის ოპერირების სივრცეს და აძლიერებს „მსუსხავი ეფექტის“ რისკს ჟურნალისტურ საქმიანობაზე. პრობლემურია მედიისთვის სასამართლო პროცესების აუდიო-ვიზუალური გადაღების აკრძალვა, რაც ზღუდავს კონტროლის შესაძლებლობას და ამცირებს მართლმსაჯულების ანგარიშვალდებულებას საზოგადოების წინაშე.

მიუხედავად აღნიშნული გამოწვევებისა, ქართული მედია აგრძელებს მუშაობას და პროფესიული მოვალეობის შესრულებას, უზრუნველყოფს საზოგადოების ინფორმირებას. ეს გარემოება განსაკუთრებულ აღიარებასა და სოლიდარობას საჭიროებს“, - წერს კოალიცია. 

ჟურნალისტებს, ვინც იბრძვის პროფესიისთვის, ღირსებისთვის და ევროპული საქართველოსთვის სოლიდარობას  უცხადებს „საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიაც“. 

დღეს, 3 მაისს, პრესის თავისუფლების მსოფლიო დღეა. „საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია“ სოლიდარობას უცხადებს ყველა ჟურნალისტს საქართველოში, ვინც ხელისუფლების მხრიდან უწყვეტი და ინტენსიური წნეხის მიუხედავად, თავისი პროფესიის ერთგული რჩება და ყველაფერს აკეთებს იმისთვის, რომ საზოგადოებას ფაქტებზე დაფუძნებულ ინფორმაციასა და მოსაზრებებზე წვდომა შეუნარჩუნოს.

ქარტიის განცხადებით, მედიის უფლებადამცველი და დემოკრატიული განვითარების საკითხებზე მომუშავე საერთაშორისოდ აღიარებული ორგანიზაციების მიერ გამოქვეყნებული რეიტინგები ერთხმად მიუთითებს იმ საფრთხეებზე, რაც დღეს საქართველოში სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლებას ემუქრება. 

„ვითარება საქართველოში ყველა საკვანძო ინდიკატორის მიხედვით უკიდურესად საგანგაშოა და მსოფლიოს ყველაზე არადემოკრატიული რეჟიმების მონაცემებს ედრება.

ჟურნალისტობა დღეს საქართველოში სახიფათო პროფესიაა. მედიასა და ჟურნალისტებზე ზეწოლის ინსტრუმენტები ბოლო სამი წლის განმავლობაში უპრეცედენტოდ გამრავალფეროვნდა და ყველა ის სტრატეგია და ტაქტიკა მოიცვა, რასაც მსოფლიოს სხვადასხვა ნაწილში მედიის მიმართ განსაკუთრებულად მტრულად განწყობილი რეჟიმები იყენებენ.

ხელისუფლებამ ჟურნალისტების წინააღმდეგ აწარმოა სიძულვილის ენით გაჯერებული  დეზინფორმაციული კამპანია. სავარაუდოდ ხელისუფლების მიერ წახალისებულმა პირებმა სიტყვიერი შეურაცხყოფა მიაყენეს ჟურნალისტებს და მათი ოჯახის წევრებს, დაუზიანეს კერძო საკუთრება და ოფისები. ხელისუფლების უმაღლესი ეშელონებიდან დღემდე ისმის უსამართლო და დაუსაბუთებელი ბრალდებები ჟურნალისტების მიმართ.

ძალოვანმა სტრუქტურებმა მწვანე შუქი აუნთეს ფიზიკურ ძალადობას - პროფესიული მოვალეობის შესრულების დროს ჟურნალისტებს თავს ესხმიან ამ სტრუქტურების წარმომადგენლები და, სავარაუდოდ, მათთან კოორდინაციაში მყოფი პირები. განსაკუთრებული აგრესიის სამიზნე ჟურნალისტები ხდებიან მაშინ, როცა საპროტესტო აქციების დროს დემონსტრანტების უფლებების დარღვევას ადოკუმენტირებენ. რიგ შემთხვევებში თავდამსხმელებმა ისეთი სისასტიკე გამოიჩინეს, რომ ჟურნალისტებს უბრალოდ გაუმართლათ, რომ ცოცხლები გადარჩნენ. ათეულობით ჟურნალისტმა მიიღო ჯანმრთელობის სერიოზული დაზიანება, ნაწილი თავს ცუდად  გრძნობდა თვეების შემდეგაც კი. პროევროპული გამოსვლების დროს ქიმიური ნივთიერებებით მოწამლულთა შორის არიან ჟურნალისტებიც.

ყველასთვის აშკარაა, რომ საქართველოში ჟურნალისტებს დევნიან მათი პროფესიის გამო. ჟურნალისტების წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულები, ცალკეული იშვიათი გამონაკლისის გარდა, გამოძიებული არ არის. დაუსჯელობის სინდრომი ძალადობრივ ჯგუფებს ახალ-ახალი დანაშაულების ჩადენისკენ უბიძგებს.

დღემდე საპატიმროშია „ბათუმელებისა“ და „ნეტგაზეთის“ დამფუძნებელი და ხელმძღვანელი მზია ამაღლობელი. მისთვის წარდგენილი ბრალი უსამართლო და დაუსაბუთებელია, მაღალი თანამდებობის პირები კი სიცრუის გავრცელებით ცდილობენ ჟურნალისტის დისკრედიტაციას. რეჟიმი მზია ამაღლობელს სამაგალითოდ უსწორდება, რათა გაკვეთილი მისცეს ყველას, ვინც წინააღმდეგობას გაბედავს.

საკანონმდებლო ცვლილებებმა უკიდურესად შეზღუდა საქართველოში ადამიანის ძირითადი უფლებები და თავისუფლებები. ამ ცვლილებების ნაწილი მედიას უშუალოდ ეხება.

ჟურნალისტები თავისუფლად ვეღარ მუშაობენ ველზე. მათ აპატიმრებენ და აჯარიმებენ ხან „ხელოვნურად გზის გადაკეტვის“ და ხან ტროტუარზე დგომით გამვლელებისთვის დაბრკოლების შექმნის გამო. ამგვარი ქმედების განმეორების შემთხვევაში ჟურნალისტებს სისხლის სამართლის წესით დევნა და ერთ წლამდე პატიმრობა ელით. მართალია, ჟურნალისტების წინააღმდეგ აღძრული საქმეების ნაწილი საბოლოოდ შეწყდა, მათ გამო ჟურნალისტებს მაინც დიდი ემოციური ზიანი მიადგა. ჟურნალისტებმა დაკარგეს დრო სასამართლო დარბაზებში საკუთარი სიმართლის დასამტკიცებლად და მათ მუშაობაში ხელი შეეშალათ. 

„ქართული ოცნების“ მიერ მიღებული კანონების შედეგად, მედიას აღარ აქვს წვდომა დასავლურ ფინანსებზე, რაც მათ დამოუკიდებლობის შენარჩუნების საშუალებას აძლევდა. დაუმორჩილებლობის შემთხვევაში მაუწყებლებს მაღალი ფინანსური სანქციები და ლიცენზიის/ავტორიზაციის დაკარგვა ელით. 

საკანონმდებლო ცვლილებების ერთი ნაწილი ჟურნალისტების სტიგმატიზაციას ემსახურება. ხელისუფლება ძირითადი უფლებების შესაზღუდად დადგენილ დრაკონულ ჯარიმებსა და არაადეკვატურ სასჯელს იყენებს მათი პოტენციურად მსუსხავი ეფექტის გამო.

საქმე იქამდეც მივიდა, რომ არაერთი ჟურნალისტი ფეისბუქ პოსტების გამო დაჯარიმდა.

რეპრესიული კანონებით გამოწვეული კრიზისის ფონზე დაიხურა რამდენიმე რეგიონული მედიასაშუალება. 

კომუნიკაციების ეროვნული მარეგულირებელი კომისია, რომელიც არასდროს ყოფილა დამოუკიდებელი, ძლიერი პარტიული კავშირებით და მაღალი ლოიალობით მმართველი გუნდის მიმართ, მთავარ ცენზორად ჩამოყალიბდა. მან მიიღო მანდატი შინაარსობრივ საკითხებში არბიტრის როლის შესასრულებლად და ახლა ის ამოწმებს, რამდენად იცავენ მაუწყებლები სიზუსტისა და მიუკერძოებლობის პრინციპებს. კომისიის ორმაგი სტანდარტები და სიმკაცრე კრიტიკული მედიის მიმართ კანონმდებელთა ჩანაფიქრის მიმართ კითხვებს არ ტოვებს. ეს ყოველივე კი ასუსტებს მედიის თვითრეგულირებას, რომელიც საუკეთესო ინსტრუმენტია თვითრეფლექსიისთვის და სექტორის გასაჯანსაღებლად.

საზოგადობრივი მაუწყებელი, რომელსაც მოქალაქეები მილიონობით ლარით საკუთარი შემოსავლებიდან აფინანსებენ, სხვა ინსტიტუციათა მსგავსად, მიტაცებულია. საზოგადოებრივი მაუწყებლიდან განდევნეს კრიტიკულად განწყობილი არაერთი მედია პროფესიონალი.  

ჟურნალისტებს არ აქვთ წვდომა საჯარო ინფორმაციაზე და საჯარო სივრცეებზე, ხშირად კი მათ სხვადასხვა საბაბით არ უშვებენ პარლამენტში, სასამართლოებსა და ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებში. 

„ქართული ოცნება“ რეპრესიებს მიმართავს იმ უცხოელი ჟურნალისტების მიმართაც, ვინც ქართველი ჟურნალისტების მხარდამხარ მუშაობს, რათა აღწეროს საქართველოში მიმდინარე პროცესები, მსოფლიოს დაანახოს ის სირთულეები, რასაც საქართველოს მოქალაქეები აწყდებიან ევროპული არჩევანის დასაცავად ბრძოლისას. საქართველოში უცხოელ ჟურნალისტებს პროფესიული მოვალეობის შესრულებისას მიაყენეს ფიზიკური დაზიანებები. მათი ნაწილი ქვეყანის დატოვების შემდეგ უკან აღარ შემოუშვეს, ხოლო  ზოგიერთს ბინადრობის ნებართვა გაუუქმეს.

რეპრესიების და ურესურსობის მიუხედავად, ქართული ჟურნალისტიკა ცოცხალია, დინამიური, ვითარდება და ახალ-ახალ სიმაღლეებს იპყრობს. ჟურნალისტებს სრულად აქვთ გაცნობიერებული ის პასუხისმგებლობა, რასაც მათ ეს კონკრეტული ისტორიული მომენტი აკისრებს. სამაგალითოა მათი პროფესიული გამბედაობა და პიროვნული სიმამაცე იმ დროს და იმ ვითარებაში, როცა ქვეყანაში ყველა ინსტიტუცია, სასამართლოს ჩათვლით, მიტაცებულია, როცა ვერავინ აძლევს მათ უსაფრთხოების გარანტიებს. შეუძლებელია, ეს თავგანწირული მცდელობა უკვალოდ დაიკარგოს. გვწამს, რომ შორს არ არის ის დრო, როდესაც ჟურნალისტების მიერ „ქართული ოცნების“ ხელში მიღებული საშინელი გამოცდილება ისტორიის ნაწილი გახდება და იქცევა გაფრთხილებად მომავალი თაობებისათვის.

მანამდე კი, ვითხოვთ მზია ამაღლობელის გათავისუფლებას, ჟურნალისტების წინააღმდეგ ჩადენილი ყველა დანაშაულის გამოძიებასა და დამნაშავეთა დასჯას, და სამართლიან, ღირსეულ და უსაფრთხო სამუშაო გარემოს ჟურნალისტებისთვის“, - ვკითხულობთ ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის განცხადებაში. 

„საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია“ წევრობაზე დაფუძნებული დამოუკიდებელი ორგანიზაციაა, რომლის ხელმომწერიც 300-ზე მეტი ჟურნალისტია.

„ეხო კავკაზა“, „რადიო თავისუფლების“ (RFE/RL) ქართული სამსახურის რუსულენოვანი განყოფილება, რომელიც ოკუპირებულ აფხაზეთსა და სამხრეთ ოსეთში მყოფ აუდიტორიას ემსახურება, დღეს, 1 მაისს დაიხურა.

28 აპრილის განცხადებით, „რადიო თავისუფლება“ შეუდგა რეფორმების განხორციელებას სამომავლო გამოწვევებისთვის ორგანიზაციის მოსამზადებლად. 

ქართული სამსახური გააგრძელებს პროგრამირებას ქართულ ენაზე, რუსულენოვანი აუდიტორიისთვის კი ამ ოკუპირებულ რეგიონებში მომხდარ სიახლეებს რუსული პროგრამების ახლადშექმნილი განყოფილება გააშუქებს. 

„ეს ზომები ტარდება „რადიო თავისუფლების“, როგორც გავლენიანი, რელევანტური და ფინანსურად პასუხისმგებლიანი ორგანიზაციის შესანარჩუნებლად. ჩვენ გამოვხატავთ ერთგულებას ორიგინალური კონტენტის პროაქტიულად მწარმოებელი ჟურნალისტიკის (enterprise journalism), განსაკუთრებით კი საგამოძიებო და ანალიტიკური გაშუქების მიმართ. 

ორგანიზაციის საქმიანობის შეწყვეტის გამო გვიწევს დავემშვიდობოთ რამდენიმე ნიჭიერ კოლეგას, რომლებმაც დიდი წვლილი შეიტანეს „რადიო თავისუფლების“ მრავალწლიან საქმიანობაში“, - განაცხადა „რადიო თავისუფლების“ პრეზიდენტმა და აღმასრულებელმა დირექტორმა სტივენ კაპუსმა.

2026 წლის 31 მარტს, „რადიო თავისუფლებამ“ დახურა ბულგარულ, რუმინულ და ჩრდილოეთ მაკედონიურ ენებზე მაუწყებლობა, ასევე Radio Mashaal, რომელიც პაკისტანის ტომობრივი რეგიონებისთვის პუშტუს ენაზე მაუწყებლობდა. 2025 წლის ნოემბერში დაიხურა უნგრული სამსახურიც.

„რადიო თავისუფლებას“ აშშ-ის კონგრესი გლობალური მედიის  სააგენტოს (USAGM) ფედერალური გრანტის მეშვეობით აფინანსებს. კონგრესმა 2026 წლისთვის მას 112.5 მილიონი აშშ დოლარის ბიუჯეტი გამოუყო. 

„საერთაშორისო გამჭვირვალობა - საქართველო“ პრესის თავისუფლების საერთაშორისო დღესთან დაკავშირებით განცხადებას აქვეყნებს და წერს, რომ ქართული დამოუკიდებელი მედია 3 მაისს გადარჩენისთვის უწყვეტი ბრძოლითა და შეუდრეკელი წინააღმდეგობით ხვდება. 

ორგანიზაცია აღნიშნავს, რომ 2026 წელი პრეცედენტული წელი აღმოჩნდა  ქართული მედიისთვის იმ მხრივ, რომ „ისტორიაში პირველად, დიდმა ბრიტანეთმა ორი მთავარი პროპაგანდისტული პროსამთავრობო ტელევიზია - „იმედი“ და „პოსტვ“ დაასანქცირა რუსეთის მიერ უკრაინაში დაწყებული სრულმასშტაბიანი ომის შესახებ განზრახ მცდარი ინფორმაციის გავრცელებისა და რუსული პროპაგანდის გავრცელებისთვის“.

TI წერს, რომ უამრავი გამოწვევის, მწირი მატერიალურ-ტექნიკური რესურსების თუ „ქართული ოცნების“ ხელისუფლების მიერ მათი გაჩუმების არაერთგზის მცდელობის მიუხედავად, ქართული კრიტიკული მედია რეჟიმის მიერ შექმნილ რეპრესიულ გარემოს არ ეპუება და კვლავაც აქტიურად ასრულებს მის მთავარ მოვალეობას - საზოგადოების ჯეროვან ინფორმირებას. 

ორგანიზაციის განცხადებით, კრიტიკული მედიის მიმართ წნეხს ნათლად წარმოაჩენს ბოლო წლების საგანგაშო სტატისტიკა, რომელიც ჟურნალისტების მიმართ სხვადასხვა ტიპის თავდასხმის, ძალადობის, მუქარისა და ჟურნალისტურ საქმიანობაში ხელშეშლის ასობით შემთხვევას აღწერს და ინახავს. 

TI-ის მონაცემებით, ამ მხრივ გამონაკლისი არც 2026 წლის პირველი ოთხი თვე აღმოჩნდა. იანვარი-აპრილის ჩათვლით პერიოდში ორგანიზაციამ 60-მდე ასეთი შემთხვევა აღნუსხა:

„ჟურნალისტების წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულების აბსოლუტური უმრავლესობა გამოუძიებელია და დამნაშავე პირები პასუხისგებაში არ არიან მიცემულნი. დამნაშავეთა დაუსჯელობის დამკვიდრებული მავნე პრაქტიკა ამგვარ შემთხვევებს კიდევ უფრო ახალისებს და ჟურნალისტურ საქმიანობას სულ უფრო მოწყვლადს ხდის“. 

„საერთაშორისო გამჭვირვალობა-საქართველო“ ჟურნალისტებზე სხვადასხვა ტიპის ძალადობის შემთხვევებიდან იმ სამ ძირითად კატეგორიას გამოყოფს, რომლებიც ყველაზე მკაფიოდ წარმოაჩენენ იმ მტრულ გარემოს, რომელშიც კრიტიკული მედიის წარმომადგენლებს პროფესიული მოვალეობის შესრულება უწევთ. ესენია: მუქარა, ფიზიკური თავდასხმა და ჟურნალისტურ საქმიანობაში ხელშეშლა; სასამართლო და სამართალდამცველი სისტემა მედიის წინააღმდეგ; კომუნიკაციების კომისია დამოუკიდებელი მედიის წინააღმდეგ. 

ორგანიზაცია ანგარიშში აღწერს 2026 წელს დაფიქსირებული ამგვარი შემთხვევების ნაწილსაც.

მუქარა, ფიზიკური თავდასხმა და ჟურნალისტურ საქმიანობაში ხელშეშლა

• „17 იანვარს, ტელეკომპანია „ფორმულას“ ჟურნალისტმა და საავტორო გადაცემის „შაბათის ფორმულას“ წამყვანმა, დავით ქაშიაშვილმა სოციალურ ქსელში მუქარის წერილი მიიღო მას შემდეგ, რაც „შაბათის ფორმულაში“ გავიდა სიუჟეტი, რომელიც კორუფციულ სქემებში „ქართული ოცნების“ ერთ-ერთი მთავარი პროპაგანდისტის, გოგა ხაინდრავას შესაძლო თანამონაწილეობას შეეხებოდა.
• 26 იანვარს, სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის შენობასთან პროფესიული საქმიანობის შესრულებისას, „ფორმულას“ ჟურნალისტს, ნანო ჩაკვეტაძეს საგამოძიებო უწყების თანამშრომლებმა ტელეფონი წაართვეს, გადაღებული კადრები წაუშალეს და დაჭერით დაემუქრნენ.
• 9 თებერვალს, თბილისში, პარლამენტის მიმდებარე ტერიტორიაზე უცნობი მამაკაცი დაემუქრა ონლაინგამოცემების „პუბლიკასა“ და „OC მედიას“ ჟურნალისტებს - მინდია გაბაძეს და მარიამ ნიკურაძეს.
• 11 თებერვალს, თბილისში, სასტუმრო „პარაგრაფთან“ ონლაინგამოცემა „პუბლიკას“ ჟურნალისტს პროფესიულ საქმიანობაში ხელი შეუშალეს, სადაც საქართველოში ირანის საელჩოს მიერ ორგანიზებული ღონისძიება მიმდინარეობდა. მას ჩოხაში ჩაცმულმა უცნობმა პირმა ტელეფონი წაართვა და გადაუგდო, შემდეგ კი გადაღებული მასალის წაშლა აიძულა.
• აპრილის დასაწყისში, ხადას ხეობაში ქვეშეთი-კობის გზის მშენებლობის გამო შექმნილი პრობლემების გასაშუქებლად ჩასულ „მთის ამბებისა“ და „საქართველოს ამბების“ გადამღებ ჯგუფს ადგილზე მყოფი პირები დაუპირისპირდნენ. მათ ჟურნალისტებს გადაადგილება შეუზღუდეს, სიტყვიერი შეურაცხყოფა მიაყენეს და გადაღების შეწყვეტა მოსთხოვეს. ერთ-ერთი მათგანი ჟურნალისტებს  სიცოცხლის მოსპობითაც დაემუქრა.
• 11 აპრილს, საქართველოში მცხოვრებმა უნგრელმა, ვიქტორ ორბანის პოლიტიკისადმი კრიტიკულად განწყობილმა ჟურნალისტმა, ლასლო რობერ ბეზესმა განაცხადა, რომ მას თბილისში უნგრეთის საკონსულოში ვიზიტისას, უცნობი ქალი დახვდა, დაკითხა და ციხით დაემუქრა.
• ბოლო რამდენიმე თვეა, ხელისუფლების მხრიდან ტელეკომპანია „თრიალეთის“ მიმართ ზეწოლისა და საქმიანობის შეზღუდვის მცდელობაზე საუბრობს რეგიონული ტელეკომპანია „თრიალეთი“. ტელეკომპანიის განცხადებით, სწორედ ამას ემსახურება მათ ფინანსურ ანგარიშებზე ბოლო ერთ წელში რამდენჯერმე დადებული ინკასო“.

სასამართლო და სამართალდამცველი სისტემა დამოუკიდებელი მედიის წინააღმდეგ 

TI-ისთვის შემაშფოთებელია „ქართული ოცნების“ მხრიდან სასამართლო და სამართალდამცველი სისტემების დამოუკიდებელი მედიის წინააღმდეგ გამოყენების მავნე პრაქტიკა, „რომელიც ბოლო წლების საგანგაშო ტენდენციად ჩამოყალიბდა და კრიტიკული ხმის ჩახშობის აქტიურ ინსტრუმენტად იქცა“. 

ორგანიზაცია აღნიშნავს, რომ ამ მხრივ ყველაზე თვალსაჩინო ჟურნალისტური საქმიანობის შესრულებისას, მედიის წარმომადგენლების წინააღმდეგ ე.წ. გზის გადაკეტვის საბაბით ადმინისტრაციული საქმეების წარმოების დაწყება, დაჯარიმება და მათი ანგარიშების დაყადაღებაა:

„მიუხედავად იმისა, რომ ამგვარი შემთხვევების დიდი ნაწილი, საბოლოოდ, სასამართლოს მიერ საქმეების შეწყვეტით სრულდება, ის მედიის წარმომადგენლების დაშინების და ზეწოლის მცდელობად უნდა განვიხილოთ, რადგანაც მათი საბოლოო მიზანი ჟურნალისტებში თვითცენზურის ჩამოყალიბება და ე.წ. „შემაკავებელი ეფექტის“ (Chilling effect) გაღვიძებაა“.

• „16 იანვარს, ონლაინგამოცემა „მაუწყებლის“ ჟურნალისტი თოზუ გულმამედლი 5 000 ლარით დააჯარიმეს. შსს მას 2026 წლის აგვისტოში პარლამენტის მიმდებარე ტერიტორიაზე ე.წ. „გზის გადაკეტვას“ ედავებოდა.
• 18 თებერვალს, ე.წ. „ქოლ ცენტრების“ საქმეზე თაღლითობისა და ფულის გათეთრების ბრალდებით დააკავეს გაზეთ „ქრონიკა პლიუსის“ რედაქტორი, ელისო კილაძე. იგი ამ დრომდე წინასწარ პატიმრობაში იმყოფება და მიუხედავად საქმისადმი მაღალი საზოგადოებრივი ინტერესისა, მისი სასამართლო სხდომები მედიისთვის დახურულია. ბრალდებამ ეს მოწმეებისა და მათი ოჯახის წევრების უსაფრთხოებით დაასაბუთა, რასაც დაცვის მხარე არ ეთანხმება. დაკავებული ჟურნალისტი ბრალს არ აღიარებს და დაპატიმრებას ერთ-ერთი გახმაურებული მკვლელობის საქმეში მის მიერ „ყველა შეკერილი ბრალის“ მხილებისთვის ხელისუფლების მხრიდან შურისძიებას უკავშირებს.
• 4 აპრილს, თბილისში დააკავეს აზერბაიჯანელი გამომძიებელი ჟურნალისტი, აფგან სადიგოვი. იგი, 5 აპრილს ქვეყნიდან აზერბაიჯანში გააძევეს, მიუხედავად იმისა, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოს მიერ გამოცემული დროებითი ღონისძიების ფარგლებში, საქართველოს ჟურნალისტის აზერბაიჯანისთვის გადაცემა ეკრძალებოდა. სადიგოვის დაკავებამ საქართველოსა და აზერბაიჯანის ხელისუფლებებს შორის ერთგვარი ფარული შეთანხმების განცდა გააჩინა, რამდენადაც სადიგოვის დაკავებამდე ცოტა ხნით ადრე, აზერბაიჯანის პროკურატურამ მას მოულოდნელად ყველა ბრალი მოუხსნა და მის წინააღმდეგ აღძრული სისხლის სამართლის საქმე დახურა. ამის შემდეგ, ორ დღეში, სადიგოვს  თბილისში შაბათს გვიან ღამით აკავებენ და კვირას გამთენიისას კი - უკვე აზერბაიჯანში აძევებენ.
• 19 მარტს, ცნობილი გახდა, რომ „ქართული ოცნების“ პროპაგანდისტი, გოგა ხაინდრავა ტელეკომპანია „ფორმულას“ სასამართლოში უჩივის და მორალური ზიანისთვის 10 000 ლარს და მის შესახებ გავრცელებული ცნობების უარყოფას ითხოვს, კორუფციულ სქემებთან მისი სავარაუდო კავშირის თაობაზე. საგულისხმოა, რომ „ქართული ოცნების“ წარმომადგენლები და მათთან დაახლოებული პირები კრიტიკული მედიების წინააღმდეგ აქტიურად მიმართავენ ე.წ. „SLAPP სარჩელებს“ (სტრატეგიული სამართალწარმოება საზოგადოებრივი ჩართულობის წინააღმდეგ), რომელთა მიზანიც ჟურნალისტების გაჩუმება, სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების უკანონო შეზღუდვა და სამართალწარმოების გზით მედიისთვის ცენზურის დაწესებაა. ამ დროისთვის საქართველოში 40-ზე მეტი ასეთი სარჩელია აღრიცხული.
• მარტი-აპრილის თვეებში, თბილისის საქალაქო სასამართლომ ე.წ. გზის და ტროტუარის „გადაკეტვის“ საბაბით ჟურნალისტების წინააღმდეგ დაწყებული არაერთი ადმინისტრაციული საქმე განიხილა. მათ შორის იყვნენ: ონლაინგამოცემა „ტაბულას“ ჟურნალისტი მარიამ კუპრავა; ონლაინგამოცემა „ნეტაზეთის“ ჟურნალისტი მარიამ ძიძარია; ფოტოგრაფი გიორგი თარხნიშვილი; „მედიაჩეკერის“ ჟურნალისტი ნინია კაკაბაძე. ყველა მათგანი ადგილზე, სხვადასხვა დროს პროფესიულ მოვალეობას ასრულებდა.
• აპრილის თვეში, ე.წ. გზის “გადაკეტვის“ საბაბით ანგარიშები დაუყადაღეს ტელეკომპანიების - „ფორმულასა“ და „ტვ პირველის“ ჟურნალისტებს - ლიზა ციციშვილსა და მაკა ჩიხლაძეს.
• 1 აპრილს, ცნობილი გახდა, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლომ არ დააკმაყოფილა „ტვ პირველის“ ჟურნალისტების - ნანუკა ქაჯაიას, ნატალია ქაჯაიას და მარიამ გაფრინდაშვილის სარჩელი ბრიტანეთის მიერ დასანქცირებული პროსამთავრობო პროპაგანდისტული ტელეკომპანია „პოსტვის“ წინააღმდეგ, სადაც ისინი ამ უკანასკნელის მიერ გავრცელებული ინფორმაციის უარყოფას ითხოვდნენ, თითქოს „კოკა-კოლას“ დირექტორის, თემურ ჭყონიასგან ფინანსდებიან.
• 15 და 20 აპრილს, ასევე ცნობილი გახდა, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლომ არ დააკმაყოფილა „საზოგადოებრივი მაუწყებლიდან“ გაშვებული 6 თანამშრომლის სარჩელებიც, რომლებიც სამსახურიდან მათი გათავისუფლების ბათილად ცნობას ითხოვდნენ“.

კომუნიკაციების კომისია დამოუკიდებელი მედიის წინააღმდეგ

„საერთაშორისო გამჭვირვალობა-საქართველოს“ განცხადებით, კომუნიკაციების კომისია კრიტიკული მედიის დევნისა და გაჩუმების კიდევ ერთ იარაღად არის გამოყენებული:

„ამ მიმართულებით საფრთხე კიდევ უფრო გამძაფრდა, რაც გასული წლის აპრილში, კომისიას მაუწყებლების შინაარსობრივი რეგულირების ბერკეტი გადაეცა, რომლის გამოყენებაც მარეგულირებელმა აქტიურად დაიწყო 2026 წლის 2 აპრილს მას შემდეგ, რაც დიდმა ბრიტანეთმა ორი პროპაგნადისტული პროსამთავრობო ტელევიზია „იმედი“ და „პოსტვ“ დაასანქცირა რუსული პროპაგანდის გავრცელებისა და მხარდაჭერის გამო.

კომისიამ კრიტიკული მაუწყებლების „ფორმულასა“ და „ტვ პირველის“ გადაცემები შერჩევითად დაამონიტორინგა და მაუწყებლები წერილობით გააფრთხილა შემდეგი ტერმინების გამოყენებისთვის: „რეჟიმი“, „ოცნების პროკურატურა“, „ოლიგარქის გუნდი“, „ოცნების მთავრობა“, „ივანიშვილის პრემიერმინისტრი“, „ივანიშვილის დეპუტატი“, „ქართული ოცნების პოლიცია“, „ე.წ. განათლების რეფორმა“, „აქტივისტებზე ნადირობის ღამე“ და სხვა. კომისიის მიერ ყოველი შემდგომი ასეთი „დარღვევის“ შემთხვევაში, ტელევიზიები ფინანუსრი სანქციების დაწესების, ასევე მაუწყებლობის ლიცენზიის შეჩერება/შეწყვეტის საფრთხის წინაშე დგებიან. ამასთან, კომისიის ეს გადაწყვეტილება საგანგაშო პრეცედენტს ქმნის სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების კუთხით და აწესებს პირდაპირ ცენზურას.

კიდევ უფრო ადრე, 22 იანვარს, კომისიამ რეგიონული სათემო „რადიო მარნეული“  ამერიკის „დემოკრატიის ეროვნული ფონდიდან“ (NED) მიღებული გრანტის (32 541.60 ლარის ოდენობით) გამო წერილობით გააფრთხილა. 16 თებერვალს კომისიამ ადმინისტრაციული საქმის წარმოება დაიწყო ტელეკომპანია „კავკასიისთვის“ ამერიკის შეერთებული შტატებიდან გაკეთებული შემოწირულების გამოც“.

ორგანიზაცია აღნიშნავს, რომ მათ მიერ ზემოთ განხილულ შემთხვევებს თან სდევს „სისტემური სიტყვიერი თავდასხმები „ქართული ოცნების“ ხელისუფლების წარმომადგენლების მხრიდან კრიტიკულ მედიაზე და მათივე პროპაგანდისტული მედიასაშუალებების მიერ მუდმივი დისკრედიტაციის კამპანია, რომლებიც კრიტიკულ მედიებს სხვადასხვა დამაკნინებელი ეპითეტებით მოიხსენიებენ და საზოგადოებაში უნდობლობის გაღვივების მიზნით, მათ მიერ გავრცელებული ინფორმაციის „ყალბ ამბებად“ ფუთავენ“. 

TI მიიჩნევს, რომ მთლიანობაში, სხვა არადემოკრატიული რეჟიმების მსგავსად, „ქართული ოცნების“ ხელისუფლების მიერ სხვადასხვა ფორმით გამოცხადებული ბრძოლის მთავარი მიზანი ქვეყანაში დამოუკიდებელი, თავისუფალი და ალტერნატიული ხმების ჩახშობა, საბოლოო გაქრობა და ქვეყანაში ცენზურის დაწესებაა.

პრესის თავისუფლების დამცველი საერთაშორისო ორგანიზაციის „რეპორტიორები საზღვრებს გარეშეს“ (RSF) 2026 წლის ანგარიშით, საქართველოში მედიის თავისუფლების ხარისხი 40.77 ქულით არის შეფასებული და 180 ქვეყნიდან 135-ე ადგილს იკავებს. ამ პოზიციით საქართველო, გასულ წელთან შედარებით, რეიტინგში 21 ადგილით ჩამოქვეითდა. 2025 წელს ქვეყანა 114-ე ადგილს იკავებდა, მედიის თავისუფლების ხარისხი კი 50.53 ქულით იყო შეფასებული. RSF-ის პრესის თავისუფლების ინდექსით საქართველო 103-ე ადგილზე იყო 2024 წელს, 2023 წელს კი 77-ე ადგილს იკავებდა. 

საზოგადოებრივი მაუწყებლის გასული წლის ბიუჯეტის შესრულების ანგარიშის მიხედვით, „პირველმა არხმა“ 2025 წელს შრომის ანაზღაურებაზე 34 303 414 ლარი დახარჯა. 2024 წელს მაუწყებლის სახელფასო ხარჯი 31 805 201 ლარი იყო. 

გასულ წელს გენერალური დირექტორის და დაქვემდებარებული სამსახურების შრომის ანაზღაურებაზე ბიუჯეტით განსაზღვრულზე 16 689 ლარით მეტი - 801 753 დაიხარჯა. 38 109 ლარით მეტი (3 159 672 ) დაიხარჯა ბლოკზეც: ფინანსები, ადმინისტრაცია, მარკეტინგი.

2025 წლის ბიუჯეტით განსაზღვრულ ხარჯზე 32 581 ლარით მეტი - 1 166 734 ლარი შეადგინა არხის სამივლინებო ხარჯმაც. 

საზოგადოებრივი მაუწყებლის 2025 წლის ბიუჯეტის შესრულების ანგარიშის მიხედვით, შარშან ტელევიზიის ჯამური საკასო ხარჯი 100 281 380 ლარი იყო. 

ამავე ანგარიშის მიხედვით, „პირველმა არხს“ არ უყიდია მსოფლიო ჩემპიონატი ფეხბურთში 2026-ის ლიცენზია. როგორც არხი განმარტავს, მსოფლიო ჩემპიონატის ლიცენზია სხვა იურიდიულმა პირმა შეიძინა.

პრესის თავისუფლების დამცველი საერთაშორისო ორგანიზაციის „რეპორტიორები საზღვრებს გარეშეს“ (RSF) 2026 წლის ანგარიშით, საქართველოში მედიის თავისუფლების ხარისხი 40.77 ქულით არის შეფასებული და 180 ქვეყნიდან 135-ე ადგილს იკავებს. ამ პოზიციით საქართველო, გასულ წელთან შედარებით, რეიტინგში 21 ადგილით ჩამოქვეითდა. 2025 წელს ქვეყანა 114-ე ადგილს იკავებდა, მედიის თავისუფლების ხარისხი კი 50.53 ქულით იყო შეფასებული. RSF-ის პრესის თავისუფლების ინდექსით საქართველო 103-ე ადგილზე იყო 2024 წელს, 2023 წელს კი 77-ე ადგილს იკავებდა.

საქართველო ამ მაჩვენებლით ისეთ ქვეყნებს ჩამორჩება, როგორებიცაა: პაპუა ახალი გვინეა, ზიმბაბვე, სომალი, გვატემალა, უგანდა, შრი-ლანკა. 

RSF-ის ანგარიშის მიხედვით, ოფიციალური პირების მხრიდან ჩარევა ძირს უთხრის პრესის თავისუფლების გაუმჯობესებისკენ მიმართულ ძალისხმევას, დამოუკიდებელი და ოპოზიციური მედიისთვის გარემო კი კვლავ მტრულია, რაც ჟურნალისტების მიმართ სიტყვიერი და ფიზიკური თავდასხმების მზარდი რაოდენობით გამოიხატება.

ორგანიზაციის შეფასებით, „უცხოური გავლენის გამჭვირვალობის შესახებ“ და „ოჯახური ღირებულებებისა და არასრულწლოვანის დაცვის შესახებ“ კანონების მიღება და გამკაცრება კიდევ უფრო მარგინალიზირებელ გარემოს ქმნის ჟურნალისტებისთვის, ცენზურის ქვეშ აყენებს მათ და თავისუფალი სიტყვისთვის სივრცეს მნიშვნელოვნად ამცირებს. 

მედია გარემო

„რეპორტიორები საზღვრებს გარეშეს“ ანგარიშის მიხედვით, მედია სივრცე მრავალფეროვანი და ამავდროულად პოლიტიკურად ძლიერ პოლარიზებულია: 

„მანიპულირება, სიძულვილის ენა და დეზინფორმაცია ფართოდაა გავრცელებული მედიაში, განსაკუთრებით ტელევიზიაში, რომელიც ქვეყნის ინფორმაციის მთავარი წყაროა. მედიის მფლობელები ხშირად აკონტროლებენ სარედაქციო შინაარსს, როგორც ეს იყო  „რუსთავი 2“-ის შემთხვევაში, ტელევიზიის, რომელმაც სარედაქციო ხაზი შეცვალა ყოფილი მფლობელისთვის გადაცემის შემდეგ, ასევე საზოგადოებრივი მაუწყებლის, რომლის შემთვევაშიც მთავრობის ჩარევა მოხდა. გაფართოებული მარეგულირებელი უფლებამოსილებები ახლა ხელისუფლებას მედიის შინაარსის კონტროლის საშუალებას აძლევს, რაც ზრდის ცენზურის რისკს. რეგიონული და სათემო რადიოსადგურები დაფინანსების პრობლემებს ებრძვიან, ბეჭდური მედიის მკითხველთა რაოდენობა მცირდება, ხოლო ონლაინ გამოცემების იზრდება“.  

პოლიტიკური კონტექსტი

დოკუმენტში აღნიშნულია, რომ საქართველო 2024 წლის ოქტომბრის სადავო არჩევნების შემდეგ სერიოზულ პოლიტიკურ კრიზისს განიცდის:

„პოლიტიკური კლიმატი ხასიათდება ხანგრძლივი არასტაბილურობითა და რეპრესიებით, რაც ნოყიერ ნიადაგს ქმნის მედიაზე პოლიტიკური კონტროლისთვის. მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოს კანონმდებლობა პოლიტიკურ პარტიებს მედიასაშუალებების ფლობას უკრძალავს, დიდი მედიები, როგორც წესი, იცავენ პოლიტიკასთან დაკავშირებული მფლობელების ინტერესებს. იგივე ეხება სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ მედიას, რომელიც ხელისუფლების მხრიდან ძლიერი ჩარევის ობიექტია. ის სულ უფრო მეტად ამბობს უარს კრიტიკულ მედია საშუალებებთან ურთიერთობაზე და მიმართავს ცენზურას, ცილისწამების კამპანიებსა და დაშინებას“. 

სამართლებრივი ჩარჩო

როგორც RSF-ი წერს, „ქართულმა ოცნებამ“ ჯერ კიდევ არ შეუსრულებია ევროკავშირის რეკომენდაცია პრესის თავისუფლების შესახებ, რაც წევრობაზე მოლაპარაკებების დაწყებამდე აუცილებელი ნაბიჯი იყო.

„წინა რეფორმების საპირისპიროდ, რომლებიც მედიაში პლურალიზმსა და გამჭვირვალობას აძლიერებდა, მთავრობამ მიიღო რეპრესიული კანონი „უცხოური გავლენის გამჭვირვალობის შესახებ“, რომელიც მედიის დირექტორებსა და საბჭოს წევრებს სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობას აკისრებს და კანონის შეუსრულებლობისთვის თავისუფლების აღკვეთით ემუქრება. „მაუწყებლობის შესახებ“ საქართველოს კანონში შეტანილი ცვლილებები ამჟამად კრძალავს მაუწყებლების უცხოურ დაფინანსებას და აფართოებს მარეგულირებლის უფლებამოსილებას შეაფასოს მაუწყებლობის კონტენტის სიზუსტე და მიუკერძოებლობა. ამ მარეგულირებლის დამოუკიდებლობა სერიოზულად სადავოა. „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ კანონში ცვლილებებმა შეასუსტა ჟურნალისტების წყაროების დაცვა“.  

ეკონომიკური კონტექსტი

ანგარიშის მიხედვით, განუვითარებელი სარეკლამო ბაზარი იკლებს ბეჭდურ და ონლაინ მედიაში, რომლებიც ძირითადად დონორების, როგორც წესი, დასავლეთის, მიერ ფინანსდებოდა:

„უცხოური დაფინანსების ახალმა შეზღუდვებმა მკვეთრად გააუარესა დამოუკიდებელი მედიასაშუალებების ფინანსური მდგრადობა. მარეგულირებლის მხირდან ზეწოლასთან და სახელმწიფოს მიერ დაფინანსებული მედია საშუალებებისთვის მინიჭებულ შეღავათებთან ერთად, ეს ზომები ამახინჯებს კონკურენციას და საფრთხეს უქმნის დამოუკიდებელი მედია საშუალებების გადარჩენას“. 

სოციოკულტურული კონტექსტი

RSF-ის 2026 ანგარიშში აღნიშნულია, რომ, ქართული საზოგადოება ხასიათდება ძლიერი სოციალური დაძაბულობით გარკვეულ საკითხებთან დაკავშირებით, როგორიცაა: რელიგია, ლგბტქ+, უფლებები და რუსული გავლენა, რაც თავის მხრივ,  გავლენას ახდენს ჟურნალისტიკაზე:

„მგრძნობიარე თემების გაშუქებისას ჟურნალისტები გაძლიერებულ შევიწროებასა და ზეწოლას განიცდიან. თვალთვალის პრაქტიკა და სამართლებრივი შეზღუდვები ძირს უთხრის წყაროს კონფიდენციალურობას, რაც კიდევ უფრო აფერხებს საგამოძიებო ჟურნალისტიკას და ზღუდავს საზოგადოებრივი ინტერესების მქონე ჟურნალისტიკას“.

უსაფრთხოება

„რეპორტიორები საზღვრებს გარეშე“ აღნიშნავს, რომ ჟურნალისტები ხშირად აწყდებიან სიტყვიერ შეურაცხყოფას, ფიზიკურ თავდასხმებსა და დაშინებას, რაც ხშირად პოლიტიკურ დაძაბულობასა და პროტესტებს უკავშირდება:

„რეპორტიორების მიმართ ძალადობა გაძლიერდა და ამ დანაშაულების გამოძიება კვლავ არაეფექტურია, რაც აძლიერებს დაუსჯელობის განცდას. გაუარესებული უსაფრთხოების გარემო დამოუკიდებელი რეპორტაჟების მთავარ დაბრკოლებად იქცა და ხელს უწყობს ფართოდ გავრცელებულ თვითცენზურას“.  

„რეპორტიორები საზღვრებს გარეშე“ პრესის თავისუფლების ინდექსს სწორედ ამ 5 ინდიკატორის მიხედვით: პოლიტიკური კონტექსტი, სამართლებრივი ჩარჩო, ეკონომიკური და სოციალური კონტექსტი, უსაფრთხოება აფასებს.

ვითარება მეზობელ ქვეყნებში

რაც შეეხება მეზობელ ქვეყნებს, პრესის თავისუფლების ხარისხი სომხეთში წინა წელთან შედარებით 16 პოზიციით გაუარესდა და 180 ქვეყნიდან 50-ე ადგილი დაიკავა.  რუსეთში მედიის თავისუფლების მდგომარეობა - 1 პოზიციით, ხოლო აზერბაიჯანში 4 ადგილით გაუარესდა, რეიტინგში ეს ქვეყნები 172-ე და 171-ე ადგილებს იკავებენ. რაც შეეხება თურქეთს, ის  რეიტინგში 4 პოზიციით დაქვეითდა და 163-ე ადგილზეა.

„საერთაშორისო გამჭვირვალობა - საქართველომ“ კომუნიკაციების კომისიის ახალ წევრად ბრიტანეთის მიერ სანქცირებული „იმედის“ იურიდიული დეპარტამენტის უფროსის, ანი ვაზაგაშვილის არჩევის შემდეგ გამოაქვეყნა ანგარიში, სადაც აღნიშნულია თუ ვინ არიან ComCom-ის ძველი და ახალი წევრები, რა ნიშნით არიან ისინი შერჩეულნი და რა აკავშირებთ მათ „ქართული ოცნებასთან“. 

„“ქართული ოცნების“ ხელისუფლების მიერ სახელმწიფო ინსტიტუტების მიტაცების პირობებში, წლებია, რაც კონკრეტული სახელმწიფო უწყებები სხვადასხვა ჯგუფის მიზანმიმართული დევნისა და დისკრედიტაციის მიზნით გამოიყენება. მათ შორის არის კომუნიკაციების კომისია, რომელიც უკვე ბევრი წელია კრიტიკული მაუწყებლების დასჯისა და გაჩუმების ინსტრუმენტად გვევლინება, რაშიც მმართველ გუნდს აქტიურაც ეხმარებიან პარტიული კუთვნილებისა და ლოიალობის ნიშნით შერჩეული წევრები“, - წერს TI.

 რა როლს ასრულებს კომისია პრაქტიკაში?

„საერთაშორისო გამჭვირვალობა - საქართველოს“ შეფასებით, მიუხედავად იმისა, რომ „მაუწყებლობის შესახებ“ საქართველოს კანონით, კომუნიკაციების კომისია სატელეკომუნიკაციო სფეროს მარეგულირებელი, ხელისუფლების ყველა შტოსგან დამოუკიდებელი ორგანოა, ის მმართველი პარტიისადმი ლოიალური კომისიონერებით არის დაკომპლექტებული და გადაწყვეტილებებიც ერთსულოვნად, მმართველი გუნდის ინტერესების გათვალისწინებით მიიღება. ორგანიზაციის განცხადებით, ComCom-ს ხელისუფლება კრიტიკული მედიის წინააღმდეგ სადამსჯელო იარაღად იყენებს:

„განსაკუთრებით დასამახსოვრებელი კომისიაში კახა ბექაურის 9-წლიანი თავმჯდომარეობის პერიოდი იყო (ბექაურის შესახებ მეტი დეტალისთვის მიჰყევით ბმულს), როდესაც კომისიამ კრიტიკული მაუწყებლების წინააღმდეგ არაერთი პრობლემური გადაწყვეტილება მიიღო, რამაც მნიშვნელოვანი ზიანი მიაყენა მათ, როგორც ფინანსური თვალსაზრისით, ისე თავისუფალი გამოხატვის კონტექსტში. სწორედ დამოუკიდებელი მედიის წინააღმდეგ მიმართული სისტემური რეპრესიული პოლიტიკის მხარდაჭერამ და მასში თანამონაწილეობამ განაპირობა უკრაინისა და ლიეტუვის მიერ ბექაურის დასანქცირებაც. ამასთან, 2025 წლის თებერვალში, ევროპარლამენტმა საქართველოს შესახებ მიღებულ რეზოლუციაში ქართული „ოცნების წევრებისა“ და მათთან დაკავშირებული ელიტის, მათ შორის, კახა ბექაურის დასანქცირებაც მოითხოვა“.

როგორც TI-ი წერს, კახა ბექაურის „მძიმე მემკვიდრეობა“ „ქართული ოცნების“ ყოფილმა მაჟორიტარმა დეპუტატმა, გოგა გულორდავამ გადაიბარა, რამაც კიდევ უფრო გაამძაფრა მოლოდინი და საფრთხის განცდა, რომ კომისია უფრო მეტად მოექცევა პარტიული გავლენის ქვეშ და ხელისუფლება კომისიის გამოყენებით,  ფინანსური სანქციების დაწესების გზით, კრიტიკული მაუწყებლების პარალიზებას შეეცდება.

ორგანიზაციისთვის ამ მოლოდინს კიდევ უფრო ამძაფრებს „მაუწყებლობის შესახებ“ საქართველოს კანონში გასულ წელს მიღებული ის ცვლილებები, რომლითაც მნიშვნელოვნად გაფართოვდა კომისიის უფლებამოსილება და მას მაუწყებლების შინაარსში ჩარევისა და კონტროლის ბერკეტი გადაეცა:

„საფრთხე რომ რეალურია, ამას ახალი თავმჯდომარის პიროებებში, კომუნიკაციების კომისიის მიერ 6 მარტს გავრცელებული განცხადებაც მოწმობს, რომელშიც კომისიამ ღია მხარდაჭერა გამოუცხადა დიდი ბრიტანეთის მიერ დასანქცირებულ ორ პროსამთავრობო პროპაგანდისტულ ტელევიზიას „იმედსა“ და „პოსტვის“ და ხაზი გაუსვა, რომ სანქციები „მიმართულია როგორც მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებს შორის სამართლიანი კონკურენციის შეზღუდვისკენ, ისე ჟურნალისტების პროფესიული საქმიანობის შეფერხებისკენ“. საპირწონედ, კომისია იქვე დაემუქრა „ქართული ოცნების“ ხელისუფლებისადმი კრიტიკულად განწყობილ მაუწყებლებს, რომ სრულად აამუშავებს გასულ წელს დამოუკიდებელი მედიის წინააღმდეგ მიღებულ რეპრესიულ საკანონმდებლო ცვლილებებს, რაც სანქციის სახით დაჯარიმებას, მაუწყებლობის შეჩერებას ან ლიცენზიის შეწყვეტას გულისხმობს.

კომისიამ მუქარა სისრულეში 8 აპრილს მოიყვანა და კრიტიკული მაუწყებლები - „ტვ პირველი“ და „ფორმულა“ წერილობით გააფრთხილა. კომისია მაუწყებლებს „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონის 52-ე და 54-ე მუხლების დარღვევას ედავებოდა შემდეგი სიტყვებისა და ფრაზების გამოყენებისთვის: „რეჟიმი“, „ოცნების პროკურატურა“, „ოლიგარქის გუნდი“, „ოცნების მთავრობა“, „ივანიშვილის პრემიერმინისტრი“, „ივანიშვილის დეპუტატი“, „ქართული ოცნების პოლიცია“, „ე.წ. განათლების რეფორმა“, „აქტივისტებზე ნადირობის ღამე“ და სხვ. კომისიის მიერ ყოველი შემდგომი ასეთი „დარღვევის“ შემთხვევაში, ტელევიზიები ფინანუსრი სანქციების დაწესების, ასევე მაუწყებლობის ლიცენზიის შეჩერება/შეწყვეტის საფრთხის წინაშე დგებიან.

ამასთან, კომისიის ეს გადაწყვეტილება საგანგაშო პრეცედენტს ქმნის სიტყვისა და გამოხატვის თავისფლების კუთხით და აწესებს პირდაპირ ცენზურას. ამდენად, გადაწყვეტილება არღვევს საქართველოს კონსტიტუციას, ადამიანის უფლებათა ევროპულ კონვენციას და ის წინააღმდეგობაშია მთელ რიგ საერთაშორისო სტანდართან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს არაერთ პრეცედენტულ გადაწყვეტილებასთან“.

რა ვიცით კომისიის ახალი თავმჯდომარის შესახებ?

„საერთაშორისო გამჭვირვალობა - საქართველო“ მიმოიხილავს კომუნიკაციების კომისიის ახალი თავმჯდომარის, გოგა გულორდავას ბიოგრაფიაც. 

ComCom-ის წევრობამდე, გულორდავა 2023-2025 წლებში სამთავრობო ტელეკომპანია „იმედში“ ფინანსური მონიტორინგისა და შიდა აუდიტორულ საქმიანობას ეწეოდა. 2020-2025 წლებში მას საქართველოს სახელმწიფო ელექტროსისტემაში - ჯერ გენერალური დირექტორის მრჩევლის, შემდეგ შიდა აუდიტის დირექტორის თანამდებობა ეკავა. 2009-2011 წლებში კი გოგა გულორდავა შპს „მედია ალიანსის“ იურისტად მუშაობდა.

2016-2020 წლებში გულორდავა „ქართული ოცნების“ მაჟორიტარი დეპუტატი იყო, 2013-2016 წლებში კი - წალენჯიხის მუნიციპალიტეტის გამგებელი. 

TI-ის ანგარიშში აღნიშნული ისიც, რომ 2007 წელს, გოგა გულორდავა სამსახურებრივი უფლებამოსილების გადამეტების ბრალდებით დააკავეს და რამდენიმე თვეში გაათავისუფლეს: 

„მაშინ იგი საქართველოს კონტროლის პალატის რეალური სექტორისა და პრივატიზების დეპარტამენტის მთავარი კონტროლიორი იყო. მას ნასამართლეობა მოხსნილი აქვს. გულორდავას სახელი „საერთაშორისო გამჭვირვალობა- საქართველოს“ ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტის საეჭვო შესყიდვების შესახებ 2022 წლის კვლევაშიც მოხვდა. კვლევა ჩხოროწყუს საჯარო სკოლების მოსწავლეთა სატრანსპორტო მომსახურების შესყიდვას შეეხებოდა, მომსახურების შემსრულებელი კომპანიის ერთ-ერთი მეწილე კი გულორდავას დეპუტატობისას, მის ბიუროში მუშაობდა.

საგულისხმოა ისიც, რომ 2018 წლის ნოემბერში, გულორდავას მამა, გია გულორდავა ზუგდიდის მერის მოადგილის თანამდებობაზე მუშაობის პერიოდში, დიდი ოდენობით ქრთამის აღების ბრალდებით დააკავეს, ზუგდიდის ყოფილ მერთან, ლაშა გოგიასთან ერთად. სასამართლომ მათ 2-2-წლიანი პატიმრობა და 4-წლიანი პირობითი მსჯავრი შეუფარდა. მათ საპატიმრო 2020 წლის აპრილში, ვადაზე ადრე დატოვეს. მაშინ გულორდავამ, რომელსაც პარლამენტის დეპუტატის თანამდებობა ეკავა, თქვა, რომ მას გამოძიების მიმართ უნდობლობის საფუძველი არ ჰქონდა“.

რა ვიცით კომისიის სხვა წევრებზე?

რაც შეეხება კომისიის დანარჩენს წევრებს: ვახტანგ აბაშიძეს, ნათია კუკულაძეს, ეკატერინე იმედაძესა და ივანე მახარაძეს. მათგან უფლებამოსილების ვადა ვახტანგ აბაშიძეს ამოეწურა. ის პროსამთავრობო ტელევიზია „იმედის“ იურიდიული დეპარტამენტის უფროსმა შეცვალა. ანა ვაზაგაშვილი ტელეკომპანია „მაესტროს“ იურიდიული სამსახურის ხელმძღვანელიც არის. 2024 წლამდე, ამ ტელევიზიებში მუშაობის დაწყებამდე, ის შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის სამართლებრივი უზრუნველყოფისა და ადმინისტრაციული საქმისწარმოების სამმართველოს მთავარი სპეციალისტი/იურისტი იყო.  

„საგანგაშოა მოცემულობა, როდესაც „ქართული ოცნების“ ხელისუფლების რეპრესიული პოლიტიკისადმი კრიტიკულად განწყობილი მაუწყებლების წინააღმდეგ საჩივრებს „ქართულ ოცნებასთან“ და მათივე პროპაგანდისტულ პროსამთავრობო მედიებთან ღიად დაკავშირებული პირები განიხილავენ და გადაწყვეტილებებსაც პარტიული დღის წესრიგის შესაბამისად იღებენ. ეს კიდევ ერთხელ ნათლად გამოჩნდა 8 აპრილს, როდესაც კომისიამ მაუწყებლები წერილობით გააფრთხილა, რითაც ქვეყანაში ცენზურის დაწესებისკენ უზარმაზარი ნაბიჯი გადადგა“, - წერს „საერთაშორისო გამჭვირვალობა - საქართველო“.

„ქართული ოცნების“ პარლამენტმა კომუნიკაციების კომისიის წევრად ანი ვაზაგაშვილი 15 აპრილს აირჩია.  კომუნიკაციების კომისიას ახალი თავმჯდომარე კი  29 იანვრიდან ჰყავს. „ქართული ოცნების“ ყოფილი დეპუტატი, გოგა გულორდავა თავმჯდომარედ ComCom-ის წევრების სრულმა შემადგენლობამ აირჩია. 

კომუნიკაციების ეროვნული კომისია 5 წევრისგან შედგება, მათი უფლებამოსილების ვადა 6 წლითაა განსაზღვრული. პირის კომისიის წევრად არჩევა 2-ზე მეტი ვადით არ შეიძლება. 

პოლონეთის საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა (TVP) ქართულენოვანი ახალი ამბების სამსახური - VT Sakartvelo News შექმნა. პირველი სატელევიზიო ეპიზოდი მაყურებელმა გუშინ, 27 აპრილს ნახა. 

„ეს არის VOT TAK-ის პროექტი, რომელიც, პოლონეთის საზოგადოებრივი ტელევიზიის (TVP) საერთაშორისო ცენტრის ნაწილია. ეთერში ვართ ორშაბათიდან პარასკევის ჩათვლით და ყოველდღიურად მოგაწვდით ინფორმაციას ქვეყანაში მიმდინარე მოვლენებისა და იმ საერთაშორისო პროცესების შესახებ, რომლებიც გავლენას ახდენს საქართველოზე. ჩვენ ვეწინააღმდეგებით პროპაგანდას და გთავაზობთ ობიექტურ ინფორმაციას“, - ვკითხულობთ პლატფორმის აღწერაში. 

TVP-ის ქართულენოვან პროგრამაზე ქართველი ჟურნალისტები: რატი მუჯირი, ნათია კობერიძე და სოფიო ნაცვლიშვილი იმუშავებენ. 

„საქართველოში არსებული რთული სიტუაციიდან გამომდინარე, რა თქმა უნდა, ძალიან მნიშვნელოვანია, როცა იხსნება კიდევ ერთი საინფორმაციო ფანჯარა, განსაკუთრებით საზოგადოებრივი მაუწყებლის ქვეშ. შესაბამისად, იმედი მაქვს, რომ გვექნება შესაძლებლობა ქართულ აუდიტორიას მივაწოდოთ განსხვავებული, დაბალანსებული და საინტერესო ამბები არა მხოლოდ საქართველოს შესახებ. იმედი მაქვს, რომ ეს ყველაფერი წარმატებული იქნება.

ჩემთვის, როგორც ჟურნალისტისთვის ძალიან მნიშვნელოვანია იმ კარიერის ფონზე, რაც უკვე გავლილი მაქვს, საქართველოდან მაუწყებლობის 20-ზე მეტი წელი, ახლა უკვე დადგა ახალი ეტაპი, როდესაც პოლონეთიდან მექნება საშუალება იგივე ვაკეთო. ეს, რა თქმა უნდა, პროფესიულად ახალი გამოწვევაა და იმედი მაქვს, თავს კარგად გავართმევ“, - ამბობს რატი მუჯირი „მედიაჩეკერთან“ საუბრისას. 

როგორც პოლონეთის საელჩო საქართველოში წერს, „VT Sakartvelo News წარმოადგენს ევროპულ პერსპექტივას, გადმოსცემს სანდო ინფორმაციასა და მხარს უჭერს ქმედებებს, რომლებიც მიზნად ისახავს რეგიონში დეზინფორმაციის წინააღმდეგ ბრძოლას“. 

TVP-ის ქართულენოვანი საინფორმაციო სამსახურის მუშაობის დაწყებას სოციალურ ქსელ X-ზე გამოეხმაურა პოლონეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროც:  „პროგრამა გთავაზობთ სანდო რეპორტაჟებს, ევროპულ პერსპექტივას და მხარს უჭერს რეგიონში დეზინფორმაციის წინააღმდეგ ბრძოლის ძალისხმევას“. 

გამოშვება გადაიცემა Biełsat-ზე და ხელმისაწვდომი იქნება VT Sakartvelo News-ის YouTube არხზეც. 

პოლონურ საზოგადოებრივ მაუწყებელს საერთაშორისო მაუწყებლობის ფარგლებში რამდენიმეენოვანი პროგრამა აქვს, მათ შორის სომხურ და რუმინულ ენებზე.

 
„მედიაჩეკერის“ ჟურნალისტი ნინია კაკაბაძე თბილისის საქალაქო სასამართლოსგან მისი ადმინისტრაციული დაკავების უკანონოდ ცნობასა და მორალური ზიანის ანაზღაურებას მოითხოვს. კაკაბაძემ სასამართლოს დღეს, შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ ადმინისტრაციული დაკავების უკანონოდ ცნობაზე საჩივრის არ დაკმაყოფილების შემდეგ, მიმართა.

ნინია კაკაბაძე 2025 წლის 3 ნოემბერს, პროფესიული მოვალეობის შესრულების შემდეგ, სახლისკენ მიმავალ გზაზე, ყოველგვარი ახსნა-განმარტების გარეშე დააკავეს, ისე რომ დაკავების მიზეზიც არ განუმარტეს.

„პრეს ბარათი დაკავების დროსაც ვაჩვენე დამკავებელ პოლიციელებს. მიუხედავად ყველაფრისა, მაინც დამაკავეს და გადამიყვანეს საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს შენობაში, რომელიც მდებარეობს კახეთის გზატკეცილზე. დაკავების წუთიდან გათავისუფლებამდე ვითხოვდი ადვოკატთან დარეკვას, თუმცა არც ერთხელ არ მომცეს შესაძლებლობა, რომ დამერეკა. გარდა ამისა, არ მომცეს უფლება დროულად დამერეკა ჩემს არასრულწლოვან შვილთან, რომელიც მარტო იყო შინ.

დაკავებიდან დაახლოებით 2-3 საათში გამათავისუფლეს, როგორც დაკავებისას არ განუმარტავთ, ასევე არც გათავისუფლებისას განუმარტავთ, რა მიზეზით მიშვებდნენ ან საერთოდ რატომ დამკავეს. აქვე მინდა აღვნიშნო, რომ ადგილზე მისვლის დროსაც, განვუმარტავდი, რომ ვიყავი ჟურნალისტი და ვასრულებდი ჟურნალისტურ საქმიანობას, ამიტომ დაუყოვნებლივ უნდა გავეთავისუფლებინე, რადგან ჟურნალისტი, რომელიც ასრულებს პროფესიულ მოვალეობას, ვერ იქნება სამართალდამრღვევი.

მიმაჩნია, რომ ჩემი ადმინისტრაციული წესით დაკავება იყო უკანონო, ისევე როგორც უკანონო და დაუსაბუთებელია ჩემი დაკავების გადაწყვეტილება“, - წერს ჟურნალისტი სარჩელში.

ნინია კაკაბაძის ადვოკატის, ილონა დიასამიძის თქმით, მათ შინაგან საქმეთა სამინისტროს ჟურნალისტის ადმინისტრაციული დაკავების უკანონოდ ცნობასთან დაკავშირებით სასამართლოდან დოკუმენტაციის ჩაბარებისთანავე მიმართეს.

 „პირველ პროცესზე ჩაგვბარდა დოკუმენტაცია და 10 დღის ვადაში გავასაჩივრეთ ადმინისტრაციული წესით დაკავება. პასუხი იქამდე მივიღეთ, სანამ თბილისის საქალაქო სასამართლოში მოსამართლე გაამართლებდა ნინია კაკაბაძეს ანუ მიიღებდა გადაწყვეტილებას ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმის შეწყვეტასთან დაკავშირებით.

სასამართლომ ადმინისტრაციული სამართალწარმოება შეწყვიტა და განმარტა, რომ შინაგან საქმეთა სამინისტრომ ვერ დაადასტურა, რომ ჟურნალისტი არღვევდა კანონს, შესაბამისად გაათავისუფლა ყოველგვარი პასუხისმგებლობისგან.

ჩვენ ვთვლით, რომ ნინია კაკაბაძის გამართლებას პირდაპირი კავშირი აქვს ამ საქმესთანაც და შესაბამისად, ის უნდა გამართლდეს ადმინისტრაციული დაკავების ნაწილშიც, თუკი არ არსებობს ადმინისტრაციული სამართალდარღვევა, შესაბამისად არ არსებობს პირის ადმინისტრაციული დაკავების საჭიროებაც!

პირველ ეტაპზე, სასამართლომ სარჩელი წარმოებაში უნდა მიიღოს. ხოლო შემდგომ უნდა დაინიშნოს საქმის ზეპირი განხილვის თარიღი“, -  ამბობს დიასამიძე „მედიაჩეკერთან“ საუბრისას.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე კობა ჩაგუნავამ „მედიაჩეკერის“ ჟურნალისტის, ნინია კაკაბაძის წინააღმდეგ „გზის ხელოვნურად გადაკეტვის“ საქმე 21 აპრილს შეწყვიტა. შსს კაკაბაძეს „გზის გადაკეტვას“ რუსთაველის გამზირზე პროფესიული მოვალეობის შესრულებისას ედავებოდა. პოლიციამ ის 2025 წლის 3 ნოემბერს დააკავა და მოგვიანებით გაათავისუფლა.

„მედიის ადვოკატირების კოალიცია“ კომუნიკაციების კომისიაში ვახტანგ აბაშიძის უფლებამოსილების ამოწურვას, „რომლის მრავალწლიანი პროფესიული გზა მჭიდროდ არის დაკავშირებული საქართველოში მედიის თავისუფლების სისტემურ გაუარესებასა და შეზღუდვასთან“ განცხადებით ეხმიანება. 

„ვახტანგ აბაშიძე კომისიაში ხელმძღვანელ და გადაწყვეტილების მიმღებ პოზიციებზე სხვადასხვა პერიოდში მუშაობდა. იგი კომისიის თავმჯდომარე იყო ჯერ კიდევ ედუარდ შევარდნაძის პრეზიდენტობისას 2000-2004 წლებში. „ქართული ოცნების“ ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ კი, 2014-2017 წლებში, იყო თავმჯდომარე, ხოლო 2017 წლიდან კომისიის წევრი. ამ ხანგრძლივი კარიერის განმავლობაში, მიუხედავად შედარებით მშვიდი, არაკონფლიქტური ტონისა, აბაშიძე მუდმივად იყო იმ გადაწყვეტილებების თანამონაწილე, რომელთა შედეგადაც დამოუკიდებელი მედიის ოპერირების გარემო მნიშვნელოვნად შეიზღუდა.

კომუნიკაციების კომისია კონსტიტუციური და კოლეგიური ორგანოა. კომისიის საქმიანობის კრიტიკული შეფასება დაკავშირებულია მის შერჩევით რეგულირებასთან, კრიტიკული მაუწყებლების დაუსაბუთებელ სანქცირებასთან და სარედაქციო შინაარსში ჩარევასთან. ვახტანგ აბაშიძე კი ამ პროცესების არა პასიური დამკვირვებელი, არამედ მათი თანმიმდევრული მხარდამჭერი იყო.

ვახტანგ აბაშიძის რეპრესიული პოლიტიკის მიმართ ლოიალობა მკაფიოდ იკვეთებოდა კახა ბექაურის თავმჯდომარეობის პერიოდში, როდესაც კომისია გამოიყენებოდა დამოუკიდებელი მედიის წინააღმდეგ. პროევროპული აქციების შემდეგ ბექაური საერთაშორისო სანქციების ქვეშაც მოექცა დამოუკიდებელი მედიის წინაამდეგ რეპრესიული პოლიტიკის მხარდაჭერის გამო. ეს ლოიალობა არ შეცვლილა არც ახალი ხელმძღვანელობის პირობებში - 2026 წლიდან კომისიის ახალ თავმჯდომარედ არჩეული გოგა გულორდავა, რომელიც „ქართული ოცნების“ ყოფილი დეპუტატი და ტელეკომპანია „იმედთან“ დაკავშირებული ფიგურაა, აგრძელებს იმავე ინსტიტუციურ ხაზს. აბაშიძე კი, რუსული პროპაგანდისა და დეზინფორმაციის მხარდაჭერის გამო ბრიტანეთის მიერ სანქცირებული, ტელეკომპანია „იმედის“ იურიდიული დეპარტამენტის უფროსმა, ანი ვაზაგაშვილმა შეცვალა.

ვახტანგ აბაშიძის საქმიანობა კომუნიკაციების კომისიაში რჩება რეპრესიული სისტემის ერთ-ერთ ყველაზე გამორჩეულ მაგალითად - მაღალანაზღაურებადი კომისიონერი, რომელიც სხვადასხვა წლებში უცვლელად უჭერდა მხარს იმ პოლიტიკას, რომელიც ემსახურებოდა „ქართული ოცნების“ ინტერესებს და ზღუდავდა მედიის თავისუფლებას საქართველოში“, - წერს კოალიცია. 

„ქართული ოცნების“ პარლამენტმა კომუნიკაციების კომისიის წევრად ბრიტანეთის მიერ სანქცირებული, სამთავრობო ტელეკომპანია „იმედის“ იურიდიული დეპარტამენტის უფროსი ანი ვაზაგაშვილი 15 აპრილს აირჩია. 

ვაზაგაშვილი ტელეკომპანია „მაესტროს“ იურიდიული სამსახურის ხელმძღვანელიც არის. 2024 წლამდე, ამ ტელევიზიებში მუშაობის დაწყებამდე, ის შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის სამართლებრივი უზრუნველყოფისა და ადმინისტრაციული საქმისწარმოების სამმართველოს მთავარი სპეციალისტი/იურისტი იყო. 

კომისიამდე, 2023 წლიდან, სამთავრობო ტელეკომპანია „იმედში“ ფინანსური მონიტორინგისა და აუდიტორულ-საკონსულტაციო საქმიანობას ეწეოდა კომუნიკაციების კომისიას ახალი თავმჯდომარე გოგა გულორდავა. გულორდავა 2016-2020 წლებში „ქართული ოცნების“ მაჟორიტარი დეპუტატი იყო, 2013-2016 წლებში კი - წალენჯიხის მუნიციპალიტეტის გამგებელი.    

კომუნიკაციების ეროვნული კომისია 5 წევრისგან შედგება, მათი უფლებამოსილების ვადა 6 წლითაა განსაზღვრული. პირის კომისიის წევრად არჩევა 2-ზე მეტი ვადით არ შეიძლება.