სახალხო დამცველის 2025 წლის ანგარიშში, რომელშიც საქართველოში ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა დაცვის მდგომარეობაა მიმოხილული, ჟურნალისტურ საქმიანობაში ხელშეშლისა და მედიის წარმომადგენლების დევნის შემთხვევებიც მოხვდა. ანგარიშში საუბარია მედიის შემზღუდავ საკანონმდებლო ცვლილებებზეც.

არასათანადო მოპყრობა გაზაფხულისა და შემოდგომა-ზამთრის აქციებზე


ომბუდსმენის გასული წლის ანგარიშში აღნიშნულია, რომ ჟურნალისტების წინააღმდეგ ჩადენილი შესაძლო დანაშაულებრივი ფაქტები 2024 წლის მსგავსად, 2025 წელსაც გამოვლინდა:

„კერძოდ, 2025 წლის 12 მაისს მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებით გავრცელდა ინფორმაცია, რომ „TV პირველის“ ჟურნალისტსა და ამავე ტელეკომპანიის ოპერატორს თავს დაესხა და ტექნიკა წაართვა ქვემო ქართლში სახელმწიფო რწმუნებულის ყოფილი მოადგილის მამამ… ასევე, საანგარიშო პერიოდში იყო შემთხვევა, როდესაც „მედია ომბუდსმენის“ დირექტორი მიუთითებდა „ტელეკომპანია პირველის” ჟურნალისტებისა და ოპერატორებისთვის პროფესიული საქმიანობისთვის ხელის შეშლის, ასევე, ჟურნალისტ თ.დ.-ზე ძალადობის; ჟურნალისტ ნ.ქ.-სა და ოპერატორ ს.ბ.-სთან დაპირისპირების შესახებ. ამ ფაქტთან დაკავშირებით, თავდაპირველად პროკურატურამ აპარატს აცნობა, რომ მიმდინარეობდა გარემოებების შესწავლა, ხოლო მოგვიანებით მიღებული პასუხის მიხედვით, შესწავლის შედეგად დანაშაულის ნიშნები არ გამოკვეთილა და არც გამოძიება დაწყებულა“. 

ასევე, ანგარიშში მოხვდა 2025 წლის 8 სექტემბერს თბილისში, მელიქიშვილის გამზირზე, კახა კალაძის საარჩევნო შტაბთან მომხდარი ჯგუფური ძალადობის ფაქტიც, რომლის დროსაც „ქართული ოცნების“ მხარდამჭერები ფიზიკურად დაუპირისპირდნენ აქციის მონაწილეებსა და ჟურნალისტებს. ამ შემთხვევაში ჟურნალისტებისთვის პროფესიულ საქმიანობაში უკანონოდ ხელის შეშლის ფაქტზე გამოძიება მიმდინარეობს.

დოკუმენტში აღნიშნულია ის გარემოებაც, რომ მიუხედავად იმისა, რომ 2024 წლის როგორც გაზაფხულის, ისე შემოდგომა-ზამთრის აქციებზე არაერთი ჟურნალისტი გახდა ფიზიკური თავდასხმის მსხვერპლი, სამართალდამცავი უწყების არცერთი თანამშრომლის მიმართ ამ დრომდე სისხლისსამართლებრივი დევნა არ დაწყებულა. 

სახალხო დამცველი საქართველოს პროკურატურას მოუწოდებს, რომ ე.წ. შავნიღბიანი მოძალადე ჯგუფების მიერ ჟურნალისტებზე თავდასხმის ფაქტზე ჩატარდეს ეფექტიანი გამოძიება.

გამოხატვის თავისუფლება - მედიის წარმომადგენელთა დაცულობა და ხელშემწყობი გარემო მათი საქმიანობისთვის 

სახალხო დამცველის გასული წლის ანგარიშში აღნიშნულია, რომ 2025 წლის განმავლობაში მედიის წარმომადგენელთა მიმართ ჩადენილი დანაშაულებრივი ქმედების 10 შემთხვევაზე დაიწყო გამოძიება, რაც მოიცავდა პროფესიულ საქმიანობაში უკანონოდ ხელის შეშლას, ძალადობას და სამართალდამცავი ორგანოების წარმომადგენლების მხრიდან სამსახურებრივი უფლებამოსილების ძალადობით გადამეტებას. დოკუმენტის თანახმად, დასახელებული 10 საქმიდან, სისხლისსამართლებრივი დევნა მხოლოდ 4 საქმეში წარიმართა.

„საქართველოს სახალხო დამცველის აპარატი მედიის წარმომადგენლების წინააღმდეგ 2024 წელს დაწყებული გამოძიების მიმდინარეობითაც დაინტერესდა. მათგან 12 სისხლის სამართლის საქმეზე დაწყებული გამოძიების შედეგად, დამნაშავის პასუხისმგებლობის საკითხის დაყენება მხოლოდ ერთ შემთხვევაში მოხერხდა. საგულისხმოა, რომ დევნა არც მოცემული ეტაპისთვის დაწყებულა სამართალდამცავი ორგანოების წარმომადგენლების მხრიდან სამსახურებრივი უფლებამოსილების ძალადობით გადამეტების არცერთ შემთხვევაზე. 

ამასთანავე, პასუხისმგებლობის საკითხი არ დამდგარა დედაქალაქში 2023 წლის 2 და 7-9 მარტს, ასევე 2020 წლის 8 ნოემბერს გამართული საპროტესტო აქციების მიმდინარეობისას, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ცალკეული თანამშრომლების მხრიდან უფლებამოსილების ძალადობით გადამეტების ფაქტებთან დაკავშირებით. რაც შეეხება საქართველოს პარლამენტთან 2019 წლის 20-21 ივნისს ჩატარებული შეკრების მონაწილეების მიმართ სამართალდამცავთა მიერ სამსახურებრივი უფლებამოსილების ძალადობით/იარაღით გადამეტებისა და ორი ან მეტი პირის მიმართ ჯანმრთელობის განზრახ მძიმე დაზიანების ორგანიზების ფაქტებზე მიმდინარე გამოძიებას, სისხლისსამართლებრივი დევნა დაიწყო ერთი პირის მიმართ“.

მედიის წარმომადგენლების მიმართ ჩადენილი დანაშაულების გარდა, დოკუმენტში მოხვდა ჟურნალისტური საქმიანობის ხელშეშლის სხვაგვარი შემთხვევაც. საუბარია 2025 წლის 12 თებერვალს ბათუმის მერიაში „ბათუმელების“ ჟურნალისტის არ შეშვების ფაქტზე, მაშინ, როდესაც ასეთი შესაძლებლობით ისარგებლეს აჭარის საზოგადოებრივი მაუწყებლის წარმომადგენლებმა: 

„საქმის შესწავლის შედეგად, გამოვლინდა რეგულირების სისტემური პრობლემა, რადგან მუნიციპალურ ორგანოში არ მოქმედებდა შიდა წესი, რომელიც მედიასაშუალებათა თანაბარი დაშვებისა და პროფესიული საქმიანობის განხორციელების პროცედურას მოაწესრიგებდა“.

„მაუწყებლობის შესახებ“ საქართველოს კანონში შესული ცვლილებები და კომუნიკაციის ეროვნული კომისიის პრაქტიკა

სახალხო დამცველის ანგარიშში მოხვდა „ქართული ოცნების“ პარლამენტის მიერ მიღებული ის საკანონმდებლო ცვლილებაც, რომლითაც კომუნიკაციების კომისიას, საჩივრის მიმართვის საფუძველზე, 1 ივნისამდე თვითრეგულირების სფეროში მოქცეული საკითხების განხილვისა და მაუწყებლების დასანქცირების შესაძლებლობა მიეცა. ცვლილებები „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონის იმ მუხლებსაც შეეხო, რომელიც ფაქტის ჯეროვან სიზუსტესა და პასუხის უფლებას, სამართლიანობასა და მიუკერძოებლობას, ახალ ამბებსა და საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ პროგრამებს, პროგრამულ შეზღუდვებს, საჩივრებსა და წინასაარჩევნო დებატებს არეგულირებს. 

„განხორციელებული ცვლილებების შემდეგ, სახალხო დამცველი საანგარიშო წელს გაეცნო კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის პრაქტიკას. როგორც გამოიკვეთა, სამ შემთხვევაში, მაუწყებლების მიერ ხელისუფლებისადმი კრიტიკული შინაარსის გამოხატვის გამო სამართლიანობისა და მიუკერძოებლობის მოთხოვნის დარღვევა დაადგინა იმგვარად, რომ სათანადოდ არ შეუფასებია, თუ რამდენად აკმაყოფილებდა თითოეული სადავო გამონათქვამის აკრძალვა უფლებაში ჩარევის „აუცილებლობის“ მოთხოვნას. კერძოდ, გადაწყვეტილებებში დამოუკიდებლად და დეტალურად არ შეფასებულა, რამდენად გავრცელებული იყო თითოეული სადავო ფრაზა (ან მისი ნაწილი), მათ შორის, სალაპარაკო ენაში, მედიასა და საერთაშორისო ორგანიზაციების ოფიციალურ დოკუმენტებში და ამ ფონზე, შეეძლო თუ არა თითოეული მათგანის გამოყენებას მომეტებულად დაეზიანებინა „ხარისხიანი და ობიექტური მაუწყებლობა“. გარდა ამისა, კომისიას სიღრმისეულად არ უმსჯელია, ექცეოდა თუ არა თითოეული სადავო გამონათქვამი მედიის წარმომადგენლებისთვის მინიჭებული გამოხატვის თავისუფლების განსაკუთრებულად მაღალ სტანდარტს მიღმა, რაც ჟურნალისტებს მოვლენების გარკვეული დონით გაზვიადებულად ან, თუნდაც, პროვოკაციულად აღწერის უფლებას ანიჭებს და რამდენად სცილდებოდა ის ხელისუფლების და თანამდებობის პირების დასაშვები კრიტიკის ფარგლებს…

სხვა შემთხვევებში, კომისიამ დასახელებული მოთხოვნის დარღვევად არ შეაფასა მაუწყებლის მიერ კრიტიკული შინაარსის გამოხატვა საზოგადოებრივი ორგანიზაციების წარმომადგენლების მიმართ. აღნიშნული დასკვნის დასაბუთებისთვის, კომისიამ მიუთითა, რომ სადავო ფრაზები ვერ შეფასდებოდა პოზიციის გამოხატვად, ვინაიდან ამ ფრაზებს საფუძვლად ედო და წინ უსწრებდა ამავე მაუწყებლის საგამოძიებო სიუჟეტი ან წარმოაჩენდა ჟურნალისტური გამოძიების შედეგებს. აღნიშნული საქმეები კიდევ ერთხელ ადასტურებს, რამდენად რთულია აზრისა და ფაქტის ერთმანეთისგან გამიჯვნა, რაც არაერთხელ გამხდარა როგორც ეროვნული, ისე საერთაშორისო სასამართლოების მსჯელობის საგანი და აღნიშნავს, რომ ამ საკითხზე სწორი შეფასების გაკეთება შეუძლებელია იმ გარემოებების სათანადოდ გამოუკვლევლად, რასაც სადავო განცხადებები ეფუძნება. გარდა იმისა, რომ კომისიის დასახელებული გადაწყვეტილება ამგვარი სტანდარტის დასაბუთებას არ შეიცავს, ის კარგად წარმოაჩენს, ერთი მხრივ, 1 აპრილის ცვლილებებით დაწესებული რეგულირების თაობაზე თანმიმდევრული, დასაბუთებული და არგუმენტირებული ერთიანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების საჭიროებას, ხოლო, მეორე მხრივ, თავად საკანონმდებლო ცვლილებების ბუნდოვანებასა და მისი ფართო ინტერპრეტაციის საშუალებას“.

ასევე, მიღებული ცვლილებებით მაუწყებლებს „უცხოური ძალისგან“ პირდაპირი ან არაპირდაპირი დაფინანსების (ფულადი თანხის ან ქონებრივი ღირებულების სხვა სახის მატერიალური სიკეთის) მიღება აეკრძალათ, დაუშვებელი გახდა სოციალური რეკლამის განთავსების სანაცვლოდ პირდაპირი ან არაპირდაპირი დაფინანსების მიღებაც. აიკრძალა „უცხოური ძალის“ მიერ მაუწყებლის მომსახურების შესყიდვა (გარდა კომერციული რეკლამისა და პროდუქტის განთავსებისა) ან/და პროგრამის მომზადების ან/და ეთერში გადაცემის პირდაპირი ან ირიბი დაფინანსება ან თანადაფინანსებაც. 

სახალხო დამცველის შეფასებით, ამდაგვარი ბლანკეტური აკრძალვის დაწესებით იზღუდება არა მხოლოდ დემოკრატიული საზოგადოებისთვის პოტენციურად საზიანო, არამედ იმგვარი გარე დაფინანსებაც, რომლის მიზანია საზოგადოებისათვის მნიშვნელოვანი ჟურნალისტური საქმიანობის მხარდაჭერა: „მოცემულ ეტაპზე, უცხოური დაფინანსების მიღების შეწყვეტა კომუნიკაციების ეროვნულ კომისიას არაერთი რადიომაუწყებლის და ტელემაუწყებლისთვის აქვს მოთხოვნილი. შესაბამისად, არსებული საკანონმდებლო მოწესრიგების პირობებში, მსგავსი გადაწყვეტილებები, შესაძლოა, უფლებაში არაპროპორციულ ჩარევას უტოლდებოდეს“.

სხვა საკანონმდებლო ცვლილებები

ანგარიშშია აღნიშნულია, რომ გამოხატვის თავისუფლებით სრულფასოვნად სარგებლობაზე უარყოფითი გავლენა მოახდინა „საერთო სასამართლოების შესახებ“ საქართველოს ორგანულ კანონში 2025 წლის 26 ივნისს შეტანილმა ცვლილებებმაც, რომლითაც მნიშვნელოვნად შეიზღუდა სასამართლო პროცესების გაშუქება და აიკრძალა მასალის გადაღება როგორც სასამართლოს შენობაში, ისე მის ეზოში. 

ომბუდსმენის შეფასებით, სასამართლოში საქმეთა განხილვის საქვეყნოობის უზრუნველმყოფი გარანტიების გაუქმება საგრძნობლად გააუარესებს როგორც მართლმსაჯულების გამჭვირვალობის ხარისხს, ისე მედიის ხელმისაწვდომობას მართლმსაჯულების განხორციელების პროცესზე.  

დასაქმებულების გამოხატვის თავისუფლება

სახალხო დამცველი ყურადღებას ამახვილებს შრომის თავისუფლებაში გაუმართლებელი ჩარევის ფაქტებზეც და მიიჩნევს, რომ ამ თვალსაზრისით, განსაკუთრებით საყურადღებო იყო საზოგადოებრივი მაუწყებლიდან გადაცემა „რეალური სივრცის“ წამყვანის, ნინო ზაუტაშვილისა და საინფორმაციო გადაცემა „მოამბის“ წამყვანის, ვასილ ივანოვ-ჩიქოვანის გათავისუფლების საქმეები.

„დაკავებული პოზიციებიდან განმცხადებლების გათავისუფლების ზემოხსენებული საქმეები განსხვავდება სტანდარტული შრომითსამართლებრივი დავებისგან და მათი სათანადო გადაწყვეტა დამატებით მოითხოვს კომპლექსურ მსჯელობას დასაქმებულის გამოხატვის თავისუფლების სტანდარტებთან დაკავშირებით, რომელთა შორის ექცევა საზოგადოებრივი მაუწყებლის თანამშრომლების მიერ დამსაქმებლის მიმართ ლოიალურობის გამოჩენის ვალდებულების ფარგლები. შესაბამისად, მას შემდეგ, რაც ჟურნალისტებმა მათი გათავისუფლების შესახებ მიღებული გადაწყვეტილებები გაასაჩივრეს, მსგავს საქმეებთან დაკავშირებით კარგი პრაქტიკის ჩამოყალიბების ხელშესაწყობად, სახალხო დამცველმა 2025 წლის 2 ოქტომბერს საქმის განმხილველ სასამართლოში სასამართლოს მეგობრის მოსაზრება წარადგინა. დოკუმენტში გაწერილია ის გარემოებები, რომლებიც, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრაქტიკის შესაბამისად, მხედველობაში უნდა მიიღებოდეს, როდესაც დასაქმებულის გამოხატვის თავისუფლება ბალანსდება დამსაქმებლის მიერ მენეჯერული უფლებამოსილების განხორციელების საპირწონედ. სასამართლოს მეგობრის მოსაზრებაში აგრეთვე განხილულია ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს ცალკეული გადაწყვეტილებები, რომლებშიც უფლებადარღვევა დადგინდა სახელმწიფო ტელეკომპანიაში დასაქმებული ჟურნალისტების გათავისუფლების ან/და მათი სხვაგვარი სანქცირების შედეგად, რაც მათ მიერ დამსაქმებლის საჯარო კრიტიკას მოჰყვა“. 

ომბუდსმენი პარლამენტს მოუწოდებს, ახლებურად ჩამოყალიბდეს საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 154-ე მუხლი, რათა მოიცვას ფიზიკური და იურიდიული პირის მიმართ ჩადენილი ყველა დანაშაულებრივი ქმედება, რომელიც მათ ჟურნალისტურ საქმიანობას უკავშირდება და გამკაცრდეს ამ დანაშაულისთვის გათვალისწინებული სასჯელი.

ინფორმაციის თავისუფლება

დოკუმენტში საუბარია საჯარო ინფორმაციის ხელმისაწვდომობასთან დაკავშირებულ გამოწვევებზეც. სახალხო დამცველი მიიჩნევს, რომ პრობლემურია ინფორმაციის გაცემისთვის დადგენილი ვადების გამოთვლის და ამ ვადებში ინფორმაციის გაცემის საკითხი, რაც „საფრთხეს უქმნის მედიასაქმიანობის ეფექტიანობას და საზოგადოებრივი მეთვალყურის ფუნქციის განმახორციელებელი პირების საქმიანობას, ვინაიდან დაგვიანებით გაცემულმა ინფორმაციამ შესაძლოა დაკარგოს თავდაპირველი ღირებულება“.

საქართველოს სახალხო დამცველის შეფასებით, დასაკონკრეტებელია, თუ რას გულისხმობს საჯარო ინფორმაციის დამუშავების ფარგლები: „არ არსებობს ინფორმაციის პროაქტიულ გამოქვეყნებასთან დაკავშირებით არსებული ვალდებულების სათანადო შესრულების საზედამხედველო მექანიზმი. პრობლემურია შიდაუწყებრივი ხასიათის დოკუმენტის ცნებაც და ასევე, მისი მეტი სიცხადით გაწერა. საქართველოს სახალხო დამცველი მიიჩნევს, რომ უკიდურესად მნიშვნელოვანია საჯარო ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის უფლების ეფექტიანი საზედამხედველო მექანიზმის შემუშავება, რომელიც შესაბამისი უფლებამოსილებით უზრუნველყოფს უფლების დროულ და ეფექტიან დაცვას“. 

ომბუდსმენი მიიჩნევს, რომ მოქმედი კანონმდებლობით გათვალისწინებული საჯარო ინფორმაციის გაუცემლობაზე გადაწყვეტილების სასამართლოში გასაჩივრების შესაძლებლობა ინფორმაციის მიღებით დაინტერესებული პირისთვის არ არის ეფექტიანი მექანიზმი, ვინაიდან „სასარჩელო წარმოება ხანგრძლივ დროს მოითხოვს და არ არის იაფი პროცედურა. ასევე, უმნიშვნელოვანესი კომპონენტია ინფორმაციის დროულად მიღება, რასაც ვერ უზრუნველყოფს მართლმსაჯულების განმახორციელებელი ორგანო“.

საარჩევნო უფლება - სავარაუდო დანაშაულებრივი ქმედებები და მათი გამოძიება

ანგარიშის თანახმად, საჯარო წყაროებიდან მოპოვებული ინფორმაციის შედეგად, 2025 წლის თვითმმართველობის არჩევნების პერიოდში ჯამში 12 სავარაუდო დანაშაულებრივი ფაქტი გამოვლინდა, საიდანაც ერთ შემთხვევაში გამოძიება ჟურნალისტებისთვის პროფესიულ საქმიანობაში ძალადობის მუქარით ხელშეშლის ფაქტზე მიმდინარეობს. 

„დაზარალებულად ცნობილია ოთხი პირი. სისხლისსამართლებრივი დევნა დაწყებული არ არის. აღსანიშნავია, რომ ამავე ფაქტთან დაკავშირებით, იკვეთება საქმეზე მინიჭებული კვალიფიკაციის პრობლემურობა. ჟურნალისტები მიუთითებდნენ არა მხოლოდ საქმიანობაში ხელშეშლის, არამედ, ფიზიკური ძალადობისა და ტელეფონის წართმევის ფაქტებზეც. კვალიფიკაცია არასრულია და საჭიროა, საქმეზე, გამოძიებამ, დამატებით ძალადობისა და ეკონომიკური დანაშაულის შესაბამისი მუხლებით (ძარცვა ან ყაჩაღობა) კვალიფიკაციის შესახებაც იმსჯელოს“.

დისკრიმინაციის წახალისება და დისკრიმინაციული პრაქტიკები, მათ შორის, ჟურნალისტების მიმართ 

როგორც დოკუმენტში აღნიშნულია, საანგარიშო პერიოდში დისკრიმინაციის წახალისება და სიძულვილის ენის გამოყენება კვლავ მნიშვნელოვანი გამოწვევა იყო. საქმისწარმოების ფარგლებში გამოვლინდა სიძულვილისა და დისკრიმინაციის წამახალისებელი მიმართვების გამოყენება სქესის, სექსუალური ორიენტაციის, ეთნიკური წარმომავლობის, ასევე, რელიგიური კუთვნილების გამო. 

ანგარიშის მიხედვით, სატელევიზიო სივრცეში ჰომოფობიასთან ბრძოლის საკითხზე სახალხო დამცველმა ზოგადი წინადადებით „საზოგადოებრივი მაუწყებლის აჭარის ტელევიზიასა და რადიოს“ მიმართა:

„სახალხო დამცველის წინადადების საფუძველზე, თანასწორუფლებიანობის პრინციპების დაცვისა და სიძულვილის ენის პრევენციის უზრუნველსაყოფად, მაუწყებელმა შეიმუშავა სპეციალური დოკუმენტი – „გამოხატვის თავისუფლება, თანასწორობა და მაუწყებლის როლი სიძულვილის ენის პრევენციაში“. ამასთანავე, მედიასაშუალების თანამშრომლები გადამზადნენ სიძულვილის ენის გამოვლენისა და პრევენციის საკითხებზე. აღნიშნულ საქმეში, სახალხო დამცველის გადაწყვეტილების საფუძველზე ტელევიზიის მხრიდან გატარებული ღონისძიებები, დადებითად იქნა შეფასებული“.

დოკუმენტში მოხვდა 2025 წლის 10 ივნისს, პრორუსული ტელეკომპანია „სეზონი ტვ“-ის პირდაპირ ეთერში „TV პირველის“ ქალი ჟურნალისტების მიმართ გაჟღერებული სექსისტური გამონათქვამებიც.

როგორც ომბუდსმენი წერს, საანგარიშო წელსაც გამოვლინდა ჟურნალისტებისთვის ადმინისტრაციული ბარიერების შექმნის შემთხვევები, როგორც საქართველოს პარლამენტში, ისე ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოში. 

„სახალხო დამცველის აპარატში კვლავ შენარჩუნდა მომართვიანობა ჟურნალისტებისთვის საპარლამენტო აკრედიტაციის შეჩერების საკითხთან დაკავშირებით. პრობლემურია, რომ აკრედიტაციის წესი არსებითი მნიშვნელობის გარემოებების გათვალისწინების გარანტიებს და უფლების დაცვის პროცედურულ საშუალებებს არ უზრუნველყოფს“. 

მედიის ხელმისაწვდომობა

სახალხო დამცველის შეფასებით, მიუხედავად იმისა, რომ „საზოგადოებრივი მაუწყებელი განაგრძობს პირველი არხის მთავარი საინფორმაციო გამოშვების – „მოამბე 21:00 საათზე“ – სინქრონულ თარგმანს აზერბაიჯანულ და სომხურ ენებზე. ასევე, ყოველდღიურად ამზადებს ოთხ საინფორმაციო გამოშვებას ამავე ენებზე, რომლებიც ხელმისაწვდომია პირველი არხის ვებგვერდზე და უსასყიდლოდ გადაეცემა ქვემო ქართლისა და სამცხე-ჯავახეთის რეგიონულ ტელევიზიებს“, ეროვნული უმცირესობებისთვის შექმნილი მედიაპროდუქტის პოპულარიზაცია კვლავ გამოწვევად რჩება.

დოკუმენტის თანახმად, სახალხო დამცველის აპარატის მიერ ეროვნული უმცირესობებით კომპაქტურად დასახლებულ მუნიციპალიტეტებში ჩატარებულმა სამუშაო შეხვედრებმა ასევე აჩვენა, რომ მოსახლეობის ნაწილს საზოგადოებრივი მაუწყებლის მიერ შეთავაზებული შესაძლებლობების შესახებ ინფორმაცია არ აქვს ან არასრულად ფლობს. 

ომბუდსმენი საზოგადოებრივ მაუწყებელს მოუწოდებს, გააძლიეროს ეროვნული უმცირესობების ენებზე მომზადებული მთავარი საინფორმაციო და ანალიტიკური გამოშვებების შესახებ ინფორმაციის მიზნობრივი და სისტემური გავრცელება ეროვნული უმცირესობებით კომპაქტურად დასახლებულ ყველა ადმინისტრაციულ ერთეულში, მათ შორის, აღნიშნული პროდუქტის ხელმისაწვდომობის კონკრეტული მექანიზმების (სინქრონული თარგმანი, ვებგვერდი, რეგიონული მაუწყებლები და სხვ.) შესახებ საზოგადოების სრულყოფილი ინფორმირების უზრუნველყოფით.

მზია ამაღლობელის ადმინისტრაციული საქმე

სახალხო დამცველის 2025 წლის ანგარიშის მიხედვით, კონსტიტუციითა და ევროპული კონვენციით ორჯერ მსჯავრდების აკრძალვის პრინციპი (non bis in idem) დაირღვა „ბათუმელები“/„ნეტგაზეთის“ დამფუძნებლისა და დირექტორის, მზია ამაღლობელის მიმართ ადმინისტრაციული სამართალწარმოების პროცესში.

„პოლიციელებმა მზია ამაღლობელი დააკავეს ასკ-ის 173-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, იმ მოტივით, რომ 2025 წლის 11 იანვარს, ბათუმში, პოლიციის შესასვლელთან ფასადზე აკრავდა სტიკერს, ასევე, პოლიციელებს აყენებდა სიტყვიერ შეურაცხყოფას, ხოლო არაერთი მოწოდების მიუხედავად, შეეწყვიტა კანონსაწინააღმდეგო ქმედება, არ გაუთვალისწინებია. დაკავების ოქმის მსგავსი შინაარსისაა 2025 წლის 11 იანვარს შედგენილი პოლიციელის პატაკიც. სამართალდარღვევის ოქმი შედგენილია 2025 წლის 14 თებერვალს, მზია ამაღლობელის მიერ 2025 წლის 11 იანვარს აქციაზე პოლიციის თანამშრომლებისთვის სიტყვიერი შეურაცხყოფისა და სხვა პირების დაკავებისას, პოლიციისთვის ხელის შეშლის გამო. ამ საქმეზე, სასამართლოში ადვოკატები ამტკიცებდნენ, რომ მან მხოლოდ სტიკერი გააკრა (სხვა ქმედება არ ჩაუდენია), და ამის გამო მისი დაკავებისა და პასუხისგებაში მიცემის კომპეტენცია პოლიციას არ ჰქონდა. თუმცა, სასამართლომ მისი მხრიდან დაუმორჩილებლობა, რომელიც „სტიკერის“ გაკვრაში გამოიხატა, ასკ-ის 173-ე მუხლის ქვეშ სამართალდარღვევად განიხილა და სამართალდარღვევად ცნობას ერთ-ერთ საფუძვლად დაუდო. 

რამდენიმე თვეში, პოლიციამ კვლავ დაიწყო მზია ამაღლობელის მიმართ სამართალწარმოება, ამჯერად, ასკის 150-ე მუხლით, იმავე საფუძვლით, იმავე თარიღზე, ადგილზე, ფაქტსა და მოქმედებაზე მითითებით, რისთვისაც ის უკვე გასამართლებული იყო. კერძოდ, 2025 წლის 30 აპრილს შედგენილი სამართალდარღვევის ოქმის თანახმად, 2025 წლის 11 იანვარს, აქციაზე, მზია ამაღლობელმა არ გაითვალისწინა პოლიციის მოთხოვნა და პოლიციის შენობის გარე ფასადზე გააკრა სტიკერი. ხსენებულ საქმეზე, სახალხო დამცველმა სასამართლოს მეგობრის (Amicus Curiae) მოსაზრება წარადგინა, სადაც ორჯერ მსჯავრდების აკრძალვის პრინციპის შესაძლო დარღვევის რისკსა და მშვიდობიანი პროტესტის ფორმის სამართალდარღვევად გაუმართლებლად კვალიფიკაციის საშიშროებაზე მიუთითა“, - წერია ანგარიშში.

„საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია“ შინაგან საქმეთა სამინისტროს მოუწოდებს, შეწყვიტოს ჟურნალისტების შევიწროება გამოგონილი ბრალდებებით და მეტი გულმოდგინებითა და გაბედულებით ებრძოლოს კრიმინალსა და საზოგადოებისათვის საფრთხის შემცველ პირებსა და გარემოებებს.  

ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის განცხადებით, შსს ჟურნალისტების დასაშინებლად და დასასჯელად ახალ პრაქტიკას ამკვიდრებს:

„მათ ყოველგვარი წინასწარი შეტყობინების გარეშე უყადაღებენ საბანკო ანგარიშებს ჯარიმების გამო, რომელიც თვეების წინ გამოუწერეს „გზის ხელოვნურად გადაკეტვის“ საბაბით, და რომლის შესახებაც ჟურნალისტებმა არაფერი იცოდნენ. შსს იმედოვნებს, რომ ფინანსური წნეხის მეშვეობით და ყოფითი პრობლემების შექმნით ჟურნალისტებს პროტესტის გაშუქებაზე ხელს ააღებინებს.  

„ტვ პირველის“ გამომძიებელმა ჟურნალისტმა მაკა ჩიხლაძემ დღეს, 2026 წლის 15 აპრილს, საბანკო ანგარიშების დაყადაღების შემდეგ შეიტყო 5,000-ლარიანი ჯარიმის შესახებ, რომელიც მას შსს-მ ამ საბაბით 2025 წლის 15 ოქტომბერს დააკისრა. მაკა ჩიხლაძე ამბობს, რომ კარგად ახსოვს ის დღე - 15 ოქტომბერი, და რეპორტაჟიც, რომელზეც მაშინ მუშაობდა. ის 4 ოქტომბრის მოვლენებთან დაკავშირებით მამხილებელ სიუჟეტს იღებდა და უკვე გადაკეტილ რუსთაველის გამზირზე რესპონდენტებს წერდა. ჟურნალისტი ყადაღას მიიჩნევს შურისძიებად მისი პროფესიული საქმიანობის და ამ კონკრეტული სიუჟეტის გამო. თუ მაკა ჩიხლაძე ჯარიმის შესახებ დროულად შეიტყობდა, ის მალევე შეძლებდა შესაბამისი უწყებებისთვის იმის დამტკიცებას, რომ 15 ოქტომბერს რუსთაველის გამზირზე პროფესიულ მოვალეობას ასრულებდა.

მაკა ჩიხლაძე უკვე მეორე ჟურნალისტია, ვის საბანკო ანგარიშებსაც შსს-ს ჯარიმის გამო ბოლო 10 დღის განმავლობაში ყადაღა დაედო. 

7 აპრილს ანგარიშები დაუყადაღეს ტელეკომპანია „ფორმულას“ ჟურნალისტს ლიზა ციციშვილს 2025 წლის 10 სექტემბერს „გზის ხელოვნურად გადაკეტვის“ გამო. 2025 წლის 5 ნოემბერს ლიზა ციციშვილი რუსთაველის გამზირზე პროფესიული მოვალეობის შესრულებისას მცირე ხნით დააკავეს. არც დაკავებისას, არც მერე, ჟურნალისტისთვის ჯარიმის შესახებ ინფორმაცია შსს-ს არ მიუწოდებია. 

ცალკე საკითხია თავად ჯარიმების კანონიერება და პროპორციულობა. მართალია, ცალკეულ შემთხვევებში ჟურნალისტების მიმართ „გზის ხელოვნულად გადაკეტვის“ საბაბით წარმოებული საქმეები შეწყდა, პოზიტიური გამოსავლის შემთხვევაშიც კი, შსს-ს მსგავსი ქმებებები ჟურნალისტებისთვის დიდ ტვირთს წარმოადგენს და აკარგვინებს მათ დროს გასაჩივრებასა და სასამართლო დარბაზებში სიმართლის მტკიცებაზე. ძნელი დასაჯერებელია, რომ შსს-მ ვერ შეძლო მაღალი ცნობადობის მქონე ტელეჟურნალისტების იდენტიფიცირება. ფაქტი ისაა, რომ შსს-მს მათ დევნაში გაფლანგა საჯარო რესურსი, რაც საზოგადოებისთვის და, მათ შორის ჟურნალისტებისთვის, უსაფრთხო გარემოს შექმნისთვის უნდა მოეხმარებინა. 

შსს-მ დღემდე ვერ შეძლო გამოევლინა და დაესაჯა ის პირები, რომლებიც მაკა ჩიხლაძეს 2024 წლის 7 დეკემბერს დაესხნენ თავს იმ დროს, როცა ის გრიბოედოვის ქუჩიდან პირდაპირ ეთერში მუშაობდა. ამისთვის შსს-ს პოლიტიკური ნება არ ჰყოფნის. გაცილებით ადვილია ჟურნალისტების დევნა, რომლებიც კანონის სრული დაცვით ახორციელებენ პროფესიულ საქმიანობას“. 

ქარტია სოლიდარობას უცხადებს ყველა ჟურნალისტს, „რომელიც შსს-ს მხრიდან უსამართლო და დაუსაბუთებელ დევნას დაექვემდებარა, და მადლობას უხდის მათ პროფესიის ერთგულებისთვის“. 

თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე ეკატერინე ელიაძემ საზოგადოებრივი მაუწყებლის წინააღმდეგ არხიდან გათავისუფლებული წამყვანის, ნინო ზაუტაშვილის საჩივარი არ დააკმაყოფილა.

ზაუტაშვილის ადვოკატის, გიორგი იასაშვილის თქმით, ისინი სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობას და წამყვანის შესაბამის პოზიციებზე აღდგენას მოითხოვენ. სასარჩელო მოთხოვნებში ასევე მითითებული იყო, რომ თუ ნინო ზაუტაშვილის სამსახურში აღდგენა ან ტოლფასი სამუშაოთი უზრუნველყოფა შეუძლებელი იქნებოდა, მომხდარიყო განაცდურის ანაზღაურება.

„საქმეს რომ ბოლომდე მივიყვან, ეს ვიცი და არც დრო და არც ენერგია არ  დამენანება ამისთვის. ზუსტად ვიცი, რომ მართალი ვარ და მოსამართლემაც იცოდა, რომ ჩემსკენ იყო სიმართლე. ამ საშინლად მძიმე დროში, როცა ძალიან ბევრი უსამართლო გადაწყვეტილება იქნა მიღებული, ერთადერთ და  უპირველეს ამოცანად რჩება მართლმსაჯულების ინსტიტუციური დამოუკიდებლობის უზრუნველყოფა“, - თქვა ნინო ზაუტაშვილმა „მედიაჩეკერთან“ საუბრისას.

საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა გადაცემა „რეალური სივრცის“ წამყვანი, ნინო ზაუტაშვილი, ვასილ ივანოვ-ჩიქოვანთან ერთად, სამსახურიდან 2025 წლის 11 აპრილს გაათავისუფლა.

თბილისის საქალაქო სასამართლომ არ დააკმაყოფილა „მოამბის“ ყოფილი წამყვანის საჩივარიც, რომლითაც ვასილ ივანოვ-ჩიქოვანი „პირველი არხიდან“ გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობას ითხოვდა. ეს გადაწყვეტილება ძალაში დატოვა სააპელაციომაც.

კომუნიკაციების კომისიის წევრი ბრიტანეთის მიერ სანქცირებული, სამთავრობო ტელეკომპანია „იმედის“ იურიდიული დეპარტამენტის უფროსი ანი ვაზაგაშვილი გახდა. „ქართული ოცნების“ პარლამენტმა მის კანდიდატურას მხარი დღევანდელ პლენარულ სხდომაზე 80 ხმით დაუჭირა. 

ვაზაგაშვილი ტელეკომპანია „მაესტროს“ იურიდიული სამსახურის ხელმძღვანელიც არის. 2024 წლამდე, ამ ტელევიზიებში მუშაობის დაწყებამდე, ის შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის სამართლებრივი უზრუნველყოფისა და ადმინისტრაციული საქმისწარმოების სამმართველოს მთავარი სპეციალისტი/იურისტი იყო. 
                                                       

კომისიამდე, 2023 წლიდან, სამთავრობო ტელეკომპანია „იმედში“ ფინანსური მონიტორინგისა და აუდიტორულ-საკონსულტაციო საქმიანობას ეწეოდა კომუნიკაციების კომისიას ახალი თავმჯდომარე გოგა გულორდავა. გულორდავა 2016-2020 წლებში „ქართული ოცნების“ მაჟორიტარი დეპუტატი იყო, 2013-2016 წლებში კი - წალენჯიხის მუნიციპალიტეტის გამგებელი.    
                                                       

კომუნიკაციების კომისიის წევრობის კანდიდატები ასევე იყვნენ: ტელეკომპანია GDS-ის ფინანსური დირექტორი,  გიორგი ელისაშვილი და „რუსთავი 2“-ის ფინანსური დეპარტამენტის ხელმძღვანელი, სოლომონ ექვთიმიშვილი. 

ComCom-ის წევრობა სურდა „ღია გული - საუნივერსიტეტო ჰოსპიტალის“ შიდა აუდიტის სამსახურის უფროსს, იოსებ აბულაძეს, თუმცა ის მიხეილ ყაველაშვილის მიერ პარლამენტისთვის წარდგენილ კანდიდატებს შორის ვერ მოხვდა. 

ირაკლი კობახიძის ბრძანებით შექმნილ ComCom-ის წევრობის კანდიდატთა შესარჩევ კომისიაში იყვნენ: ნუგზარ რუხაძე - ჟურნალისტი, POSTV-ის დირექტორი საზოგადოებასთან ურთიერთობის საკითხებში; ზურაბ ტაბიძე - შპს „ალტას“ დამფუძნებელი; თალიკო ჟვანია - სტუ-ს ინფორმატიკსა და მართვის სისტემების ფაკულტეტის დეკანი. ამ კომისიას ComCom-ის წევრობის მსურველების განცხადებებისა და გასაუბრების შედეგების მიხედვით, მთავრობისთვის არანაკლებ 3 კანდიდატის შესახებ უნდა წარედგინა რეკომენდაციას, მთავრობას კანდიდატები უნდა წარედგინა პრეზიდენტისთვის, პრეზიდენტს კი - პარლამენტისთვის. 

ComCom-ის წევრის ერთი ვაკანტური თანამდებობის დასაკავებლად ღია კონკურსი 11 თებერვალს გამოცხადდა და საბუთების მიღების ბოლო ვადა 12 მარტი იყო. ამ პერიოდში განცხადებები და საჭირო დოკუმენტაცია სწორედ  ამ ოთხმა კანდიდატმა წარადგინა.

კომისიის წევრობის ვადა ვახტანგ აბაშიძეს ეწურება. ის 2014-2017 წლებში კომუნიკაციების კომისიის თავმჯდომარე იყო, 2017 წლიდან კი კომისიის წევრია. აბაშიძე ComCom-ის თავმჯდომარე იყო 2000-2004 წლებშიც.  

კომუნიკაციების ეროვნული კომისია 5 წევრისგან შედგება, მათი უფლებამოსილების ვადა 6 წლითაა განსაზღვრული. პირის კომისიის წევრად არჩევა 2-ზე მეტი ვადით არ შეიძლება. 

„TV პირველის“ ჟურნალისტს, მაკა ჩიხლაძეს ანგარიშები დაუყადაღეს. ჟურნალისტის ცნობით, 2025 წლის 15 ოქტომბერს, რუსთაველის გამზირზე პროფესიული მოვალეობის შესრულებისას „გზის ხელოვნურად გადაკეტვის“ საბაბით დაკისრებული 5000-ლარიანი ჯარიმის შესახებ ამ დრომდე არ იცოდა.

„ამხელა უწყებაში, შინაგან საქმეთა სამინისტროში, არ გამოინახა რესურსი, რომ ერთი SMS შეტყობინება გამოეგზავნათ ჩემთვის, თუ ფოსტით არ გამომიგზავნიდნენ, ვინმე პირადად არ მოვიდოდა და არ მეტყოდა. უბრალოდ რომ შეეტყობინებინათ, რომ დაჯარიმებული ვარ, მე ხომ ამას ამდენი ხნის განმავლობაში გავარკვევდი, დავამტკიცებდი, რომ ნამდვილად პროფესიულ მოვალეობას ვასრულებდი. ვიდრე ანგარიშები არ დამიყადაღეს, მე ამის შესახებ არავის არ გამაგებინა. ეს ერთი, რომ სახელმწიფო უწყებები სრულად მოშლილია და მეორე, მე მგონია, რომ ეს არის შურისძიება, პირადი ინტერესი და არაფერი კავშირი არ აქვს ამას შეკრებისა და მანიფესტაციის კანონთან და რაიმე დარღვევასთან. შეუძლებელია, ჯერ ერთი, იქ სხვა მედიებიც მუშაობდნენ, რომ მაინც და მაინც მე დავჯარიმებულიყავი იმისთვის, რასაც სხვებიც აკეთებდნენ. აბსოლუტურად გამორიცხულია და დავუშვათ, ეს ასე მოხდა, მე ამის შესახებ უნდა მცოდნოდა. ეს არის ჩემი კანონიერი უფლება, რაც ასე არ მომხდარა“, - განაცხადა ჩიხლაძემ „მედიაჩეკერთან“ საუბრისას. 

ანგარიშები დაუყადაღეს ტელეკომპანია „ფორმულას“ ჟურნალისტს, ლიზა ციციშვილსაც. ჟურნალისტის ინფორმაციით, 2025 წლის 10 სექტემბერს, რუსთაველის გამზირზე პროფესიული მოვალეობის შესრულებისას „გზის ხელოვნურად გადაკეტვისთვის“ დაკისრებული 5 000-ლარიანი ჯარიმის შესახებ 7 აპრილამდე არ იცოდა.

„ამ ჯარიმას ჩემი დაკავების ეპიზოდიც მოჰყვა ნოემბერში… გადავკვეთე საზღვარიც, იქაც არავინ არაფერი მითხრა”, - დაწერა ამ დღეს ციციშვილმა სოციალურ ქსელში. 

„პრესის საერთაშორისო ინსტიტუტი“, MFRR-ის პარტნიორები და მედიის თავისუფლების, ჟურნალისტთა და გამოხატვის თავისუფლების დამცველი სხვა საერთაშორისო ორგანიზაციები აფგან სადიგოვის აზერბაიჯანში გაძევებას ევროპაში ჟურნალისტების წინააღმდეგ ტრანსნაციონალური რეპრესიების აშკარა მაგალითად მიიჩნევენ. 

ორგანიზაციები აღნიშნავენ, რომ სადიგოვის დეპორტაცია წარმოადგენს საქართველოს მიერ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციით (ECHR) ნაკისრი ვალდებულებების აშკარა დარღვევას და მკაცრ საერთაშორისო დაგმობას მოითხოვენ:

„ჩვენ ღრმად შეშფოთებულები ვართ სადიგოვის უსაფრთხოებით და იმით, რომ დეპორტაციამ შესაძლოა გამოიწვიოს აზერბაიჯანის ხელისუფლების მხრიდან სამართლებრივი დევნის გაძლიერება ალიევის რეჟიმის კრიტიკის გამო.

ჩვენი ორგანიზაციები მოუწოდებენ საერთაშორისო საზოგადოებას, მათ შორის ევროპის საბჭოს და ევროკავშირს, მიიღონ სასწრაფო ზომები, რათა საქართველო პასუხისგებაში მიეცეს ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციით გათვალისწინებული ვალდებულებების დარღვევისთვის და ზეწოლა მოახდინონ აზერბაიჯანზე, რათა უზრუნველყოს სადიგოვის უსაფრთხოება და გადაადგილების თავისუფლება. ჟურნალისტს უნდა შეეძლოს აზერბაიჯანის დატოვება და ოჯახთან უსაფრთხო მესამე ქვეყანაში გაერთიანება.

სადიგოვის დეპორტაცია, რომელიც წლების განმავლობაში დაუნდობელ სამართლებრივ შევიწროებას მოჰყვა, ევროპაში ჟურნალისტების წინააღმდეგ ტრანსნაციონალური რეპრესიების აშკარა მაგალითია. ეს ასევე, კიდევ ერთი ნიშანია იმისა, რომ საქართველო აღარ შეიძლება ჩაითვალოს დევნილი ჟურნალისტებისთვის უსაფრთხო თავშესაფრად. საქართველოს ხელისუფლების მიერ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის ვალდებულებების დარღვევა მოითხოვს ძლიერ, კოორდინირებულ საერთაშორისო რეაგირებას ანგარიშვალდებულების უზრუნველსაყოფად და საერთაშორისო ვალდებულებების ასეთი დარღვევების თავიდან ასაცილებლად“, - აღნიშნულია ორგანიზაციების საერთო განცხადებაში.

განცხადებაზე ხელმომწერი ორგანიზაციები:

The International Press Institute (IPI); European Federation of Journalists (EFJ); European Centre for Press and Media Freedom (ECPMF); Justice for Journalists Foundation; Index on Censorship.
                                                                        

თბილისში მცხოვრები, აზერბაიჯანელი ჟურნალისტი, აფგან სადიგოვი 4 აპრილის ღამეს დააკავეს, შსს მას სოციალურ ქსელში პოლიციელის შეურაცხყოფას ედავებოდა. სადიგოვის წინააღმდეგ სასამართლო სხდომა თბილისის საქალაქო სასამართლოში ნაშუაღამევს დაინიშნა, მისი ქვეყნიდან გაძევების შესახებ გადაწყვეტილება კი მოსამართლე თორნიკე ქოჩქიანმა გამთენიისას, დაახლოებით 04:00 საათზე, გამოაცხადა. სასამართლომ მას შეუფარდა 2000 ლარის ოდენობით ჯარიმა და საქართველოში შემოსვლის აკრძალვაც 3 წლის ვადით.

სადიგოვის გაძევებიდან მეორე დღეს, 6 აპრილს, აზერბაიჯანის პრეზიდენტი ილჰამ ალიევი მეუღლესთან, ვიცე-პრეზიდენტ მეჰრიბან ალიევასთან ერთად საქართველოს ეწვია.

აფგან სადიგოვი თბილისში, აზერბაიჯანის მოთხოვნით, 2024 წელს დააკავეს. ის საექსტრადიციო პატიმრობაში თითქმის 9 თვე იმყოფებოდა. სადიგოვმა პროტესტის ნიშნად 161 დღე იშიმშილა. ის 2025 წელს, „გზის ხელოვნურად გადაკეტვის“ საბაბით ორჯერ იყო დაკავებული.

კომუნიკაციების კომისია ხვალ, 8 აპრილს მიიღებს გადაწყვეტილებებს ტელეკომპანიების: Postv-ის, „იმედის“, „ფორმულასა“ და „TV პირველის“ მიერ „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონის შესაძლო დარღვევებზე. 

კომისიამ ამ ტელეკომპანიების მიერ კანონმდებლობის შესაძლო დარღვევის საკითხები, რომელიც შინაარსობრივ რეგულირებას შეეხება და მის მიერ ჩატარებული მედიამონიტორინგის საფუძველზე გამოავლინა, 2 აპრილის სხდომაზე პირველად განიხილა. 

ამ სხდომაზე Postv-ის საკითხის მომხსენებელმა, თამარ ხუხუნაიშვილმა თქვა, რომ მედიამომსახურებების რეგულირების დეპარტამენტის მიერ მომზადებული მოხსენებითი ბარათის მიხედვით, 28 თებერვლიდან 11 მარტის ჩათვლით, პერიოდული მონიტორინგის ფარგლებში ჩატარებული შემოწმების შედეგად Postv-ის ახალი ამბების პროგრამებში 7 დარღვევის ფაქტი გამოვლინდა. 

ხუხუნაიშვილმა მოიყვანა Postv-ის მიერ „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონის 54-ე მუხლის - „სამართლიანობა და მიუკერძოებლობა“ მე-5 პუნქტის დარღვევის რამდენიმე მაგალითიც: „რადიკალური ოპოზიციის წევრებმა წერილი ურსულა ფოლ დენ ლაიერს 22 სექტემბერს გაუგზავნეს“; „ეს კიდევ ერთი დადასტურებაა იმისა, რომ კოლექტიურ ნაცმოძრაობას ციხიდან ისევ მსჯავრდებული სააკაშვილი მართავს“; „ქვეყნის ინტერესების დამაზიანებელი გზავნილები ამჯერად ოპოზიციური განწყობებით ცნობილმა ექსპერტმა გაიმეორა და აბსურდულ ბრალდებებთან ერთად, საზოგადოებაში პანიკის დათესვაც სცადა“. 

მან დაასახელა Postv-ის მიერ „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონის 52-ე მუხლის - „ფაქტის ჯეროვანი სიზუსტე და პასუხის უფლება“ 1-ლი პუნქტის დარღვევის მაგალითიც, ჟურნალისტის ფრაზა 10 მარტის საინფორმაციო გამოშვების პროგრამიდან: „ევროკომისიის გადაწყვეტილების მიუხედავად, დღეს ნაცმოძრაობაში ამბობენ, რომ ყულევის პორტთან დაკავშირებულმა, მათ მიერვე წამოწყებულმა ანტისახელმწიფოებრივმა კამპანიამ იმუშავა და ქვეყნის იმიჯი დააზიანა“ …  ხუხუნაიშვილმა მოხსენებით ბარათზე დაყრდნობით თქვა, რომ ჟურნალისტის მიერ წარმოთქმული წინადადება ინფორმაციას ისე წარმოაჩენს, თითქოს სიუჟეტში შემდგომ ჩართული რესპოდენტი, ლევან სანიკიძე ადასტურებს, რომ „ნაციონალური მოძრაობის“ ანტისახელმწიფოებრივმა კამპანიამ იმუშავა და ქვეყნის იმიჯი დააზიანა, თუმცა სიუჟეტში ჩართულ ინტერვიუში სანიკიძე ასეთ განცხადებას არ აკეთებს. შესაბამისად, ამ შემთხვევაში ინფორმაციის გადაცემის სიზუსტის პრინციპი დაირღვა. 

2 აპრილის სხდომას ესწრებოდა Postv-ის წარმომადგენელიც. ნინო ელოშვილმა თქვა, რომ კომისიის მიდგომას დაელოდებიან და „შესაბამისად, სამომავლოდ გავითვალისწინებთ ჩვენს საქმიანობაში“. 

კომუნიკაციების კომისიის მიერ დადგენილი პრაქტიკის სამომავლოდ გათვალისწინებაზე ისაუბრა „იმედის“ იურისტმა, ანა ვაზაგაშვილმაც. „მე მესმის, გარკვეული ფრაზები იყო, რომლებიც შესაძლებელია, ატარებდეს შეფასებით ხასიათს და მზად ვართ მოკლედ, გავიზიაროთ ის მიმართულება, რომელსაც კომუნიკაციების კომისია ამ მხრივ მაუწყებლებისთვის დაადგენს“. 

-----------------------------
ანა ვაზაგაშვილი კომუნიკაციების კომისიის წევრობის ერთ-ერთი მსურველია. ComCom-ის წევრის ერთი ვაკანტური თანამდებობის დასაკავებლად ღია კონკურსი 11 თებერვალს გამოცხადდა და საბუთების მიღების ბოლო ვადა 12 მარტი იყო. ამ პერიოდში განცხადებები და საჭირო დოკუმენტაცია წარადგინა ვაზაგაშვილმაც. კომისიის წევრობის ვადა ვახტანგ აბაშიძეს ეწურება. 
-----------------------------

„იმედის“ საკითხის წარდგენისას მომხსენებლმა, პავლე ბერიამ თქვა, რომ „ადგილი აქვს სავარაუდო დარღვევას 4 ფაქტთან დაკავშირებით“.

როგორც მან ჩამოთვალა, პერიოდული მონიტორინგის ფარგლებში განხორციელებული შემოწმების შედეგად გამოვლინდა, რომ „იმედის“ ახალი ამბების პროგრამებში ჟურნალისტები ახალ ამბებს გადასცემდნენ შემდეგი ფრაზების გამოყენებით: „გაბანკროტებულ ოპოზიციაშიც“, „პროპაგანდისტული ოპოზიციური არხების ჟურნალისტები“, „პოლიტიკური ამნეზია მძიმე ფორმებს იღებს“, „მძიმე და უსაფუძვლო ბრალდებები“, „ოპოზიციის მედია“. ეს ფრაზები გაჟღერებული იყო 25-26 თებერვალსა და 9 და 11 მარტს გადაცემულ ახალ ამბებში. 

პავლე ბერიას თქმით, „მოხსენებითი ბარათის მიხედვით, აღნიშნული ფრაზების გამოყენებით ახალი ამბების გადაცემა მათი კონტექსტის, შინაარსისა და გავრცელების ფორმის გათვალისწინებით, წარმოადგენს მაუწყებლის პირადი მოსაზრებისა და დამოკიდებულების საფუძველზე  ახალი ამბების გადაცემას, რაც აკრძალულია „მაუწყებლობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 54-ე მუხლის მე-5 პუნქტის შესაბამისად…“

დარღვევების 20 ეპიზოდს აღწერს მედიამომსახურებების რეგულირების დეპარტამენტის მიერ ტელეკომპანია „ფორმულას“ შესახებ მომზადებული მოხსენებითი ბარათი. „ფორმულას“ საკითხის წარდგენისას თამარ გოშუამ ტელევიზიის მიერ „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონის 54-ე მუხლის მე-5 პუნქტის დარღვევის საილუსტრაციოდ შემდეგი მაგალითი მოიყვანა: „იმის გამო, რომ რეჟიმი ქვეყნის შიგნით არ წყვეტს რეპრესიას და ასევე აგრძელებს თავდასხმას საერთაშორისო პარტნიორებთან, ამ რეჟიმის პირობებში საქართველოს შესაბამისობის მაჩვენებელი ევროკავშირის უსაფრთხოებისა და საგარეო პოლიტიკასთან მუდმივად მცირდება“. 

გოშუამ „ფორმულას“ მიერ მიუკერძოებლობის პრინციპისა და ბალანსის დარღვევის მაგალითად დაასახელა 25 თებერვლის სიუჟეტი - „საკადრო წმენდა კონკურსის სახელით?“, რადგან მასში გაჟღერებული არ იყო ბათუმის მერიის წარმომადგენლის მოსაზრება. 

2 აპრილის სხდომის მიმდინარეობისას ტელეკომპანია „ფორმულას“ იურისტი, ეთო ქათამაძე დაინტერესდა, რა ახალი სამართლებრივი ან ფაქტობრივი გარემოებები გამოიკვეთა, რომ სწორედ ახლა გაჩნდა ამ ნორმების აქტიურად აღსრულების საფუძველი და აღნიშნა, რომ ამას წინ უძღვოდა ბრიტანეთის სანქციები Postv-ის და „იმედის“ მიმართ და კომისიის მყისიერი განცხადება, რომ ამ ნორმების ამოქმედების ბიძგი გახდებოდა სწორედ ეს სანქციები. 

---------------------------------------------------
ComCom-მა „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონითა და „მაუწყებელთა ქცევის კოდექსით“ დადგენილი ნორმების პრაქტიკაში ამოქმედება, „რათა მაუწყებელთა ობიექტურობა სათანადო პროცედურის საფუძველზე და მაღალი სამართლებრივი სტანდარტით შეფასდეს“, 6 მარტს, ბრიტანეთის მიერ სამთავრობო ტელეკომპანიების: „იმედისა“ და „postv“-ის დასანქცირების შემდეგ, დააანონსა. 

მაშინდელ განცხადებაში კომუნიკაციების კომისია მედიის შინაარსობრივი რეგულირების საკითხთან დაკავშირებით წერდა, რომ მიუხედავად კანონის არსებობისა, აქამდე მხოლოდ საჩივრებზე რეაგირებდა და თავად მაუწყებლების მიმართ ადმინისტრაციული წარმოება არ დაუწყია. ხვალინდელი განხილვა კი ამის პირველი შემთხვევა იქნება. 

კომუნიკაციების კომისიას აქამდე თვითრეგულირების სფეროში მოქცეული საკითხების განხილვისა და მაუწყებლების დასანქცირების შესაძლებლობა  „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონში 2025 წლის გაზაფხულზე შესული ცვლილებებით მიეცა.
------------------------------------------------

გარდა ამისა, ეთო ქათამაძე აღნიშნავს, რომ მოხსენებით ბარათში არ არის დასაბუთებული ის სტანდარტი, რომლის მიხედვითაც ფრაზები მაუწყებლის ინსტიტუციურ პოზიციად კვალიფიცირდება. 

---------------------------------------
კომუნიკაციების კომისიის მედიამომსახურებების რეგულირების დეპარტამენტის მიერ ტელეკომპანია „ფორმულასა“ და „TV პირველის“ შესახებ მომზადებული მოხსენებითი ბარათების შესახებ ვრცლად იხილეთ „მედიაჩეკერის“ მასალა - „“ეს ნიშნავს შინაარსობრივი კონტროლის დაწესებას ჟურნალისტების სიტყვებზე“ - ComCom-ი მონიტორინგის საფუძველზე ტელევიზიებს „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონის დარღვევას ედავება“. 
--------------------------------------

„TV პირველის“ საკითხის წარდგენისას ეკა ჭახრაკიამ, მედიამომსახურებების რეგულირების დეპარტამენტის მიერ მომზადებულ მოხსენებით ბარათზე დაყრდობით თქვა, რომ დეპარტამენტმა ტელევიზიის ახალი ამბების შერჩევითი მონიტორინგის დროს ფაქტების ჯეროვანი სიზუსტით გადაცემის, ინფორმაციის მიუკერძოებლად და ბალანსის დაცვით გავრცელების მოთხოვნების დარღვევის ჯამურად, 18 შემთხვევა გამოავლინა. 

ჭახრაკიამ შესაძლო დარღვევების საილუსტრაციოდ რამდენიმე მაგალითიც მოიყვანა. მან მოხსენებითი ბარათის საფუძველზე, მაუწყებლის პირადი დამოკიდებულებისა და მოსაზრების გამომხატველად დაასახელა ისეთი ფრაზები, როგორებიცაა: „რეპრესიულ პოლიტიკასთან“, „თუმცა, ტერორი ღამის თბილისში ამით არ დასრულებულა“, „ე.წ. განათლების რეფორმა“. 

მომხსენებელმა „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონის 54-ე მუხლის 1-ლი და მე-4 პუნქტების დარღვევის მაგალითად მოიყვანა 9 მარტის „პირველებში“ გასული სიუჟეტი - „ხალხის დაშინების და ტერორის გზა?“ ეკა ჭახრაკიას თქმით, მასში წარმოჩენილია მხოლოდ ნარკოტესტის შედეგების გამო დაკავებული და შემდგომ გათავისუფლებული პირის, სამოქალაქო აქტივისტისა და სხვადასხვა სპეციალისტის პოზიცია პროტოკოლის დარღვევის და პოლიციის მხრიდან

ზეწოლის საკითხზე და არ არის წარმოჩენილი ალტერნატიული პოზიცია, რითაც დეპარტამენტის შეფასებით, დარღვეულია მიუკერძოებლობის პრინციპი და არ არის დაცული ბალანსი. 

10 მარტის საინფორმაციო გამოშვებაში გასული სიუჟეტი, რომელშიც ჟურნალისტი ამბობს: „მოწმეები ბრალდებულებს ვერ ცნობენ, ხელი ვერცერთს დაადეს. თუმცა, პროკურორი მოსამართლის ნაცვლად ამბობს, რომ განაჩენი გამამტყუნებელი იქნება“, ჭახრაკიამ „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონის 52-ე მუხლის 1-ლი პუნქტის დარღვევის მაგალითად დაასახელა. მან მოხსენებით ბარათზე დაყრდნობით თქვა, რომ მაუწყებელმა ამ სიუჟეტში ინფორმაცია იმგვარად წარმოაჩინა, თითქოს პროკურორი მოსამართლის ნაცვლად აცხადებს

გადაწყვეტილებას და ქმნის შთაბეჭდილებას, თითქოს პროკურორმა წინასწარ იცის, თუ რა იქნება სასამართლოს გადაწყვეტილება, თუმცა სიუჟეტშივე ჩანს, რომ პროკურორი მხოლოდ მის მოლოდინს გამოხატავს:

„ჟურნალისტმა პროკურორის ნათქვამის კონტექსტი შეცვალა და მისი ნათქვამი უარყოფითად წარმოაჩინა. შესაბამისად, დეპარტამენტის შეფასებით, სიუჟეტში ფაქტები ჯეროვანი სიზუსტის მოთხოვნის დაცვით არ არის გადაცემული“.

„TV პირველის“ იურისტმა, თორნიკე მიგინეიშვილმა საკუთარი პოზიციის  დაფიქსირებისას აღნიშნა, რომ როდესაც კომისიას სურს კანონის დარღვევის იდენტიფიცირება მოახდინოს, აუცილებელია მხედველობაში მიიღოს ყოველი კონკრეტული განცხადების სრული კონტექსტი. გარდა ამისა, მიგინეიშვილის თქმით, განცხადებები და სიტყვები, რომლებიც არის საზოგადოებაში მყარად დამკვიდრებული ფორმით და მოხსენიებულია არაერთ საერთაშორისო ორგანიზაციის დასკვნებსა თუ რეზოლუციებში, მათი გაჟღერება კანონის დარღვევად ვერ ჩაითვლება. 

2 აპრილის სხდომას ესწრებოდა „TV პირველის“ საინფორმაციო სამსახურის ხელმძღვანელიც. ნოდარ მელაძის თქმით, დასახელებული, დარღვევად მიჩნეული ახალი ამბები, რომელიც ტელევიზიის ეთერში გავიდა, აჩენს განცდას, რომ რეალურად რეგულატორის მიზანი არის, რომ გარკვეულწილად შეზღუდონ ისეთი საკითხების გაშუქება, რომელიც წარმოადგენს განსაკუთრებით მაღალი საზოგადოებრივი ინტერესის თემებს. 

მელაძემ ყურადღება გაამახვილა მათ შორის, დავით ჩხეიძის საქმის გაშუქებაზე, რაზეც მოხსენებით ბარათში მითითებულია, რომ ტელევიზიამ მეორე მხარის პოზიცია არ წარმოაჩინა. მისი თქმით, ბუნებაში არ არის ისეთი შემთხვევა, როდესაც რომელიმე უწყებამ „TV პირველის“ ახალი ამბების სამსახურს რაიმე საპასუხო კომენტარი მიაწოდა იმ თემასთან დაკავშირებით, რომელსაც ტელევიზია აშუქებდა და ის ეთერში არ გავიდა. 

„მე მოვუწოდებ მარეგულირებელ კომისიას წერილობით მიმართოს ყველა შესაბამის უწყებას, სამთავრობო უწყებებს, სამინისტროებს, ან შესაბამის უწყებებს, რომელთა პასუხებსაც საჭიროებდა ამ შემთხვევაში ის ახალი ამბავი, რომელიც გაშუქდა და პირველ რიგში, მათთან დააზუსტოს, იყო თუ არა მათი მხრიდან მზაობა, რომ ამ თემაზე წარმოჩენილი ყოფილიყო მათი პოზიცია და [მაუწყებელმა] დამალა თუ არა მათი პოზიცია ამ შემთხვევაში. ასეთ ფაქტს ბუნებაში ვერ იპოვით და მე შემიძლია წარმოგიდგინოთ არაერთი მტკიცებულება მიმოწერების სახით ან რაღაც სხვა ფორმით, თუ გნებავთ, რომელიც დაადასტურებს, რომ „TV პირველის“ ახალი ამბების სამსახურს ჰქონდა არაერთი, არა ერთი, ათი, ასი და შეიძლება ათასი მცდელობაც, სხვადასხვა მაღალი საზოგადოებრივი ინტერესის საქმეებზე როდესაც ცდილობდა მოეპოვებინა შესაბამისი მოპასუხე მხარის კომენტარი, განეთავსებინა ის ახალ ამბავთან ერთად, უბრალოდ ეს შეუძლებელი იყო, იმიტომ რომ ისინი უარს აცხადებდნენ“.

კომუნიკაციების კომისიის მიერ შინაარსობრივ რეგულირებასთან დაკავშირებით ჩატარებული მედიამონიტორინგის საფუძველზე, ტელეკომპანიების მიერ „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონის შესაძლო დარღვევის საკითხების პირველად განხილვას ესწრებოდნენ და საკუთარი მოსაზრებაც წარადგინეს „მედიის ადვოკატირების კოალიციის“ თავმჯდომარემ, მამუკა ანდღულაძემ და „საერთაშორისო გამჭვირვალობა - საქართველოს“ წარმომადგენელმა, სანდრო ბარამიძემ.

-------------------------------------------------------------
კომუნიკაციების კომისიამ „ფორმულა“ და „TV პირველი“, ტელეკომპანია „მთავართან“ ერთად, „ქართული ოცნების“ საჩივრის საფუძველზე ახალი ამბების გადაცემისას „მიუკერძოებლობის პრინციპის დარღვევისთვის“ სამართალდამრღვევად ცნო 2025 წლის ივნისში, „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონში ცვლილებების შესვლის შემდეგ, თუმცა გარდამავალი პერიოდის გამო, ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობისგან გაათავისუფლა. „ფორმულამ“ კომისიის მიერ მიღებული ეს გადაწყვეტილება სასამართლოში გაასაჩივრა.  

კომუნიკაციების კომისიას 29 იანვრიდან ახალი თავმჯდომარე ჰყავს. „ქართული ოცნების“ ყოფილი დეპუტატი, გოგა გულორდავა თავმჯდომარედ ComCom-ის წევრების სრულმა შემადგენლობამ აირჩია. მას „ქართული ოცნების“ პარლამენტმა მხარი 2025 წლის დეკემბერში, დაუჭირა. კომისიამდე, 2023 წლიდან, გულორდავა სამთავრობო ტელეკომპანია „იმედში“ ფინანსური მონიტორინგისა და აუდიტორულ-საკონსულტაციო საქმიანობას ეწეოდა. 

აფგან სადიგოვის აზერბაიჯანში გაძევებასთან დაკავშირებით „საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციამ“ ფაქტობრივი გარემოებები და ანალიტიკური შეფასება გამოაქვეყნა. 

------------------------------------------------
აფგან სადიგოვის მეუღლის, სევინჩ სადიგოვას ინფორმაციით, აფგანი აზერბაიჯანში პოლიციამ დააკავა და ზუსტად არ ვიცი, სად წაიყვანეს. სევინჩ სადიგოვა შვილებთან ერთად ევროპაში იმყოფება. აფგან სადიგოვი საქართველოდან აზერბაიჯანში გუშინ გააძევეს.
-----------------------------------------------

საიას განცხადებით, სადიგოვის აზერბაიჯანში გაძევება ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციისა და საქართველოს კანონმდებლობის მძიმე და მანიპულაციური დარღვევაა, რომელიც გამოიყენეს როგორც პოლიტიკური ანგარიშსწორებისა და სამაგალითო დასჯის ინსტრუმენტი. „სახელმწიფომ ფაქტობრივად უგულებელყო სტრასბურგის სასამართლოს დროებითი ღონისძიება და გამოიყენა გაძევება ექსტრადიციის აკრძალვის ფორმალური გვერდის ავლისთვის“, - წერს ორგანიზაცია.

როგორც „საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია“ აღნიშნავს, ის ფაქტი, რომ აზერბაიჯანის პროკურატურამ სისხლის სამართლის საქმე შეწყვიტა, არ ნიშნავს, რომ აფგან სადიგოვს აზერბაიჯანში საფრთხე აღარ ემუქრება:

„სადიგოვი კვლავ რჩებოდა პოლიტიკური ნიშნით დევნილ ჟურნალისტად აზერბაიჯანის ხელისუფლების მხრიდან და კვლავ არსებობდა ის რისკი, რის გამოც დროებითი ღონისძიება შესახებ გადაწყვეტილება იქნა მიღებული ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მიერ. აღსანიშნავია, რომ სტრასბურგის სასამართლოს გადაწყვეტილების გარეშეც, ეროვნულ სასამართლოს ეკისრებოდა ვალდებულება, შეეფასებინა აზერბაიჯანში სადიგოვისთვის მიმართ არსებული რისკები, ნაცვლად ამისა, აზერბაიჯანის პროკურატურის მიერ სისხლისსამართლებრივი დევნის შეწყვეტის ფაქტი, სახელმწიფომ გამოიყენა სტრასბურგის სასამართლოს აკრძალვის გვერდის ავლისთვის და აღნიშნული მიიჩნია შესაბამის საფუძვლად, რათა მომხდარიყო სადიგოვის გაძევება აზერბაიჯანში“.

ორგანიზაცია წერს სოციალურ ქსელში გამოქვეყნებული პოსტის - „იქ, სადაც დიქტატურაა, პოლიციელები მზად არიან ხელფასისა და „პაგონების“ სანაცვლოდ ყველაფერი გაყიდონ და ფეხქვეშ გათელონ და ამას სიამოვნებით, მთელი გულით და სიამაყით აკეთებენ“, გამო ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმის წარმოების საფუძვლით სადიგოვის დაკავების უკანონობაზეც:  

„სოციალურ ქსელში გამოქვეყნებული პოსტის გამო პირის დაკავება, დაჯარიმება, საქართველოში შემოსვლის აკრძალვა 3 წლის ვადით და მისი ქვეყნიდან გაძევება, როდესაც ცნობილია, რომ მას წარმოშობის ქვეყანაში შეუქცევადი ზიანი ემუქრება, შეიძლება იწვევდეს ევროპული კონვენციის მე-18 მუხლის დარღვევასაც. ამ შემთხვევაში, ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის კოდექსის 173-ე მუხლი გამოყენებულ იქნა, როგორც ფორმალური საფუძველი, პოლიტიკური დევნის „კანონიერების“ საფარველის შექმნისათვის“.  

საიას შეფასებით, აფგან სადიგოვის შემთხვევაში მოხდა სამართლიანი სასამართლოს უფლების მიზანმიმართული უგულვებელყოფაც:

„აფგან სადიგოვის საქმეში სამართალდამცავი უწყებისა და სასამართლოს მოქმედებათა თანხვედრა მართლმსაჯულების სისტემას წარმოაჩენდა როგორც რეპრესიულ სადამსჯელო მექანიზმს. კვირა დღეს, გამთენიის 3-4 საათზე, ფორსირებულ რეჟიმში, საქმის განხილვის ობიექტური საჭიროება არ არსებობდა. ამასთან, სასამართლოს მიერ სადიგოვთან დაკავშირებული უფლებრივი კონტექსტის სრული უგულვებელყოფა აღნიშნული პროცესის პოლიტიკურად მოტივირებულობაზე მიუთითებს“.

„საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის“ განცხადებით კი, აფგან სადიგოვის შემთხვევა აჩვენებს, „თუ როგორ ეფექტურად შეუძლიათ თანამშრომლობა ავტორიტარულ ხელისუფლებებს კრიტიკულად განწყობილი ჟურნალისტების წინააღმდეგ, ადამიანის უფლებების ფეხქვეშ გასათელად და გამოხატვის თავისუფლების ჩასახშობად“.

ქარტია ჟურნალისტთა უფლებებზე მომუშავე საერთაშორისო ორგანიზაციებს მოუწოდებს, ყურადღება გამოიჩინონ აფგან სადიგოვის შემთხვევის მიმართ, იზრუნონ მის უსაფრთხოებაზე და გააკეთონ ყველაფერი, რაც შეუძლიათ, ჟურნალისტის დასაცავად აზერბაიჯანში, სადაც ის ამჟამად იმყოფება.

„4 აპრილს „ქართული ოცნების“ ხელისუფლებამ აზერბაიჯანელი რეპრესირებული ჟურნალისტი, აფგან სადიგოვი, დააკავა და საერთაშორისო სამართლის ნორმების დარღვევით და საქართველოს საერთაშორისო ვალდებულებების უგულებელყოფით, „წარმოშობის ქვეყანაში“, აზერბაიჯანში, გააძევა. 

ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ საქართველოს აუკრძალა, სასამართლოს მიერ აფგან სადიგოვის საქმეზე არსებითი გადაწყვეტილების მიღებამდე, მისი ექსტრადირება აზერბაიჯანში, სადაც ჟურნალისტი შეიძლებოდა დაქვემდებარებოდა წამებასა და არაადამიანურ მოპყრობას და სადაც მისი თავისუფლება და სიცოცხლე საფრთხის ქვეშ იქნებოდა.

მრავალ კითხვას აჩენს აზერბაიჯანისა და საქართველოს ხელისუფლებების კრიტიკოსი ჟურნალისტის დაკავების დრო (ილჰამ ალიევის ვიზიტის წინა დღეებში), ფორმალური მიზეზი (ზოგადი ხასიათის პოსტი სოციალურ მედიაში), დაკავების ფორმა (მოტყუებითა და დიდი საპოლიციო მობილიზებით) და ნაჩქარევი სასამართლო პროცესი (ჩაინიშნა და ჩატარდა ღამით).

Azel.tv-ს მთავარი რედაქტორი აფგან სადიგოვი ჟურნალისტური საქმიანობისთვის წლების განმავლობაში იდევნებოდა აზერბაჯანში. მის წინააღმდეგ ორჯერ იყო აღძრული სისხლის სამართლის საქმე. აზერბაიჯანულ ციხეში ჟურნალისტმა დიდი ხნის განმავლობაში იშიმშილა.

2023 წელს აფგან სადიგოვი სერიოზულად შერყეული ჯანმრთელობით ჩამოვიდა საქართველოში სამკურნალოდ, ოჯახთან ერთად. თუმცა ის აქ თავს უსაფრთხოდ არ გრძნობდა და მესამე ქვეყანაში გასვლას გეგმავდა, რისი საშუალებაც ჟურნალისტს საქართველოს ხელისუფლებამ არ მისცა. 2024 წლის აგვისტოში აფგან სადიგოვს საექსტრადაციო პატიმრობა შეეფარდა. მან ქართულ ციხეში 141 დღე იშიმშილა. აფგან სადიგოვი პატიმრობიდან შარშან აპრილში, გირაოთი გათავისუფლდა. მისმა ოჯახმა საქართველო დატოვა.  

აფგან სადიგოვის სისხლის სამართლებრივი დევნა აზერბაიჯანში 1 აპრილს შეჩერდა, 3 აპრილს მას მოუხსნეს შეზღუდვა გადაადგილებაზე, 4 აპრილს კი დააკავეს. ამ დროისთვის ადვოკატებს პრაქტიკულად მზად ჰქონდათ დოკუმენტები ჟურნალისტის მესამე ქვეყანაში გასაყვანად, თუმცა ქართულმა სასამართლომ მას არ მისცა საშუალება, ქვეყანა ნებაყოფლობით დაეტოვებინა“, - ვკითხულობთ ქარტიის განცხადებაში. 

აფგან სადიგოვის გაძევება 

თბილისში მცხოვრები, აზერბაიჯანელი ჟურნალისტი, აფგან სადიგოვი 4 აპრილის ღამეს დააკავეს, შსს მას სოციალურ ქსელში პოლიციელის შეურაცხყოფას ედავებოდა. სადიგოვის წინააღმდეგ სასამართლო სხდომა თბილისის საქალაქო სასამართლოში ნაშუაღამევს დაინიშნა, მისი ქვეყნიდან გაძევების შესახებ გადაწყვეტილება კი მოსამართლე თორნიკე ქოჩქიანმა გამთენიისას, დაახლოებით 04:00 საათზე, გამოაცხადა. სასამართლომ მას შეუფარდა 2000 ლარის ოდენობით ჯარიმა და საქართველოში შემოსვლის აკრძალვაც 3 წლის ვადით.

სადიგოვის გაძევებიდან მეორე დღეს, 6 აპრილს, აზერბაიჯანის პრეზიდენტი ილჰამ ალიევი მეუღლესთან, ვიცე-პრეზიდენტ მეჰრიბან ალიევასთან ერთად საქართველოს ეწვია.

აფგან სადიგოვი თბილისში, აზერბაიჯანის მოთხოვნით, 2024 წელს დააკავეს. ის საექსტრადიციო პატიმრობაში თითქმის 9 თვე იმყოფებოდა. სადიგოვმა პროტესტის ნიშნად 161 დღე იშიმშილა. ის 2025 წელს, „გზის ხელოვნურად გადაკეტვის“ საბაბით ორჯერ იყო დაკავებული.

გამოცემა „ბათუმელების“ ინფორმაციით, მზია ამაღლობელის საქმე „უდოს კომისიაზე“ განიხილეს და გამოიტანეს გადაწყვეტილება, რომ პატიმარი არ შეიძლება ვადაზე ადრე გათავისუფლდეს, რადგან ის „დღემდე არ ნანობს მის მიერ ჩადენილ ქმედებას“.

„ბათუმელები“/„ნეტგაზეთის“ დამფუძნებლისა და დირექტორის, მზია ამაღლობელის პირობით ვადამდე გათავისუფლების შუამდგომლობით #5 პენიტენციურმა დაწესებულებამ კომისიას 12 იანვარს მიმართა. 

                                                        
„უდოს კომისიაზე“ პატიმრის ვადაზე ადრე გათავისუფლების შუამდგომლობას ციხის ადმინისტრაცია აყენებს. ნაკლებად მძიმე დანაშაულში მსჯავრდებულები, მოქმედი კანონმდებლობით, შესაძლებელია პატიმრობიდან ვადაზე ადრე გათავისუფლდნენ, თუკი სასჯელის ნახევარი მოიხადეს.

პატიმრების საქმეებს განიხილავს სპეციალური კომისია, ოფიციალური სახელწოდებით სპეციალური პენიტენციური სამსახურის მსჯავრდებულთა საქმეების განხილვის ადგილობრივი საბჭო, რომელსაც „უდოს კომისიას“ ეძახიან.
                                                        

როგორც გამოცემა წერს, ამ შუამდგომლობაში #5 პენიტენციური დაწესებულება მიუთითებდა:

„დაწესებულებაში ყოფნის პერიოდში მზია ამაღლობელი ძირითადად სარგებლობს საბიბლიოთეკო მომსახურებით, თავისუფალ დროს დაკავებულია კითხვით და წერით. ამჟამად დაასრულა იაპონური ენის შემსწავლელი ონლაინკურსი. აღიარებს მომხდარ ფაქტს, თუმცა ამ შემთხვევას არ მიაკუთვნებს სისხლის სამართლის დანაშაულს.

ფსიქოლოგთან ინტერვიუირების პროცესში არ გამოკვეთილა მიდრეკილება ემოციური აგრესიისაკენ, ანტისოციალური ქცევისაკენ, ფსიქოლოგიური მოწყვლადობისაკენ. არ გამოკვეთილა რომელიმე ეს რისკ-ფაქტორი.

არის კეთილგანწყობილი თანამოსაუბრის მიმართ. ვიზუალურად მოწესრიგებული. დიალოგში ერთვის მარტივად, თხრობის სტილი თანმიმდევრული, ლოგიკურად აყალიბებს არგუმენტებს, ჯანსაღი კოგნიტური და სოციალური უნარებით.

აქვს მომავლის გეგმები. პირველ რიგში ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული გამოწვევების გამკლავება, უნდა აღიდგინოს შრომისუნარიანობა, ასევე გააგრძელოს მოღვაწეობა პროფესიულ ნიშაში.

შეთავაზებულ იქნა შემთხვევის მართვის პროცესში ჩართვა, თუმცა მან მოცემულ ეტაპზე უარი განაცხადა, რის მიზეზადაც მიუთითა მიმდინარე სასამართლო პროცესები, ხოლო პროცესების დასრულების შემდეგ, მან გამოხატა მზაობა ჩაერთოს ფსიქო-სარეაბილიტაციო პროგრამებში.

სასჯელის მოხდის პერიოდში დისციპლინური სახდელი არ დაკისრებია, ადმინისტრაციის მიერ წახალისებულია ორჯერ ხანმოკლე პაემნის უფლებით.

შემჩნეული არ არის დაწესებულების დღის განრიგის და რეჟიმის დარღვევებში, ასრულებს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ მოვალეობებს.

კარგი ურთიერთობა აქვს მსჯავრდებულებთან, არ არის კონფლიქტური, თავაზიანია თანამშრომლებთან მიმართებაში. წარსულში არ არის ნასამართლევი“.

ეს შუამდგომლობა პენიტენციური სამსახურის ქალ მსჯავრდებულთა საქმეების განხილვის ადგილობრივმა საბჭომ 9 მარტს, შემდეგი შემადგენლობით განიხილა:

• საბჭოს თავმჯდომარე: თამარ გელოვანი (სპეციალური პენიტენციური სამსახურის წარმომადგენელი);

• წევრები: მარინა ყუფარაძე (სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი);

• ხატია თადიაშვილი (პრობაციის ეროვნული სააგენტოს წარმომადგენელი);

• დავით ბუღაძე (საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი, იუსტიციის სასწავლო ცენტრი).

მისი გადაწყვეტილება მზია ამაღლობელს 30 მარტს ჩაჰბარდა. კომისიამ ამაღლობელის ვადაზე ადრე გათავისუფლებაზე უარი თქვა.

„პენიტენციური დაწესებულების ადმინისტრაციიდან მოწოდებული მასალების თანახმად, მზია ამაღლობელი დღემდე არ ნანობს მის მიერ ჩადენილ ქმედებას – ანუ კვლავ დემონსტრაციულად რჩება იმ აზრზე, რომ მისი ქმედება არ წარმოადგენს დანაშაულს.

ასევე იგი სხვადასხვა მიზეზის მოშველიებით არ ერთვება ადმინისტრაციის მხრიდან მისთვის შეთავაზებულ სოციალურ პროგრამებში, რაც პირდაპირპროპორციულად არის დაკავშირებული მსჯავრდებულის რესოციალიზაციის პროცესთან.

ამ კრიტერიუმზე მსჯელობისას საბჭომ განსაკუთრებული ყურადღება მიაქცია სწორედ იმ გარემოებას, რომ დღეის მდგომარეობით, სასჯელის მოხდილმა ნაწილმა არანაირი გავლენა არ მოახდინა მზია ამაღლობელის რესოციალიზაციის პროცესზე,“ - წერია პენიტენციური სამსახურის ქალ მსჯავრდებულთა საქმეების განხილვის ადგილობრივი საბჭოს გადაწყვეტილებაში.

„ბათუმელების“ ინფორმაციით, საბჭო გადაწყვეტილებაში უთითებს, რომ „სასჯელის მიზანს წარმოადგენს სამართლიანობის აღდგენა. სამართლიანობის აღდგენის მიზანი კი მიღწეულია მაშინ, როცა სასჯელი საზოგადოებასა და დაზარალებულ პირს უბრუნებს სამართლიანობის უზენაესობის შეგრძნებას”.

როგორც გამოცემა წერს, საბჭომ დაადგინა, რომ მზია ამაღლობელის პირობით ვადამდე გათავისუფლების გადაწყვეტილების მიღება „იქნება იმ მრავალრიცხოვანი სამართალდამცავის უპატივცემულობა, რომლებიც იცავენ ქვეყნის მართლწესრიგისა და კანონისადმი პატივისცემას“. გარდა ამისა, მოხდილმა სასჯელმა (14 თვე პატიმრობა) ვერ უზრუნველყო მზია ამაღლობელის მიერ ჩადენილი ქმედების გაცნობიერება, საზოგადოებრივი უშიშროების დაცვა და სამართლიანობის აღდგენა.

„ცნობისათვის, პირობით ვადამდე გათავისუფლების საკითხის განხილვა საბჭოს მიერ დანიშნული სასჯელის ნახევრის მოხდის შემდგომ ნაკლებად მძიმე დანაშაულის ჩადენის შემთხვევაში (მზია ამაღლობელისთვის ბრალად შერაცხული ქმედება, სსკ-ის 353 ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული ქმედებაა) არის სისხლის სამართლის საპროცესო კანონმდებლობის და პენიტენციური კოდექსის იმპერატიული ნორმა, დანაწესი, რისთვისაც არ მოითხოვება მსჯავრდებულის ან მისი ადვოკატის მიმართვა ან თანხმობა.

საკითხი განიხილება სასჯელის მოხდის დაწესებულების შუამდგომლობის საფუძველზე. სასჯელაღსრულების დაწესებულება ვალდებულია ამგვარი შუამდგომლობით მიმართოს საბჭოს სასჯელის ნახევრის მოხდისთანავე.

პირობით ვადაზე ადრე გათავისუფლებისთვის კანონი არ ითხოვს დანაშაულის აღიარებას ან სინანულს. მზია ამაღლობელის დაპატიმრების და შემდეგ მთელი სასამართლო პროცესების განმავლობაში „ქართული ოცნების“ მაღალჩინოსნები საჯარო განცხადებებში მისგან ბოდიშის მოხდას და მონანიებას ითხოვდნენ“, - წერს გამოცემა „ბათუმელები“.

მზია ამაღლობელი 1 წელზე მეტია უკანონო პატიმარია. 2025 წლის 6 აგვისტოს, ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე ნინო სახელაშვილმა მას 2-წლიანი პატიმრობა მიუსაჯა. „ბათუმელები“/„ნეტგაზეთის” დამფუძნებელსა და დირექტორს ბათუმის პოლიციის უფროსისთვის, ირაკლი დგებუაძისთვის სილის გაწვნის გამო პოლიციელზე თავდასხმას ედავებოდნენ, თუმცა მოსამართლემ ამაღლობელს ბრალი გადაუკვალიფიცირა და ის დამნაშავედ სისხლის სამართლის კოდექსის 353-ე მუხლის პირველი ნაწილით ცნო. მზია ამაღლობელისთვის გამოტანილი განაჩენი ძალაში დატოვა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომ, უზენაესმა სასამართლომ კი მისი საჩივარი განსახილველად არ მიიღო. 

ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ დაარეგისტრირა მზია ამაღლობელის მესამე საჩივარიც, რომელიც 2025 წლის 12 იანვარს ამაღლობელის მიმართ განხორციელებულ არასათანადო მოპყრობას და ამ საქმის არაეფექტიან გამოძიებას ეხება. სტრასბურგის სასამართლოში „საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციას“ გასაჩივრებული აქვს მზია ამაღლობელის კიდევ 2 საქმე. პირველ საქმეზე, რომელ ამაღლობელის მიმართ აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობის უკანონო გამოყენებას ეხება, საიამ წერილობითი შეპასუხება სახელმწიფოს პოზიციაზე უკვე წარადგინა. მეორე საქმის საჩივარი კი, რომელიც მზია ამაღლობელის ადმინისტრაციულ დაკავებას და მასთან დაკავშირებულ დარღვევებს უკავშირდება, ასევე, დარეგისტრირებულია.
 

„მთის ამბების“ ინფორმაციით, შიდა ქართლის საოლქო პროკურატურამ გამოცემის ჟურნალისტებზე თავდასხმისა და მათთვის პროფესიულ საქმიანობაში უკანონოდ ხელშეშლის ფაქტზე გამოძიება სისხლის სამართლის კოდექსის 154-ე მუხლის მე-2 ნაწილით [ჟურნალისტისათვის პროფესიულ საქმიანობაში უკანონოდ ხელის შეშლა ძალადობის მუქარით ან სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით] დაიწყო.

„შემთხვევა ხადის ხეობაში 1-ელ აპრილს მოხდა, სადაც ქვეშეთი-კობის გზის მშენებლობის პროცესში სასაფლაო ჩამოიშალა. 21 წლის გიორგი ნარაიძის ნეშტი მეზობელი სოფლის სასაფლაოზე გადაასვენეს. ოთხი ადამიანის ნეშტს კი ამ დრომდე ვერ მიაკვლიეს. „მთის ამბების“ ჟურნალისტები სწორედ ამ თემაზე მუშაობდნენ, როდესაც თავს დაესხნენ.

ჩინური კომპანიის წარმომადგენლები, ზედამხედველებთან და გზების დეპარტამენტის თანამშრომლებთან ერთად, გადაღების შეწყვეტას დაჟინებით მოითხოვდნენ. კომპანიის დაქირავებული თანამშრომლები, ხელმძღვანელის მითითებით, გადამღებ ჯგუფს ფიზიკურად უშლიდნენ ხელს, არ აძლევდნენ დრონით მუშაობის შესაძლებლობას და ტექნიკის დამტვრევით ემუქრებოდნენ.

ნეშტების საძიებო სამუშაოებიც კი შეაჩერეს და პროცესის გაგრძელების პირობად გადაღების შეწყვეტა დააყენეს. ამ მიზნით, მათ ჟურნალისტებს ერთ-ერთი ადგილობრივი დაუპირისპირეს, რომელიც გადამღებ ჯგუფს ძალადობითა და სიცოცხლის მოსპობით დაემუქრა.

„პროვოკაციებს ნუ აწყობ, რა! ნუ გიხარია პახოდუ რა [საფლავების დაზიანება და ნეშტების დაკარგვა]... შენი დედა შევ... გაა**ი აქედან!.. ... არავის გადაუღუნო! შენი დედის მუტ... მოვ...“

„მიცვალებულები გვყავს ამოსასვენებელი, თქვენ გამო არ აკეთებენ; ნუ გვიღებენ, მაგიტომ ვართ გაჩერებულიო. ჩამოიღე, ჩამოიყვანე ეგ დრონი და გადით აქედან, რომ დაიწყონ მუშაობა და მკვდრები ამოიღონ, თორემ დამეხოცინებით იცოდეთ. ჩემი კარგი მოვ... თუ არ გავაკეთო იცოდე, ფეხებზე მკიდია თქვენი ჟურნალისტობა! თავს გაგაცლი ამ წუთში. ტელევიზიაში არ გამომაჩინო იცოდე“. 

ჟურნალისტები აიძულეს გადაღება შეეწყვიტათ და სოფელი დაეტოვებინათ“, - წერს „მთის ამბები“ და შემთხვევის ამსახველ ვიდეოკადრებს ავრცელებს.

მომხდარს გამოეხმაურა „საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია“. ორგანიზაციამ ჟურნალისტების მიმართ გაჟღერებული ძალადობისა და სიცოცხლის მოსპობის მუქარისა და მათთვის პროფესიული მოვალეობის შესრულებაში ხელშეშლისა გამო შეშფოთება გამოთქვა და პროკურატურას ამ შემთხვევის სწრაფად და ეფექტურად გამოიძიებისკენ მოუწოდა.

„ჟურნალისტების თანმიმდევრულმა და მიზანმიმართულმა სტიგმატიზაციამ, სიძულვილის ენის ხშირმა გამოყენებამ და დაუსჯელობის სინდრომმა საქართველოში შექმნა კლიმატი, სადაც აგრესია მედიის მიმართ წახალისებულია. ამგვარი დამაზიანებელი მიდგომის შედეგებს ჟურნალისტები ყოველდღიურად გრძნობენ“, - აცხადებს ქარტია. 

ჟურნალისტისათვის პროფესიულ საქმიანობაში უკანონოდ ხელის შეშლა ძალადობის მუქარით ან სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით ისჯება ჯარიმით ან თავისუფლების აღკვეთით ვადით ორ წლამდე, თანამდებობის დაკავების ან საქმიანობის უფლების ჩამორთმევით ვადით სამ წლამდე ან უამისოდ. 

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის მოსამართლე თორნიკე კაპანაძემ დღეს, 2 აპრილს, ონლაინგამოცემა „ტაბულას“ ჟურნალისტის, მარიამ კუპრავას წინააღმდეგ „გზის გადაკეტვის“ საქმე შეწყვიტა.

შინაგან საქმეთა სამინისტრო კუპრავას პროფესიული მოვალეობის შესრულებისას, რუსთაველის გამზირზე „გზის ხელოვნურად გადაკეტვას“ 7 თებერვალს ედავებოდა.

მარიამ კუპრავას ადვოკატის, ნიკა სიმონიშვილის თქმით, შსს-ის მიერ წარდგენილ კადრებშიც კი ჩანს, რომ „ტაბულას“ ჟურნალისტს პრესის მაიდენტიფიცირებელი ნიშანი უკეთია, „იღებს და მუშაობს კეთილსინდისიერად, საზოგადოების ინფორმირებისთვის“.

„იმ პრაქტიკის გათვალისწინებით, რომელიც ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოს აქვს და ზოგადადაც, იმის გათვალისწინებით, რომ მედიაზე არ უნდა გავრცელდეს აქციის მონაწილის სტანდარტი, სასამართლომ მიიღო საქმის წარმოების შეწყვეტაზე გადაწყვეტილება, რაც, რა თქმა უნდა, ძალიან მნიშვნელოვანია.

ვფიქრობ, უფრო მეტად მნიშვნელოვანია ის, რომ ეს პრეცედენტი მედიისთვის იქნება მნიშვნელოვანი შვება, იმიტომ რომ თუ აქამდე ჟურნალისტები ფიქრობდნენ, რომ მათი მუშაობის გამო, გზის სავალ ნაწილზე იქნებოდა ეს თუ ტროტუარზე, ადმინისტრაციული პასუხისგება შეიძლებოდა დაკისრებოდათ, დღეიდან ისინი შეძლებენ უფრო თავისუფლად მუშაობას, რადგან არსებობს სასამართლო პრეცედენტი, რომელიც ამბობს, რომ როდესაც ჟურნალისტი პროფესიულ მოვალეობას ასრულებს, ამის გამო არ შეიძლება ადმინისტრაციულ პასუხისგებაში მიეცეს. აქამდე იყო შემთხვევები, როდესაც შეწყდა ე.წ. ტროტუარის საქმე. ეს კი სასამართლოს მიერ „გზის გადაკეტვაზე“ საქმის შეწყვეტის პირველი შემთხვევაა. შეიძლება ფართო სურათში დიდ ამბად არ ჩანდეს, მაგრამ მნიშვნელოვანია იმის გამო, რომ მედიას ეცოდინება, რომ მათ შეუძლიათ თავისუფლად იმუშაონ გზასა თუ ტროტუარზე, როდესაც ისინი საზოგადოებისთვის მნიშვნელოვან მოვლენებს აშუქებენ და არ შეიძლება ისინი ამის გამო დაისაჯონ “.

ნიკა სიმონიშვილია კიდევ ერთი, „ნეტგაზეთის“ ჟურნალისტის, მარიამ ძიძარიას ადვოკატიც, ვისაც შსს 31 იანვარს, ასევე პროფესიული მოვალეობის შესრულებისას „გზის ხელოვნურად გადაკეტვას“ ედავება.

მოსამართლე თორნიკე კაპანაძემ 27 მარტს, მარიამ ძიძარიას საქმის განხილვა სხდომის თარიღის განსაზღვრის გარეშე გადადო. სხდომის გადადების შუამდგომლობა, დამატებითი მტკიცებულებების მოსაპოვებლად, შინაგან საქმეთა სამინისტროს წარმომადგენელმა დააყენა. 

სიმონიშვილის თქმით, მას ამ საქმეზე შსს-ის მიერ წარდგენილი კადრები დღეს გადასცეს:

„მარიამ ძიძარიას შემთხვევაში, ცოტა ტრაგიკომედიამდეც ვართ მისულები, იმიტომ რომ ტროტუარის საქმეებში შსს-ს წარმოდგენილი აქვს „ნეტგაზეთის“ ვიდეოები, რომელიც ძიძარიას გადაღებულია. ანუ მარიამის ვიდეოებს შსს სხვა საქმეებში იყენებს, როგორც მედიის პროდუქტს, მაგრამ ამ შემთხვევაში დაიბარეს იმის გამო, რომ ადმინისტრაციული პატიმრობა შეეფარდოს. მტკიცებულებებიც გვაქვს, არგუმენტებიც გვაქვს და მით უმეტეს დღევანდელი პრეცედენტის გათვალისწინებით, ვფიქრობ, რომ სასამართლო მის შემთხვევაშიც სამართალწარმოების შეწყვეტის გადაწყვეტილებას მიიღებს“.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე კობა ჩაგუნავა 21 აპრილს გამოაცხადებს გადაწყვეტილებას „მედიაჩეკერის“ ჟურნალისტ ნინია კაკაბაძის „გზის ხელოვნურად გადაკეტვის“ საქმეზე. 

მოსამართლე დავით მაკარაძემ 27 მარტს, „ტროტუარის საქმე“ შეწყვიტა ფოტოგრაფ გიორგი თარხნიშვილის წინააღმდეგ. შინაგან საქმეთა სამინისტრო თარხნიშვილს პროფესიული მოვალეობის შესრულებისას, ტროტუარზე დგომით ფეხით მოსიარულეთათვის დაბრკოლების შექმნას 2025 წლის 18 დეკემბერს ედავებოდა.

შსს პროფესიული მოვალეობის შესრულებისას, ტროტუარზე დგომით ფეხით მოსიარულეთათვის დაბრკოლების შექმნას ედავებოდა „რადიო თავისუფლების“ ოპერატორს, ზურაბ (ზუკა) ხიდაშელსაც. მოსამართლე თორნიკე კაპანაძემ ხიდაშელის წინააღმდეგ „ტროტუარის საქმე“ 19 მარტს შეწყვიტა.

ხვალ, 2 აპრილს, კომუნიკაციების კომისია მის მიერ ჩატარებული მედიამონიტორინგის საფუძველზე, ტელეკომპანია „ფორმულასა“ და „TV პირველის“ მიერ „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონის შესაძლო დარღვევის საკითხებს  განიხილავს. მედიამომსახურებების რეგულირების დეპარტამენტის მოხსენებითი ბარათების მიხედვით, მონიტორინგის მიზანი ამ მაუწყებლების მიერ ახალი ამბების პროგრამაში „მაუწყებლობის შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი ნორმების შესრულებაზე დაკვირვება იყო.

ხვალინდელი სხდომის დღის წესრიგშია „პოსტვ“-ისა და „იმედის“ მიერ  საქართველოს კანონმდებლობის შესაძლო დარღვევის საკითხების განხილვაც, რომელიც სავარაუდოდ, ასევე, მედიამონიტორინგის შედეგებს ეხება. კონკრეტულად „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონის რომელი მუხლების დარღვევას ედავება კომუნიკაციების კომისია სამთავრობო მედიებს და რის საფუძველზე - ამის გარკვევა სცადა რედაქციამ, თუმცა „იმედის“ იურისტმა, ანა ვაზაგაშვილმა დღეს „მედიაჩეკერის“ ზარებს არ უპასუხა, ბოლო საუბრისას კი გვითხრა, რომ სამსახურში არ იყო და „მოკლებული იყო შესაძლებლობას“ ამაზე ესაუბრა. „მედიაჩეკერმა“ სცადა POSTV-ივთან დაკავშირებაც და კომისიისგან დამატებითი ინფორმაციის მიღებაც. რედაქცია მასალას ხვალ ჩანიშნული სხდომის შემდეგ, მათ შესახებ ComCom-ის მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებებზეც მოამზადებს. 

---------------------------------------------------
ComCom-მა „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონითა და „მაუწყებელთა ქცევის კოდექსით“ დადგენილი ნორმების პრაქტიკაში ამოქმედება, „რათა მაუწყებელთა ობიექტურობა სათანადო პროცედურის საფუძველზე და მაღალი სამართლებრივი სტანდარტით შეფასდეს“, 6 მარტს, ბრიტანეთის მიერ სამთავრობო ტელეკომპანიების: „იმედისა“ და „postv“-ის დასანქცირების შემდეგ, დააანონსა. 

მაშინდელ განცხადებაში კომუნიკაციების კომისია მედიის შინაარსობრივი რეგულირების საკითხთან დაკავშირებით წერდა, რომ მიუხედავად კანონის არსებობისა, აქამდე მხოლოდ საჩივრებზე რეაგირებდა და თავად მაუწყებლების მიმართ ადმინისტრაციული წარმოება არ დაუწყია. ხვალინდელი განხილვა კი ამის პირველი შემთხვევა იქნება. 

კომუნიკაციების კომისიას აქამდე თვითრეგულირების სფეროში მოქცეული საკითხების განხილვისა და მაუწყებლების დასანქცირების შესაძლებლობა  „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონში 2025 წლის გაზაფხულზე შესული ცვლილებებით მიეცა. 
------------------------------------------------

„ფორმულასთან“ დაკავშირებით მომზადებული მოხსენებითი ბარათის მიხედვით, მონიტორინგის დროს, 23 თებერვლიდან 11 მარტის ჩათვლით პერიოდში, ტელეკომპანიამ ახალი ამბების პროგრამებში „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონის 54-ე მუხლის - „სამართლიანობა და მიუკერძოებლობა“ 1-ლი, მე-4 და მე-5 პუნქტები დაარღვია. 

მათი დასაბუთებით, მაგალითად,  ფრაზები: „რეჟიმი“, „ოცნების პროკურატურა“, „ოლიგარქის გუნდი“, „ოცნების პარლამენტი“, „ოცნების მთავრობა“, „ივანიშვილის პრემიერ-მინისტრი“, „ბიძინა ივანიშვილის ხელისუფლება“, „ოცნების პარლამენტის თავმჯდომარე“, „ქართული ოცნების მერი“, „ივანიშვილის დეპუტატი“, „ოლიგარქის პარტია“, „ივანიშვილის საგარეო საქმეთა მინისტრი“, „ოცნების შინაგან საქმეთა სამინისტრო“, „ოცნების პროკურატურა“, „ოლიგარქის პარლამენტის სპიკერი“, „ოლიგარქის სამინისტრო“, „ოცნების მინისტრი“ და სხვ. მაუწყებლის პირადი დამოკიდებულების ან მოსაზრების საფუძველზე საჯარო პოლიტიკის მიმდინარე საკითხების გაშუქებაა, რითაც „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონის 54-ე მუხლის მე-5 პუნქტი ირღვევა. 

იმის მაგალითად კი, რომ „ფორმულამ“ მიუკერძოებლობის პრინციპი და ბალანსი არ დაიცვა, მედიამომსახურებების რეგულირების დეპარტამენტს მოყვანილი აქვს 25 თებერვლის სიუჟეტი - „საკადრო წმენდა კონკურსის სახელით?“, რადგან მასში ბათუმის მერიის წარმომადგენლის მოსაზრება არ იყო. 

ტელეკომპანია „ფორმულას“ იურისტი, ეთო ქათამაძე მიიჩნევს, რომ ამ კანონის აღსრულება სერიოზულ საფრთხეს უქმნის გამოხატვის თავისუფლებას და ზოგადად, ჟურნალისტურ სარედაქციო დამოუკიდებლობას: 

„ეს ნიშნავს კომისიის მიერ შინაარსობრივი კონტროლის დაწესებას ჟურნალისტების სიტყვებზე. უსაფუძვლოა იმ სიტყვებზე დავა, რაც საზოგადოებრივ დისკუსიაშიც დამკვიდრებულია და საკმაოდ ნეიტრალური შინაარსის არის მაგალითად, „ქართული ოცნების მთავრობა“, „ოლიგარქი“ და ა.შ. 

რაც შეეხება მონიტორინგს, ბრიტანეთის სანქციების დაწესებისთანავე კომისიამ გამოაქვეყნა განცხადება, სადაც საუბარი იყო, რომ აპირებდნენ ამ კანონის აღსრულებას და შექმნილმა მდგომარეობამ ეს კიდევ უფრო დააჩქარა. საინტერესოა, რა კავშირი აქვს ბრიტანეთის სანქციებს და კომიისიის მიერ შინაარსობრივ რეგულირებას. მოლოდინი მაქვს, რომ პირველ ეტაპზე ყველას მიმართ თანაბარი მიდგომა იქნება, თუმცა ამ პრაქტიკის დამკვიდრება ძალიან დიდ საფრთხეს გვიქმნის კრიტიკულ მედიას, რომ შემდგომში კომისიის მხრიდან აქცენტირება ჩვენზე გაკეთდეს. ისედაც მძიმე ფინანსური პრობლემების წინაშე ვდგავართ და ეს კიდევ ერთი ბერკეტი გახდება კომისიის ხელში ჩვენს დასასანქცირებლად“,  - ამბობს „ფორმულას“ იურისტი „მედიაჩეკერთან“ საუბრისას.

კომუნიკაციების კომისიის მედიამომსახურებების რეგულირების დეპარტამენტი 20 თებერვლიდან 11 მარტის ჩათვლით პერიოდში შერჩევითად დააკვირდა „TV პირველის“ ეთერში გასულ ახალი ამბების პროგრამებსაც, მონიტორინგის შედეგად კი დაადგინა, რომ ტელეკომპანიამ „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონის 54-ე მუხლის 1-ლი, მე-4 და მე-5 პუნქტების გარდა, 52-ე მუხლის - „ფაქტის ჯეროვანი სიზუსტე და პასუხის უფლება“ პირველი პუნქტიც დაარღვია.

 „TV პირველთან“ დაკავშირებით მომზადებულ მოხსენებით ბარათში იმის დასასაბუთებლად, რომ ტელეკომპანია ახალი ამბების პროგრამაში საკითხს მაუწყებლის პირადი დამოკიდებულების ან მოსაზრების საფუძველზე აშუქებდა, მოყვანილია ფრაზები : „ოლიგარქის პარტიამ“, „როგორც ჩანს ბიძინა ივანიშვილის გუნდმა გადაწყვიტა რომ სინდისის პატიმარი მსახიობის ბანერი გააქროს ფასადიდან იმისთვის რათა ალტერნატიული რეალობა შესთავაზობს მათ შორის ამ ტელევიზიის მაყურებელს“, „ივანიშვილის რეპრესიულ პოლიტიკაზე“, „დანარჩენ სინდისის პატიმრებს რადგან ქართული ოცნების მიერ მართულმა კულტურის სამინისტრომ“, „რეჟიმს“, „ივანიშვილის პრემიერი“, „ქართული ოცნების პოლიციამ“, „ოცნება არჩევანს დიქტატორებზე აკეთებს“, „ოცნების მინისტრს“, „ეგრეთწოდებული განათლების რეფორმის“, „აქტივისტებზე ნადირობის ღამე“, „თუმცა, ტერორი ღამის თბილისში ამით არ დასრულებულა“, „ოცნების სუსის“ და სხვ. 

მედიამომსახურებების რეგულირების დეპარტამენტი ასევე, მიიჩნევს, რომ „TV პირველმა“ 9 მარტის საინფორმაციო გამოშვებაში გასულ სიუჟეტებში: „აქცია ილიაუნის მხარდასაჭერად“, „ხალხის დაშინების და ტერორის გზა?“ არ დაიცვა მიუკერძოებლობის პრინციპი და ბალანსი, რადგან მათში ალტერნატიული პოზიცია, მეორე მასალის შემთხვევაში მაგ. პოლიციის კომენტარი, წარმოჩენილი არ იყო. 

ტელევიზიის მიერ ფაქტის ჯეროვანი სიზუსტის დარღვევას კი  მედიამომსახურებების რეგულირების დეპარტამენტი 9-10 მარტის საინფორმაციო გამოშვებებიდან მოყვანილი შემდეგი ფრაზების მაგალითზე ასაბუთების: „იქ ოთხი ადამიანი მხოლოდ იმის გამო გამოკეტეს, რომ კედელზე გიორგი ანწუხელიძის სტენსილს ხატავდნენ. საზოგადოებრივი ზეწოლის შემდეგ აქტივისტები გაათავისუფლეს [...].“; „მოწმეები ბრალდებულებს ვერ ცნობენ, ხელი ვერცერთს დაადეს. თუმცა, პროკურორი მოსამართლის ნაცვლად ამბობს, რომ განაჩენი გამამტყუნებელი იქნება.“

„TV პირველის“ იურისტის, თორნიკე მიგინეიშვილის თქმით, კომუნიკაციების კომისიისგან ისეთი გადაწყვეტილებები და მოქმედებები ახსოვთ, რომ ამ მონიტორინგის მიზანი მისთვის ცალსახად ნათელია:

„როცა საინფორმაციო გამოშვების ერთი სიუჟეტი არის დაახლოებით 3-5-წუთიანი და შენ სადავო განცხადებას განიხილავ მხოლოდ 20-წამიან ჭრილში, რა თქმა უნდა, ასეთ დროს დაგრჩება განცდა, რომ შეიძლება რაღაც იყოს მიკერძოებულად გაკეთებული, იმიტომ რომ შენ უნდა განიხილო მთლიანი კონტექსტი. მაშინ უნდა დაამტკიცო და დაასაბუთო, რამდენად მიკერძოებულად კეთდება რამე, მოსაზრებები რამდენადაა გაჟღერებული და ა.შ.  იმიტომ, რომ ჟურნალისტი ხშირ შემთხვევაში საუბრობს რესპოდენტის კომენტარზე, ხშირ შემთხვევაში ისეთ განცხადებებს იშველიებს, რომელიც საჯაროდ აღიარებული ფაქტებია. მათ შორის, ის რომ ბიძინა ივანიშვილი არის ოლიგარქი და ის, რომ კონკრეტული პარტია დაკავშირებულია მასთან და საქართველოში 2024 წლიდან დღემდე არის რეპრესიული კანონმდებლობა, ეს არც ჩემი, არც თქვენი და არც მაგალითად, ნატა ქაჯაიას მოსაზრებაა. ეს არის რეზოლუციებით დამტკიცებული ფაქტები, საერთაშორისო ორგანიზაციები წერენ ამ ყველაფერზე. ამიტომ მსგავსი რამ მოსაზრებად როგორ უნდა შეფასდეს და საკუთარი დამოკიდებულების ჩვენებად, ცოტა გასაკვირია“, - აღნიშნავს მიგინეიშვილი „მედიაჩეკერთან“ საუბრისას.

---------------------------------------
კომუნიკაციების კომისიამ „ფორმულა“ და „TV პირველი“, ტელეკომპანია „მთავართან“ ერთად, „ქართული ოცნების“ საჩივრის საფუძველზე ახალი ამბების გადაცემისას „მიუკერძოებლობის პრინციპის დარღვევისთვის“ სამართალდამრღვევად ცნო 2025 წლის ივნისში, „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონში ცვლილებების შესვლის შემდეგ, თუმცა გარდამავალი პერიოდის გამო, ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობისგან გაათავისუფლა.
---------------------------------------

„საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიამ“ 6 მარტის განცხადების შემდეგ კომუნიკაციების კომისიას მოუწოდა, თავი შეეკავებინა იმ შინაარსობრივი საკითხების შეფასებისგან, რაც სარედაქციო დამოუკიდებლობის ფარგლებში ჯდება და რაც საქართველოში არსებული ტრადიციითა და საერთაშორისო პრაქტიკით თვითრეგულირების საგანია. ქარტიის განცხადებით, სხვაგვარი მიდგომა, თუნდაც „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონში შეტანილ ბოლოდროინდელ საკამათო ცვლილებებზე დაყრდნობით, ჟურნალისტური თემის მხრიდან განხილული იქნება, როგორც ცენზურის დაწესების მცდელობა და მაუწყებლების სარედაქციო დამოუკიდებლობაში უხეში ჩარევა.

„საერთაშორისო გამჭვირვალობა - საქართველოს“ განცხადებით კი, ComCom-ის ეს განცხადება აღიქმება, როგორც „ქართული ოცნების“ შურისძიება იმ სანქციების სანაცვლოდ, რომლებიც გაერთიანებულმა სამეფომ ივანიშვილის ხელისუფლების მორჩილ რუსული პროპაგანდის გამავრცელებელ სატელევიზიო არხებზე - „იმედსა“ და „პოსტივიზე“ დააწესა.