„პრესის საერთაშორისო ინსტიტუტი“ ეხმაურება სპეციალური დანიშნულების რაზმის იმ თანამშრომლის დაკავებას, რომელიც ჟურნალისტ გურამ როგავაზე ძალადობრივ თავდასხმაშია ბრალდებული და აღნიშნავს, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ეს მცირე წინ გადადგმული ნაბიჯია, არ ცვლის საქართველოში ჟურნალისტების უსაფრთხოების საერთო სურათს, სადაც პოლიციისა თუ სხვა სამოქალაქო პირების მიერ მედიის წარმომადგენლებზე თავდასხმების აბსოლუტური უმრავლესობა დაუსჯელი რჩება. 

                                         
7 მაისს, ტელეკომპანია „ფორმულას“ გადაცემაში - „ნამდვილი ამბავი ელისო ჯარიაშვილთან“ გასული საგამოძიებო სიუჟეტიდან 2 დღეში პროკურატურამ განაცხადა, რომ ჟურნალისტ გურამ როგავაზე თავდამსხმელი დააკავა.  

გურამ როგავას 2024 წლის 29 ნოემბერს, გვიან ღამით, რუსთაველზე მიმდინარე პროევროპული აქციის დაშლის პირდაპირ ეთერში გაშუქებისას თავს დაესხა სპეცრაზმელი. მან კისრის მე-7 მალის (მოტეხილობა) და სახის ძვლების მოტეხილობა მიიღო. როგავა დაზარალებულად ცნეს, თუმცა თავდამსხმელი ამ დრომდე დაკავებული არ იყო. 
                                         

საერთაშორისო ორგანიზაცია აღნიშნავს, რომ სავარაუდო დამნაშავის დაკავება მხოლოდ მას შემდეგ მოხდა, რაც ჟურნალისტურმა გამოძიებამ საჯაროდ მოახდინა პოლიციელის იდენტიფიცირება და არა საქართველოს სამართალდამცავი ორგანოების მიერ ჩატარებული შიდა გამოძიების შედეგად.

IPI მაღალ შეფასებას აძლევს ტელეკომპანია „ფორმულას“ გუნდის მუშაობას, რომელმაც გურამ როგავაზე თავდასხმის ფაქტზე გამოძიება ჩაატარა და სავარაუდო დამნაშავე გამოავლინა და მოითხოვს უსაფრთხოების გარანტიებს რეპორტაჟის ავტორებისთვის, მათ შორის ელისო ჯარიაშვილისთვის და თავად როგავასთვის. 

„პრესის საერთაშორისო ინსტიტუტი“ და გლობალური ქსელი კიდევ ერთხელ გამოხატავს სრულ მხარდაჭერას მამაცი ქართველი ჟურნალისტების მიმართ, რომლებიც სულ უფრო მტრული და სახიფათო გარემოს მიუხედავად საზოგადოების ინფორმირებას აგრძელებენ. ისინი ითხოვენ, რომ მათ შურისძიების შიშის გარეშე მუშაობის გაგრძელების შესაძლებლობა მიეცეთ. 

IPI-ის განცხადებით, გურამ როგავაზე თავდასხმაზე პასუხისმგებელი პირი კანონის წინაშე უნდა წარსდგეს, თუმცა, საქართველოში დაუსჯელობის ციკლი მხოლოდ იმ შემთხვევაში გაწყდება, თუ ყველა დამნაშავე აგებს პასუხს.

ორგანიზაციას მოჰყავს Mapping Media Freedom-ის მონაცემებიც, რომლის მიხედვითაც, 2024 წლიდან საქართველოში 148 ჟურნალისტი და მედიის წარმომადგენელი გახდა ფიზიკური თავდასხმის მსხვერპლი, რომელთა წყაროც უმეტეს შემთვევაში პოლიცია და სახელმწიფო უსაფრთხოების ძალები იყვნენ.

IPI უთითებს, რომ 2024 წლის ნოემბრიდან დეკემბრამდე პერიოდში დაფიქსირდა პოლიციის მიერ ცრემლსადენი გაზის, წიწაკის სპრეის, წყლის ჭავლის და სხვა ტოქსიკური ნივთიერებების გამოყენების, ასევე მშვიდობიანი საპროტესტო აქციების გაშუქებისას ჟურნალისტებისა და თავად დემონსტრანტების მიმართ ფიზიკური ძალადობის შემთხვევები, ამ საქმეების აბსოლუტური უმრავლესობა კი გამოუძიებელი რჩება, რაც დაუსჯელობის კულტურას ამკვიდრებს. 

„პრესის საერთაშორისო ინსტიტუტი“ აღნიშნავს ახლახანს ჟურნალისტ გელა მთივლიშვილსა და მანამდე ცოტა ხნით ადრე Adjaratimes-ის დამფუძნებელ სულხან მესხიძესა და „ბათუმელების“ ჟურნალისტ ლელა დუმბაძეზე მომხდარ თავდასხმის შემთხვევებსაც.  

IPI აღნიშნავს, რომ ეს განცხადება Media Freedom Rapid Response-ის ნაწილია, MFRR მექანიზმია, რომელიც აკვირდება, აკონტროლებს და რეაგირებს პრესისა და მედიის თავისუფლების დარღვევებზე ევროკავშირის წევრ და კანდიდატ ქვეყნებში. 

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე ალექსანდრე გოგუაძემ „ბათუმელები“/„ნეტგაზეთის“ დამფუძნებლის, მზია ამაღლობელის საჩივარი არ დააკმაყოფილა და მიიჩნია, რომ ის კანონიერად დააკავეს.

ალექსანდრე გოგუაძემ მზია ამაღლობელის ადმინისტრაციული დაკავების კანონიერების საკითხი დღეს, 11 მაისს განიხილა. 

                                                               
„საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის“ ინფორმაციით, ამ საჩივრის განსახილველად მიღებაზე თავდაპირველად მოსამართლე ალექსანდრე გოგუაძემ უარი განაცხადა იმ  მოტივით, რომ მზია ამაღლობელი ადმინისტრაციულ საქმეზე უკვე სამართალდამრღვევად არის ცნობილი და არ არსებობს დაკავების კანონიერებაზე მსჯელობის სამართლებრივი საფუძვლები, თუმცა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით, საჩივარი განსახილველად კვლავ პირველ ინსტანციას დაუბრუნდა. ამ საქმეზე მზია ამაღლობელის ინტერესებს სწორედ საია იცავს.
                                                               

ამაღლობელი 2025 წლის 11-12 იანვარს, შინაგან საქმეთა სამინისტროს ბათუმის საქალაქო სამმართველოს შენობის წინ გამართულ საპროტესტო აქციაზე ორჯერ დააკავეს. პირველად ის შსს-ს პოლიციის დეპარტამენტის შესასვლელთან მდებარე დამხმარე ნაგებობაზე სტიკერის - წარწერით „იფიცება საქართველო“ გაკვრის გამო დააკავეს. სწორედ ამ დაკავების კანონიერება შეისწავლა სასამართლომ. 

მეორედ ამაღლობელი სისხლის სამართლის წესით, ბათუმის პოლიციის მაშინდელი უფროსისთვის, ირაკლი დგებუაძისთვის სილის გაწვნის გამო დააკავეს. 2025 წლის 6 აგვისტოს, ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე ნინო სახელაშვილმა მას 2-წლიანი პატიმრობა მიუსაჯა. 

ხვალ, 11 მაისს, 14:00 საათზე, ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე ალექსანდრე გოგუაძე „ბათუმელები“/„ნეტგაზეთის“ დამფუძნებლის, მზია ამაღლობელის ადმინისტრაციული დაკავების კანონიერების საკითხს განიხილავს.

მზია ამაღლობელის ინტერესების დამცველის, „საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის“ იურისტის, ნინო ხუციშვილის განმარტებით, იმ მოტივით, რომ ამაღლობელი ადმინისტრაციულ საქმეზე სამართალდამრღვევად იყო ცნობილი, ბათუმის საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ დაკავების კანონიერებაზე მსჯელობას სამართლებრივი საფუძველი არ ჰქონდა და აღნიშნული საჩივარი თავდაპირველად წარმოებაში არ მიიღო, თუმცა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით, საჩივარი ისევ პირველ ინსტანციას დაუბრუნდა.

2025 წლის 11-12 იანვარს, მზია ამაღლობელი შინაგან საქმეთა სამინისტროს ბათუმის საქალაქო სამმართველოს შენობის წინ გამართულ საპროტესტო აქციაზე ორჯერ დააკავეს. პირველად ის შსს-ს პოლიციის დეპარტამენტის შესასვლელთან მდებარე დამხმარე ნაგებობაზე სტიკერის - წარწერით „იფიცება საქართველო“ გაკვრის გამო დააკავეს. სწორედ აღნიშნული დაკავების კანონიერებას შეისწავლის 11 მაისს ბათუმის საქალაქო სასამართლო. 

მეორედ ამაღლობელი სისხლის სამართლის წესით, ბათუმის პოლიციის მაშინდელი უფროსისთვის, ირაკლი დგებუაძისთვის სილის გაწვნის გამო დააკავეს. 2025 წლის 6 აგვისტოს, ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე ნინო სახელაშვილმა მას 2-წლიანი პატიმრობა მიუსაჯა.

„საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის“ განცხადებით, ჟურნალისტზე თავდასხმა პროფესიული საქმიანობის გამო კატეგორიულად მიუღებელია და დამნაშავე უნდა დაისაჯოს. ქარტია „მთის ამბები“/„საქართველოს ამბების“ დამფუძნებელზე, გელა მთივლიშვილზე მომხდარ თავდასხმას ეხმაურება და აცხადებს: 

„9 მაისს, გვიან საღამოს, ტელეკომპანია „ფორმულას“ ეთერში გადაცემა „ღია სივრცის“ დასრულების შემდეგ, მცირე და საშუალო ჰესების ასოციაციის ხელმძღვანელი გიორგი მარგებაძე, რომელიც გადაცემაში სტუმრის სტატუსით მონაწილეობდა, თავს დაესხა ამავე გადაცემის მეორე მონაწილეს, ჟურნალისტ გელა მთივლიშვილს, და სახის არეში დაზიანება მიაყენა. ამის შესახებ ჟურნალისტმა ფეისბუქის პირად გვერდზე დაწერა.

გადაცემაში სტუმრები მცირე ჰესების დაგეგმილი მშენებლობების გარემოსა და ადგილობრივ მოსახლეობაზე შესაძლო გავლენაზე და ჰესების მიმართ „ქართულ ოცნებასთან“ დაახლოებული პირების მხრიდან შესაძლო კორუფციულ ინტერესზე მსჯელობდნენ.

„ფორმულას“ ინფორმაციით, ამ ფაქტზე გამოძიება სისხლის სამართლის კოდექსის 126-ე მუხლითაა დაწყებული, რაც ძალადობას გულისხმობს.

ქარტიისთვის კატეგორიულად მიუღებელია ძალადობა ჟურნალისტზე მისი პროფესიული საქმიანობის გამო.

გელა მთივლიშვილი, მაღალკვალიფიციური საგამოძიებო სიუჟეტების გამო, რითაც ის ააშკარავებს ქვეყანაში არსებულ სისტემურ პრობლემებს, კორუფციასა და ადამიანის უფლებების დარღვევებს, არაერთხელ გამხდარა „ქართული ოცნების“ მთავრობის მაღალჩინოსნებისა თუ რიგითი ჩინოვნიკების და „ქართულ ოცნებასთან“ აფილირებული პირების მხრიდან თავდასხმისა და აგრესიის სამიზნე.

„ქართული ოცნების“ მაღალი ეშელონებიდან წახალისებული ძალადობა ჟურნალისტებზე, არაეფექტური გამოძიება და პოლიტიკურ ინტერესს დაქვემდებარებული მართლმსაჯულება აჩენს დაუსჯელობის განცდას. ჟურნალისტების მიმართ ამგვარი დამოკიდებულების გამო  საერთაშორისო ინდექსებში საქართველოს შედეგები მკვეთრად არის გაუარესებული  და ეს საქართველოს იმ არადემოკრატიულ ქვეყნებთან და რეჟიმებთან აახლოვებს, რომელთა მიმართაც საერთაშორისო საზოგადოებას კითხვები მრავალი წელია აქვს“. 

ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია სოლიდარობას უცხადებს გელა მთივლიშვილს და მასზე თავდასხმის ფაქტის სწრაფ და ეფექტურ გამოძიებას ითხოვს.

მთივლიშვილზე გუშინ მომხდარ თავდასხმას განცხადებით გამოეხმაურა „მედიის ადვოკატირების კოალიციაც“.

„ეს არ არის პირველი შემთხვევა, როდესაც გელა მთივლიშვილი ხდება მუქარის, ზეწოლისა და ძალადობის სამიზნე. წლების განმავლობაში, მის წინააღმდეგ არაერთი აგრესიული კამპანია მიმდინარეობდა, მათ შორის „ქართული ოცნების“ მაღალი თანამდებობის პირების მხრიდან. დაუსჯელობა და ფორმალური მართლმსაჯულება არა თუ ვერ უზრუნველყოფს ჟურნალისტების დაცვას და ძალადობის ეფექტიან გამოძიებას, პირიქით,  ახალისებს მსგავს დანაშაულებს და მედიის წარმომადგენლებისთვის კიდევ უფრო საშიშ გარემოს ქმნის“, - ვკითხულობთ კოალიციის განცხადებაში. 

----------------------------------------------------

ჟურნალისტმა გელა მთივლიშვილი გუშინ სოციალურ ქსელში გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ტელეკომპანია „ფორმულას“ ეთერში გადაცემა „ღია სივრცის“ დასრულებისთანავე თავს დაესხნენ: 

„ეთერიდან გამოსვლისთანავე თავს დამესხა ჰესების ლობისტი, „ქართული ოცნების“ მოძველბიჭო ელემენტი მარგებაძე. სახე მაქვს დაზიანებული. მივედი პოლიციაში. პასუხს აგებს!“

გიორგი მარგებაძე მცირე და საშუალო ჰესების ასოციაციის ხელმძღვანელია, ის სწორედ ამ ეთერის სტუმარი იყო.  

შსს-მ დღეს დილით მედიასაშუალებებს განუცხადა, რომ გელა მთივლიშვილზე თავდასხმის ფაქტზე გამოძიება სისხლის სამართლის კოდექსის 126-ე მუხლით დაიწყო, რაც ძალადობას გულისხმობს. 

„მედიის ადვოკატირების კოალიცია“ „მთის ამბები“/„საქართველოს ამბების“ დამფუძნებელზე, გელა მთივლიშვილზე გუშინ მომხდარ თავდასხმას ეხმიანება და აცხადებს, რომ დამოუკიდებელი და პროფესიონალი ჟურნალისტის წინააღმდეგ ძალადობა აზიანებს მედიის თავისუფლებას, დემოკრატიას და საზოგადოების შესაძლებლობას, მიიღოს თავისუფალი ინფორმაცია.

„ეს არ არის პირველი შემთხვევა, როდესაც გელა მთივლიშვილი ხდება მუქარის, ზეწოლისა და ძალადობის სამიზნე. წლების განმავლობაში, მის წინააღმდეგ არაერთი აგრესიული კამპანია მიმდინარეობდა, მათ შორის „ქართული ოცნების“ მაღალი თანამდებობის პირების მხრიდან. დაუსჯელობა და ფორმალური მართლმსაჯულება არა თუ ვერ უზრუნველყოფს ჟურნალისტების დაცვას და ძალადობის ეფექტიან გამოძიებას, პირიქით,  ახალისებს მსგავს დანაშაულებს და მედიის წარმომადგენლებისთვის კიდევ უფრო საშიშ გარემოს ქმნის.

გელა მთივლიშვილი არის გამორჩეული პროფესიონალი ჟურნალისტი, რომელიც წლების განმავლობაში პრინციპულად აშუქებს საზოგადოებისთვის მნიშვნელოვან საკითხებს და იძიებს კორუფციის, ძალაუფლების ბოროტად გამოყენებისა და ადამიანის უფლებების დარღვევის ფაქტებს.

საქართველოში მედიის გარემოს მძიმე გაუარესებას ადასტურებს „რეპორტიორები საზღვრებს გარეშეს“ (RSF) შეფასებაც. მიმდინარე წლის მონაცემებით, ქვეყანამ მედიის თავისუფლების ინდექსში კიდევ 21 პოზიციით დაიხია უკან, ხოლო ბოლო წლებში ჯამურად - 75 პოზიციით, რაც „ქართული ოცნების“ პირობებში მედიის წინააღმდეგ მიზანმიმართული ზეწოლის ნათელი მაჩვენებელია“, - ვკითხულობთ კოალიციის განცხადებაში. 

„მედიის ადვოკატირების კოალიცია“ სრულ სოლიდარობას უცხადებს გელა მთივლიშვილს, „რომელსაც სხვა პროფესიონალ მედიის წარმომადგენლებთან ერთად, ურთულეს პირობებში უწევს საქმიანობა. ჟურნალისტებზე ძალადობის დაუსჯელობა უნდა დასრულდეს“.

ჟურნალისტმა გელა მთივლიშვილი გუშინ სოციალურ ქსელში გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ტელეკომპანია „ფორმულას“ ეთერში გადაცემა „ღია სივრცის“ დასრულებისთანავე თავს დაესხნენ: 

„ეთერიდან გამოსვლისთანავე თავს დამესხა ჰესების ლობისტი, „ქართული ოცნების“ მოძველბიჭო ელემენტი მარგებაძე. სახე მაქვს დაზიანებული. მივედი პოლიციაში. პასუხს აგებს!“

გიორგი მარგებაძე მცირე და საშუალო ჰესების ასოციაციის ხელმძღვანელია, ის სწორედ ამ ეთერის სტუმარი იყო.  

შსს-მ დღეს დილით მედიასაშუალებებს განუცხადა, რომ გელა მთივლიშვილზე თავდასხმის ფაქტზე გამოძიება სისხლის სამართლის კოდექსის 126-ე მუხლით დაიწყო, რაც ძალადობას გულისხმობს. 

„საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია“ შინაგან საქმეთა სამინისტროს მოუწოდებს, დაუყოვნებლივ გამოიძიოს ხელვაჩაურში ჟურნალისტებისთვის პროფესიული მოვალეობის შესრულებაში ხელშეშლის ფაქტი:

„სამწუხაროდ, დღევანდელი შემთხვევა გამონაკლისი არ არის და ტენდენციის ნაწილია - სიძულვილის ენა, რომელიც „ქართული ოცნების“ უმაღლესი ეშელოდებიდან ისმის ჟურნალისტების მისამართით და ჟურნალისტთა მიმართ ჩადენილი გამოუძიებელი დანაშაულები დაუსჯელობის განცდას აჩენს და ძალადობას ახალისებს, რასაც ასეთ სავალალო შედეგებამდე მივყავართ.

მედიის, ინფორმაციისა და სოციალური კვლევების ცენტრმა მხოლოდ ბოლო ერთი წლის განმავლობაში 170-მდე მსგავსი ხასიათის შემთხვევა აღრიცხა (სიტყვიერი შეურაცხყოფა, დაშინება და დისკრედიტაცია, ჟურნალისტურ საქმიანობაში უკანონოდ ჩარევა და ფიზიკური ძალადობა და დაზიანება)“. 

ქარტია ჟურნალისტების მიმართ ძალადობას მკაცრად გმობს და სოლიდარობას უცხადებს ყველა ჟურნალისტს, ვინც პროფესიული მოვალეობის შესრულების დროს სხვადასხვა ფორმით გამოვლენილი აგრესიის სამიზნე გახდა.

7 მაისს, ხელვაჩაურში, სინდისის პატიმრების ოჯახის წევრების მოსახლეობასთან შეხვედრის გაშუქების დროს „აჭარა თაიმსის“ დამფუძნებელს, სულხან მესხიძესა და „ბათუმელების“ ჟურნალისტს, ლელა დუმბაძეს პროფესიულ საქმიანობაში ხელი შეუშალეს და სიტყვიერი შეურაცხყოფა მიაყენეს. 

„ბათუმელების“ ინფორმაციით, საჯარო მოხელეებს შორის, რომლებიც სინდისის პატიმრების მშობლებსა და ჟურნალისტებს დაუპირისპირდნენ, ხელვაჩაურის მერიის ა(ა) იპის ხელმძღვანელებიც იყვნენ.

მოგვიანებით მომხდარს გამოეხმაურა ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის მერიაც. უწყების ვერსიით, სიტყვიერი დაპირისპირება „მოქალაქეთა ჯგუფის მხრიდან აგრესიულმა და შეურაცხმყოფელმა ქმედებებმა“ გამოიწვია. მერია მიუთითებს, რომ ამ ჯგუფთან ერთად იმყოფებოდა სულხან მესხიძეც. 

ტელეკომპანია „ფორმულას“ გადაცემაში - „ნამდვილი ამბავი ელისო ჯარიაშვილთან“  გასული საგამოძიებო სიუჟეტიდან 2 დღეში, პროკურატურამ განაცხადა, რომ ჟურნალისტ გურამ როგავაზე თავდამსხმელი დააკავა. 

საქართველოს პროკურატურის დღევანდელი განცხადებით, 2024 წლის საპროტესტო აქციების აქციების დროს გურამ როგავას, დემონსტრანტ ზვიად მაისაშვილისა და პოლიტიკოს ლევან ხაბეიშვილის მიმართ განხორციელებული ძალადობის ფაქტებზე იდენტიფიცირებული და დაკავებულია სამი ყოფილი და ერთი მოქმედი სპეცრაზმელი, ასევე, ერთი შინაგან საქმეთა სამინისტროს დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის მოქმედი თანამშრომელი. 

უწყების ცნობითვე, ხუთივე დაკავებულს ბრალდება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 333-ე მუხლის მე-3 ნაწილის ბ ქვეპუნქტით წარედგინება, რაც სამსახურებრივი უფლებამოსილების ძალადობით გადამეტებას გულისხმობს, ხოლო გურამ როგავას ეპიზოდზე დაკავებულ პირს დამატებით წარედგინება ბრალდება 154-ე მუხლის მე-2 ნაწილით, ჟურნალისტისთვის პროფესიულ საქმიანობაში ძალადობით, უკანონოდ ხელის შეშლის ფაქტზე. წარდგენილი ბრალდებები სასჯელის სახედ და ზომად 5-დან 8 წლამდე თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს. გენერალური პროკურორის, გიორგი გვარაკიძის განცხადებით, ხუთი ბრალდებულიდან ორი პირი უკვე პატიმრობაში იმყოფება სხვა სისხლის სამართლის და ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევის ფაქტებთან დაკავშირებით, ხოლო სამი ბრალდებული დღეს დააკავეს. 

გიორგი გვარაკიძის ბრიფინგის შემდეგ, ვიდეო მიმართვა გაავრცელა გურამ როგავამაც. ჟურნალისტი აღნიშნავს, რომ მისი ინფორმაციით, დაკავებულებს შორის არ არის ის პირი, ვისზეც მათ წყარომ ინფორმაცია მიაწოდა.

5 მაისს, ტელეკომპანია „ფორმულას“ გადაცემაში - „ნამდვილი ამბავი ელისო ჯარიაშვილთან“ გასული საგამოძიებო რეპორტაჟით, ჟურნალისტებმა გურამ როგავაზე სავარაუდო თავდამსხმელის ვინაობა გაარკვიეს, რომელიც მათ სხვადასხვა წყაროზე დაყრდნობით, შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომელი იყო. სიუჟეტის ეთერში გასვლის შემდეგ, მეორე დღეს, პროკურატურამ გამოკითხვაზე დაიბარა გადაცემის წამყვანი, ელისო ჯარიაშვილი. დღეს დაკითხეს გურამ როგავაც.

გურამ როგავას 2024 წლის 29 ნოემბერს, გვიან ღამით, რუსთაველზე მიმდინარე პროევროპული აქციის დაშლის პირდაპირ ეთერში გაშუქებისას თავს დაესხა სპეცრაზმელი. მან კისრის მე-7 მალის (მოტეხილობა) და სახის ძვლების მოტეხილობა მიიღო. როგავა დაზარალებულად ცნეს, თუმცა თავდამსხმელი დაკავებული ამ დრომდე არ იყო.

ხელვაჩაურში, სინდისის პატიმრების ოჯახის წევრების მოსახლეობასთან შეხვედრის გაშუქების დროს „აჭარა თაიმსის“ დამფუძნებელს, სულხან მესხიძეს და „ბათუმელების“ ჟურნალისტს, ლელა დუმბაძეს პროფესიული მოვალეობის შესრულებაში ხელი შეუშალეს და სიტყვიერი შეურაცხყოფა მიაყენეს. 

„ხელვაჩაურში, პატიმრების მშობლებსა და მედიის წარმომადგენლებს მერიასთან სიტყვიერად დაუპირისპირდნენ. ადგილზე იყო ფიზიკური ანგარიშწორების მცდელობაც. 

პირები, რომლებიც აგრესიით გამოირჩეოდნენ, ვინაობის შესახებ არაფერს ამბობდნენ, თუმცა „აჭარა თაიმსმა“ გაარკვია, რომ ისინი საჯარო მოხელეები არიან“, -  წერს გამოცემა სოციალურ ქსელში და მომხდარის ამსახველ ვიდეოს ავრცელებს. 

„ბათუმელების“ ჟურნალისტმა, ლელა დუმბაძემ კი „მედიაჩეკერთან“ საუბრისას თქვა, რომ სიტყვიერ შეურაცხყოფასთან ერთად, ემუქრებოდნენ კიდეც:

„სინდისის პატიმრების მშობლებს გავყევით ჟურნალისტები, გვაინტერესებდა ეს პროცესი. უბრალოდ ვეკითხებოდი ადამიანებს: რას ფიქრობენ, რამდენად სამართლიანად არიან ეს ადამიანები ციხეში, ეთახმებიან თუ არა მათ პატიმრობას, ან მზია ამაღლობელი რომ 16 თვეა ციხეშია, ამაზე რას ფიქრობენ. კითხვების დასმისთანავე წამოვიდა საშინელი აგრესია… გვეუბნებოდნენ, რომ „თქვენ ხართ გასაქრობი“, გვემუქრებოდნენ, „გადაგამტვრევ მაგ კამერას“ და ა.შ.“

„პრესის საერთაშორისო ინსტიტუტი“ (IPI) და MFRR-ის პარტნიორი სხვა მედიის, ჟურნალისტთა და გამოხატვის თავისუფლების დამცველი საერთაშორისო ორგანიზაციები საქართველოს მედია გარემოზე მომზადებულ ანგარიშში აღნიშნავენ, რომ 2024 წლის სადავო საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ, ქვეყანაში პრესის თავისუფლების ერთ-ერთი ყველაზე სწრაფი და სერიოზული გაუარესება დაფიქსირდა, რაც კი ოდესმე ევროკავშირის წევრ ან კანდიდატ ქვეყანაში მომხდარა.

2026 წლის მსოფლიო პრესის თავისუფლების დღესთან დაკავშირებით 6 საერთაშორისო ორგანიზაცია კიდევ ერთხელ ამახვილებს ყურადღებას დამოუკიდებელი მედიისა და ჟურნალისტების მდგომარეობაზე საქართველოში, „სადაც რუსეთისადმი კეთილგანწყობილმა მმართველმა პარტიამ ბოლო ერთი წლის განმავლობაში ზეწოლის გაძლიერება განაგრძო“. 

MFRR-ის პარტნიორი ორგანიზაციები განსაკუთრებულად აღნიშნავენ „ბათუმელები“/„ნეტგაზეთის“ დამფუძნებელსა და დირექტორს, სახაროვის პრემიის ლაურეატს, მზია ამაღლობელს, რომელიც უკვე ერთი წელი და სამი თვეა პოლიტიკურად მოტივირებული ბრალდებებით ციხეში იმყოფება. 

საერთაშორისო ორგანიზაციების განცხადებით, „ქართული ოცნების“ მიერ მედიის თავისუფლების ხელყოფა დემოკრატიული უკუსვლის უპრეცედენტო პერიოდის მამოძრავებელი ფაქტორი გახდა ქვეყანაში, რომელიც ფურცელზე კვლავ ევროკავშირის წევრობის კანდიდატად რჩება. 

„მედიის თავისუფლების სწრაფი რეაგირების“ კონსორციუმის წევრი ორგანიზაციები კიდევ ერთხელ მოუწოდებენ ევროკავშირსა და საერთაშორისო საზოგადოებას სასწრაფო ქმედებებისკენ, რათა მხარი დაუჭირონ დამოუკიდებელ მედიას და ამ ავტოკრატიულ თავდასხმაზე პასუხისმგებელ პირებს პასუხისმგებლობა დაეკისროთ. 

ანგარიშის ქვეთავში, რომელიც ჟურნალისტების სამართლებრივ და ეკონომიკურ შევიწროებას შეეხება, აღნიშნულია, რომ ევროკავშირის კანდიდატი ქვეყნის სტატუსის მიღების შემდეგ, მედიის თავისუფლების მონიტორინგის პლატფორმამ (Mapping Media Freedom Platform), რომელიც ევროპაში მედიის თავისუფლებაზე თავდასხმების უდიდესმა მონაცემთა ბაზაა, საქართველოში მედიის თავისუფლების 319 დარღვევა დააფიქსირდა, რაც 555 ჟურნალისტსა და მედია ორგანიზაციას შეეხო. ამან კი საქართველო ევროპაში მედიის თავისუფლების ყველაზე სწრაფი ვარდნის მქონე ერთ-ერთ ქვეყნად აქცია. 

დოკუმენტში მოხვდა „TV პირველისა“ და „ფორმულას“ ჟურნალისტების, მაკა ჩიხლაძისა და ლიზა ციციშვილის ანგარიშების დაყადაღების შემთხვევებიც. ასევე,  პროფესიული მოვალეობის შესრულებისას „გზის ხელოვნურად გადაკეტვის“ საბაბით mediachecker-ის ჟურნალისტის დაკავებისა და „ტაბულასა“ და „ნეტგაზეთის“ ჟურნალისტების წინააღმდეგ დაწყებული ადმინისტრაციული საქმეები.

„მხოლოდ 2025 წელს, MFRR-მა ჟურნალისტების თვითნებური დაჯარიმების 36 შემთხვევა აღრიცხა, მათ შორის 25 საპროტესტო აქციების გაშუქებას უკავშირდებოდა“, - განცხადებაში ვკითხულობთ, რომ 25-ვე შემთხვევაში, ჟურნალისტები აღნიშნავდნენ, რომ ისინი დააჯარიმეს მიუხედავად იმისა, რომ პროფესიული მოვალეობის შესრულებისას, ცხადად ჩანდა, რომ პრესის წარმომადგენლები იყვნენ.

საერთაშორისო ორგანიზაციები წერენ რეპრესიულ კანონმდებლობაზეც და აღნიშნავენ, რომ ევროკავშირის წევრ და კანდიდატ ქვეყნებს შორის საქართველო წარმოადგენს ყველაზე ფართომასშტაბიან მაგალითს იმისას, თუ როგორ ბოროტად იყენებს ხელისუფლება რეპრესიულ კანონმდებლობას, მათ შორის „უცხოური აგენტების“ კანონებს, თავისუფალი მედიის ჩასახშობად. 

რაც შეეხება ჟურნალისტების უსაფრთხოებას, ანგარიშის მიხედვით, 2024 წლიდან ქვეყნის მედია გარემო სულ უფრო მტრულად განწყობილი და სახიფათო ხდება, ჟურნალისტები კი ფიზიკური თავდასხმებისა და სამართლებრივი ან ინსტიტუციური შევიწროების მსხვერპლნი ხდებიან. როგორც დოკუმენტში ვკითხულობთ, Mapping Media Freedom-მა, 2024 წლიდან, 148 ჟურნალისტზე ფიზიკური თავდასხმის 63 შემთხვევა დააფიქსირა. მათ 60%-ში კი დამნაშავეები სამართალდამცავები და სახელმწიფო უსაფრთხოების ძალები იყვნენ, მაშინ როცა ამ შემთხვევების აბსოლუტური უმრავლესობა გამოუძიებელი რჩება.

განცხადებაში აღნიშნულია ისიც, რომ ბოლო თვეების განმავლობაში, ჟურნალისტებმა, მათ შორის დამოუკიდებელი მედია ორგანიზაციის „მთის ამბების“ ჟურნალისტებმა და დამოუკიდებელმა ჟურნალისტმა დავით ჭაბაშვილმა, კერძო პირებისგან სიცოცხლის მოსპობის მუქარები მიიღეს.

MFRR-ის პარტნიორი ორგანიზაციებისთვის ღრმად შემაშფოთებელია მზია ამაღლობელის პატიმრობის გაგრძელება. ისინი ხაზს უსვამენ, რომ ამაღლობელის დაპატიმრების შემდეგ, ის და მისი მედიასაშუალებები განუწყვეტლივ განიცდიან ცილისწამებას, დამამცირებელ მოპყრობასა და ეკონომიკურ ზეწოლას: „მისი საქმე დამოუკიდებელი მედიის ბრძოლის სიმბოლოდ იქცა საქართველოში მედიის თავისუფლებაზე ფართომასშტაბიანი თავდასხმის ფონზე“. 

ანგარიშის ბოლოს „პრესის საერთაშორისო ინსტიტუტი“ (IPI) და MFRR-ის პარტნიორი სხვა ორგანიზაციები აღნიშნავენ, რომ უნგრეთში ხელისუფლების ცვლილებასთან ერთად, რომელმაც „ფიდესის“ მმართველობის პერიოდში არაერთხელ დაბლოკა ევროკავშირის სანქციები საქართველოს წინააღმდეგ, ევროკავშირს ახლა აქვს მიზნობრივი სანქციების წინსვლის შესაძლებლობა. 

პრესის თავისუფლების მსოფლიო დღის აღნიშვნისას, ეს ორგანიზაციები მოუწოდებენ ევროპას, მხედველობიდან არ გამორჩეს საქართველოში მედიის თავისუფლების შევიწროება. ისინი ასევე, მიმართავენ ევროკავშირს მიიღოს სასწრაფო, კოორდინირებული და ეფექტური ზომები, მათ შორის იმ ინსტიტუტების ხელმძღვანელების დასანქცირების სახით, რომლებიც პასუხისმგებელნი არიან ქვეყნის თავისუფალ პრესაზე ამ ღია თავდასხმაში. 

სამთავრობო ტელეკომპანია „რუსთავი 2“-ის საინფორმაციო სამსახურს ხათუნა ბერძენიშვილი უხელმძღვანელებს. ეს ინფორმაცია „მედიაჩეკერს“ ნინო შუბლაძემაც დაუდასტურა.   

აქამდე ამ სამსახურის უფროსი ნინო შუბლაძე იყო. 1 მაისს, „რუსთავი 2“-მა გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ნინო შუბლაძე არხის გენერალური დირექტორი გახდა, ბაკურ ბაკურაძე კი არხის სამხატვრო ხელმძღვანელად დაინიშნა. ბაკურაძე ტელეკომპანიის დირექტორი 2025 წლის ივლისიდან იყო. ეს საკადრო ცვლილება აისახა რეესტრშიც.

ხათუნა ბერძენიშვილი 2019 წელს „რუსთავი 2“-ის საინფორმაციო სამსახურის პროდიუსერი გახდა. მანამდე ის პარტია „ევროპული საქართველოს“ საზოგადოებასთან ურთიერთობის სამსახურს ხელმძღვანელობდა. 

ბერძენიშვილი წინა ხელისუფლების დროს იყო საზოგადოებრივი მაუწყებლის საინფორმაციო და საზოგადებრივ-პოლიტიკური დეპარტამენტის უფროსი. ამ თანამდებობიდან ის 2013 წელს, „ქარ­თუ­ლი ოც­ნე­ბის“ ხე­ლი­სუფ­ლე­ბა­ში მოს­ვლის შემ­დეგ, გაათავისუფლეს, მაშინდელმა თბილისის მერმა, გიგი უგულავამ კი მალევე კრწანისის რაიონის გამგებლად წარადგინა. ხათუნა ბერძენიშვილი წინა ხელისუფლების დროს „რუსთავი 2“-შიც მუშაობდა. 

ტელეკომპანია „რუსთავი 2“-ის 60%-ს - ქიბარ ხალვაში, 40%-ს კი ასევე ხალვაშის კუთვნილი კომპანია „შპს პანორამა“ ფლობს.  

2021 წლიდან, მას შემდეგ რაც „რუსთავი 2“-მა და „პრაიმ თაიმმა“ სს „მედია ჰოლდინგი“ დააფუძნეს, ბაზარზე ტელეკომპანია „რუსთავი 2“-ის ლიცენზიით სწორედ ეს კომპანია ოპერირებს. 

„მედია ჰოლდინგში“ ტელეკომპანია „რუსთავი 2“-ის წილი - 10%-ს, ხოლო „პრაიმ თაიმის“ წილი 90%-ს შეადგენს. 

დღეს პრესის თავისუფლების მსოფლიო დღეა. „მედიის, ინფორმაციისა და სოციალური კვლევების ცენტრმა” 3 მაისთან დაკავშირებით, ბოლო ერთი წლის განმავლობაში, საქართველოში ჟურნალისტების, მედიასაშუალებებისა და მედიის უფლებებზე მომუშავე სამოქალაქო ორგანიზაციების წინააღმდეგ მომხდარი 306 ინციდენტი აღრიცხა. ორგანიზაცია აღნიშნავს, რომ ზოგ შემთხვევაში, ერთი ინციდენტის დროს ერთდროულად რამდენიმე ტიპის დარღვევას ჰქონდა ადგილი. 

CMIS მედიაგარემოს შეფასებისას წერს: „საქართველოში მედიაგარემო კრიტიკულ მდგომარეობაშია. ბოლო ერთი წლის განმავლობაში, დამოუკიდებელი ჟურნალისტებისა და მედიების წინააღმდეგ განხორციელდა ისეთი ტიპის ინციდენტები, როგორებიცაა: დაკავება/დაპატიმრება, უკანონო ჯარიმები, სიტყვიერი შეურაცხყოფა, მუქარა, გადაღების აკრძალვა, ადმინისტრაციულ შენობებში არშეშვება, და სხვა.

2026 წლის 2 აპრილს, ე.წ. „უდოს კომისიამ“ სახაროვის პრემიის ლაურეატის, მზია ამაღლობელის ვადაზე ადრე გათავისუფლებაზე უარი თქვა. ამაღლობელს 2025 წლის 6 აგვისტოს, 2-წლიანი პატიმრობა მიესაჯა. ადგილობრივი და საერთაშორისო ორგანიზაციები მიიჩნევენ, რომ მზია ამაღლობელი პოლიტიკური მოტივით არის გასამართლებული და მის დაუყოვნებლივ გათავისუფლებას ითხოვენ.

„რეპორტიორები საზღვრებს გარეშე“-ს უახლესი ინდექსით, საქართველო 180 ქვეყანასა და ტერიტორიას შორის 135-ე ადგილზეა. აღსანიშნავია, რომ ბოლო ექვსი წლის განმავლობაში საქართველო 75 პოზიციით დაქვეითდა, რაც გულისხმობს მედიის თავისუფლების კუთხით საგანგაშო გაუარესებას“.

ორგანიზაცია აქვეყნებს ბოლო ერთი წლის განმავლობაში დაფიქსირებულ დარღვევებსაც:  

პოლიტიკური მოტივით გასამართლება - 1 შემთხვევა

● 2025 წლის 6 აგვისტოს , მზია ამაღლობელს, 2 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიესაჯა

სამართლებრივი კატეგორიის ინციდენტები - 103 შემთხვევა

● დაჯარიმება პროფესიული მოვალეობის შესრულებისას აქციების გაშუქების დროს - 16 (ე.წ. “გზის ხელოვნურად გადაკეტვის საფუძველით”, პროევროპული პროტესტის გაშუქებისას. ამ ეტაპზე ჯარიმების დიდი უმრავლესობა გასაჩივრებულია; ნაწილს ჯარიმა მოეხსნა)

● სხვა ტიპის ფინანსური ჯარიმა (მაგ. მედიაორგანიზაციაზე დაკისრებული ჯარიმები, სოციალურ მედიაში პოსტის გამო ჯარიმა) - 13

● სამართლებრივი დევნა - 39 (სამართლებრივი და ადმინისტრაციული ზეწოლა, გამოძიების დაწყება, რეპრესიული კანონმდებლობის აღსრულება, მათ შორის ანტიკორუფციული ბიუროს წერილები, კომუნიკაციების კომისიის სიტყვიერი შენიშვნა )

● ადმინისტრაციული პატიმრობა -10 (უკავშირდება “ტროტუარზე დგომას”).

● მედიის შემზღუდველი კანონმდებლობის დაინიცირება და მიღება - 8

● SLAPP სარჩელი - 7

● საგამოძიებო უწყებაში გამოკითხვაზე დაბარება - 5 (ჟურნალისტებზე სისტემური ზეწოლისა და დევნის არსებული კონტექსტის გათვალისწინებით, ასეთი დაბარება აღიქმება როგორც მედიაზე ზეწოლის კიდევ ერთი ფორმა და ქმნის მსუსხავ ეფექტს ჟურნალისტურ საქმიანობაზე)

● დაკავება - 5

სიტყვიერი შეურაცხყოფა, დაშინება და დისკრედიტაცია - 108 შემთხვევა

● დისკრედიტაცია - 69

● სიტყვიერი შეურაცხყოფა - 20

● დაშინება - 18

ჟურნალისტურ საქმიანობაში უკანონოდ ჩარევა - 35 შემთხვევა

● გადაღების აკრძალვა - 9

● ადმინისტრაციულ შენობაში შესვლის აკრძალვა - 8

● საჯარო ღონისძიებაზე არშეშვება - 8

● სასამართლო სხდომიდან გაძევება - 7

● აკრედიტაციის შეჩერება - 3

ფიზიკური ძალადობა და დაზიანება ჟურნალისტებზე- 26 შემთხვევა

● ფიზიკური ძალადობა - 16

● დაზიანება (მათ შორის, აქციებზე) - 10

შრომითი უფლებები დარღვევის - 13 შემთხვევა (ყველა შემთხვევა „საზოგადოებრივ მაუწყებელს“ უკავშირდება)

● სამსახურიდან გათავისუფლება - 10

●დისციპლინური პასუხისმგბელობის დაკისრება - 3

თავდასხმა საკუთრებაზე - 12 შემთხვევა

● ტექნიკის ჩამორთმევა - 7

● ტექნიკის დაზიანება - 4

● ქონების დაზიანება (მაგ. ოფისი, სახლი, მანქანა) - 1

„მედიის, ინფორმაციისა და სოციალური კვლევების ცენტრი“ აღნიშნავს, რომ საჯაროდ გავრცელებული ინფორმაციის თანახმად, ერთი წლის განმავლობაში ქვეყანაში უცხოელი ჟურნალისტების დაუსაბუთებლად არშემოშვების 7 შემთხვევა დაფიქსირდა, რომელთაგან 4 შემთხვევა 2025 წლის ოქტომბრის ადგილობრივი თვითმმართველობების არჩევნების წინა პერიოდში მოხდა.

„საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია“ თავისუფალ მედიას სოლიდარობა უცხადებს და პრესის თავისუფლების მსოფლიო დღესთან დაკავშირებით შეფასებას აქვეყნებს.

როგორც საია წერს, ამ დღის აღნიშვნით საერთაშორისო დემოკრატიული საზოგადოება ხაზს უსვამს, რომ დამოუკიდებელი და პლურალისტური მედიის დაცვა სასიცოცხლო მნიშვნელობისაა გამძლე და ჯანსაღი დემოკრატიებისთვის:

„პრესის თავისუფლების საფუძველი 77 წლის წინ მიღებულ „ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაციაში“ ჩაიყარა, სადაც წერია: „ყველას აქვს აზრისა და გამოხატვის თავისუფლება. ეს თავისუფლება მოიცავს ადამიანის უფლებას, ჰქონდეს საკუთარი აზრი და დაუბრკოლებლად მოიძიოს, მიიღოს და გაავრცელოს ინფორმაცია და მოსაზრებები ყოველგვარი საშუალებით, მიუხედავად საზღვრებისა“.

საქართველოში პრესის თავისუფლება უაღრესად დიდი რისკის ქვეშ დგას. მედია ფუნქციონირებს ავტორიტარიზმის კონსოლიდაციის რეალობაში, რომელიც ხასიათდება სამოქალაქო სივრცის სისტემური შევიწროებით, მედიის საქმიანობის შემზღუდავი საკანონმდებლო გარემოს დამკვიდრებით და ჟურნალისტებისთვის მტრული პირობების ფორმირებით. საქართველო პრესის თავისუფლების ინდექსში ერთ წელიწადში 114-დან 135-მდე ჩამოქვეითდა. ახალი რეიტინგით, ქვეყანა ჩამორჩება ისეთ სახელმწიფოებს, როგორებიცაა ზიმბაბვე, სომალი, უგანდა, მალი, ნიგერია, ჩადი და პაპუა-ახალი გვინეა.

ჟურნალისტი ქალი, „აზრის თავისუფლებისთვის“ სახაროვის პრემიის ლაურეატი, მზია ამაღლობელი, პოლიტიკური პატიმარია. საია მზია ამაღლობელის ინტერესებს ახლა ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში იცავს. გაგზავნილია მისი 3 საჩივარი (აღკვეთის ღონისძიებად პატიმრობის განსაზღვრის თაობაზე (i); ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმის თაობაზე (ii) და არასათანადო მოპყრობის თაობაზე (iii)), ხოლო, მზადებაშია მე-4, პოლიტიკურად მოტივირებულ სისხლის სამართლის საქმესთან დაკავშირებული საჩივარი.

ჟურნალისტებისთვის საქართველო არ წარმოადგენს უსაფრთხო ადგილს პროფესიული მოვალეობის შესრულებისთვის - დღემდე არავინ დასჯილა 2024 წლის ნოემბერ-დეკემბერში საპროტესტო აქციების დროს ჟურნალისტების მიმართ განხორციელებული მასობრივი ძალადობისთვის. ხშირია მათ მიმართ მტრული რიტორიკა, თავდასხმები და საქმიანობაში ხელის შეშლა, რომელსაც არანაირი სამართლებრივი რეაგირება არ აქვს, რაც კიდევ უფრო აძლიერებს დაუსჯელობის განცდას“.

ორგანიზაცია აღნიშნავს, რომ Freedom House-ის შეფასებით, 2025 წელს საქართველო იმ ქვეყნების სიას შეუერთდა, რომლებიც ტრანსნაციონალური რეპრესიის ტაქტიკებს იყენებენ: „ამ მხრივ, ცალკე აღსანიშნავია აზერბაიჯანელი ჟურნალისტის, აფგან სადიგოვის, შემთხვევა, როდესაც 2026 წელს, სახელმწიფომ, მიუხედავად სტრასბურგის სასამართლოს დროებითი ღონისძიებისა, ის სამართლის ფუნდამენტური პრინციპების დარღვევით აზერბაიჯანში გააძევა“.

„საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის“ განცხადებით, „ქართული ოცნების“ მიერ საკანონმდებლო უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენება ადამიანის უფლებების კუთხით შექმნილ კრიზისში განსაკუთრებით აქტიურ როლს თამაშობს.

„2024 წლის დეკემბრიდან მოყოლებული ინტენსიურად და სწრაფად იცვლება კანონმდებლობა. ამ პროცესში უგულებელყოფილია საერთაშორისო სტანდარტები, რეპუტაციული საერთაშორისო შეფასებები (მაგალითად, ვენეციის კომისიის და ODIHR-ის დასკვნები) და ქვეყნის შიგნით არსებული უფლებადაცვითი ორგანიზაციების მოსაზრებები. „ქართული ოცნება“ ამ ცვლილებებით ქმნის სხვადასხვა სფეროში რეპრესიის, უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენების, პოლიტიკური ნიშნით დისკრიმინაციის, სამოქალაქო საზოგადოებისა და მედიის საქმიანობის შეზღუდვისკენ მიმართულ ფორმალურ-სამართლებრივ იარაღებს. საკანონმდებლო ცვლილებების ერთ-ერთი აშკარა სამიზნე თავიდანვე იყო გამოხატვის თავისუფლება და მედიის საქმიანობა.

1) 2024 წელს მიღებული კანონი „უცხოური გავლენის გამჭვირვალობის შესახებ“ (რუსული კანონი) „უცხოური ძალის ინტერესების გამტარებელ ორგანიზაციად“ აცხადებს ისეთ მედიასაშუალებებს, მათ შორის, მაუწყებლებს, ბეჭდურ და ონლაინ მედიას, რომელთა კალენდარული წლის განმავლობაში მიღებული მთლიანი არაკომერციული შემოსავლის 20%-ზე მეტის წყარო უცხოური ძალაა. მასტიგმატიზებელ რეესტრში რეგისტრაციის გარდა, ეს გულისხმობს ამ ორგანიზაციებისთვის ინტენსიური ანგარიშგების ვალდებულების დაკისრებას, ხოლო მათი დარღვევის შემთხვევაში - მაღალ ადმინისტრაციულ ჯარიმებს. კანონი მკაცრად გააკრიტიკა ვენეციის კომისიამ და ODIHR-მა. ეს კანონი კვლავ ძალაშია.

ეს კანონი საიას და სამოქალაქო საზოგადოების კიდევ 100-ზე მეტი ორგანიზაციის (მათ შორის, მედია ორგანიზაციების) სახელით გასაჩივრებული ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში.

2) ე.წ. FARA-ს ფართო და ბუნდოვანი დებულებები ახალისებს თვითცენზურას და შესაძლებლობას იძლევა, ამ კანონით გათვალისწინებული მასტიგმატიზებელი სტატუსი, ექსტენსიური ანგარიშგების სისტემა და სხვა ვალდებულებები, ასევე, სისხლისსამართლებრივი სანქციები თვითნებურად იყოს გამოყენებული, მათ შორის, გამოხატვის და მედიის საქმიანობის წინააღმდეგ.

ეს კანონი საიას და კიდევ 2 მედია ორგანიზაციის სახელით გასაჩივრებულია ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში.

3) სამოქალაქო საზოგადოების და მედიის უცხოური დაფინანსება საკანონმდებლო ცვლილებების ერთ-ერთი სამიზნეა. დაფინანსების შეზღუდვა რამდენიმე საკანონმდებლო აქტითაა გამოწვეული, მათ შორის, მაუწყებლობის შესახებ კანონით, რომელიც პირდაპირ კრძალავს მაუწყებლების მიერ უცხოური დაფინანსების მიღებას. სხვა ფორმის მედიასაშუალებებისთვის, ამ მხრივ, რელევანტურია ე.წ. FARA-ს საფუძველზე და გრანტების შესახებ კანონში შეტანილი ცვლილებებით დადგენილი რეგულაციები, რომლის შედეგად, დაფინანსების მიღება მთავრობის ნებაზე დამოკიდებული ხდება. ეს კი საფრთხეს უქმნის მთავრობის მიმართ კრიტიკულ მედიებს. ე.წ. „უცხოეთის აგენტების“ რეგულაციები მედიასაშუალებებს უბიძგებს, თავად თქვან უარი უცხოურ დაფინანსებაზე „აგენტის“ იარლიყის თავიდან ასაცილებლად.

4) მაუწყებლობის შესახებ კანონში „სამართლიანობისა და მიუკერძოებლობის“ ახლებური განუჭვრეტელი რეგულირება ქმნის კრიტიკული მაუწყებლების თვითნებური დასჯისა და გაუმართლებელი შინაარსობრივი კონტროლის საფრთხეს.

5) სასამართლოს შენობაში, სხდომის დარბაზსა და ეზოში ფოტო, კინო, ვიდეო გადაღების, ტრანსლაციის და აუდიოჩაწერის მომწესრიგებელი ახალი ნორმები პრაქტიკაში სრულად კრძალავს ამ საქმიანობას, უგულებელყოფს სამართლიანი სასამართლოს, პირადი ცხოვრების პატივისცემასა და გამოხატვის თავისუფლებას შორის ბალანსის დაცვის ვალდებულებას, იმავდროულად, მიზნად ისახავს მიმდინარე მაღალი საზოგადოებრივი ინტერესის საქმეების გაშუქების ხელშეშლას.

6) ცილისწამებასთან დაკავშირებული ცვლილებები „სიტყვისა და გამოხატვის შესახებ კანონში“ ასუსტებს იმ სამართლებრივ გარანტიებს, რომელთა მიზანიც საჯარო დისკურსის დაცვა იყო და მედიას (ასევე, სხვა აქტორებს) უფრო მოწყვლადს ხდის SLAPP-ების მიმართ“, - ვკითხულობთ საიას განცხადებაში.

ორგანიზაცია აღნიშნავს, რომ ამ მძიმე მდგომარეობაში სოლიდარობას უცხადებს ჯერ კიდევ ფუნქციურ თავისუფალ მედიას და გააგრძელებს გამოხატვის თავისუფლების დაცვას სამართლებრივი მექანიზმების გამოყენებით.