ინტერვიუ
კატეგორია - ინტერვიუ
იმ ღონისძიებას Hague’s Talking (ჰააგური საუბრები) ერქვა. ორი ჟურნალისტი და ერთი ხელოვნებათმცოდნე იმაზე საუბრობდა, როგორ შეიძლება კონფლიქტის გაშუქებისას მედიამ და ხელოვნებამ დადებითი როლი ითამაშოს. მოდერატორი ჯანეტ ანდერსონი იყო. ჟურნალისტი, რომელიც წლების განმავლობაში აფრიკასა და ახლო აღმოსავლეთში სხვადასხვა გამოცემისთვის მუშაობდა, იყო BBC-ს რეგიონული რედაქტორი. ახლა ჰააგაში ცხოვრობს, International Justice Tribune-ის რედაქტორი და ორგანიზაცია RNW Media-ს მენეჯერია. ასწავლის ჟურნალისტებს ახლო აღმოსავლეთიდან, სამხრეთ ამერიკიდან, აღმოსავლეთ ევროპიდან, თუ როგორ გააშუქონ კონფლიქტები.

იმ შეხვედრაზე ერთმა ბულგარელმა სტუდენტმა იკითხა - საერთოდ არსებობს მშვიდობის ჟურნალისტიკა? მე ამ და დანარჩენ კითხვებზეც ჯანეტის პასუხი მიღებული მქონდა. ინტერვიუ ამ საუბრამდე ცოტა ხნით ადრე ჩავწერე.


-თქვენ აფრიკასა და ახლო აღმოსავლეთში აშუქებდით კონფლიქტებს. როგორ ფიქრობთ, რა არის ის ძირითადი, რაც ჟურნალისტს უნდა ახსოვდეს კონფლიქტებზე მუშაობისას? საერთოდ, რა განასხვავებს კონფლიქტების გაშუქებას სხვა თემის გაშუქებისგან?

-ერთი მხრივ, კონფლიქტის გაშუქება არ განსხვავდება სხვა დანარჩენი თემებისგან, რასაც ჟურნალისტი აშუქებს. იმავე უნარებით და ღირებულებებით მუშაობ, ეძებ სიზუსტეს, ბალანსს იმისთვის, რომ აუდიტორიას გადასცე სათქმელი, მიაწოდო ინფორმაცია. ნებისმიერ შემთხვევაში აუდიტორიაა ჟურნალისტის ყურადღების ცენტრში, მაგრამ სხვაობა ისაა, რომ კონფლიქტის გაშუქების შემთხვევაში ბევრი კითხვის ნიშანი უნდა გაგიჩნდეს, რადგან წინასწარ განსაზღვრული კუთხით არ შემოიფარგლო. აუცილებელია დაისვას კითხვა: მხოლოდ ძალადობის ფაქტის ასახვა მინდა თუ მიზეზების კვლევაც? მნიშვნელოვანია იფიქრო ადამიანებზე, ვის ციტატებსაც იყენებ. უნდა შეძლო და ასახო რეალობა, მოძებნო ისტორიები, რომლებშიც მხოლოდ „მთავარი ფიგურები“, ლიდერები და სამხედრო პირები არ იქნებიან. საჭიროა დაინტერესდე - რას ნიშნავს ეს კონფლიქტი ხალხისთვის? აქ ჩნდება სხვა კითხვაც - ვინ არიან მხარეები? რატომ არიან ისინი ჩართულები ამ კონფლიქტში და რეალურად რას აკეთებენ? ისინი შეიძლება ამბობდნენ ერთს და აკეთებდნენ მეორეს. ასე რომ, ჟურნალისტი ღია უნდა კითხვებისთვის.

დაბოლოს, უნდა გააცნობიერო, რას ნიშნავს შენთვის იყო ჟურნალისტი, რომელიც კონფლიქტს აშუქებს. ეს შეიძლება იყოს ძალიან დამაბნეველი, შეიძლება იყოს ამაღელვებელი. ბევრი ადრენალინია კონფლიქტის გაშუქებისას. არ არის გამორიცხული, დაუშვა ბევრი შეცდომა, განსაჯო ვიღაც ისე, რომ ვერ გააანალიზო, რეალურად რას აკეთებ. კონფლიქტის გაშუქებისას ჩემთვის საკუთარი როლის გაცნობიერებაა მთავარი.

-თქვენ ახსენეთ მხარეები. ხშირად ჟურნალისტები კონფლიქტში ორ მხარეს ხედავენ, ვიღაც „კარგია“ ვიღაც „ცუდი“, არის ეს შეცდომა? როგორ უნდა გააშუქოს ჟურნალისტმა მხარეები?

-როდესაც შენ ხარ ჟურნალისტი კონკრეტულ ქვეყანაში და ერთ მხარეს ეროვნული ნარატივია, ძალიან ძნელია აირჩიო საკუთარი გზა ამ ნარატივის გავლით და გადაწყვიტო რა თქვა და რა - არა. ძალიან მარტივია გახდე შენს საზოგადოებაში არსებული დომინანტური ნარატივის გამხმოვანებელი. ასეთ დროსაც საკუთარ თავს უნდა დაუსვა კითხვები. ეს ხშირად უკავშირდება იმას, თუ ვის ეკუთვნის მედია, სადაც მუშაობ. შესაბამისად, უნდა გაანალიზო, რისი გაკეთება არის შესაძლებელი, რომ თქვა სიმართლე.

თუ არ დაუსვამ საკუთარ თავს კითხვას, არსებობს დიდი რისკი, რომ გახდე სახელმწიფოს გამხმოვანებელი და არა ჟურნალისტი, რომელიც აკეთებს არჩევანს, რა გააშუქოს.

-განსაკუთრებით რთულია, დარჩე მიუკერძოებელი, როდესაც კონფლიქტი შენს ქვეყანაში ხდება. ჟურნალისტსაც, როგორც რიგით მოქალაქეს, აქვს ემოციური, ადამიანური დამოკიდებულება მომხდართან. ფაქტობრივად ხარ მხარე. ამის გათვალისწინებით უფრო იოლი ხომ არ არის სხვა ქვეყნის კონფლიქტის გაშუქება?

-ორი მხარე აქვს ამ საკითხს. პირველი - არის თუ არა უფრო ადვილი გააშუქო რაღაც სხვა ქვეყანაში? ხანდახან მართლაც ასეა, რადგან შეგიძლია დაიჭირო დისტანცია იმ ამბებისგან, რასაც აშუქებ. მაგრამ როგორ უნდა გაიგო რა ხდება, როგორ უნდა გაიგო ენა, კულტურა, როგორ უნდა გაარკვიო, მართალს გეუბნებიან თუ არა...როდესაც აშუქებ საკუთარ ქვეყანაში მიმდინარე ამბავს, გააცნობიერე რა უპირატესობას გმატებს ეს, რადგან ამ შემთხვევაში ხელმისაწვდომია ყველა ტიპის ინფორმაცია, კარგად იცი მანამდე არსებული სიტუაციაც, გაქვს ცოდნა, რომელიც გეხმარება ყველა დეტალის, სიტყვის, სიმბოლოს, ნიუანსის გააზრებაში. ამიტომაც არ უნდა ფიქრობდე, რომ საკუთარ კონფლიქტს ვერ გააშუქებ.

-სხვა საკითხია, როგორ გააშუქო კონფლიქტი, რომელიც შენს ქვეყანაში ხდება, მიუკერძოებლად. ვიცი, რომ ეს ძალიან ძნელია ყველა ჟურნალისტისთვის. ვიცი, ეს რასაც ნიშნავს. მე ვაშუქებდი ჩრდილო ირლანდიისა და დიდი ბრიტანეთის კონფლიქტს. თავად ბრიტანელი ვარ. მაქვს განათლება, ჩემი საცხოვრებელი ადგილი, ღირებულებები და აშ. ამიტომაც ძალიან რთული იყო ჩემთვის ამ კონფლიქტის გაშუქება. ვფიქრობდი, როგორ უნდა ვყოფილიყავი მიუკერძოებელი. მეგონა, რომ ეს ძალიან დიდი გამოწვევა იყო ჩემთვის. მაგრამ არ უნდა იფიქრო ამაზე. მაგალითად, თუ ქართველი ჟურნალისტი დაუშვებს, რომ აბსოლუტურად მიუკერძოებლად გააშუქებს სამხრეთ ოსეთის ამბავს, სრული სიგიჟეა. როდესაც ქართველმა ჟურნალისტმა იცის, რომ შეუძლებელია იყოს მიუკერძოებელი, მაგრამ რაც არ უნდა ძნელი იყოს, თუ შეძლებს, გაიგოს და აჩვენოს რუსეთის პოზიცია, სამხრეთ ოსეთის პოზიცია, მაშინ ეს შესანიშნავია. იმიტომ რომ მნიშვნელოვანია, უკეთესად გაიგო რა ხდება. თუ არ გინდა, რომ უკეთესად გაგო, მაშინ ვერ დაეხმარები შენს აუდიტორიას კარგად იყოს ინფორმირებული.

-კონფლიქტის გაშუქებისას ალბათ, ასევე დიდ მნიშვნელობას იძენს კონტექსტი, ტერმინოლოგია.

-შესაძლოა, ვინმეს მოეჩვენოს, რომ ადამიანის შესაძლებლობებს აღემატება, მაგრამ კონფლიქტზე მუშაობისას მარტივად, „შავისა და თეთრის“ ჭრილში კი არ უნდა გააშუქო მოვლენები, არამედ უდა იცოდე გეოგრაფია, ისტორია, კონფლიქტამდე მიმდინარე ამბები, მთლიანი სურათი, კონკრეტულ ქვეყანას რა ინტერესები აქვს. შეიძლება გარკვეულ როლს თამაშობდნენ მეზობელი ქვეყნები, შეიძლება იყოს ეთნიკური პრობლემები. შენ უნდა ხვდებოდე რაღაც დინამიკას.

მეც ხშირად ვყოფილვარ დარწმუნებული, რომ საკმარისი ცოდნა და ინფორმაცია მაქვს კონტექსტის მისახვედრად, თუმცა შემდეგ გამოჩნდება, რომ არსებობს სხვა დეტალი, შემდეგ კიდევ უფრო სხვა და ა.შ. მერე ვაანალიზებ, რამდენი რაღაცის ცოდნა გჭირდება იმისთვის, რომ უკეთ გაიგო სიტუაცია. ეს მუდმივი ძიება ახალისებს კიდეც სამუშაო პროცესს, მაგრამ თუ გაჩერდები და აღარ ეცდები, გაიგო მეტი და მიხვდე კონტექსტს, როგორ უნდა იმუშაო შენს აუდიტორიასთან? შენ ხომ აუდიტორიისთვის მუშაობ.

-ჟურნალისტიკაში არსებობს ორი ცნება - მშვიდობის ჟურნალისტიკა და ომის ჟურნალისტიკა. რა განსხვავებაა მათ შორის?

-ჩემთვის ომის ჟურნალისტიკაა, როდესაც აშუქებ კონფლიქტის ყველაზე ძალადობრივ ნაწილს, სამხედრო თემატიკას. არ ვიცი არის თუ არა ომის ჟურნალისტიკა ომის რეპორტინგი, როდესაც რეპორტიორი ფიზიკურად იმყოფება ცხელ წერტილში და ყვება რა ხდება. ამგვარ გაშუქებას დიდი ისტორია აქვს, ბევრი ჟურნალისტია, ვინც საკუთარი თვალით ხედავდა რა ხდებოდა ომის შუაგულში. მათი მუშაობა იყო უკიდურესად საჭირო იმისთვის, რომ გაგვეგო რა ხდებოდა.

რაც შეეხება სამშვიდობო ჟურნალისტიკას, მე პირადად, არ მჯერა მისი არსებობის. მე მგონია, რომ არსებობს კონტექსტის ჟურნალისტიკა, ახსნაზე ფოკუსირებული ჟურნალისტიკა, ხალხის ჟურნალისტიკა, რომელიც ორიენტირებულია ადამიანზე კონფლიქტის დროსაც. ასე რომ მე ცოტა სკეპტიკურად ვარ განწყობილი მშვიდობის ჟურნალისტიკისადმი, მაგრამ მოდი დავუტოვოთ არჩევანი ჟურნალისტებს, თავად გადაწყვიტონ რა არის შესაძლებელი.

-დღეს მსოფლიო მედიის მთავარი თემა ტერორიზმია, როგორ აშუქებს მედია ამ თემას თქვენი დაკვირვებით? რა არის მთავარი გამოწვევა ამ სიტუაციაში მედიისთვის?

-ყველაზე მთავარი გამოწვევა ისაა ჩვენ, მედია რა როლს ვასრულებთ ტერორისტული იდეის გავრცელებაში. რის მიღწევას ცდილობენ ტერორისტები? მათი მიზანია შეაშინონ და დააპირისპირონ ადამიანები. თუ მედიას წვლილი შეაქვს იმაში, რომ ხელს უწყობს ხალხის შეშინებას, მაშინ ვფიქრობ, რომ მედია ხელს უწყობს ტერორიზმს. მედიამ ეს უნდა გააცნობიეროს.

-როგორ უნდა გააშუქოს მედიამ ეს თემა? არ გამოაქვეყნოს ყველა პატარა ახალი ამბავი, რაც ტერორიზმს უკავშირდება?

-არა, ყველა ახალი ამბავი უნდა გავაშუქოთ, უნდა გავაშუქოთ მთელი სიზუსტით, ასევე უნდა შევინარჩუნოთ „მოდარაჯე ძაღლის“ როლი. ფიქრობთ, რომ უსაფრთხოების სამსახურები ყოველთვის კარგად იქცევიან? რასაკვირველია არა, ჩვენ ესეც უნდა გავაშუქოთ, დავსვათ კითხვები და დარწმუნებულები ვიყოთ, რომ ჩვენს სამუშაოს კარგად ვასრულებთ. შევასრულოთ ჩვენი მოვალეობა, არ გავაჩეროთ ჟურნალისტიკა - ეს პირველი საკითხია. მეორე საკითხია გავაშუქოთ ისე, როგორც ზემოთ აღვწერეთ. კონტექსტი, ადამიანური მხარე -მნიშვნელოვანია. არ გავაშუქოთ ყველაფერი ერთნაირად. არ ვთქვათ, რომ ყველა ქალი ნიგერიაში სუიციდით ამთავრებს სიცოცხლეს, ყველა მუსლიმი არის ტერორისტი. შევარჩიოთ სიტყვები ძალიან ფრთხილად მაშინაც, როცა მოვლენათა ეპიცენტრში ვართ. უნდა გვქონდეს გაანალიზებული რა ტერმინებს ვიყენებთ მომხდარი ამბის აღსაწერად. ყურადღებით უნდა ვიყოთ, რა ტონს ვირჩევთ, რათა არ მივცეთ საშუალება სპეკულაციისთვის. სიზუსტე, ბალანსი, სიცხადე და განმარტება აუდიტორიისთვის -ეს არის მთავარი. შენ მუშაობ აუდიტორიისთვის, იმისთვის, რომ მან უკეთ გაიგოს რა ხდება.
კატეგორია - ინტერვიუ
2015 წლის 1 აპრილიდან კანონში მაუწყებლობის შესახებ ცვლილებები შევიდა. ახალი რეგულაციების ნაწილი ცვლილებების შეტანისთანავე ამოქმედდა, ნაწილი კი 2016 წლიდან ამოქმედდება. თუმცა ახალმა ცვლილებებმა უკვე გამოიწვია აზრთა სხვადასხვაობა. განსაკუთრებით აქტუალური ე.წ. „მცოცავი საათი“ გახდა, რომლის განმარტებასაც კანონი იძლევა.

კერძოდ, რა ცვლილებები შევიდა კანონში და რატომ გახდა მათი მიღება საჭირო? საკითხით Mediachecker-ი დაინტერესდა. ჩვენს კითხვებს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის წევრი კახა ბექაური პასუხობს.
კახა ბექაური:

ყველა ეს ცვლილება სარეკლამო ბაზრის სტიმულირებას ემსახურება. დადგინდა ლიმიტები, რომ სარეკლამო ჭრა უნდა იყოს საათის არა უმეტეს 20%-ისა, ამასთან, იცით, რომ კანონით მაუწყებელში არის განსაზღვრული რეკლამის სამი სახეობა: სარეკლამო რგოლი, სასპონსორო მომსახურება და პროდუქტის განთავსება, ანუ ე.წ. „ფროდაქთ ფლეისმენთი“. ახალი ცვლილებით მოხდა ზუსტი დეფინიცია სასპონსორო მომსახურების, როგორც რეკლამის ერთ-ერთი სახეობის. ამასთან, ადრე სასპონსორო და სარეკლამო მომსახურებები ერთმანეთისაგან გამიჯნული არ იყო, რის გამოც, ტელევიზიები სასპონსორო მომსახურების ქვეშ, ფაქტობრივად, სარეკლამო რგოლებს ათავსებდნენ. ამ წუთასაც ასეა, ჩვენ გარდამავალი ეტაპი გვაქვს და კანონის ახალი დეფინიცია სასპონსორო მომსახურებასთან დაკავშირებით, ერთ წელიწადში, 2016 წლის 15 იანვრიდან ამოქმედდება. მანამდე ძველებურად გრძელდება, თუმცა ოთხწუთიანი ლიმიტი დავადგინეთ. 12 წუთი რეკლამა, პლუს 4 წუთი სასპონსორო მომსახურება. შეგვიძლია ვთქვათ, რომ მაუწყებლებს გარდამავალი ერთი წლის მანძილზე დავუტოვეთ იგივე, რაც ჰქონდათ: პრაქტიკულად რეკლამა (სასპონსორო 4 წუთი პლუს 12 წუთი რეკლამის) მთლიანად პირველ წელს ექნებათ 16 წუთის ოდენობით.

ამ ცვლილებების მთავარი მიზანი, როგორც აღვნიშნე, სარეკლამო ბაზრის სტიმულირებაა. მოგეხსენებათ, აღნიშნული ბაზარი არ შედგება მხოლოდ სატელევიზიო და სამაუწყებლო ბაზრისგან. ის შედგება ბეჭდური, ონლაინ და გარე რეკლამისაგან. საყოველთაოდ აღიარებულია, რომ სატელევიზიო რეკლამა, ბაზარზე შემოთავაზებული სხვა სახის რეკლამებთან შედარებით, უფრო ეფექტიანი და, შესაბამისად, ძვირია. ჩვენი ძველი კანონმდებლობა იძლეოდა საშუალებას, რომ ულიმიტოდ, სასპონსორო და სარეკლამო მომსახურებების ერთმანეთისაგან გაუმიჯნავად, არხებს ერთმანეთთან კონკურენციის პროცესში, დემპინგურ ფასებში, დაბალი ღირებულებით გაეყიდათ მომსახურება. ეს კი მათ აძლევდათ საშუალებას, მთლიან ბაზარზე შესულიყვნენ და ისედაც ეფექტური ტელერეკლამა უფრო ეფექტური გაეხადათ. ამით ისინი იჭრებოდნენ სხვა რეკლამის განმთავსებელთა ბაზარზე (ბეჭდური, რადიო თუ ონლაინ სივრცე) და აპატარავებდნენ სარეკლამო ბაზარს ისე, რომ კონკურენციის პირობებში ამას თავადაც ვერ ხვდებოდნენ.

შეიძლება ითქვას, რომ სატელევიზიო რეკლამა საქართველოში 2.5-ჯერ იაფი ღირს, ვიდრე ჩვენი ეკონომიკის პირობებში უნდა ღირდეს. ამიტომ, ახალი რეგულაცია ემსახურება იმას, რომ გაიზარდოს ფასები სატელევიზიო რეკლამაზე. რა თქმა უნდა, მაუწყებლები დაკარგავენ რეკლამას, თუმცა არა შემოსავალს. იაფიანი რეკლამა სხვა მედიასაშუალებაში გადავა დაბალ ფასად, ჯამში კი სარეკლამო ბაზარი გაიზრდება.

ახალი ვარიანტით, ტელეშოპინგი ეთერში, შესაძლოა, განთავსდეს არანაკლებ 15 წუთის ხანგრძლივობით. ასევე არ იყო დაკონკრეტებული დრო კანონის წინა ვარიანტში. კიდევ რა სიახლეებია ტელეშოპინგთან დაკაშირებით?

ტელეშოპინგი რეკლამის ერთ-ერთი, ძალიან სპეციფიკური სახეობაა. ფაქტობრივად, ეს არის გადაცემა-რეკლამა, თუმცა ასევე არსებობს „ტელეშოპინგ სპოტი“, რომელიც განმარტებულია, როგორც ტელეშოპინგის ერთ-ერთი ნაწილი. „ტელეშოპინგ სპოტი“ და კომერციული რეკლამა უკვე გათანაბრებულია, რაც შეეხება ტელეშოპინგს, იმისათვის, რომ არ გაიგივდეს სარეკლამო რგოლთან, ამიტომ უნდა იყოს დიდი - 15 წუთი და მეტი. ამ შემთხვევაში, ის არ მოიაზრება სარეკლამო კომერციული რეკლამის ლიმიტებში. ამ რეგულაციას ერთი ერთზე ითვალისწინებს ევროდირექტივები, მათ შორის ქრონომეტრაჟის ხანგრძლივობასაც. ტელეშოპინგის ხანგრძლივობა ევროპულ კანონმდებლობაში ყველგან ამ ჩანაწერით არის.

რა რეგულაციები არსებობს გადაცემაში „პროდუქტის განთავსებასთან დაკავშირებით?

ეს ნაწილი ნიშნავს იმას, რომ მაუწყებელმა მაყურებელს რაღაც ფორმით უნდა მიანიშნოს, რომ ადგილი აქვს სარეკლამო განთავსებას. ამას ამონათებით აკეთებენ. „ფროდაქთ ფლეისმენტის“ განთავსება მხოლოდ და მხოლოდ მკაცრი ჩარჩოებით არის დაშვებული და აკრძალულია ყველგან, გარდა გამონაკლისებისა. ეს გამონაკლისებია გასართობი და სპორტული გამოშვებები, ფილმები და ტელესერიალები. დაუშვებელია, საინფორმაციო ფორმატის, საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ, სოციალურ და ა.შ. გადაცემებში. სადაც დაშვებულია, ამ გადაცემებისადმი არის ორი მოთხოვნა: არ შეიძლება ყიდვისაკენ მოწოდება და არც გადაჭარბებული მნიშვნელობის მინიჭება პროდუქტისათვის. სწორედ ეს ორი რამ განაპირობებს იმას, რომ „ფროდაქთ ფლეისმენტი“ უნდა იყოს იმ გადაცემის, სცენარის ნაწილი. მაგალითად, შეძლება ეს იყოს სერიალში პროდუქტი, რომელიც ჩანს ან გმირი მუშაობდეს იმ კომპანიაში, ვისი პროდუქტის რეკლამირებაც ხდება და ა.შ. ასევე, არ უნდა იყოს გადაჭარბებული მითითებები იმაზე, რომ ეს პროდუქტი კარგია, შველის ამა და ამ დაავადებას და ა.შ. შესაძლოა, მხოლოდ გადაცემის ან სერიალის გმირი მოიხმარდეს მას.

კანონს დაემატა „ფროდაქთ ფლეისმენტის“ ნაწილი, რომელიც ადრე არ იყო. თუ განიხილეთ რაიმე საქმე ამ მუხლის დარღვევასთან დაკავშირებით, ან თუ მოუმართავს ვინმეს?

„ფროდაქტ ფლეისმენთთან“ დაკავშირებით მომართვა, დაახლოებით, ორჯერ გვქონდა. კომუნიკაციების ეროვნული კომისია, ცვლილების ამოქმედების შემდეგ, მონიტორინგს ატარებს. ვაკვირდებით ყველა ცვლილებას, მათ შორის „ფროდაქთ ფლეისმენტსაც“, როგორ თავსდება ის. გარკვეული დარღვევები უკვე აღმოვაჩინეთ. ჩვენ გვქონდა ორი შეხვედრა მაუწყებლებთან. მოვიწვიეთ ყველა მაუწყებელი და დაინტერესებული პირი, მათ შორის მედიის კუთხით მომუშავე არასამთავრობოები. ვაჩვენეთ მაუწყებლების ეთერში განთავსებული ეს მასალა -წარმოვადგინთე ჩვენი აზრით, სად არ შეესაბამებოდა კანონმდებლობას და სად იყო პრობლემები განთავსებაში. გავითვალისწინეთ, რომ ეს ახალი კანონია და, ფაქტობრივად, მხოლოდ ერთ თვეზე მეტია, რაც ძალაშია შესული. მივეცით დრო, რომ მოერგონ ახალ კანონმდებლობას და აღმოფხვრან შეცდომები იმ კონკრეტული მინიშნებებითა და რეკომენდაციებით, რომლებიც წარვუდგინეთ. მეორე შეხვედრაზე არა მხოლოდ მათ ეთერში გასული „ფროდაქთ ფლეისმენთის“, არამედ, უცხოეთის გამოცდილება და პრაქტიკაც ვაჩვენეთ. ნორმა და რეგულაცია, როგორც ვთქვი, ერთი-ერთშია გადმოტანილი ევროპიდან. იქ არ გამოთქმულა არანაირი შენიშვნა. პირიქით, დაგვეთანხმნენ თუმცა თქვეს, რომ ჩვენი ბაზარი ასე მუშაობს. ვუთხარით, რომ ასე მუშაობს, თუმცა უნდა გადააწყონ, რომ რეკლამა რეკლამად, სასპონსორო პაკეტი სასპონსორო პაკეტად, „ფროდაქთ ფლეისმენთი“ კი „ფროდაქთ ფლეისმენთად“ გაყიდონ. ვუთხარით, რომ 4 მაისიდან უკვე ჩაირთვებოდა მონიტორინგი და ვიმოქმედებდით კანონით მონიჭებული უფლებით. თუ უკვე დაფიქსირდება მონიტორინგის სამსახურის მიერ დარღვევები, კომისია უახლოეს სხდომაზე განიხილავს და იმსჯელებს კანონით დადგენილი წესით - საჯარო ადმინისტრაციული წარმოებით, იქნება ეს სანქცია თუ საზღაური, რასაც კონკრეტული დარღვევა ითვალისწინებს.

თქვენ აღნიშნეთ, რომ ახალი რეგულაციები გამოიწვევს რეკლამის გადასვლას სხვა მედიასაშუალებებში. რა გარანტიაა იმისა, რომ ეს ასე მოხდება და ის მედიებიც არ დაკარგავენ შემოსავალს?

სარეკლამო მომსახურებები ურთიერთჩანაცვლებადია. როდესაც ყველაზე ეფექტიანი რეკლამის ფასი იზრდება და ამ ფასად აღარ აწყობს რეკლამის დამკვეთს, ის ან სხვა მედიასაშუალებას მიმართავს, ან იმავე მაუწყებელში რეკლამის რაოდენობას მოუკლებს. რეალურად კომპანიას სარეკლამო ბიუჯეტი აქვს ბაზარზე და მისი დახარჯვა სურს, ის ბაზრიდან ვერ წავა, რადგან აქ მუშაობს. პროდუქტს ჰყიდის და ყველაფერს სჭირდება რეკლამა. როდესაც ერთ-ერთ სარეკლამო საშუალებაზე ფასი იცვლება, ძვირდება და არაეფექტიანი ხდება, დამკვეთი იწყებს გზების ძიებას, რაც სხვა არაფერია, თუ არა რეკლამის სხვა მატარებლებში გადასვლა.

ერთ-ერთი ყველაზე საკამათო საკითხი, რომელიც კანონის ახალ ვარიანტში ფიქსირდება, სამაუწყებლო საათის განსაზღვრებაა. ბევრი ტელეკომპანია ამბობს, რომ ე.წ. „მცოცავი საათი“ ეწინააღმდეგება კანონის #11 პუნქტს, სადაც ნათქვამია, რომ დაუშვებელია, გაწყდეს გადაცემა ოფიციალური გამოსვლებისას. თუ მიმდინარეობს ამ ნაწილზე მუშაობა ან როგორ განმარტავს „მცოცავ საათს“ კომისია?

ჩვენს დღევანდელ კანონმდებლობაში არ არის ასტრონომიული საათი. ის განსაზღვრავს საათის შესრულებიდან მომდევნო საათამდე დროს (მაგ: 1-დან 2-მდე, 2-დან 3-მდე და ა.შ.). როდესაც შეზღუდვაზე ვსაუბრობთ, ეს ნიშნავს, რომ სწორედ დროის ამ მონაკვეთში, სარეკლამო ჭრა არ უნდა აღემატებოდეს საათის 20%-ს, ან 12 წუთს და ეს ლიმიტი გამოყენებული უნდა იყოს ზუსტად საათიდან საათამდე მანძილზე. რაც შეეხება მცოცავ საათს, რომელიც კანონში გვაქვს, მის თანახმად, ლიმიტი ნებისმიერ საათში უნდა იყოს დაცული და არ უნდა აღემატებოდეს 12 წუთს. კერძოდ, ნებისმიერი წამიდან შემდეგი 60 წუთი რომ გადათვალოთ, ამ ნებისმიერ საათში უნდა იყოს ლიმიტი დაცული. ეს მაუწყებლობის შესახებ კანონის მიღების შემდეგ, არხებმა გააპროტესტეს. მაგრამ საქმე ისაა, რომ ჩვენ თავის დროზე, სულ პირველი პროექტის გაკეთებისას, როდესაც არა პარლამენტში, ჯერ აქ, კომისიაში ვიწყებდით განხილვებს, მაუწყებლებს მივწერეთ და ვუთხარით ორი ვარიანტის, ასტრონომიული და მცოცავი საათის შესახებ. ვუთხარით, ამოერჩიათ რომელი ვარიანტიც სურდათ, რადგან ევროპაში ორივე სახის გამოცდილება არსებობს. მაუწყებლებმა თავად გადაწყვიტეს, რომ მცოცავი საათი ერჩივნათ. ეს მათი არჩევანი იყო. აღნიშნული მიმოწერით და მეილებითაც გვაქვს დაფიქსირებული. მცოცავ საათს აქვს გარკვეული უპირატოსება. კერძოდ, ის, რომ როდესაც მოულოდნელი ვითარების გამო ეთერი გერღვევა (მაგ: პირდაპირი ჩართვების, ოფიციალური გამოსვლების დროს), თუ გადასცდი ასტრონომიულ საათს და რეკლამა გაქვს დაგეგმილი, შეგიძლია, კარგად გადაათამაშო - ეთერი ახლო-ახლო გაჭრა. საათობრივი ლიმიტის ჩარჩოში არ ჯდები და შენ 24 საათიანი დაგეგმარების სივრცე გაქვს რეკლამისათვის.
მაგრამ ეთერის 15 წუთზე ადრე გაჭრას ხომ კრძალავს კანონი?

მხოლოდ საინფორმაციო გამოშვების შემთხვევაში. ძველი რეგულაციით და იმ სურვილითაც, როდესაც ასტრონომიული საათი უნდოდათ. ამ შეთხვევაში გადაცემა სულ სამჯერ უნდა გაგვეჭრა, არ ჰქონდა მნიშვნელობა, ქრონომეტრაჟი ერთი საათი იყო თუ საათ-ნახევარი. მცოცავი საათის შემთხვევაში, ესეც მოიხსნა. ერთსაათიანი გადაცემა შეგიძლია რვაჯერ გაჭრა - რომელ დროსაც გინდა, იმ დროს, გარდა საინფორმაციოსი. საუბარია სერიალებზე ფილმებზე და ა.შ.

კანონის ამოქმედების პირველივე დღეს იყო შემთხვევა, როდესაც „რუსთავი 2-მა“ საინფომაციო გამოშვება, ოფიციალური გამოსვლა გაწყვიტა, კანონი გვავალდებულებსო. #11 პუნქტში კი აღნიშნულია, რომ დაუშვებელია, გაიჭრას ოფიციალური გამოსვლები, მთავრობის სხდომები და ა.შ. რამდენად წინააღმდეგობრივია ეს ორი პუნქტი ერთმანეთის მიმართ?

საერთოდ არ არის ერთმანეთთან კავშირში. მედიაში მაშინაც გავაკეთე განმარტება და ვთქვი, რომ ეს ტყუილია. ოფიციალური გამოსვლისას წერია, რომ რეკლამით ჭრა არ შეიძლება. როგორ შეიძლება ამას მცოცავი საათი უშლიდეს ხელს? ტელევიზიების არგუმენტი იყო, რომ იმ დროს რეკლამა ჰქონდათ დაგეგმილი. მაგრამ დაგეგმვას კანონი არ გავალდებულებს - შენ გეგმავ. თან მცოცავი საათი გაძლევს საშუალებას, სადაც გინდა და როგორც გინდა, იქ გაჭრა. შენი სარეკლამო ჭრების დაგეგმარებაში ეს, ასტრონომიულ საათთან შედარებით, მეტ თავისუფლებას განიჭებს. ისე, მაშინაც თავში რომ ვუთხარით, აერჩიათ რომელი საათი სურდათ, მაუწყებლებმა კი აარჩიეს მცოცავი საათი, მაგრამ დღემდე აზრთა სხვადასხვაობაა. ნაწილს ასტრონომიული საათი უნდა და ამბობენ, გავაკეთებთ შესაბამის ინიცირებასო, ნაწილი ამბობს, რომ მოსწონთ მცოცავი საათი..

კანონით აკრძალულია ახალი ამბების, პოლიტიკური გადაცემების, საარჩევნო და მომხმარებელთა უფლებების შესახებ გადაცემათა სპონსორობა. რას ამბობს კანონი დღის, შუადღისა თუ საღამოს ეთერის სპონსორობაზე? თუ აპირებს განსაზღვრების გაკეთებას კომისია?

ამ საკითხზე იმსჯელა კომისიამ, ოღონდ არა სანქცირებისა და საჯარო სხდომაზე. ვფიქრობთ, რომ მოსახლეობის ნაწილი საღამოს ეთერის სპონსორობის ქვეშ, საინფორმაციოს სპონსორობასაც შეიძლება აღიქვამდეს. ამიტომ უმჯობესია, ეს დეფინიცია დაზუსტდეს. ჩვენ თავად ვუთხარით მაუწყებლებს, მოიფიქრონ ფორმა. მაგალთად, საღამოს გასართობი გადაცემების სპონსორობა ან რამე ამდაგვარი. ანუ, ჩაასწორონ, და მეტად დააკონკრეტონ, რომ მაყურებელი არ შეცდეს. არ უნდა იყოს არც ერთი ადამიანი, ვისაც კითხვა გაუჩნდება. მაუწყებლებმა გაიზიარეს და მე მგონი, გამოასწორებენ. თუ არა, მაშინ კომისიას მოუწევს მსჯელობა საჯარო ფორმატში.