2017 წლის 4 მნიშვნელოვანი მოვლენა მედიაში
14.02.2018
გასული წელსაც, წინა წლების მსგავსად მედიაში ცვლილებების გარეშე არ ჩაუვლია. 2017 წელს საზოგადოებრივ მაუწყებელში რეფორმა კიდევ ერთხელ გამოცხადდა, საქართველოში კიდევ ერთხელ ჩამოყალიბდა მედიაჰოლდინგი, წინა წლის მსგავსად სასამართლო დავას აგრძელებს “რუსთავი 2”. გასულ წელს საქართველოდან აზერბაიჯანის ხელისუფლების მიმართ კრიტიკული მასალებით გამორჩეული ჟურნალისტი, აფგან მუხტარლი საქართველოს ტერიტორიიდან გაუჩინარდა, გამოძიების შედეგები კი ამ დრომდე უცნობია.

მედიაჩეკერი გთავაზობთ იმ 4 მნიშვნელოვანი მოვლენის მიმოხილვას, რომელმაც ქართულ მედიაგარემოზე გავლენა იქონია.

1. რეფორმა საზოგადოებრივ მაუწყებელში



როგორც წინა საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ, ისე 2016 წელსაც საზოგადობრივი მაუწყებლის მოქმედმა დირექტორმა თანამდებობა დატოვა. მაუწყებელში ახალი დირექტორი 2017 წლის 6 იანვარს აირჩიეს. კონკურსში მონაწილეობას სულ 15 ადამიანი იღებდა. სამეურვეო საბჭომ მათგან ვასილ მაღლაფერიძე შეარჩია.

ვასილ მაღლაფერიძის კანდიდატურა მიუღებელი იყო როგორც სამეურვეო საბჭოს წევრების ნაწილისთვის, ისე არასამთავრობო ორგანიზაციებისთვის. საბჭოს მაშინდელი წევრი, ახლა კი საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის თავმჯდომარე, სულხან სალაძე ამბობდა, რომ ვასილ მაღლაფერიძე კანდიდატებს შორის ყველაზე უარესი იყო. მისი თქმით, მაღლაფერიძემ გასაუბრებაზე პოლიტიკურ წარსულთან და ნეიტრალურობასთან დასმულ კითხვებს ვერ გასცა დამაკმაყოფილებელი პასუხები. მაღლაფერიძის არჩევის შემდეგ “კოალიცია მედია ადვოკატირებისთვის” განცხადება გაავრცელა, სადაც საუბარი იყო, რომ ეს გადაწყვეტილება მაუწყებლის რეპუტაციას დააზიანებდა.

მაღლაფერიძემ არჩევიდან ერთი თვის შემდეგ, 6 თებერვალს თავის გუნდთან ერთად, რომელშიც მაუწყებლის წინა მენეჯმენტის წარმომადგენლებიც შედიოდნენ, პრესკონფერენცია გამართა. მაღლაფერიძის მაშინდელი გეგმით არხზე თანამშრომლების ოპტიმიზაცია უნდა დაწყებულიყო და 11 თვის განმავლობაში ყველა გადაცემა უნდა შეჩერებულიყო, “მოამბის” გარდა.

მოგვიანებით, ეს გეგმა შეიცვალა და გადაწყდა, რომ არხზე უნდა დარჩენილიყო ის გადაცამები, რომლებსაც არხის სხვა გადაცემებთან შედარებით საშუალო ან საშუალოზე მაღალი რეიტინგი ჰქონდა. ამ გეგმით, პირველ არხზე 14 გადაცემა იხურებოდა და ამდენივე რჩებოდა.

საბოლოოდ, მაუწყებლის მენეჯმენტმა პირველ არხზე “მოამბის” გარდა ყველა გადაცემის დახურვა მაინც გადაწყვიტა. პროგრამები ეთერში 17 ივლისიდან აღარ გადიოდა. სამეურვეო საბჭოს სხდომაზე წარდგენილი დოკუმენტის მიხედვით, 2017 წლის სექტემბრიდან არხზე პროგრამული პრიორიტეტების შესაბამისად, კონკურსის წესით, შერჩეული გადაცემები უნდა დაბრუნებულიყო. კონკურსის ფარგლებში, მაუწყებელში, სულ 153 პროექტი შევიდა. მათგან 9 იდეამ გაიმარჯვა, თუმცა გადაცემის ნაწილს ეთერში გასვლაზე უარი უთხრეს, ნაწილი რამდენიმე კვირის წინ გავიდა, ნაწილი კი ჯერ არ დაწყებულა.

იმის მიუხედავად, რომ მუშაობის დაწყებისას ვასილ მაღლაფერიძემ საჯარო განცხადებებში თანამშრომლების ოპტიმიზაციაზე ისაუბრა, მისი მისვლის შემდეგ, გადაცემების დახურვის მიუხედავად, არხზე დასაქმებული ადამიანების რიცხვი გაიზარდა (2016 წლის 31 დეკემბერი - 1138 თანამშრომელი; 2017 წლის 31 ოქტომბერი - 1174 თანამშრომელი). მას შემდეგ, რაც საზოგადოებრივი მაუწყებლის გენერალური დირექტორი GDS-ის ყოფილი თანამშრომელი, ვასილ მაღლაფერიძე გახდა, არხზე თავის 20-მდე ყოფილი თანამშრომელი დაასაქმა. მათ შორის იყვნენ, ბიძინა ივანიშვილის გადაცემის წამყვანები და 20/30-ის წამყვანი.

რამდენიმე დღეში საქართველოს პარლამენტი საქართველოს პრეზიდენტის მიერ მაუწყებლობის შესახებ კანონში შესატან ცვლილებებზე ვეტოს დადების საკითხს განიხილავს. ერთ-ერთი ყველაზე საკამათო ცვლილების მიხედვით, საზოგადოებრივ მაუწყებელს უფრო მეტი კომერციული რეკლამის გაყიდვის უფლება მიეცემა და ინტელექტუალური საკუთრების შეძენის დროს ტენდერებით შესყიდვის ვალდებულება არ ექნება. კერძო მაუწყებლები მიიჩნევენ, რომ სარეკლამო ბაზარი ისედაც მცირეა და მაუწყებელს ბიუჯეტიდან მიღებული დაფინანსების პარალელურად რეკლამის განთავსება არ უნდა შეეძლოს. არასამთავრობო ორგანიზაციებს კი ფიქრობენ, რომ ტენდერებით შესაძლებელია მაუწყებელმა ეფექტურად და გამჭვირვალედ შეიძინოს მომსახურება.

2. აფგან მუხტარლის საქმე

ფოტო: on.ge
ფოტო: on.ge

თბილისში 2017 წლის 29 მაისს აზერბაიჯანის ხელისუფლების მიმართ კრიტიკული მასალების ავტორი, აფგან მუხტარლი გაუჩინარდა. ის გაუჩინარებიდან მეორე დღეს ბაქოს ციხეში აღმოჩნდა. მისი თქმით, თბილისიდან კრიმინალური პოლიციის ფორმიანმა პირებმა გაიტაცეს.

აზერბაიჯანის ხელისუფლება ამბობს, რომ მუხტარლი საზღვრის უკანონო კვეთის გამო დააკავეს. ამ მიზეზით შეუფარდეს მას პატიმრობაც.

საქართველოში მუხტარლის საქართველოდან გაუჩინარების საქმეზე გამოძიება დაწყებულია, თუმცა რა ეტაპზეა - უცნობია. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროში გამოძიება სისხლის სამართლის კოდექსის 143-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენის ფაქტზე დაიწყო, რაც თავისუფლების უკანონო აღკვეთას გულისხმობს.

მუხტარლის გაუჩინარებიდან რამდენიმე კვირაში, 9 ივნისს შინაგან საქმეთა მინისტრმა კრიმინალური პოლიციის ხელმძღვანელი ბესიკ ამირანაშვილი გაათავისუფლა და მისი უფლებამოსილების შეთავსება დაიწყო. შსს-მ მაშინ არ განმარტა, უკავშირდებოდა თუ არა საკადრო ცვლილებები აფგან მუხტარლის საქმეს.

საქართველოში მომუშავე ჟურნალისტების მხრიდან მუხტარლის დაკავებას რამდნიმე კვირიანი პროტესტი მოჰყვა, თუმცა საქმესთან დაკავშირებით დამატებითი დეტალები არ გამხდარა ცნობილი. საქმეს გამოეხმაურნენ როგორც არასამთავრობო ორგანიზაციები, ისე ევროკავშირის საგარეო ქმედებათა სამსახური. ევროკავშირის საგარეო ქმედებათა სამსახურს მიაჩნია, რომ მუხტარლის საქმე საფუძვლიანად და გამჭვირვალედ უნდა გამოიძიონ.

3. "რუსთავი 2-ის" საქმე 


2017 წლის 2 მარტს საქართველოში “რუსთავი 2-ის” წილებთან დაკავშირებით ყოფილ და მოქმედ მფლობელებს შორის დავა დასრულდა. ამ დღეს საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ ერთხმად გაიზიარა ქვედა ინსტანციების გადაწყვეტილება და არხი მის ძველ მფლობელს, ქიბარ ხალვაშს მიაკუთვნა.

ამ გადაწყვეტილების მიღებიდან რამდნიმე საათში არხმა და მისმა მფლობელმა გადაწყვეტილება ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში გაასაჩივრეს. ევროსასამართლომ გადაწყვეტილების აღსრულება საკითხზე განხილვის დასრულებამდე შეაჩერა.

ხალვაშმა სასამართლო დავა 2015 წლის აგვისტოში დაიწყო. ტელეკომპანიის ირგვლივ მიმდინარე საქმეები საქართველოში არსებულმა ყველა ინსტანციის სასამართლომ განიხილა. გადაწყვეტილება ყველა შემთხვევაში უცვლელი დარჩა.

ქიბარ ხალვაში სასამართლოს ნასყიდობის იმ ხელშეკრულების გაუქმებას ითხოვდა, რომლის მიხედვითაც, ტელეკომპანიაში მისი და მისი კომპანიის წილი შპს საქცემენტის და შპს გეო-ტრანსის საკუთრება 2006 წლიდან გახდა.

რუსთავი 2-ის წილების "ამორალური წესით" გასხვისების დასადასტურებლად ხალვაშის ადვოკატმა სასამართლოს ლევან სამხარაულის სახელობის - სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნა წარუდგინა. ამ დასკვნით, ხალვაშის მიერ არხის გასხვისების პერიოდისთვის ტელეკომპანიის ღირებულება 7 მილიონი ლარი იყო, მოსარჩელეს კი დაახლოებით 269 ათასი დოლარი უნდა მიეღო, თუმცა, არც ეს გადაუხდიათ.

ტელეკომპანია “რუსთავი 2” და მისი მფლობელები სასამართლო პროცესზე აღნიშნავდნენ, რომ ხალვაშის მიერ სასამართლოში წარდგენილი ლევან სამხარაულის სახელობის - სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნა რვა დოკუმენტის ნაცვლად, მხოლოდ ორს ემყარებოდა: ტელეკომპანიის წესდებასა და საბუღალტრო ნაშთებს.

“რუსთავი 2-ის” ინტერესების დამცველები აცხადებდნენ, რომ ხალვაშმა და მისმა კომპანიამ, შპს პანორამამ, ტელეკომპანიის 90-პროცენტიანი წილი 2004 წელს 250 ათას დოლარად იყიდა, დარჩენილი 10 პროცენტი კი ნიკა ტაბატაძისგან (მაშინდელი ერთ-ერთი მფლობელისგან) 200 ლარად.

4. სამი არხის გაერთიანება


Screenshot_2018_02_14_16_14_55 ტელეკომპანია GDS-ის 100–პროცენტიანი წილი ტელეკომპანია “იმედის” მფლობელმა კომპანიამ, შპს “ჯორჯიან მედია პროდაქშენ ჯგუფმა” 2017 წლის 27 იანვარს იყიდა. შეთანხმების მიხედვით საქართველოს ყოფილი პრემიერ-მინისტრის, ბიძინა ივანიშვილის შვილმა, ბერა ივანიშვილმა GDS-ის 100-პროცენტიანი წილი სწორედ “შპს მედია პროდაქშენს” დაუთმო.

შპს “ჯორჯიან მედია პროდაქშენის” 100-პროცენტიანი წილი კი ბადრი პატარკაციშვილის მეუღლეს, ინა გუდავაძეს ეკუთვნის.

ტელეკომპანია “იმედმა” 2016 წლის 27 დეკემბერს მფლობელის - “ჰოლდინგ იმედის” განცხადება გაავრცელა. განცხადების მიხედვით, ჰოლდინგმა “მაესტროს” საკონტროლო პაკეტი შეიძინა და 2017 წლიდან მაესტრო “იმედის” ნაწილი ხდებოდა. საქართველოს კომუნიკაციების კომისიაში წარდგენილი დოკუმენტების მიხედვით, მაესტროს 25-პროცენტიანი წილის მფლობელი შპს მედია ფინანს გრუპია, რომლის ბენეფიციარი მესაკუთრე ინა გუდავაძეა.
კომენტარი, რომელიც შეიცავს უხამსობას, დისკრედიტაციას, შეურაცხყოფას, ძალადობისკენ მოწოდებას, სიძულვილის ენას, კომერციული ხასიათის რეკლამას, წაიშლება საიტის ადმინისტრაციის მიერ

ასევე იხილეთ

არაზუსტი და მანიპულაციური ინფორმაცია საქართველოს განათლების სისტემის შესახებ

13 და 14 იანვარს პლატფორმებზე: intermedia.ge, info9.ge, agora.ge, commersant.ge, infonews.ge, 2020news.ge, newpress.ge გამოქვეყნდა ამბავი, რომ საქართველოში განათლების სისტემა “საშინელ (ცუდ) მდგომარეობაშია”,რაც არაზუსტი და მანიპულაციურია. გამოცემები ამბის წყაროდ worldatlas-ის კვლევას უთითებენ. სინამდვილეში, worldatlas არ არის კვლევითი ორგანიზაცია. გარდა ამისა, მას ინფორმაცია 2017 წელს აქვს გამოქვეყნებული.

გამოცემების ნაწილმა, მათ შორის: newpress.ge, commersant.ge და intermedia.ge, არასწორად თარგმნა worldatlas-ს შეფასებაც. “worldatlas''-მა საქართველო ყველაზე საშინელი განათლების სისტემის მქონე ქვეყნების რეიტინგში შეიყვანა”, - ამ სათაურით აქვთ მასალები გამოქვეყნებული ამ საიტებს. Worldatlas-ს კი მასალა ასე აქვა დასათაურებული - Countries With The Worst Education Systems, რაც ნიშნავს ყველაზე ცუდს, და არა საშინელს.

Worldatlas-ს რეიტინგი დადგენილი აქვს ქვეყნების მთლიანი შიდა პროდუქტიდან განათლების სფეროზე დახარჯული წილის პროცენტული მაჩვენებლის მიხედვით. ჩამონათვალში 25 ქვეყანაა, სადაც განათლებას ყველაზე ნაკლები თანხა ხმარდება. ამ სიის მიხედვით, ირკვევა, რომ განათლებაზე ყველაზე ნაკლებ თანხას (0.7%) ეკვატორული გვინეა ხარჯვს და, შესაბამისად, მას რეიტინგში პირველი ადგილი უკავია. ხოლო საქართველო 2,7%-ით სიაში ყველაზე ბოლო - 25-ე ადგილზეა. ეს კიდევ ერთი მონაცემია, რაც მასალებში არასწორადაა ინტერპრეირებული და მკითხველში აჩენს განცდას, რომ საქართველოს ამ 25 ქვეყანას შორის ყველაზე ცუდი მდგომარეობა აქვს.

მანიპულაცია და ქსეონოფობია დემოგრაფიული მდგომარეობის შესახებ მომზადებულ მასალებში

„გაეროს შოკისმომგვრელი დასკვნა. ქართული ეთნოსი მსოფლიოში ყველაზე სწრაფად ქრება!“ - ამ სათაურით 14 იანვარს intermedia.ge-მ გამოაქვეყნა ინფორმაცია, რომელშიც ნათქვამია, რომ “ქართველი ეთნოსი გადაშენების პირასაა”. ტექსტი მანიპულაციურია, რადგან კვლევაში, რომელსაც ავტორი ეყრდნობა ამგვარი რამ ნათქვამი არ არის; გარდა ამისა, აქვს ქსენოფობიური კონტექსტი, ვინაიდან, მასში ვკითხულობთ, რომ შობადობის შემცირებასთან ერთად “ქართველი ეთნოსის შემცირების მიზეზი საქართველოში უცხოელების დასახლებაა”.

ინტერმედიაზე დაყრდნობით იგივე მასალა გამოქვეყნეს შემდეგმა გამოცემებმაც: alia.ge, infonews.ge და guriismoambe.com.

ტექსტის ავტორი საქართველოში სხვადასხვა დროს ჩატარებული აღწერების მონაცემებს ადარებს, იქვე იმოწმებს “გაეროს მონაცემებს” და ამბობს, რომ “თუ მდგომარეობა არ შეიცვალა ქართველი ერი 2 საუკუნის წინანდელივით ისევ გადაშენების პირას მივა”.

გაეროს რა მონაცემებს იყენებს ავტორი, მასალაში დალინკული არ არის და, შესაბამისად, უცნობია. მსოფლიო მოსახლეობის შესახებ ბოლო ანგარიში გაეროს 2015 წელს აქვს გამოქვეყნებული. ამ დოკუმენტისა და სტატიაში მოყვანილი ციფრების მონაცემები ერთმანეთს ემთხვევა, ამიტომ, სავარაუდოა, რომ ავტორი ამ ანგარიშს დაეყრდნო.

გაეროს პროგნოზით, 2015-დან 2050 წლამდე, მოსახლეობის რაოდენობის შემცირება 43 ქვეყანაშია მოსალოდნელი. ამ სიაში პირველ სამეულში ბულგარეთი, რუმინეთი და უკრაინაა, საქართველო კი მეთხუთმეტე ადგილზეა. კვლევის მიხედვით, საქართველოში მოსახლეობის რაოდენობა 2050 წლისთვის 3 483 000, 2100 წლისთვის კი – 2 438 000-მდე შემცირდება. ქართული ეთნოსის გაქრობის შესახებ ანგარიშში არანაირი ინფორმაცია არ იძებნება.

ამავე ტექსტში ავტორი ქსეონოფობიურ მსჯელობას ავითარებს. “ყოველ დღე უფრო მეტი ქართველი კვდება, ვიდრე იბადება, უფროდაუფრო მეტი მიდის საზღვარგარეთ, მათ ნაცვლად კი უცხოელები ესახლებიან”, - ნათქვამია სტატიის დასაწყისში. ემიგრაციასა და უცხო ქვეყნის მოქალაქეებზე ხაზგასმა ტექსტში რამდენჯერმე მეორდება.

სენსაციური სათაურები, მითები, ზედაპირული ინფორმაცია - მედიის ნაწილი H1N1-ზე

11 იანვრის მონაცემებით, ლაბორატიურად დადასტურდა, რომ საქართველოში H1N1 გრიპის ვირუსით, რომელსაც “ღორის გრიპს” უწოდებენ, 15 ადამიანი გარდაიცვალა. გარდაცვლილთა უმეტესობამ სამედიცინო დაწესებულებას გვიან მიმართა, ან გრიპთან ერთად სხვა ქრონიკული დაავადებაც ჰქონდა.

გრიპის ვირუსის შემთხვევები განსაკუთრებით იანვრის დასაწყისში გააქტიურდა, შესაბამისად, ამ პერიოდიდან გახშირდა მედიაშიც ახალი ამბები H1N1-ს შესახებ. თემას აქტიურად აშუქებს თითქმის ყველა მედია, თუმცა, საიტების ნაწილზე გრიპის ვირუსისა და მისი შედეგების შესახებ ინფორმაცია მეტწილად შუქდება ზედაპირულად, სენსაციური და პანიკის შემცველი სათაურებით, ხშირია დაუდასტურებელი ფაქტები გარდაცვალების მიზეზად გრიპის ვირუსის დასახელებაზე, ვრცელდება სხვადასხვა ტიპის მითები - რამ გამოიწვია საქართველოში ვირუსის გავრცელება, ზოგიერთმა საიტმა კი გამოაქვეყნა რამდენიმე თითქოსდა ხალხური საშუალება და რეცეპტი ვირუსისგან თავის დასაცავად, რაც გადაუმოწმებელია და ზოგ შემთხვევაში ჯანმრთელობისთვის სახიფათოც.

  •  პირველი მასალები H1N1-ზე

გრიპის ვირუსის გაშუქება მედიაში დეკემბრიდან დაიწყო და განსაკუთრებით თვის ბოლოს გააქტიურდა, მაშინ, როდესაც ბათუმში ე.წ. ღორის გრიპით გარდაცვალების პირველი შემთხვევა დაფიქსირდა.

მედიის ნაწილი დეკემბერშივე წერდა, რომ ქვეყანაში H1N1-ს ეპიდემიაა, თუმცა ქვეყანაში ეპიდემიის საშიშროებაზე არც დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ცენტრი და არც ჯანდაცვის სამინისტრო ამ დრომდე არ საუბრობს.

„გრიპის ვირუსის მორიგი ეპიდემია საქართველოში - კლინიკებს რეკორდული რაოდენობის პაციენტები მიმართავენ“, - ამ სათაურით 2018 წლის 15 დეკემბერს “რუსთავი 2-ის” 15:00 საათიან გამოშვებაში გავიდა მასალა, რომელშიც საუბარია იმის შესახებ, რომ გრიპის ვირუსის შემთხვევებმა მოიმატა. ამავე დღეს მსგავს თემაზე ახალი ამბები მოამზადეს გამოცემებმა: commersant.ge, newposts.ge, 2020news.ge და mediamall.ge.

  • სენსაციური სათაურები

საიტების ნაწილზე H1N1-ს შესახებ მომზადებული მასალების უმეტესობას სენსაციური და პანიკის შემცველი სათაური აქვს. მაგალითად, „სრული კატასტროფაა, ხალხი პანტაპუნტით კვდება“, „ღორის გრიპით კიდევ ერთი ადამიანი გარდაიცვალა“, „ქვეყანაში ეპიდემია მძვინვარებს“, „საავადმყოფოებში ადგილები აღარ არის“ და ა.შ.

მსგავი ტიპის მასალებს ყველაზე ხშირად შემდეგი ვებგვერდები ავრცელებენ: alia.ge, newposts.ge, resonancedaily.com, droni.ge, presa.ge, infonews.ge, cyc.ge, itv.ge, 2020news.ge, news.coa.geexclusivenews.ge.

  • დაუდასტურებელი ინფორმაცია

გამოცემების ნაწილი ვირუსთან დაკავშირებით ხშირად დაუდასტურებელ ინფორმაციას აქვეყნებს, ყოველი ახალი გარდაცვალების შემთხვევას H1N1 ვირუსს იქამდე უკავშირებს, ვიდრე ამის შესახებ ლაბორატორიულად დადასტურდება და ფაქტს ჯანდაცვის სამინისტრო ან დაავადებათა კონტროლის ცენტრი დაადასტურებს.

ასეთი მასალების დიდი ნაწილი შესაძლოა ვინმეს გარდაცვალების შემდეგ ოჯახის წევრის, ან ახლობლის მიერ დაწერილი ემოციური პოსტიც იყოს. ასე მოხდა მაგალითად, 22 წლის სალომე ქემაშვილის შემთხვევაში. მისი გარდაცვალების მიზეზად ე.წ. ღორის გრიპს იქამდე ასახელებდნენ, ვიდრე ეს ლაბორატორიულად დადასტურდებოდა. მოგვიანებით ცნობილი გახდა, რომ მას გრიპთან ერთად ჯანმრთელობის სხვა პრობლემაც ჰქონდა, რამაც მისი მდგომარეობა დაამძიმა, თუმცა, გარდაცვალების მიზეზად მაინც ცალსახად, მხოლოდ H1N1 სახელდებოდა.

  • ზედაპირული გაშუქება

ასეთი საიტების უმეტესობა ამბავს ზედაპირულად აშუქებს, შემოიფარგლება მხოლოდ გარდაცვლილთა სტატისტიკით, ან უცვლელად აკოპირებს სოციალურ ქსელში ვინმეს მიერ გავრცელებულ ინფორმაციას დაავადებისა და გარდაცვალების შესახებ.

ამგვარ ტექსტებში არ არის ინფორმაცია იმის შესახებ, H1N1-ს ასეთი მასშტაბით გავრცელება საქართველოში წელს პირველი შემთხვევაა, თუ გასულ წლებშიც დაფიქსირდა; როგორია დინამიკა წლების მიხედვით (დაავადებათა კონტროლის ცენტრმა ამგვარი სტატისტიკა გამოაქვეყნა); რა მდგომარეობაა სხვა ქვეყნებში; რა არის საჭირო ვირუსის თავიდან ასაცილებლად; რა სიმპტომები აქვს ვირუსს და როდის და ვის უნდა მივმართოთ ამ სიმპტომების არსებობის შემთხვევაში; არ აქვეყნებენ საჭირო დაწესებულებების ცხელი ხაზის, ან სხვა საკონტაქტო ნომრებს და ა.შ.

  • ჯანმრთელობისთვის სახიფათო ინფორმაცია

გრიპის ვირუსის გავრცელებისთანავე სხვადასხვა პლატფორმებზე გაჩნდა მასალები თითქოსდა ვირუსის სამკურნალო, ხალხური საშუალებების შესახებ. სოციალური ქსელის მომხმარებელთა ნაწილი, რუსი ექიმის, ივან ნეუმივაკინის მოსაზრებებზე დაყრდნობით წერდა, რომ ე.წ. ღორის გრიპთან საბრძოლველად ეფექტურია წყალბადის ზეჟანგი ანუ პერეკისი.

მასალები იმდენად ფართოდ გავრცელდა, რომ განმარტებების გაკეთება მოუხდათ საქართველოს ჯანდაცვის მინისტრსა და დაავადებათა კონტროლის ცენტრს. უწყებებში განაცხადეს, რომ არ არსებობს მეცნიერულად დადასტურებული წყალბადის ზეჟანგით მკურნალობის ეფექტურობის შესახებ და მოსახლეობას რეკომენდაციას არ უწევენ.

  • მითები და დეზინფორმაცია

H1N1-ს შემთხვევების გამოვლენისთანავე რამდენიმე გამოცემამ დეზინფორმაციისა და მითების გავრცელება დაიწყო. ასეთ ინფორმაციებს უმეტესად ანტიდასავლური საიტები აქვეყნებენ.

სოციალურ ქსელსა და სხვადასხვა საიტებზე ძირითადად სამი ტიპის მითი ვრცელდება: ღორის გრიპი ლუგარის ლაბორატორიიდან გავრცელდა; ეს არის ხელოვნურად შექმნილი ეპიდემია და ბანანში ღორის გრიპია.

ამათგან, განსაკუთრებული პოპულარობით სარგებლობს მითი ე.წ. ღორის გრიპის ლუგარის ლაბორატორიიდან გავრცელების შესახებ. ასეთი ტექსტები იანვრის დასაწყისიდან ვრცელდება და მეტწილად, ფეისბუკის ერთი მომხმარებლის პოსტს ეყრდნობა. ეს მომხმარებლები კი არიან: ქართული მარშის ყოფილი წევრი ლადო სადღობელაშვილი, ყოფილი ტელეწამყვანი ხატია სიჭინავა და ადვოკატი ანა ჟღენტი. მათ პოსტებს საიტები უცვლელად, ყოველგვარი გადამოწმების გარეშე, მტკიცებით ფორმაში აქვეყნებენ.

ასეთ მითს ავრცელებენ: intermedia.ge, for.ge, alia.ge, euronews.ge, digest.pia.ge, 2020news.ge, infonews.ge, tbiliselebi.com, geonews.ge, akhalitaoba.ge, infopostalioni.com, news.coa.ge, timenews.ge, otime.ge, vanoggg.ge, onone.ge, tvm.ge, news.net.ge, plus.kvira.ge, brandnews.ge,  exclusivenews.ge.

ღორის გრიპის გავრეცელებას მედიკამენტების გასასაღებლად, ხელოვნურად შექმნილ ეპიდემიას უკავშირებენ ისეთ საიტებზე, როგორიცაა: primetime.ge, pain.ge, vanoggg.ge, newsmedia.ge, alia.ge, cyc.ge.

მესამე მითი, დავირუსებული ბანანების შესახებ, საიტებზე ისე მასშტაბურად არ გავრცელებულა, როგორც წინა ორი. ასეთი შინაარსის პოსტები უმეტესად სოციალურ ქსელ ფეისბუკში შექმნილ სხვადასხვა გვერდებზე გავრცელდა.

 სექსისტური სათაურები ისრაელში ახალგაზრდა ბიჭის მკვლელობის შესახებ

9 იანვარს სოციალურ ქსელში გავრცელდა ინფორმაცია ისრაელში 31 წლის კაცის მკვლელობის შესახებ. აღნიშნულ თემაზე პოსტი მომხმარებელმა შოთო სიხარულიძემ გამოაქვეყნა. მან გაავრცელა გარდაცვლილი ახალგაზრდის დედის წერილი, რომელიც ამბობს, რომ მისი შვილი 1 იანვრის ღამეს მოკლა ემიგრანტმა ქალმა და ითხოვს დახმარებას შვილის საქართველოში გადმოსასვენებლად.

იმავე დღეს, სხვადასხვა საიტებზე მომხდარის შესახებ გამოქვეყნდა ახალი ამბავი შოთო სიხარულიძის ფეისბუკის პოსტზე დაყრდნობით. გამოცემების უმეტესობამ გარდაცვლილის დედის ნათქვამი, რომ შვილი ქალმა მოუკლა, დადასტურებულ ფაქტად წარმოაჩინა და სათაურშიც გაიტანა. „ისრაელში ემიგრანტმა ქალმა ქართველი ბიჭი მოკლა“ - ამ ტიპის, სექსისტური სათაურებით გამოაქვეყნა ახალი ამბავი საიტების უმეტესობამ. ასეთი სათაურები გვხდება შემდეგ საიტებზე: resonancedaily.com; infonews.ge; alia.ge; newposts.ge; georgians.gr.

პირველი ახალი ამბის გავრცელების შემდეგ, მალევე, იმავე საიტებზე, ამავე თემაზე, სხვა სტატიაც გამოქვეყნდა, სათაურში კვლავ დანაშაულის ჩამდენ ქალზე აქცენტირებით: „ვინ არის ისრაელში ქალის მიერ მოკლული ქართველი ბიჭი“. ასეთი სათაურები იძებნება პლატფორმებზე: trialeti.ge; newposts.ge; primetime.ge; alia.ge; akhalitaoba.ge; cyc.ge; iposti.ge.

რამდენიმე პლატფორმა შედარებით მოერიდა სექსისტურ და მტკიცებით სათაურს და იმის სათქმელად, რომ დანაშაული ქალმა ჩაიდინა, სხვა გზა აირჩია - გარდაცვლილის დედის, ან შოთო სიხარულიძის ციტირება. მაგალითად: „ისრაელში 31 წლის ქართველი მოკლეს: "ყელში დანა ჰქონდა დარტყმული... ემიგრანტმა ქალმა მოკლაო". მსგავსი სათაურებით გამოაქვეყნეს ამბავი ისეთმა საიტებმა, როგორიცაა: kvirispalitra.ge; ambebi.ge; presa.ge; marneulifm.ge; intermedia.ge; kvira.ge; droni.gebrandnews.ge; umedia.ge.

საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტის გენდერული საკითხების გაშუქების სახელმძღვანელო წესებში ნათქვამია, რომ მედიამ არათუ ხელი არ უნდა შეუწყოს გენდერული სტერეოტიპების გამყარებას, არამედ უნდა ებრძოლოს მას. მედია უნდა მოერიდოს ამბის მონაწილე პირთა სქესის აღნიშვნას, როდესაც ის რაიმე დამატებით ინფორმაციას არ აძლევს აუდიტორიას.

დემოკრატიის მაჩვენებლის გაუარესება ‘ქრონიკისა’ და ‘მოამბის’ მთავარ გამოშვებებში არ მოხვდა

საქართველოში დემოკრატიის ინდექსის მკვეთრი კლება, რაც The Economist Intelligence Unit-ის კვლევამ აჩვენა, ტელეკომპანია „იმედისა“ და საზოგადოებრივი მაუწყებლის დღის მთავარ საინფორმაციო გამოშვებებში არ გაშუქდა.

“დემოკრატიის ინდექსის” შესახებ ანალიტიკური კვლევითი კომპანია The Economist Intelligence Unit-ის კვლევა ჟურნალმა “ეკონომისტმა” გამოაქვეყნა. კვლევის მიხედვით, საქართველოს რეგიონში დემოკრატიის ინდექსის ყველაზე მკვეთრი ვარდნა აქვს. 2018 წელს საქართველოს მაჩვენებელი 5.50 ქულაა (ათქულიანი სისტემით), გასულ წელს კი ეს მონაცემი - 5.93 ქულა იყო.

ამ მაჩვენებლით, საქართველომ, ქვეყნების საერთო რეიტინგში 2018 წელს 89-ე ადგილი დაიკავა, წინა, 2017 წელს კი 79-ე ადგილზე იყო.

აღნიშნული თემა ერთ-ერთი მთავარი იყო რუსთავი 2-სა  მთავარ საინფორმაციო გამოშვებაში,  კვლევის შედგების შესახებ მაყურებელს tv პირველის მტავარ საინფორმაციო გამოშვებაშიც უამბეს და თემა აქტიურად გააშუქდა ონლაინმედიაშიც. იმედისა და საზოგადოებრივი მაუწყებლის 9 იანვრის მთავარ საინფორმაციო გამოშვებებში, „ქრონიკასა“ და „მოამბეში“ კი ამ კვლევის შედეგების შესახებ მასალა არ მოუმზადებიათ.

alt