ხუთი თვე დირექტორის გარეშე - რა ელის აჭარის ტელევიზიას
27.09.2019
ხუთი თვეა აჭარის ტელევიზიას დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელი მართავს. კონკურსი, რომელზეც მრჩეველთა საბჭოს დირექტორი უნდა შეერჩია, სამჯერ ჩავარდა, მეოთხედ კი, განაცხადების მიღების დასრულებამდე ერთი დღით ადრე, სასამართლოს გადაწყვეტილებით შეჩერდა. მაუწყებლის თანამშრომლები შიშობენ, რომ პროცესებში ხელისუფლების ხელი ურევია, სარედაქციო დამოუკიდებლობის დაკარგვაზე ალაპარაკდნენ ჟურნალისტებიც, ამ შიშებს იზიარებენ მედიასფეროში მომუშავეებიც და ამბობენ, რომ ეს ყველაფერი მაუწყებელს დააზარალებს.

როდის დადგება კვლავ დღის წესრიგში საზოგადოებრივი მაუწყებლის აჭარის ტელევიზიისა და რადიოს დირექტორის შერჩევის საკითხი, ჯერ უცნობია. ეს იმაზეა დამოკიდებული, რა გადაწყვეტილებას მიიღებს სააპელაციო სასამართლო. ამ უკანასკნელს მაუწყებლის მრჩეველთა საბჭომ უნდა მიმართოს.

მრჩეველთა საბჭოს თავმჯდომარის ნატა იმედაიშვილის განცხადებით, სარჩელი მზადაა და სავარაუდოდ, ორშაბათს, 30 სექტემბერს მას სასამართლოში შეიტანენ. მრჩეველთა საბჭო ასაჩივრებს ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 23 სექტემბრის განჩინებას კონკურსის შეჩერების შესახებ. ბათუმის სასამართლომ ეს განჩნება მაუწყებლის კონკურსში მონაწილე ერთ-ერთი პრეტენდენტის, გიორგი კოხრეიძის სარჩელის საფუძველზე გამოსცა.


ერთადერთი, რაც ამ ეტაპზე კითხვის ნიშნის ქვეშ არ დგას, არის ის, რომ ახალი დირექტორის არჩევა, რა გადაწყვეტილება არ უნდა მიიღოს სასამართლომ, უკვე ახალ მრჩეველთა საბჭოს მოუწევს. აჭარის მაუწყებლის მრჩეველთა საბჭოს წევრობის მსურველთა განაცხადების მიღება 26 სექტემბერს დასრულდა, თუმცა, ვის სურს ბორდის წევრობა, აჭარის უმაღლესი საბჭო სიას არ ასაჯაროებს.

altსაბჭოს მოქმედი თავმჯდომარე, ნატა იმედაიშვილი “მედიაჩეკერთან” ამბობს, რომ თავად კონკურსში არ მონაწილეობს და ახლო მომავალში აჭარის ტელევიზიასთან თანამშრომლობას აღარ აპირებს. მიზეზად რამდენიმე ფაქტორს ასახელებს, მათ შორის პოლიტიკური ჩარევის მცდელობებს, ჩაშლილ კონკურსებს და საზოგადოების რეაქციას საბჭოს მისამართით.

რას გულისხმობს პოლიტიკურ ჩარევებში, ნატა იმედაიშვილი არ აკონკრეტებს, თუმცა, ყურადღებას ამახვილებს მეოთხე კონკურსის წინ სასამართლოს გამოჩენაზე და ასევე, კითხვებს უჩენს კონკურსებში მონაწილე ზოგი კანდიდატი: „რა თქმა უნდა ეს იყო, მცდელობები იყო ჩარევების, მაგრამ ზუსტად ვიცი რაც არ შეიძლება, არ შეიძლება რომ პოლიტიკური გავლენებით იყოს საზოგადოებრივი მაუწყებელი. ამას ავარიდეთ ჩვენ, ყოველ შემთხვევაში ისე ვქენით, რომ აგვერიდებინა ეს სიტუაცია მაუწყებლისთვის, ამ საბჭომ, მე შეგნებულად გავაკეთე ეს და შესაძლებელია ვიღაცებმა შეუგნებლად. რა იქნება მომავალში ვერ გეტყვით, ერთი პროცენტი მაინც რომ ყოფილიყო იმის დაშვებულობა, რომ მე გავაგრძელებდი საზოგადოებრივ მაუწყებელში მუშაობას, მე შევეცდებოდი ამას, მაგრამ დღეს ისეთი სურათია, რომ საზოგადოება ვერ მიხვდა რა ხდება საზოგადოებრივ მაუწყებელში, ესეც ჩვენი ნაკლია, ჩვენ ამ ბოლო დროს თითქმის არ ველაპარაკებოდით საზოგადოებას და აქედან გამომდინარე მოხდა ის, რომ საზოგადოება გაბრაზებულია ჩვენზე, მრჩეველთა საბჭოს თითოეული წევრის მიმართ აქვს აგრესია“.

ჩაშლილი კონკურსები


საზოგადოებრივი მაუწყებლის აჭარის ტელევიზია და რადიო დირექტორის გარეშე მიმდინარე წლის 19 აპრილიდან დარჩა. მას შემდეგ, რაც ყოფილ დირექტორს ნათია კაპანაძეს მრჩეველთა საბჭომ უნდობლობა გამოუცხადა და იმპიჩმენტის წესით გადაირჩია.



მას შემდეგ მაუწყებლის დირექტორის შესარჩევად კონკურსი ოთხჯერ გამოცხადდა. სამ შემთხვევაში კონკურსი ჩაიშალა იმის გამო, რომ დირექტორობისთვის საჭირო ხმათა რაოდენობა ვერც ერთმა კანდიდატმა ვერ დააგროვა, მეოთხე შემთხვევაში კი, როგორც უკვე აღვნიშნეთ, კონკურსი სასამართლომ შეაჩერა.

ვინ მონაწილეობდა მეოთხე კონკურსში უცნობია, რადგან სასამართლომ განჩინება ზუსტად განაცხადების მიღების დასრულებამდე ერთი დღით ადრე გამოსცა. წინა სამ კონკურსში ჯამში 15-მა ადამიანმა მიიღო მონაწილეობა, მათ შორის იყვნენ ისეთებიც, რომლებმაც ბედი კონკურსში სამივეჯერ სცადეს. ასეთი 4 კანდიდატი იყო, 6-მა ორ კონკურსში მიიღო მონაწილეობა, 5-მა კი მხოლოდ ერთხელ.



საინტერესოა, რომ გიორგი კოხერიძემ, რომელმაც მესამე კონკურსის შედეგები გაასაჩივრა და ბორდისგან მის დირექტორად აღიარებას ითხოვს, პირველ ორ კონკურსში ვერცერთი ხმა ვერ მიიღო, მესამეში კი პროცესში მონაწილე სამი წევრიდან მას ორის ხმა ჰქონდა.




მრჩეველთა საბჭოს პასუხისმგებლობა

 
მედიაექსპერტ ზვიად ქორიძეს, რომელიც ამავე დროს აჭარის მაუწყებლის კონსულტანტია, სხვა ბევრ დეტალთან ერთად ეჭვებს მრჩეველთა საბჭოს ამგვარი არათანმიმდევრულობა უჩენს: „თუ დააკვირდებით საბჭოს დამოკიდებულება როგორი იყო, ვის დაუჭირა მხარი, რაც კარგად ჩანს შედეგებში და ეს შედეგები ყველაზე კარგად აჩვენებს არა იმას, რომ კონკურსი არ იყო კონკურენტუნარიანი ან ადამიანები ეჭვის თვალით და სკეფსისით უყურებდნენ ამ პროცესს, არამედ თვითონ საბჭო არ იყო დარწმუნებული იმაში, რას აკეთებდა“.

alt


კითხვაზე, რატომ ჩავარდა კონკურსი სამჯერ, იყვნენ თუ არა ამ 15 კანდიდატს შორის, ისეთი განმცხადებლები, რომელზეც საბჭოს არჩევანის შეჩერება შეეძლო, ნატა იმედაიშვილი გვპასუხობს, რომ შესაფერისი კადრები ამ კონკურსებში, რა თქმა უნდა, მონაწილეობდნენ, თუმცა სამწუხაროდ, საბჭოს წევრებს შორის კონსესუსი არ შედგა.

„რამდენჯერმე იყო შემთხვევა, რომ ორი აძლევდა ხმას და შეიძლებოდა მესამე ხმა ჩვენს სასარგებლოდ წამოსულიყო, მაგრამ ეს არ მოხერხდა. მიუხედავად იმისა, რომ მცდელობები იყო მიგვეღწია შეთანხმებისთვის, გარე პირებთან კომპრომისზე ვერ წავიდოდით, შიგნით სამ წევრთან იყო მოლაპარაკება, თუმცა, ყოველთვის ირეოდა. მე ვამბობდი, რომ თუ იქნება თქვენს კანდიდატზე ორი ხმა, მე წამოვალ თქვენ მხარეს, მაგრამ ასეთი შედეგი არ დადგა“, - ამბობს ნატა იმედაიშვილი და საბჭოს წევრების პასუხისმგებლობაზე ამახვილებს ყურადღებას, - „ძალიან მინდოდა, რომ აგვერჩია დირექტორი, აგვეღო ეს პასუხისმგებლობა. მე ყოველთვის ვამბობდი და ვამბობ დღეს, რომ ამ პასუხისმგებლობით უნდა მოგვეკიდა ამ კონკურსისთვის ხელი. მე დღეს მგონია, რომ ძალიან დიდი დარტყმა მიიღო საკუთარ თავზე მრჩეველთა საბჭომ. თუმცა, გარკვეულწილად გადაწყვეტილება, რომელიც ამ ბოლო თვეების განმავლობაში საზოგადოებრივი მაუწყებლის მრჩეველთა საბჭოში მოხდა, ეს იყო თითოეული ჩვენგანის პასუხისმგებლობა“.

რა გამოწვევების წინაშე დგას მაუწყებელი


alt„შორს ვარ შეთქმულების თეორიებისგან, მაგრამ ამდენი დამთხვევის და შემთხვევითობის არ მჯერა. ვისთვისაც მნიშვნელოვანია, რომ ხალხი ფლობდეს ტრიბუნას და ეს ყველაფერი არ დასრულდეს დემოკრატიის მარცხით, ყურადღება მიაქციეთ საზოგადოებრივ მაუწყებელში და მის გარშემო მიმდინარე პროცესს”, - ეს სიტყვები მაუწყებლის დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელმა ნათია ზოიძემ სასამართლოს გადაწყვეტილების შესახებ ინფორმაციის გავრცელებიდან მალევე სოციალურ ქსელში დაწერა. ნათია ზოიძე მაუწყებლის დირექტორის შესარჩევ კონკურსში მხოლოდ პირველ მცდელობაზე მონაწილეობდა და ერთი ხმა მიიღო. მისი სტატუსით კი გაირკვა, რომ მონაწილეობას ამჯერადაც აპირებდა.

ამდენი შემთხვევითობის არც ფონდ “ღია საზოგადოება საქართველოს” მედიის პროგრამის მენეჯერს ხატია ჯინჯიხაძეს სჯერა. მისი აზრით, ძალიან ცხადია, რომ მთელი ეს პროცესები, დაწყებული ნათია კაპანაძის სრულიად დაუსაბუთებელი იმპიჩმენტიდან, არის საზოგადოებრივი მაუწყებლის დამოუკიდებელი სარედაქციო პოლიტიკის შეცვლის მცდელობა: “ცხადია, რომ ხელისუფლება ჰყავს თავისი რჩეული კანდიდატი, კონკურსების გზით ვერ შეძლო და ვერ გაიყვანა, იმიტომ რომ ბორდში არიან ადამიანები, რომლებიც ამას ხელს არ აწერენ და ახლა ცდილობს სასამართლოს გზით გააკეთოს ეს - ამოეწუროს ვადა ამ ბორდს, დაელოდონ ახალი საბჭოს არჩევას, რომელშიც იქნებიან ხელისუფლებისადმი ლოიალური წევრები და მარტივად აირჩევენ სასურველ კანდიდატს”.

altაჭარის ტელევიზიაში მიმდინარე საშიშ პროცესებსა და სარედაქციო დამოუკიდებლობის დაკარგვის საფრთხეებზე უკვე მაუწყებლის ჟურნალისტებიც ალაპარაკადნენ.

„ჩვენ ვამბობთ, რომ არსებობს მაუწყებლის დაკარგვის დიდი საფრთხე და საზოგადოებამ უნდა ამოიღოს ხმა, უნდა დაიცვას საზოგადოებრივი მაუწყებელი, როგორც ინსტიტუტი და არა ერთი ადამიანი, რომელიც გადაწყვეტს, რა იქნება მაუწყებელში, ან თვალები გავახილოთ, დავინახოთ, რომ ვკარგავთ საზოგადოებრივ მაუწყებელს. ვინც არ უნდა მოვიდეს, მე ვერ მიკარნახებს, რა გავაკეთო, მაგრამ აქ რომ დავრჩეთ, ჩვენ მხარდაჭერა გვჭირდება გარედან”, - ამბობს რადიო “თავისუფლებასთან” აჭარის ტელევიზიის ონლაინსამსახურის უფროსი სოფო ჟღენტი.

საინფორმაციო სამსახურის ჟურნალისტი თეონა ბაკურიძე კი ამავე გამოცემასთან საუბარში იმ სიგნალებსა და მესიჯებს იხსენებს, რაც ბოლო პერიოდში მაუწყებლის მისამართით საჯარო პირებისგან ისმოდა და ამბობს, რომ “მოვლენათა ასეთი განვითრება არ არის უბრალოდ დამთხვევა”.

ამ შიშებს იზიარებს საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიაც.  ქარტიის საბჭო განცხადებაში, რომელიც სასამართლოს გადაწყვეტილების შემდეგ გაავრცელა, საზოგადოებრივი მაუწყებლის განსაკუთრებულ როლსა და მიუკერძოებელი სარედაქციო პოლიტიკის მნიშვნელობაზე საუბრობს და უთითებს, რომ ამ მიუკერძოებლობის შენარჩუნება უნდა იყოს უპირველესი ამოცანა როგორც მრჩეველთა საბჭოსთვის, ისე ყველა იმ პირისთვის, ვისაც პირდაპირ, თუ ირიბად ზეგავლენა აქვს პროცესზე.

„უკიდურესად მნიშვნელოვანია თითოეული მათგანი პასუხისმგებლობით მოეკიდოს ყველა ქმედებას და გაიაზროს ის ზიანი, რაც შეიძლება მიადგეს საზოგადოებრივი მაუწყებლის აჭარის ტელევიზიასა და რადიოს, საბოლოოდ კი აუდიტორიას“, - ვკითხულობთ განცხადებაში.

altმთელი ეს პროცესები, ის გაურკვევლობა, რაც ტელევიზიის ირგვლივ არსებობს აპრილის შემდეგ, პირველ რიგში მაუწყებლის დამაზიანებლად მიაჩნია ზვიად ქორიძესაც. მისი თქმით, მაუწყებელს აქვს სერიოზული წარმატებები, რაც არაერთ საერთაშორისო ანგარიშშია აღიარებული, გაიზარდა მისი აუდიტორიის რაოდენობა, მოქმედი ხელმძღვანელის პირობებში ტელევიზია ამ პროგრესს კი ინარჩუნებს, მაგრამ, ის, რომ ტელევიზიას არ ჰყავს არჩეული დირექტორი, მის განვითარებას მაინც აფერხებს.

ზვიად ქორიძე ამბობს, რომ აჭარის ტელევიზიის განვითარების, სანდოობისა და აღმავლობის ერთ-ერთი, ყველაზე მნიშვნელოვანი წელი შეფერხდა: „რა შეიძლებოდა გაკეთებინა დირექტორს და რა უშლის ხელს მოვალეობის შემსრულებელს? აქ შეიძლება ვარაუდები დაუშვა, რომ როდესაც ხარ სტაბილურად არჩეული დირექტორად და იცი ამ დირექტორობის პერიოდში რას აკეთებ, რას გეგმავ და იცი რის შემდეგ რა იქნება, იქ უფრო თავისუფლად მოქმედებ. რა თქმა უნდა, მეტად შეზღუდულია დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელი, როდესაც თუნდაც ტაქტიკურ, არა სტრატეგიულ გადაწყვეტილებებს იღებს. ამიტომაც, დღეს რომ ნათია ზოიძეს ჰქონდეს მანდატი, რომ ის არის დირექტორი, ის უფრო თამამი იქნებოდა თავის გადაწყვეტილებებში, რა ტიპის პროგრამები და როგორ შემოიტანოს ბაზარზე“.

altზვიად ქორიძეს ეთანხმება “ჟურნალისტიკის რესურსცენტრის” ხელმძღვანელი ნათია კუპრაშვილი და ამბობს, რომ რეალურად საქმე გვაქვს დაგეგმილ, გრძელვადიან პროცესთან, რომლის მიზანი მაუწყებლის პროგრესის შეჩერებაა: „პროგრესი რომ ხდებოდა, ეს არის შეფასებული არაერთ საერთაშორისო ანგარიშში, ძალიან ბევრი ავტორიტეტული ანგარიში, აბსოლუტურად დამოუკიდებელი აქტორების მხრიდან იდებოდა და ჩვენ გვიხაროდა ეს პროგრესი. ბევრი რამ იყო კიდევ გამოსასწორებელი, ესეც ეწერა იმ ანგარიშებში, მაგრამ ვხედავდით ფეხდაფეხ ამ მაუწყებლის გაჯანსაღებას და ეს იყო მაგალითი და რჩება ჯერჯერობით, რომ საზოგადოებრივი მაუწყებელი, თუ არის პოლიტიკური ნება, შეიძლება გამოვიდეს“.

მაგრამ პოლიტიკური ნება რომ შეწყდა, ეს ნათია კუპრაშვილის თქმით, მთავარი პრობლემაა და ეს კარგად გამოჩნდა, ჯერ კიდევ ნათია კაპანაძის იმპიჩმენტში: „მოაწყეს საჩვენებელი დასჯა, რომ ისეთი დირექტორობა, როგორსაც ნათია კაპანაძე ახორციელებდა, არ შეიძლებოდა”.

რა არის გამოსავალი

მიუხედავად მთელი ამ პროცესებისა, ზვიად ქორიძის აზრით, საზოგადოებამ არ უნდა შეწყვიტოს ბრძოლა აჭარის საზოგადოებრივი მაუწყებლის გადასარჩენად: “საჭიროდ და აუცილებლად მიმაჩნია, რომ იმ ადამიანებმა, რომლებსაც სწორად ესმით რამდენად მნიშვნელოვანია ღირებულებითი თვალსაზრისით, დემოკრატიული განვითარების თვალსაზრისით, ქვეყანაში ნორმალური პლურალისტული გარემოს შექმნისთვის კარგი საზოგადოებრივი მაუწყებელი, აუცილებლად მიიღონ კონკურსებში მონაწილეობა”.

ტელევიზიის გადარჩენაში საზოგადოების როლზე საუბრობს ნათია კუპრაშვილიც: “ოპტიმიზმი და გამოსავალი არსებობს მხოლოდ სამოქალაქო საზოგადოების სიძლიერეში. მგონია, რომ ამ ქვეყანაში ეს საზოგადოება მაინც ძლიერია და ცდილობს წინააღმდეგობას. იმედი მაქვს, რომ ძლიერი ადამიანები, ვისაც ედარდება თავისი ქვეყანა და რეგიონი, მიიღებენ კონკურსებში მონაწილეობას და მერე უკვე სამოქალაქო საზოგადოება იქნება ძლიერი მათ მხარდაჭერაში, რომ ვერავინ გაბედოს მორჩილი და კონფორმიზმისკენ მიდრეკილი დირექტორების დანიშვნა”.

altსაზოგადოების მხარდაჭერის გარდა, მაუწყებელში მომუშავე ჟურნალისტების როლზე ამახვილებს ყურადღებას ხატია ჯინჯიხაძე.

“ვიცით, რომ ხელისუფლებებს აქვთ ასეთი მცდელობები, მაგრამ ჩვენ უნდა ვიფიქროთ იმაზე, რამდენის უფლებას მივცემთ ჩვენ, როგორც საზოგადოება”, - ამბობს იგი და აქვე ამატებს, რომ ნათია კაპანაძის იმპიჩმენტის დროს ძალიან ცოტა ადამიანმა გაბედა მისი დაცვა და შემდგომ მათ ძალიან ინანაეს ეს ამბავი, დღეს კი დუმილის დრო არ არის, - “აჭარის მაუწყებლის ჟურნალისტებმა უნდა შეძლონ ხმამაღლა ლაპარაკი იმაზე, რა ხდება მაუწყებელში, საჭიროა საუბარი და თან საუბარი არა ქარაგმებით, არამედ პირდაპირ. ვიცით ფაქტები და ჟუნალისტებმა და კიდევ უფრო მეტი იციან. ძალიან მნიშვნელოვანია მოხდეს საზოგადოებრივი აზრის მობილიზება და საზოგადოებამ დაიცვას ის, რაც ეკუთვნის მას. ნათია კაპანაძის იმპიჩმენტის შემთხვევაში ეს ვერ მოხდა, მაგრამ არხის დამოუკიდებლობა შენარჩუნდა, ეს არის ყველაზე მნიშვნელოვანი და ახლა უნდა მოხდეს ამ დამოუკიდებლობის დაცვა. ვერ ვხედავ ამას, როგორც გამოუვალ მდგომარეობას, პირიქით, მგონია რომ საუკეთესო გამოსავალი ახლა არის და ხშირად გვინახავს, როგორ დაუხევია ხელისუფლებას საზოგადოებრივი აზრის სიმტკიცის გამო”.

ავტორი : ნინო ნარიმანიშვილი;
კომენტარი, რომელიც შეიცავს უხამსობას, დისკრედიტაციას, შეურაცხყოფას, ძალადობისკენ მოწოდებას, სიძულვილის ენას, კომერციული ხასიათის რეკლამას, წაიშლება საიტის ადმინისტრაციის მიერ

ასევე იხილეთ

კორპუსიდან გადმოვარდნილი ახალგაზრდების ამბის სენსაციური გაშუქება
“მკვლელობა თუ თვითმკვლელობა?”, “ოთხი შემზარავი ტრაგედია ერთ კორპუსში - საბედისწერო მე-7 სართული”, სავარაუდოდ, აქაც “ლურჯი ვეშაპია” – მორიგი მსხვერპლი ისევ მოზარდია, - ამ და მსგავსი სათაურებით იძებნება მასალები სხვადასხვა გამოცემებში თბილისში, ქალაქის სხვადასხვა უბანში, საცხოვრებელი კორპუსის მეშვიდე და მეცხრე სართულიდან გადმოვარდნის შედეგად გარდაცვლილი ახალგაზრდების შესახებ. გამოცემების ნაწილი მომხდარის შესახებ სხვადასხვა ვერსიას ავრცელებს მეზობლების ვარაუდებზე დაყრდნობით, “ტვ პირველმა” და “მთავარმა” კი ერთ-ერთი შემთხვევაში ეთერში გარდაცვლილის გვამის კადრიც აჩვენა.

შემთხვევები თბილისში 22 და 23 სექტემბერს მოხდა. მიუხედავად იმისა, რომ მომხდარის ზუსტი მიზეზი ამ დროისთვის უცნობია, მედიასაშუალებების ნაწილმა უბედური შემთხვევის, მკვლელობის და სუიციდის ვერსიები პირდაპირ ეთერში განიხილა, ნაწილმა მაყურებელს/მკითხველს მომხდართან დაკავშირებით მეზობლების ვარაუდები შესთავაზა, ნაწილმა გარდაცვლილი მოზარდი ე.წ. საშიში ონლაინთამაშის მორიგ მსხვერპლად გამოაცხადა, ნაწილმა კი, მეტი სენსაციურობისთვის, უბედურ შემთხვევებს შორის საკრარული კავშირების პოვნა სცადა.

ტელეკომპანია “მთავარმა” და “ტვ პირველმა” 23 სექტემბერს მეცხრე სართულიდან გადმოვარდნილი მოზარდის ამბავი დღის მთავარ გამოშვებაში ახალ ამბად გააშუქეს. ორივე ტელევიზიამ მაყურებელს ნათესავების, თვითმხილვეველების თუ მეზობლების კომენტარები შესთავაზა და გარდაცვლილის გვამის და მგლოვიარე ახლობლების კადრები აჩვენა.

ტელეკომპანია “მთავარმა” თემა მეორე დღესაც განავრცო და 24 სექტემბრის მთავარ გამოშვებაში მომხდარს 5 წუთიანი სიუჟეტი მიუძღვნა შემდეგი სათაურით - “მკვლელობა თუ თვითმკვლელობა?”. 5 წუთის განმავლობაში მაყურებელმა მოისმინა მხოლოდ და მხოლოდ ვარაუდები. გაიგო, რომ მოზარდი შენობის სახურავზე, სავარაუდოდ, მარტო არ იმყოფებოდა და მოისმინა ფარულად ჩაწერილი ადამიანების კომენტარები, რომლებიც ტრაგიკულ სურათს დეტალებში აღწერდნენ და ბიჭის გადმოვარდნასთან დაკავშირებით, თავიანთ ვერსიებს გამოთქვამდნენ.

მაყურებელმა ვერ გაიგო მოზარდის გარდაცვალების რეალური მიზეზი და ვერც რელევანტური არგუმენტები მოისმინა თვითმკვლელობის ან მკვლელობის ვერსიის გასამყარებლად. სიუჟეტის ავტორს დადასტურებულად მხოლოდ იმის თქმა შეეძლო, რომ გამოძიება მიმდინარეობს და ოფიციალური დასკვნა ამ დრომდე არ არსებობს.

აღნიშნული ამბავი უსაფუძვლო ვარაუდებზე დაყრდნობით გაშუქდა ონლაინმედიაშიც. მაგალითად, მედიაცენტრმა “მთავარმა” მეცხრე სართულიდან გადმოვარდნილი მოზარდი ე.წ. “ლურჯი ვეშაპის” მორიგ მსხვერპლად გამოაცხადა. უცნობია, რა არგუმენტზე დაყრდნობით დააკავშირა ავტორმა აღნიშნული შემთხვევა საშიშ ინტერნეტთამაშთან. აქვე აღსანიშნავია ისიც, რომ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო ოფიციალურად უარყოფს საქართველოში მსგავსი ტიპის თამაშების არსებობას.

ზემოთხსენებული შემთხვევის მსგავსად, გაუგებარი დარჩა, რა ინფორმაციული ღირებულების მატარებელი იყო საზოგადოებისთვის 22 სექტემბერს მეშვიდე სართულიდან 14 წლის მოზარდის გარდმოვარდნის ამბის გაშუქება. აღნიშნულ შემთხვევაშიც მედიასაშუალებების მთავარი წყარო მეზობლების ვარაუდები იყო.

მაგალითად, “პრაიმტაიმმა” 14 წლის მოზარდის სიკვდილი, ადგილობრივებზე დაყრდნობით, იმავე საცხოვრებელ კორპუსში მომხდარ სხვა უბედურ შემთხვევებთან დააკავშირა და დაწერა სტატია სათაურით “ოთხი შემზარავი ტრაგედია ერთ კორპუსში - საბედისწერო მე-7 სართული”. გაუგებარია, ამ სათაურით რაზე მიანიშნებდა ან რისი თქმა უნდოდა ავტორს.

“პრაიმტაიმის” სტატია, გადამოწმების გარეშე, მალევე გაავრცელეს ისეთმა გამოცემებმა, როგორიცაა “რეზონანსი”, “თრიალეთი” , cyc.ge, pirvelinews.ge და მსგავსი საიტები.

სტატიაში ავტორი ოთხ სხვადასხვა უბედურ შემთხვევაზე ყვებოდა, რომელიც, თითქოს სხვადასხვა წელს იმავე კორპუსის მეშვიდე სართულზე მოხდა. გარდა აღნიშნულ მოვლენებს შორის გაურკვეველი კავშირისა, “პრაიმტაიმის” მიერ გავრცელებული მასალა უზუსტობასაც შეიცავს, “მედიაჩეკერმა” ამ ინფორმაციის გადამოწმებისას აღმოაჩინა, რომ ორი უბედური შემთხვევა, რომელზეც “პრაიმტაიმი” წერს, არა “საბედისწერო მეშვიდე”, არამედ მეოთხე სართულზე მოხდა. აღსანიშნავია ისიც, რომ ამის შესახებ სტატია სამი წლის წინ თავად “პრაიმტაიმს” აქვს დაწერილი.
სუიციდის შემთხვევის სახიფათო გაშუქება მედიაში

20 სექტემბერს თერჯოლის მუნიციპალიტეტის ერთ-ერთ სოფელში 14 წლის ბიჭმა სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულა. მედიის ნაწილმა მომხდარი ეთიკური სტანდარტების დარღვევით, სენსაციურ ჭრილში გააშუქა: გაასაჯაროვა არასაჭირო დეტალები, მომხდარი დაიყვანა ერთ მიზეზამდე, ისაუბრა თვითმკვლელობის სავარაუდო მიზეზზე, გააჟღერა მძიმე ბრალდებები მოზარდის თანატოლების მისამართით, დეტალურად აღწერა სუიციდის ადგილი და მეთოდი.

14 წლის ბიჭის გარდაცვალებისა და თვითმკვლელობის სავარაუდო მოტივის შესახებ ინფორმაცია თავდაპირველად ტელეკომპანია “მთავარმა” გაავრცელა. მიუხედავად იმისა, რომ გამოძიება ამ დრომდე მიმდინარეობს და ოფიციალური შედეგები ჯერ არ არის ცნობილი, ტელევიზიამ მოზარდის თვითმკვლელობის სავარაუდო მიზეზად ჯერ ე.წ. საშიში ინტერნეტთამაში “ლურჯი ვეშაპი”, შემდგომ კი თანატოლების მხრიდან ბულინგი დაასახელა.

მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო ოფიციალურად უარყოფს საქართველოში მსგავსი ტიპის თამაშების არსებობას, წამყვანმა სიუჟეტის წარდგენისას აქცენტი გააკეთა იმაზე, რომ სუიციდის მიზეზი, სავარაუდოდ, ისევ საშიში ინტერნეტთამაში გახდა. “მთავარის” დღის საინფორმაციო გამოშვებაში გასულ სიუჟეტში ჩანდა, რომ ჟურნალისტი აღნიშნული ვერსიის გასამყარებლად ინფორმაციის მოპოვებას პირდაპირ საგამოძიებო ოთახში ცდილობდა, იქ, სადაც ერთ-ერთი არასრულწლოვნის დაკითხვა მიმდინარეობდა. სამართალდამცავების მხრიდან მრავალჯერ გაფრთხილებისა და თხოვნის მიუხედავად, დაეტოვებინა ოთახი და ხელი არ შეეშალა საგამოძიებო მოქმედებებისვის, ჟურნალისტი მაინც ჯიუტად ცდილობდა რაიმე ეთქმევინებინა დაკითხვაზე მყოფი არასრულწლოვნისვის, მისი მშობლისთვის ანდა სამართალდამცველებისთვის.

მოგვიანებით ტელევიზია ახალ ვერსიაზე ალაპარაკდა. “ჩაგვრის მსხვერპლი ბავშვი” - ამ სათაურით გავიდა იმავე დღეს სიუჟეტი არხის დღის მთავარ საინფორმაციო გამოშვებაში. წამყვანმა მაყურებელს აუწყა, რომ 14 წლის ბიჭის “თვითმკვლელობის რეალური მიზეზი ექსკლუზიურად “მთავარმა” გაარკვია. სიუჟეტში ტელეკომპანიამ გაასაჯაროვა გარდაცვლილი მოზარდისა და მისი მეგობრების უკანასკნელი მიმოწერა, სუიციდის მიზეზად კი თანატოლების მხრიდან ბულინგი დაასახელა.

მოზარდების დახურული ჩატის მიმოწერის სქრინებში გამოკვეთილი იყო ფრაზები, სადაც ჩანდა, თითქოს თანატოლები ბიჭს თვითმკვლელობისკენ უბიძგებდნენ. შედეგად, მედიამ გარდაცვლილის თანატოლები, ფაქტობრივად, მოზარდის თვითმკვლელობამდე მიყვანაში დაადანაშაულა, მიუხედავად იმისა, რომ ამ დრომდე გამოძიების შედეგები არ არის ცნობილი და არცერთი უწყება ოფიციალურ ვერსიაზე არ საუბრობს.

განსაკუთრებით სახიფათოა ის ფაქტი, რომ აღნიშნული მიმოწერის გასაჯაროებით, არასრულწლოვნების იდენტიფიცირება ხდება შესაძლებელი. სქრინები ვირუსულად გავრცელდა სოციალურ ქსელში, თანატოლების მიმოწერიდან ამოგლეჯილი ფრაზები სათაურში გაიტანეს ონლაინ მედიებმა. გავრცელებულ მასალებს, დადანაშაულებული მოზარდების მისამართით, სიძულვილის ენის შემცველი და სახიფათო შინაარსის კომენტარები მოჰყვა.

სუიციდის პრობლემურ გაშუქებაზე და საჭირო რეკომენდაციებზე “მედიაჩეკერს” არაერთი მასალა აქვს მომზადებული.  ფსიქოლოგი მაია ცირამუა, "მედიაჩეკერთან" ერთ-ერთ ინტერვიუში ამბობს, რომ საქართველოში, სადაც რეალურად მოზარდებს არაფერს სთავაზობენ იმისთვის, რომ მან ბედნიერად იცხოვროს, მედიის მიერ სუიციდის პრობლემური გაშუქება ძლიან ზრდის რისკებს:
"თინეიჯერები პირდაპირ ახდენენ კოპირებას თავიანთ ცხოვრებაში იმ სულისკვეთების, იმ მეთოდის, იმ მიზნის, რაც იკვეთება სუიციდის არსებულ სიტუაციებში. ნაცვლად იმისა, რომ ვილაპარაკოთ პრევენციაზე, ჩვენ ვავრცელებთ და ვატრიალებთ სარისკო და სახიფათო ინფორმაციას", - ამბობს იგი


იხილეთ მასალები სუიციდის პრობლემურ გაშუქებაზე და ასევე, რეკომენდაციები ამ ბმულზე



ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიას კი შემუშავებული აქვს სუიციდის გაშუქების სახელმძღვანელო წესები, რომელშიც დეტალურად არის გაწერილი, თუ რა წესების გათვალისწინებით და როგორ უნდა გააშუქონ მედიასაშუალებებმა სუიციდის ცალკეული შემთხვევები. ამ წესების მიხედვით, დაუშვებელია მედიამ მომხდარი ერთ მიზეზამდე დაიყვანოს

ამავე სახელმძღვანელოს მიხედვით, სუიციდის ფაქტის გაშუქებამდე, სასურველია მედია დაფიქრდეს, რატომ აშუქებს ამ კონკრეტულ შემთხვევას, რა არის მისი მიზანი.

 

ბავშვთა პორნოგრაფიის საქმის არაეთიკური გაშუქება
არასრულწლოვანთა პორნოგრაფიის საქმის გაშუქების დროს რამდენიმე მედიასაშუალებამ დაზარალებული ბავშვების იდენტიფიცირება მოახდინა. ასევე, გასაჯაროვდა ამ საქმეზე ბრალდებული უცხო ქვეყნის მოქალაქეების ვინაობა. რატომ მიიჩნევენ სპეციალისტები, რომ მედიამ ამ შემთხვევაში არაეთიკურად იმოქმედა?

ორგანიზაცია “პარტნიორობა ადამიანის უფლებებისთვის” წლებია ბავშვის უფლებების დაცვის სფეროში მუშაობს. ორგანიზაციის ხელმძღვანელი ანა აბაშიძე “მედიაჩეკერთან” საუბარში ამბობს, რომ დანაშაულთან დაკავშირებული ბავშვის ვინაობა არ უნდა გამჟღავნდეს.

“არის ისეთი შემთხვევები, როცა ინტერესთა ბალანსის შედეგად, არაეთიკური გადაწყვეტილების მიღება მართლდება გარკვეული მიზეზით. ამ შემთხვევაში, უნდა იყოს ძალიან მკაფიო, რომ ბავშვის ინტერესი იყო აღმატებული და სწორედ ამ ინფორმაციის ამგვარი ფორმით გაშვების დროს ბავშვის მეტი დაცვის პრინციპით ვიმოქმედეთ”, - ამბობს ანა აბაშიძე და იქვე დასძენს, რომ ბავშვთა პორნოგრაფიის საქმის დაზარალებული არასრულწლოვნების გამჟღავნება ამ ინტერესს არ ემსახურებოდა.

“ამ თვალსაზრისით მედიის ქცევა არ შეესაბამებოდა ეთიკის ნორმებს,” - აცხადებს ანა აბაშიძე.

19 სექტემბერს შინაგან საქმეთა სამინისტროს წარმომადგენლებმა არასრულწლოვნის ვაჭრობისა და არასრულწლოვნის გამოსახულების შემცველი პორნოგრაფიული ნაწარმოების დამზადება-გასაღების ქსელის გამოვლენისა და დანაშაულებრივი ჯგუფის 11 წევრის დაკავების შესახებ განაცხადეს. პოლიციის ინფორმაციით, დაკავებულ აშშ-ს და ავსტრალიის მოქალაქეებს დანაშაულებრივ საქმიანობაში, მშობლების თანხმობით, ჩაბმული ჰყავდათ 8-დან 14 წლამდე ასაკის 10-მდე არასრულწლოვანი გოგონა. შესაბამისად, დაკავებულთა შორის აღმოჩნდნენ დაზარალებული ბავშვების მშობლები, ნათესავები და ახლობლები.

შსს-ს ამ ოფიციალური განცხადების შემდეგ მედიამ დეტალების გავრცელება დაიწყო: ჯერ შევიტყვეთ, რომ დაკავებული აშშ-ს მოქალაქე პედაგოგად მუშაობდა საქართველოში, მოგვიანებით დაგვისახელეს სკოლა, სადაც ის ასწავლიდა; დაგვისახელეს სოფელი, სადაც ეს სკოლა იყო განთავსებული; გვითხრეს, რომ ამ სოფელში ცხოვრობს დაზარალებული და დაკავებული პირების ნაწილი. ზოგიერთი მედიასაშუალება კიდევ უფრო შორს წავიდა: მათ შინ მიაკითხეს დაზარალებულებისა და ბრალდებულების ოჯახებს და ინტერვიუები ჩაწერეს ნათესავებთან; დაგვისახელეს დაკავებული უცხოელების სახელები და გვარები და ა.შ.

მოგვიანებით, დღის შემაჯამებელ მთავარ გამოშვებაში ზოგიერთმა მათგანმა ეს ამბავი ისე გააშუქა, რომ აღარც სოფელი იყო დაკონკრეტებული და აღარც ახლობლები იყვნენ იდენტიფიცირებულები.

“მთავარმა არხმა” საღამოს, 9-საათიან გამოშვებაში უკვე პასუხი გასცა მისსავე შეცდომას, რაც კარგია: უკვე დაფარეს, აღარ იყო მითითება რომელი სოფელია, რომელი სკოლაა, თავად ამ ბავშვების ბაბუა. თვითონვე მიხვდნენ რა იყო არასწორი, მაგრამ ეს არ ნიშნავს იმას, რომ მათ არაეთიკურად არ გააშუქეს”, - ამბობს ანა აბაშიძე “მედიაჩეკერთან” საუბარში.

ოჯახის ნათესავთან და თანასოფლელებთან ღიად ჩაწერილი ინტერვიუები “მთავარი არხის” გარდა, სხვა მედიასაშუალებებმაც გაავრცელეს, მათ შორის, იყო პალიტრა ტვ-ც. ბრალდებული უცხოელების ვინაობა გაასაჯაროვეს სხვა ტელევიზიებმაც. ამასთან, ეს მასალები ამ დრომდე იძებნება ონლაინ საძიებო სისტემებით.

საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის მიერ მომზადებულ ბავშვთა საკითხების გაშუქების სახელმძღვანელოში აღნიშნულია, რომ ბავშვის დაფარვა უპირობოდ აუცილებელია, როდესაც ის არის ძალადობის/დანაშაულის მსხვერპლი ან რაიმე ფორმით არის დაკავშირებული სექსუალურ ძალადობასთან.

სახელმძღვანელო მედიას ურჩევს გაითვალისწინოს, რომ ბავშვის სახის დაფარვა არ არის საკმარისი მისი სრულად არაიდენტიფიცირე­ბისთვის და რომ ხშირად მისი ამოცნობა შესაძლებელია გარემოს აღწერით, ან სხვა რესპონდენტების იდენტიფიცირებით.

“ამ შემთხვევაში, როდესაც ბრალდებულები იყვნენ დაკავებულები და მსხვერპლები იყვნენ უსაფრთხოდ, რეალურად ამ ბავშვების ვინაობის გამჟღავნების არანაირი საჭიროება არ იყო. შესაბამისად, რაც გააკეთეს, გამოვიდა ისე, რომ დაარღვიეს ცალსახად ბავშვის კონფიდენციალობის უფლება. ასევე, დამატებით გაჩნდა რისკები: პირველ რიგში, ბავშვის რეტრავმატიზაციის რისკი; ბულინგის რისკი; შესაძლოა, ბრალდებულთა ოჯახის წევრების ან მათთან დაკავშირებული სხვა პირების მხრიდან მოხდეს მსხვერპლებზე არასასურველი კომუნიკაცია და ა.შ.” - ამბობს ანა აბაშიძე.

მისი თქმით, იმ მედიასაშუალებებს, რომლებმაც ბავშვების ირიბი იდენტიფიკაცია მოახდინეს, გაუჭირდებათ რაიმე გამამართლებელი არგუმენტის მოძიება, ვინაიდან, როგორც ის ფიქრობს, ეს არ ემსახურებოდა საზოგადოებრივ ინტერესს და განპირობებული იყო მხოლოდ ცნობისმოყვარობის დაკმაყოფილებით და სენსაციაზე გამოდევნებით.

“რეალურად ვერანაირ ინტერესს ვერ დაასახელებენ საპირწონედ - რატომ იყო აუცილებელი ბავშვის ვინაობის არაპირდაპირ, მაგრამ პრაქტიკულად გამჟღავნება. არავის ინტერესს არ ემსახურებოდა, გაგვეგო, ვინ არიან ბავშვები. მაღალი ხარისხის მედიის ინტერესი არის საზოგადოებრივი ინტერესის მქონე თემების გაშუქება”, - ამბობს ანა აბაშიძე.

იყო თუ არა აუცილებელი ბრალდებულების ვინაობის გასაჯაროება? - კრიმინალის გაშუქების სახელმძღვანელო წესების მიხედვით, რომელიც ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიამ მოამზადა, დანაშაულის გაშუქებისას, მედიამ არ უნდა მოახდინოს სავარაუდო დამნაშავის ან ბრალდებულის იდენტიფიცირება, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მისი სახელი საზოგადოებისთვის ცნობილია ან საქმე საზოგადოებრივი ინტერესის მქონეა.

ამასთან, ამავე სახელმძღვანელო წესების მიხედვით, როცა საქმე ეხება პედოფილიას, ან სექსუალურ ძალადობას, მაშინაც კი, როცა საგამოძიებო უწყებები ასახელებენ ბრალდებულის ვინაობას, მედიამ თავი უნდა შეიკავოს მათი იდენტიფიცირებისგან. ამ შემთხვევაშიც გამონაკლისია განსაკუთრებულად მაღალი საჯარო ინტერესის მქონე საქმეები.

“ამ შემთხვევაში, ბრალდებულების ვინაობის გამჟღავნება არაეთიკურია, როცა მინიმუმ სამართალდამცავი უწყება არ ამჟღავნებს და თან, სრულიად შესაძლებელია, რომ ეს ადამიანები გამართლდნენ. ეს მედიას უნდა ესმოდეს,” - ამბობს ანა აბაშიძე.

არასრულწლოვანთა პორნოგრაფიის საქმეზე ბრალდებულების იდენტიფიცირება მედიამ მაშინ მოახდინა, როცა ჯერ აღკვეთის ღონისძიებაზეც არ ჰქონდა სასამართლოს ნამსჯელი. მათი ბრალეულობა საბოლოოდ სასამართლომ უნდა დაადასტუროს, სადაც ჯერ საქმის არსებითი განხილვის პროცესიც კი არ არის დაწყებული.
presa.ge-მ მკითხველს მცდარი ინფორმაციის გავრცელებისთვის ბოდიში მოუხადა

“presa.ge ბოდიშს უხდის „ჯორჯიან უოთერ ენდ ფაუერს“ და საზოგადოებას 2019 წლის 31 იანვარს სასმელი წყლის ხარისხთან დაკავშირებით მცდარი და გადაუმოწმებელი ინფორმაციის გავრცელებისთვის და საზოგადოების შეცდომაში შეყვანისთვის” - აღნიშნულია განცხადებაში, რომელიც presa.ge-მ დღეს, 20 სექტემბერს გაავრცელა.

presa.ge-ს ბოდიშის მოხდა 31 იანვარს გავრცელებული დაუდასტურებელი ინფორმაციის გამო მოუწია. გამოცემა, სოციალურ ქსელში გავრცელებულ ინფორმაციაზე დაყრდნობით წერდა, თითქოს სასმელ წყალში ფეკალიები აღმოაჩინეს და სამი დღის განმავლობაში ონკანიდან წყლის დალევა საშიში იყო. მასალაში ასევე ნათქვამი იყო, რომ presa.ge ერთ-ერთ საავადმყოფოს დაუკავშირდა, სადაც უთხრეს, რომ წყლისაგან მოწამლული ადამიანები საავადმყოფოში ყოველ 5 წუთში მიჰყავთ.

Presa.ge-ს ამ სტატიაზე მასალა “მედიაჩეკერსაც” აქვს მომზადებული. გავრცელებული ინფორმაცია მაშინ “მედიაჩეკრმა” რამდენიმე უწყებაში გადაამოწმა და ფაქტი, რომ წყალს რაიმე ერეოდა, არცერთ უწყებაში არ დაადასტურეს.

კომპანია „ჯორჯიან უოთერ ენდ ფაუერმა”(GWP) presa.ge-ს წინააღმდეგ სარჩელი სასამართლოში 2019 წლის 2 აპრილს შეიტანა. კომპანია გამოცემისგან “ითხოვდა საქმიანი რეპუტაციის შემლახველი ცნობების საჯაროდ უარყოფასა და აღნიშნულის შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურებას“. როგორც presa.ge-ის მიერ გავრცელებულ განცხადებაშია აღნიშნული, GWP-სა და presa.ge-ს შორის მიმდინარე სასამართლო პროცესი მორიგებით დასრულდა და გამოცემას არასწორი და კომპანიის საქმიანი რეპუტაციის შემლახველი და არასწორი ინფორმაციის საჯაროდ უარყოფა დაეკისრა.  

 

იხილეთ მედიაჩეკერის მასალა ამ თემაზე:   Presa.ge-მ სასმელ წყალში ფეკალიების შერევის შესახებ დაუდასტურებელი ინფორმაცია გაავრცელა

ჭირისუფლების კომენტარები კუბოსთან
საავადმყოფოებში პაციენტების გარდაცვალების შემთხვევები ყოველთვის ხვდება მედიის ყურადღების ცენტრში. ინტერესი მით უფრო დიდია, თუ გარდაცვალების მიზეზად სამედიცინო პერსონალის შეცდომა განიხილება. ასეთი ინტერესი ცხადია ბუნებრივია, თუმცა, ხშირად მედიის ნაწილი ვერ უძლებს ცდუნებას ამბის დრამატიზება მოახდინოს და პრობლემის ანალიზის ნაცვლად, მაყურებელის ემოციას მძიმე კადრებით ამძაფრებს.

ასეთი შემთხვევაა რუსთავში, ცხვირის ძგიდის ოპერაციის დროს გარდაცვლილი 19 წლის გოგოს ამბის გაშუქებაც, - მასალებში პრობლემაზე მსჯელობა არა, მაგრამ უხვად ვნახეთ კუბოსთან მყოფი ჭირისუფლების ემოციური კომენტარები და რამდენიმე შემთხვევაში, თავად კუბოში მწოლიარე გოგოც, - სახე დაბლარული კადრით.

კადრებიდან ჩანდა, რომ ჭირისუფლების ჩასაწერად ყველა ჟურნალისტი და ოპერატორი ოთახში, სადაც მიცვალებული ესვენა, ერთად შევიდა. მასალა არ ქმნიდა შთაბეჭდილებას, რომ რესპონდენტებს არ სურდათ მომხდარზე საუბარი და მედიას სხვა გზა არ ჰქონდა - სადაც დაელაპარაკნენ, იქ აიღო ინტერვიუ, პირიქით, ერთი შეხედვითაც ცხადია, რომ გარდაცვლილის ახლობლები საუბარს არ გაურბიან და საქმის ბოლომდე მიყვანას აპირებენ (იგულისხმება, სამედიცინო პერსონალისთვის ჩივილი და საქმის გამოძიება).

საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის საბჭოს თავმჯდომარე, სტუდია მონიტორის გამომძიებელი ჟურნალისტი ნანა ბიგანიშვილი ამბობს, რომ ტრაგედიების გაშუქებისას მედიას ყოველთვის განსაკუთრებული სიფრთხილე მართებს.

“რატომ იყო აუცილებელი ეჩვენებინათ ასეთი მძიმე, ტრაგიკული კადრები, რა ღირებულების მატარებელი იყო გაურკვეველი და გაუგებარია. ჩვენ კიდევ ერთხელ ვნახეთ ჭირისუფლების გლოვის სცენები, რაც ძალიან მძიმეა თითოეული მაყურებლისთვის და, წარმოიდგინეთ, რამდენად მძიმე იქნება მათი ახლობლებისთვის, ნათესავებისთვის. არსებობს რეკომენდაციები, მაუწყებელთა ქცევის კოდექსი, ქარტიის სახელმძღვანელო წესები, თუ როგორ უნდა გაშუქდეს მსგავსი ამბები, რასაც, მედია, სამწუხაროდ, არ ითვალისწინებს”, - ამბობს იგი “მედიაჩეკერთან” საუბარში.

მაუწყებელთა ქცევის კოდექსში წერია, რომ მედია სიფრთხილით უნდა მოეკიდოს ისეთი ვიზუალური მასალის ჩვენებას, რომელზეც ასახულია ადამიანთა ტრაგედია და ტანჯვა:

“მაუწყებელმა არ უნდა გადაიღოს ან გაავრცელოს მასალა, რომელშიც ასახულია უბედური შემთხვევის შედეგად დაზარალებულები ან პიროვნება პირადი ტრაგედიის ან მწუხარების დროს, მათ შორის საზოგადოებრივი თავშეყრის ადგილებში, ან დაკრძალვაზე, როდესაც ეს პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობას ხელყოფს, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც მიღებულია პირის თანხმობა. პირის გარდაცვალების შემთხვევაში საჭიროა ოჯახის წევრების თანხმობა” [მაუწყებელთა ქცევის კოდექსი, მუხლი35/20].

ნანა ბიგანიშვილი ამბობს, რომ რესპონდენტის თანხმობა ჟურნალისტს არ ათავისუფლებს პასუხისმგებლობისგან და უნდა დაფიქრდეს, ადამიანების ტანჯვის ჩვენება უფრო მეტი ზიანის მიმტანი ხომ არ შეიძლება რომ იყოს მათთვის.

კრიმინალის გაშუქების სახელმძღვანელო წესები, რომელიც საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის მიერ არის შემშავებული, უთითებს, რომ დაზარალებულის, გვამისა ან დასახიჩრებული სხეულის, სისხლისა და სხვა მსგავსი სცენების ჩვენება, მნიშვნელოვანი სარედაქციო დასაბუთების გარეშე, მიზანშეწონილი არ არის.

ნანა ბიგანიშვილის თქმით, ამ კონკრეტულ შემთხვევაში არ არსებობდა არანაირი დასაბუთება და საზოგადოებრივი ინტერესი, რომ კუბოში მწოლარე მიცვალებულის ფონზე ჩაეწერათ მედიებს ინტერვიუები. იგი მიიჩნევს, რომ მსგავსი შემთხვევების გაშუქებისას ყველაზე მნიშვნელოვანი სისტემური პრობლემის ჩვენებაა.

“რა ღირებულება აქვს ძალიან მძიმე მდგომარეობაში მყოფი ადამიანების ჩვენებას და ჭირისუფლის დატირების სცენებს? - არანაირი. მედია უნდა ეცადოს, რომ რაც შეიძლება ნაკლებად ტრავმირებული დარჩეს საზოგადოება. ყველაზე მნიშვნელოვანია, მსგავს სიტუაციაში მედიამ გააშუქოს პრობლემა - რატომ მოხდა ეს ამბავი. თუ სისტემურია პრობლემა, როგორ შეიძლება ეს სისტემა გამოსწორდეს, აჩვენოს პრობლემის მოგვარების გზები”, -გვეუბნება ქარტიის საბჭოს თავმჯდომარე.