დოკუმენტურ კინოს წაკითხვა უნდა, ის არ არის იოლად მოსახმარი პროდუქტი - ინტერვიუ დოკუმენტალისტ ნინო ორჯონიკიძესთან
09.07.2019

კინოდოკუმენტალისტიკა ვიზუალური თხრობის ერთ-ერთი გამორჩეული ფორმაა. მიუხედავად იმისა, რომ კინოხელოვნება შექმნიდანვე დოკუმენტურ ელემენტებზე იყო აგებული, ტერმინი „დოკუმენტური“ მეოცე საუკუნის 20-იან წლებში გაჩნდა და დოკუმენტური კინოც, როგორც კინემატოგრაფიის დამოუკიდებელი მიმართულება, ამ პერიოდში ჩამოყალიბდა. დოკუმენტური კინო მხოლოდ საგანმანათლებლო და საინფორმაციო-ანალიტიკურ ჟანრთან ასოცირდება ხოლმე. ხშირად დოკუმენტალისტიკა პროპაგანდისტული თხრობის იარაღიც იყო და დღესაც, ზოგჯერ სწორედ ამ მიზნით გამოიყენება, თუმცა მსოფლიო შემოქმედებით ინდუსტრიაში დოკუმენტურ ფილმს სულ სხვა პარამეტრები აქვს.

საგანმანათლებლო, ინფორმაციულ-ანალიტიკურ ფილმებს პირობითად “სატელევიზიო” დოკუმენტური ფილმების და ვრცელი რეპორტაჟების ჟანრს მიაკუთვნებენ, სადაც თხრობის ფორმა სტანდარტულია და შემოქმედებითი ინტერპრეტაცია ნაკლები. თუმცა ეს მხოლოდ მცირე ნაწილია დოკუმენტალისტიკის იმ მრავალფეროვანი მიმართულებებიდან, რომლებიც მსოფლიო დოკუმენტური ფილმის ინდუსტრიაში არსებობს და მას შემოქმედებით (საავტორო) დოკუმენტურ ფილმს უწოდებენ.

რას ემსახურება დოკუმენტალისტიკა, რატომ არის ეს ჟანრი ღირებული და მნიშვნელოვანი და რა გამოწვევების წინაშე დგას დღეს დოკუმენტური კინო საქართველოში, - „მედიაჩეკერი“ დოკუმენტალისტ ნინო ორჯონიკიძეს ესაუბრა.

- მოდით, საუბარი დავიწყოთ იმით, რა არის დოკუმენტური კინო და რატომ არის ის მნიშვნელოვანი?

- დოკუმენტალისტიკა რეალობაზე დაკვირვების და მისი ინტერპრეტაციის ძალიან დიდ შესაძლობლობას იძლევა. დოკუმენტური კინო, ალბათ, ვიზუალური ხერხებით იმ სივრცეს ქმნის, სადაც ადამიანები ფიქრს იწყებენ, სადაც შეიძლება ემპათია დაიბადოს, სადაც ადამიანები ამბავს თუ პერსონაჟს მრავალშრიანად ხედავენ და არა სწორხაზოვნად.

დოკუმენტურ კინოს ხშირად აღვიქვამთ, როგორც, ასე ვთქვათ, ჟურნალისტიკის გაგრძელებას, როდესაც ფაქტი უნდა ასახო ისეთი, როგორიც არის. მაგრამ როგორც კი ჩვენ კადრირებას ვიწყებთ და გადაწყვეტილებას ვიღებთ იმის შესახებ, რა არის შენი ინტერესის საგანი და სად მთავრდება შენი კადრის ჩარჩო, აქ უკვე ინტერპრეტაცია და რეჟისურა იწყება, იმიტომ რომ შენ უკვე არჩევანს აკეთებ.

ჯონ გრიერსონი იყო ბრიტანელი დოკუმენტალისტი, ამ მიმართულების ერთ-ერთი ფუძემდებელი და დღევანდელი გაგებით - პროდიუსერი, რომელმაც თქვა, რომ დოკუმენტური კინო ეს არის რეალობის შემოქმედებითი აღქმა, ინტერპრეტაციაა.


alt

 

თუ ვამბობთ, რომ დოკუმენტალისტიკა კინოა, მაშინ კინო ხომ პირველ რიგში, ხმისა და გამოსახულების სინთეზით, გამოხატვის საშუალებაა, შესაბამისად არც დოკუმენტური კინო არის მხოლოდ ინფორმაციული მედიუმი. ეს ემოციური მედიუმიც არის. შენ მხოლოდ ინფორმაციას კი არ სთავაზობ მაყურებელს, შენ სთავაზობ იმ გამოცდილებას და იმ შთაბეჭდილებას, რომელიც აი ამ ველში მუშაობისგან მიიღე. ამ ინფორმაციას, ამ გამოცდილებას ყველა ხელოვანი, ყველა რეჟისორი გარდაქმნის რაღაც ვიზუალურ და ხმოვან გამოცდილებაში. ამ გამოცდილებას, ამ შთაბეჭდილებას რა ფორმით აწვდი შენს მაყურებელს, ეს არის მნიშვნელოვანი. მშრალი ფაქტები, რეალობის უბრალო კონსტატაცია ყოველდღიურად ხდება, ფეისბუკის სტრიმინგითაც კი. მერე ამაზე რეფლექსია, ჩაღრმავება, სიტუაციის დანახვა, ფაქტებთან დისტანცირება როგორ ხდება და ამის კინოენაზე გარდაქმნა, ეს არის ჩემთვის დოკუმენტური კინო.

ის გარემოება, რომ დოკუმენტურ კინოს საფუძვლად რეალობა უდევს, სულ არ ნიშნავს, რომ ეს მხოლოდ ინფორმაციული მედიუმია, სადაც ყველაფერი ახსნილი, გაანალიზებული, დაბალანსებული უნდა იყოს. კინო ნაცნობი მოვლენების გადააზრების და ფიქრის, განცდის სივრცეს უნდა იძლეოდეს. ეს კი ავტორის უნიკალური პერსპექტივიდან იწყება.

დოკუმენტური კინო იმიტომ მიყვარს, რომ არ არსებობს წესები, რომელთა დარღვევა არ შეიძლება, მაგრამ მთავარი ხაზი შენს ეთიკურ დილემაზე გადის. ამიტომაც ჩემთვის დოკუმენტური კინოში გადამწყვეტი ავტორის მოტივაციაა - რატომ აკეთებს ის ამ ფილმს ამ ფორმით. ეს მოტივაცია, ეს გულწრფელობა და სიმართლე თუ პირიქით, სიყალბე, მგონია ყველა კადრში ჩანს. დოკუმენტური ფილმი სკანერივით არის - რეალობისაც და ავტორისაც.

- რა განასხვავებს დოკუმენტურ კინოს მხატვრულისგან?

altსაერთოდ, მე მგონია, რომ კინო კინოა და დოკუმენტურია თუ მხატვრული ამას მნიშვნელობა არ აქვს. ძალიან მოძველებული ტრადიციაა ხისტი ჟანრობრივი დაყოფა. თანამედროვე კინო “ჰიბრიდული” კინოა. არიან ავტორები, რომლებიც საერთოდ მიუღებლად მიიჩნევენ ზღვარის გავლებას დოკუმენტურსა და მხატვრულ კინოს შორის. მთავარია ტრანსპარანტული იყოს ნამუშევრის შექმნის პროცესი. სამართლიანი და გულწრფელი იყოს ავტორი მის მიერ გამოყენებული ხერხების შესახებ.

დოკუმენტური მასალა ყოველთვის არსებობს მხატვრულ კინოში და პირიქით - მხატვრული მასალა ყოველთვის არის დოკუმენტურ კინოში.

ჩემი აზრით, მთავარი, რაც დოკუმენტურ კინოს განასხვავებს მხატვრული კინოსგან ის არის, რომ დოკუმენტური ფილმი ფაქტობრივად გულზე ღია ოპერაციაა. რეჟისორს რეალურ ადამიანებთან აქვს შეხება, რეალურ ისტორიებთან, რაც ძალიან დიდი ეთიკური გამოწვევაა. შესაბამისად, რეჟისორს რეალობაში ამ “ჩარევისა” და შედეგების გამო პასუხისმგებლობა ეკისრება.

ემოციური შრე, ადამიანური ისტორია არის დოკუმენტურ კინოში ძალიან მნიშვნელოვანი, იმიტომ რომ ჩვენი გონება უკვე გადაჭედილია კლიშეებით, ციფრებით, მოკლე-მოკლე ამონარიდებით (ციტატებით), სტატისტიკებით, ინფოგრაფიკებით.  ჩვენი მგრძნობელობა მნიშვნელოვანი თემების მიმართ არის ძალიან დაბალი, იმიტომ რომ ვეღარ ავუდივართ ამდენ ინფორმაციას. ციფრები არაფერს ამბობს, მაგრამ ერთმა ადამიანურმა ისტორიამ ან რეალობის საინტერესო ინტერპრეტაციამ, რომელიც ჩემს გრძნობებზე იმოქმედებს, რომელიც ამ შთაბეჭდილებას განმაცდევინებს, შესაძლოა, ბევრი რამ შეცვალოს. კარგი ფილმი გამოცდილების გაზიარებაა, თანაგრძნობაა. კარგი ფილმი ამ გამოცდილებას თაობებს უნახავს.

- ამბობთ, რომ დოკუმენტური კინო ეს ერთგვარი ემოციური მედიუმია, მასში ბევრი ადამიანური ისტორიაა. ადამიანებს უყვართ ემოციური ისტორიები, მაგრამ, დოკუმენტური კინო მაინც არ არის პოპულარული. როგორ გგონიათ, რატომ?

 

რა არის პოპულარული? ხელოვნება პოპულარულია? ლიტერატურა პოპულარულია? არა მგონია... დოკუმენტურ კინოს წაკითხვა უნდა, ის არ არის იოლად მოსახმარი პროდუქტი. ეს არც კლიშეებით სავსე გასართობი სერიალია და არც დაღეჭილი ინფორმაცია, რომელსაც ვიღაცა თავში მიდებს. ამას ჩაღრმავება, კონტექსტის ცოდნა უნდა. არა მარტო ავტორის, არამედ მაყურებლის მხრიდანაც მუშაობა უნდა. კარგი ფილმი მოგზაურობა და სამყაროს აღმოჩენაა, მაგრამ ამ მოგზაურობისთვის მზაობა უნდა გქონდეს.

 


« ჩვენი მგრძნობელობა მნიშვნელოვანი თემების მიმართ არის ძალიან დაბალი, იმიტომ რომ ვეღარ ავუდივართ ამდენ ინფორმაციას.  ციფრები არაფერს ამბობს, მაგრამ ერთმა ადამიანურმა ისტორიამ ან რეალობის საინტერესო ინტერპრეტაციამ, რომელიც ჩემს გრძნობებზე იმოქმედებს, რომელიც ამ შთაბეჭდილებას განმაცდევინებს, შესაძლოა, ბევრი რამ შეცვალოს. კარგი ფილმი გამოცდილების გაზიარებაა, თანაგრძნობაა. კარგი ფილმი ამ გამოცდილებას თაობებს უნახავს »


 

- ბოლო პერიოდში მედიაში ბევრი რამ ძალიან სწრაფად იცვლება და მედიის გავლენაც გაცილებით უფრო სწრაფი გახდა. როგორ ფიქრობთ, რა როლი შეიძლება ჰქონდეს მედიას დოკუმენტალისტიკის განვითარებაში?

მთავარი, რაც შეცვალა სოციალურმა მედიამ, არის ის, რომ დოკუმენტური კინოს დისტრიბუციის სრულიად ახალი გზა გაჩნდა.

დოკუმენტურ კინო არასდროს იყო კომერციულად მომგებიანი, არასდროს არ ჰყავდა მასობრივი მაყურებელი, გარდა ერთეული დოკუმენტური ფილმებისა, მაგრამ სოციალურმა მედიამ მოიტანა დისტრიბუციის ახალი გზა, ონლაინ მაყურებელი შესძინა მას. დღეს მედიაში ბევრად უფრო პოპულარული მოკლე დოკუმენტური ფილმია. ძალიან სწრაფი გახდა მედია, სადაც ყველაფერი ე.წ. კლიკებზე და ტელეფონში დანახულ ოც წამიან ინფრომაციაზეა დამოკიდებული. რა თქმა უნდა, სოციალურმა ქსელებმა ფილმის დრამატურგიაზე, ტემპო-რიტმზეც იმოქმედა, თხრობის ახალი ფორმები გაჩნდა, თუმცა ეს იმას არ ნიშნავს, რომ სრულმეტრაჟიან დოკუმენტურ ფილმს მაყურებელი აღარ ჰყავს. ან კი, ყველაფერს, რასაც დოკუმენტურ ფილმს ვეძახით, მართლაც კინოა.

ალბათ, ონლაინ პლათფორმებმა, უფრო კომერციულ, სწრაფ პროდუქტებთან ერთად, ნაკლებ კომერციულ პროქტებსაც უნდა დაუთმონ სივრცე და “კლიკების” მიუხედავად, საინტერესო საავტორო ნამუშევრებს არსებობის და გავრცელების საშუალება მისცენ.  ციფრული მედია სივრცე ყველაფერს შთანთქავს, თუმცა მნიშვნელოვანი ნამუშევრები წლების მერე ამოყვინთავს ისევ. მე ასე მჯერა და დოკუმენტურ ფილმებსაც ამ პერპექტივიდან ვაფასებ. “15 წუთიანი პოპულარობა” კარგია, მაგრამ ეს არ უნდა იყოს ერთადერთი და ყველაზე მნიშვნელოვანი კრიტერიუმი რედაქტორებისა და მედია მენეჯერებისთვის.


- თქვენი აზრით, როგორ აღიქვამენ საქართველოში დოკუმენტალისტიკას, რა გამოწვევების წინაშეა ეს ჟანრი?

დოკუმენტური კინო, მგონია, რომ საქართველოში მეორად პროდუქტად აღიქმება, სატელევიზიო პროდუქტად. ალბათ, იმიტომ, რომ ჩვენ საბჭოთა დოკუმენტალისტიკის ტრადიციიდან მოვდივართ, როდესაც დოკუმენტური კინო, ძირითადად, გარკვეული პროპაგანდისტული თხრობის იარაღი იყო, რომელსაც ჰყავდა ე.წ. მთხრობელი, გაუგებარი დიქტორი, რომელიც გვიყვებოდა რაღაცა ისტორიას. დოკუმენტალისტიკა მიბმული იყო ტელევიზიაზე, რომელსაც ყოველთვის აქვს გარკვეული პოლიტიკური დღის წესრიგი, მათ შორის დღესაც, გააჩნია რომელ ტელევიზიაში ხარ. ამიტომ დოკუმენტალისტიკის განსაკუთრებული განვითარების საშუალებას დღეს საქართველოში ტელევიზიები არ იძლევიან, რადგან განვითარება, პირველ რიგში, შემოქმედებით თავისუფლებას და ექსპერიმენტული ფორმატების დაშვების შესაძლებლობას ნიშნავს. თუმცა ჩნდება ხოლმე პატარ-პატარა კუნძულები.

ძალიან რთულია გადარჩენა, როდესაც დოკუმენტურ კინოს აკეთებ, ამიტომ, როდესაც დოკუმენტური კინოს რეჟისორი ხარ, პარალელურად 4-5 ადგილას გიწევს მუშაობა იმისთვის, რომ შენი თავი შეინახო და შენი ფილმი დააფინანსო. ჩემ გარშემო ყველა ასე იქცევა. დოკუმენტალისტიკა პროფესია არ არის. ეს ცხოვრების წესია, პროცესია, რომლის გარეშე არსებობა შეუძლებელია. ხშირად ფილმის გადაღებას, პროცესებზე დაკვირვებას და გააზრებას, შემდეგ მხატვრულ ფორმაში მოქცევას წლები და დიდი მოთმინება სჭირდება. იმ მომენტისთვის, როცა რეჟისორი ფილმზე მუშაობას ასრულებს, ის “აქტუალურობას” კარგავს. მაშინ რა აზრი აქვს ასეთ დოკუმენტურ კინოს?

სწორედ ეს არის არსებითი განსხვავება ჩემთვის: დოკუმენტურ კინოს რეპორტაჟებისგან სიღრმე, ფორმა, ავტორისეული მიდგომა და შემოქმედებითი ინტერპრეტაცია უნდა განასხვავებდეს, ვიდრე უბრალოდ მოვლენის ასახვა. გადაღება და მონტაჟი (ტექნიკურად) დღეს ყველას შეუძლია, ვისაც მობილური ტელეფონი აქვს, აი უნიკალური ხედვა და მხატვრული ფორმის პოვნა კი ნამდვილი გამოწვევაა.


 « ალბათ, ონლაინ პლათფორმებმა, უფრო კომერციულ, სწრაფ პროდუქტებთან ერთად, ნაკლებ კომერციულ პროქტებსაც უნდა დაუთმონ სივრცე და “კლიკების” მიუხედავად, საინტერესო საავტორო ნამუშევრებს არსებობის და გავრცელების საშუალება მისცენ.  ციფრული მედია სივრცე ყველაფერს შთანთქავს, თუმცა მნიშვნელოვანი ნამუშევრები წლების მერე ამოყვინთავს ისევ. მე ასე მჯერა და დოკუმენტურ ფილმებსაც ამ პერპექტივიდან ვაფასებ. “15 წუთიანი პოპულარობა” კარგია, მაგრამ ეს არ უნდა იყოს ერთადერთი და ყველაზე მნიშვნელოვანი კრიტერიუმი რედაქტორებისა და მედია მენეჯერებისთვის »


 
- რა ეტაპზეა დოკუმენტალისტიკა საქართველოში?

მე მგონია, რომ ქართული დოკუმენტალისტიკა ახლა ძალიან საინტერესო ეტაპზეა. შარშან IDFA Bertha Fund-ის 5 გამარჯვებულიდან 2 ქართული პროექტი იყო მსოფლიო მასშტაბით, რაც ძალიან მნიშვნელოვანია. საერთაშორისო ფორუმზე, ნებისმიერ ქვეყანაში ერთი-ორი ქართველი რეჟისორი მაინც არის წარმოდგენილი საინტერესო პროექტით. ფილმის დასრულებამდე პროექტი ბევრ ეტაპს გადის და არანაკლები საერთაშორისო აუდიტორია ჰყავს ფილმს განვითარების ეტაპზეც, როდესაც შენს იდეას და, შესაბამისად, ქვეყანას წარადგენ საერთაშორისო ფორუმებზე.

საქართველოშიც არის ძალიან კარგი ფესტივალი - „სინედოკ-თბილისი“, რომელიც დოკუმენტური კინოს განვითარებისთვის მნიშვნელოვანი პლათფორმაა. ყოველ წელს ჩამოჰყავთ არაჩვეულებრივი დოკუმენტალისტები. მაგალითად, წელს იყო მსოფლიო კლასის ფრანგი დოკუმენტალისტი ჩამოსული - ნიკოლა ფილიბერი.

ასევე, განვითარების ახალ შესაძლებლობებს იძლევიან ონლაინ პლათფორმები, რომლებიც შემოქმედებითი დოკუმენტური ფილმის დისტრიბუციის ახალ სივრცეს ქმნიან. ინსპირაციის წყარო და თემატიკა კი საქართველოში ამოუწურავია - ყოველი ახალი დღე პოტენციურად ახალი ფილმის დასაწყისია - დაუჯერებელი პერსონაჟებით, კონფლიქტებით და წინააღმდეგობებით.

მგონია, რომ ვვითარდებით, მგონია, რომ გავიგეთ, რომ დოკუმენტური ფილმი ისეთივე შემოქმედებითი თხრობის ფორმაა, როგორც მხატვრული კინო, მაგრამ, როდესაც ფილიბერის მასტერკლასზე ნახევარად ცარიელი იყო დარბაზი, იქ მივხვდი, რომ ჯერ ძალიან შორს ვართ იმის დაფასებისგან, რამდენად საინტერესოა და მნიშვნელოვანი დოკუმენტური კინო. თუმცა, დღეს არის ახალი თაობა დოკუმენტალისტების, რომლებიც, მჯერა, რომ ძალიან მნიშვნელოვან სიტყვას იტყვიან. დღევანდელი მოვლენების მნიშვნელოვან და საინტერესო ინტერპრეტაციას შემოგვთავაზებენ.

ავტორი : მაგდა გუგულაშვილი;
კომენტარი, რომელიც შეიცავს უხამსობას, დისკრედიტაციას, შეურაცხყოფას, ძალადობისკენ მოწოდებას, სიძულვილის ენას, კომერციული ხასიათის რეკლამას, წაიშლება საიტის ადმინისტრაციის მიერ

ასევე იხილეთ

ტელეკომპანია „მთავარ არხს
ტელეკომპანია „მთავარ არხს” ორი ახალი მეწილე ჰყავს - უკრაინის მოქალაქე ბაკურ ჯახაია და აშშ-ის მოქალაქე თეიმურაზ ვასილიძე. ახალი მეწილეები ჯამში არხის 38%-ს ფლობენ.

22 მაისს საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული ცვლილებებით, ნიკა გვარამიამ თავისი წილის 37% ბაკურ ჯახაიას 37 000 ლარად გადასცა. თეიმურაზ ვასილიძემ კი წილის 1% კახაბერ ანჯაფარიძისგან 1000 ლარად იყიდა.

გარდა აღნიშნული ცვლილებებისა, საჯარო რეესტრის მიხედვით, ტელეკომპანიაში სხვა ცვლილებებიც იგეგმება, თუმცა ამ დროისთვის განაცხადებებზე სარეგისტრაციო წარმოების ვადის დინება შეჩერებულია და ცვლილებები რეესტრში საბოლოოდ ასახული არ არის.

ამ ეტაპზე ტელეკომპანია “მთავარი არხის” წილს სულ 8 ადამიანი ფლობს. საჯარო რეესტრის მიხედვით, 22 მაისიდან წილები შემდეგნაირად ნაწილდება: კახაბერ ანჯაფარიძე – 38%, ბაკურ ჯახაია – 37%, ნიკა გვარამია – 14%, ნიკოლოზ სისაური – 3%, მარი ანა რურუა - 2.5%, გიორგი რურუა – 2.5%, შპს საქართველოს უნივერსიტეტი – 2%, თეიმურაზ ვასილიძე - 1%.

22 მაისამდე კი არხის საკონტროლო პაკეტს ნიკა გვარამია ფლობდა და წილები შემდეგნაირად ნაწილდებოდა: ნიკა გვარამია – 51%, კახაბერ ანჯაფარიძე – 39%, ნიკოლოზ სისაური – 3%,მარი ანა რურუა – 2.5%, გიორგი რურუა – 2.5%, შპს საქართველოს უნივერსიტეტი – 2%.
„ევრონიუს საქართველო“ 26 მაისიდან საცდელ მაუწყებლობას იწყებს
26 მაისიდან მაუწყებლობას „ევრონიუს საქართველო“ დაიწყებს. „ევრონიუსი“ საქართველოს ეთერში საერთაშორისო ფორმატით გავა, როგორც საცდელი მაუწყებლობა.  აგვისტოს დასაწყისიდან კი მაყურებელს შესაძლებლობა ექნება, სრულფასოვანი, ქართულენოვანი „ევრონიუსი" იხილოს.

„ევრონიუს საქართველო“ გასული წლის სექტემბერში ევროპის წამყვანმა საერთაშორისო ახალი ამბების არხმა, „ევრონიუსმა“, და საქართველოს სატელეკომუნიკაციო კომპანიამ, „სილქნეტმა“ დააფუძნეს.

უკვე ცნობილია, რომ „ევრონიუსი“ თავისი ჟურნალისტების მიერ შექმნილ შინაარსს გაუზიარებს „ევრონიუს საქართველოს“ და მას ქართული სიუჟეტებიც დაემატება. თავის მხრივ, „ევრონიუსიც“ ისარგებლებს ქართული წარმომადგენლობის მიერ მომზადებული მასალებით.

ევრონიუსი 1993 წელს საფრანგეთში, ქალაქ ლიონში დაარსდა და დაარსების დღიდან მსოფლიოს 160 ქვეყანაში 400 მილიონამდე ოჯახს აწვდის ინფორმაციას.
25-ზე მეტმა არასამთავრობო ორგანიზაციამ აჭარის TV-ის ჟურნალისტების მხარდასაჭერად ონლაინაქცია გამართა
საზოგადოებრივი მაუწყებლის აჭარის ტელევიზიისა და რადიოს ჟურნალისტების მხარდასაჭერად, ტელემაუწყებლების, ონლაინგამოცემების, რადიოებისა და ონლაინტელევიზიების შემდეგ, დღეს, 21 მაისს, არასამთავრობო ორგანიზაციებმა და სამოქალაქო აქტივისტებმა ერთდღიანი ონლაინაქცია გამართეს.

სამოქალაქო სექტორის წარმომადგენლებმა ფეისბუკ გვერდზე სოლიდარობის გამომხატველი ქავერი განათავსეს - ჰეშთეგით #სოლიდარობააჭარისმაუწყებლისჟურნალისტებს.

აქციას 25-ზე მეტი არასამთავრობო ორგანიზაცია შეუერთდა, მათ შორის:

  • საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია
  • თავისუფალ ჟურნალისტთა სახლი
  • ფონდი ღია საზოგადოება საქართველო
  • დემოკრატიის კვლევის ინსტიტუტი
  • საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია
  • ადამიანის უფლებათა ცენტრი
  • მედიის განვითარების ფონდი
  • ადამიანის უფლებების სწავლებისა და მონიტორინგის ცენტრი
  • საქართველოს ეროვნული პლატფორმა
  • სამართლიანი არჩევნები
  • საერთაშორისო გამჭვირვალობა საქართველო
  • საზოგადოება „ბათომი“
  • საზოგადოება და ბანკები
  • სამოქალაქო საზოგადოების ინსტიტუტი
  • ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტი
  • საქართველოს პენცენტრი
  • საქართველოს დემოკრატიული ინიციატივა
  • დემოკრატიის კვლევის ინსტიტუტი
  • პარტნიორობა ადამიანის უფლებებისთვის
  • კონსულტაციისა და ტრენინგის ცენტრი
  • უფლებები საქართველო
  • ცვლილებები თანაბარი უფლებებისთვის
  • საფარი
  • მწვანე სექტორი
  • საზოგადოებრივი განვითარების აკადემია

არასამთავრობო ორგანიზაციების აქციას შეუერთდა "კოალიცია თანასწორობისთვის" და "საქართველოს ეროვნული პლატფორმა".

სოლიდარობის კამპანიის ინიციატორია კოალიცია "მედიის ადვოკატირებისთვის". აჭარის მაუწყებლის ჟურნალისტების მხარდასაჭერი აქცია კოალიცია "მედიის ადვოკატირებისათვის" ორგანიზებით უკვე მესამედ გაიმართა. აქციის ფარგლებში, 3 მაისს, პრესის თავისუფლების მსოფლიო დღეს, 19:00 საათზე 20-მდე ეროვნულმა და რეგიონულმა მაუწყებელმა ერთი წუთით ეთერი გათიშა და ეკრანზე გამოჩნდა წარწერა: "სოლიდარობა აჭარის საზოგადოებრივი მაუწყებლის ჟურნალისტებს". ხოლო 13 მაისს სოლიდარობის კამპანიაში ონლაინგამოცემები, რადიოები და ონლაინტელევიზიებიც ჩაერთვნენ. 35-ზე მეტმა მედიასაშუალებამ ერთი დღით სოციალურ ქსელში საკუთარ გვერდებზე, მთავარი ფოტო სოლიდარობის გამომხატველი ფოტოთი შეცვალა.

ამ აქციებით მედიასაშუალებები, ჟურნალისტები და სამოქალაქო სექტორი სოლიდარობას უცხადებენ აჭარის ტელევიზიის იმ თანამშრომლებს, რომლებსაც ტელევიზიის ახალი დირექტორის, გიორგი კოხრეიძის დანიშვნის შემდეგ ცვლილებები შეეხო. ბოლო ოთხ თვეში გიორგი კოხრეიძემ გაათავისუფლა ან არსებითად განსხვავებულ პოზიციაზე გადაიყვანა მაუწყებლის თანამშრომელმლები, რომლებიც კრიტიკული პოზიციით გამოირჩევიან.
მედიაკოალიცია აჭარა TV-ის ჟურნალისტების მხარდასაჭერ აქციას აგრძელებს

კოალიცია "მედიის ადვოკატირებისათვის" საზოგადოებრივი მაუწყებლის აჭარის ტელევიზიისა და რადიოს ჟურნალისტების მხარდასაჭერ ერთდღიან აქციას აგრძელებს და მონაწილეობას ამჯერად არასამთავრობო ორგანიზაციებსა და სამოქალაქო აქტივისტებს სთავაზობს.

კოალიცია "მედიის ადვოკატირებისათვის" განცხადებით, საზოგადოებრივი მაუწყებლის იდეის გულშემატკივრებმა 21 მაისს ორგანიზაციის ან/და პირად ფეისბუქ გვერდზე სოლიდარობის გამომხატველი ქავერი უნდა განათავსონ ჰეშთეგით - #სოლიდარობააჭარისმაუწყებლისჟურნალისტებს.



აჭარის მაუწყებლის ჟურნალისტების მხარდასაჭერი აქცია კოალიცია "მედიის ადვოკატირებისათვის" ორგანიზებით უკვე მესამედ იმართება. აქციის ფარგლებში, 3 მაისს, პრესის თავისუფლების მსოფლიო დღეს, 19:00 საათზე 20-მდე ეროვნულმა და რეგიონულმა მაუწყებელმა ერთი წუთით ეთერი გათიშა. ეკრანზე გამოჩნდა წარწერა: "სოლიდარობა აჭარის საზოგადოებრივი მაუწყებლის ჟურნალისტებს". ხოლო 13 მაისს სოლიდარობის კამპანიაში ონლაინგამოცემები, რადიოები და ონლაინტელევიზიებიც ჩაერთვნენ. 35-ზე მეტმა მედიასაშუალებამ ერთი დღით სოციალურ ქსელში საკუთარ გვერდებზე, მთავარი ფოტო სოლიდარობის გამომხატველი ფოტოთი შეცვალა.

ამ აქციებით მედიასაშუალებები, ჟურნალისტები და სამოქალაქო სექტორი სოლიდარობას უცხადებენ აჭარის ტელევიზიის იმ თანამშრომლებს, რომლებსაც ტელევიზიის ახალი დირექტორის, გიორგი კოხრეიძის დანიშვნის შემდეგ ცვლილებები შეეხო. ბოლო ოთხ თვეში გიორგი კოხრეიძემ გაათავისუფლა ან არსებითად განსხვავებულ პოზიციაზე გადაიყვანა მაუწყებლის თანამშრომელმლები, რომლებიც კრიტიკული პოზიციით გამოირჩევიან.

რა გამოწვევების წინაშე დადგა საგამოძიებო ჟურნალისტიკა პანდემიის პირობებში - ინტერვიუ ნინო ზურიაშვილთან

როგორ აისახა კორონავირუსის პანდემია საგამოძიებო ჟურნალისტიკაზე, როგორ შეცვალა საგანგებო მდგომარეობამ გამომძიებელი ჟურნალისტების დღის წესრიგი, რა იყო ყველაზე დიდი გამოწვევა მათთვის და როგორ აგრძელებენ მუშაობას - “მედიაჩეკერი” სტუდია “მონიტორის” ხელმძღვანელ ნინო ზურიაშვილს ესაუბრა.

- როგორ შეცვალა თქვენი მუშაობის სტილი კორონავირუსმა, რა სირთულეებს წააწყდით დისტანციურ რეჟიმში გადასვლის შემდეგ?

საგამოძიებო ჟურნალისტიკაში, ნიუსმედიისგან განსხვავებით, ყოველთვის მკაფიოდ დგება რომელიმე საჯარო მოხელის პასუხისმგელობის საკითხი და მათი ანგარიშვალდებულება. ეს ფაქტორი ყოველთვის გვირთულებს ინფორმაციის მიიღებას, იმიტომ, რომ ჩინოვნიკებს, საჯარო მოხელებს არ აქვთ ანგარიშვალდებულების მომენტი საზოგადოებასთან და ყოველთვის გაურბიან კითხვებზე პასუხის გაცემას.

ჩვეულებრივ სიტუაციაში, ჩვენ მათ მოულოდნელად ვხდებით ზოგჯერ სახლთან, კანცელარიასთან, სამსახურთან... და ზოგჯერ, დიდი ხნის ლოდინისა და ხვეწნა-მუდარის შემდეგ, წერილობით ვკმაყოფილდებით, - აი, ასე ვაგროვებთ ინფორმაციას ჩვეულებრივ რეჟიმში.

ახლა წარმოიდგინეთ, ასეთ ვითარებაში ვართ - გამოცხადდა საგანგებო მდგომარეობა და მოგვიწოდებენ, რომ დავრჩეთ სალხში. დადგა მომენტი, რომ რესპონდენტს ადვილად ვეღარ “მიწვდები”. ერთი მხრივ, გვინდა, რომ მოქალაქეობრივად შევასრულოთ ჩვენი პასუხისმგებლობა, დავრჩეთ სახლში და მეორე მხრივ - რომც მოინდომო, ყველა სახლშია გამოკეტილი და ამან ძალიან გაგვირთულა მუშაობა.

ამ რეჟიმში მუშაობამ ნამდვილად შეგვაფერხა და ნეგატიური გავლენა იქონია. დისტანციური მუშაობაც ერთგვარი გამოწვევა იყო ჩვენთვის.

- გამოდის, რომ, ფაქტობრივად, თქვენთვის ინფორმაციის მოპოვების გზები დაიკეტა? რა იყო ყველაზე დიდი ხელშეშლა?

საგანგებო მდგომარეობის გამოცხადების შემდეგ, საშუალება მიეცათ საჯარო უწყებებს, რომ აღარ გასცენ საჯარო ინფორმაცია. ეს იყო ყველაზე დიდი დარტყმა ჩვენთვის.

საჯარო უწყებები და საჯარო ინსტიტუტები ამ საგანგებო მდგომარეობით სარგებლობენ და ღია ინფორმაციას არ გვაძლევენ. როდესაც ინფორმაციას ვითხოვთ, ვიღებთ პასუხს, რომ ახლა არის საგანგებო მდგომარეობა და კანონით მათ აქვთ უფლება არ მოგცენ ინფორმაცია, რასაც ასრულებენ. საჯრო ინფორმაციის გაცემა ამ ყველაზე კრიტიკულ დროს ძალიან მნიშვნელოვანია და ვფიქრობ, ამის აკრძალვა არის კანონით ბოროტად სარგებლობა. მე ვფიქრობ, რომ განზრახ გვიშლიან ხელს.

ჩვენი მუშაობის სტილი ასეთია - ინფორმაციას ვიძიებთ და მერე მოპოვებული ინფორმაციის მეშვეობით ვაკეთებთ საგამოძიებო ფილმებს. ჩვენი სტანდარტი საკმაოდ მაღალია და ყოველთვის აუცილებელია რომ დაცული იყოს ბალანსი, ყველა მხარე უნდა იყოს წარმოდგენილი სცენარში. ეს პრობლემა გახდა, რადგან ვერ ვიღებთ ინფორმაციას, ვერ ვიღებდით ინტერვიუებს და, შესაბამისად, ხელი გვეშლებოდა მუშაობაში;

- საგამოძიებო ჟურნალისტიკა მეტწილად კონფიდენციალურ დოკუმენტებთან და ანონიმურ წყაროებთან მუშაობას უკავშირდება. რა შეიცვალა ამ მხრივ?

ესეც გაძნელებულია, იმიტომ, რომ კონფიდენციალური ინფორმაცია ისედაც არ არის ადვილად მოსაპოვებელი და ახლა, როცა ყველა სახლშია გამოკეტილი და ადამიანები სახლიდან არ გამოდიან, როდესაც გარკვეული პერიოდით ტრანსპორტით გადაადგილებაც კი შეზღუდული იყო, წყაროებთან მუშაობაც გართულდა.

ფაქტობრივად, შეიძლება ითქვას, რომ გარკვეული პერიოდი ვეღარ ვახერხებდით მუშაობას. მხოლოდ რისერჩს და მოკვლევას ვაკეთებდით, მონაცემთა ღია ბაზებთან ვმუშაობდით და ამის გაანალიზებაში ვიყავით.

- რამდენად დიდი მნიშვნელობა აქვს ახლა საგამოძიებო მასალების მომზადებას, მაშინ, როდესაც საგანგებო რეჟიმის პირობებში, ალბათ, კორუფციის რისკებიც უფრო გაზრდილია? 

კრიტიკულ დროს, რა თქმა უნდა, საგამოძიებო მასალები კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია. მიუხედავად სირთულეებისა, ჩვენ ერთ-ერთი ძალიან მნიშვნელოვანი ამბავი, შუა პერიოდში მაინც მივაწოდეთ საზოგადეობას, ეს იყო ინფორმაცია კორონავირუსის სწრაფ ტესტებთან დაკავშირებით. რასაც შედეგი მალევე მოჰყვა. ჩვენი მასალის გამოქვეყნებიდან რამდენიმე საათში დაადასტურა მინისტრმა, რომ ეს ტესტები იყო ხარვეზიანი, არასანდო და ისინი უკან გაითხოვა მწარმოებელმა კომპანიამ.

- რა ხდება ფინანსების კუთხით, გამოძიება ყოველთვის დიდ ფინანსურ რესურსს მოითხოვს, როგორ აისახა ამ მხრივ პანდემია თქვენზე?

ჩვენ ინფორმაციას მოვიპოვებთ, ვამუშავებთ, ვავრცელებთ და შესაბამისად ვიღებთ ანაზღაურებას. ყველა ამ ეტაპზე დაგვიდგა სიძნელეები და არ იყო ეს მარტივი გადასალახი. ზოგადად, ჩვენი მთავარი სირთულე ის არის, რომ ჩვენი შემოსავალი დამოკიდებულია იმაზე, რამდენ პროდუქტს შევქმნით. პროდუქტის წარმოება შეგვიფერხდა უნებურად და, შესაბამისად, ფინანსური სიძნელეებიც წამოვიდა.

არც ერთი დონორი პროდუქტის გარეშე ფულს არავის უხდის და ჩვენ გამონაკლისები არა ვართ. შეგვექმნა გარკვეული სირთულე, თუმცა არც ისეთი მძიმე და გადაულახავი. უკვე ჩართულები ვართ ჟურნალისტური გამოძიების მომზადების პროცესში და ყველაფერი აღდგება, ისეთი მნიშვნელოვანი ზიანი არ მიგვიღია, რომ ვერ გადავიტანოთ და ამან სერიოზულად შეაფერხოს “მონიტორის” საქმიანობა.

- დაბოლოს, როგორია თქვენი სამომავლო გეგმები - ხომ არ ფიქრობთ რაიმე ტიპის ცვლილებებს?

არა, ცვლილებებს არ ვგეგმავთ, ჩვეულებისამებრ გავაგრძელებთ საგამოძიებო პროდუქტის შექმნას. თანამშრომელთა ნაწილი, ვინც მოკვლევის ეტაპზეა და რისერჩს აკეთებს, არ დადის ყოველდღიურად. თუმცა, ვინც ამზადებს გამოძიებას, ის გამოსულია სამსახურში და მუშაობს. ახლა უკვე, ნელ-ნელა ვუბრუნდებით ჩვეულ რეჟიმს.

ყურადღებით ვაკვირდებით პროცესებს, ვაგროვებთ ინფორმაციას, ვაანალიზებთ. კორონავირუსთან დაკავშირებული ამბებით და ეკონომიკური საკითხებით ვართ დაინტერესებული, ვაკვირდებით რამდენდ ეფექტურად გაანაწილებს მთავრობა შემოსულ დახმარებას თუ ბიუჯეტის ფულს, ეს კითხვები არსებობს და ჩვენ ვეძებთ პასუხებს, ვითხოვთ ინფორმაციას და ფორმაშიც შევდივართ ნელ-ნელა. შესაძლოა, გავაკეთოთ კვლევითი რეპორტაჟებიც ეკონომიკის თემებზე და საინტერესო ჟურნალისტური გამოძიებები, რომელსაც მალე შემოგთავზებთ.


გარეკანის ფოტო: რადიო თავისუფლება