„მედიის თავისუფლების სწრაფი რეაგირების“ (MFRR) კონსორციუმმა გამოაქვეყნა ანგარიში, რომელშიც მედიის თავისუფლების დარღვევის ყველა ის შემთხვევაა გაანალიზებული, რომელიც 2025 წელს, ევროკავშირის წევრ და კანდიდატ ქვეყნებში დაფიქსირდა.

მონიტორინგის შედეგებით, საკვლევ პერიოდში, გასული წლის იანვარ-დეკემბერში, მედიის თავისუფლების დარღვევის 1481 შემთხვევა დაფიქსირდა (მათ შორის ყველაზე გავრცელებული ფორმა დაშინება და ცილისწამება იყო), რაც მედიის 2 377 წარმომადგენელს შეეხო. აქედან, ყველაზე მეტი, 208 დარღვევა სერბეთში დაფიქსირდა. ანგარიშის მიხედვით, 2025 წელს ოთხი ჟურნალისტი მოკლეს: 3 მათგანი უკრაინაში რუსული დრონების თავდასხმის შედეგად, ხოლო 1 თურქეთში, სასტიკი თავდასხმიდან რამდენიმე დღეში გარდაიცვალა.  

მედიის თავისუფლების მონიტორინგის ანგარიშის მიხედვით, 2025 წელს უცხოელი აგენტების შესახებ კანონებთან, უცხოური დაფინანსების ან გავლენის ბრალდებებთან დაკავშირებული პრესის თავისუფლების 72 დარღვევა დააფიქსირა, რაც მედიასთან დაკავშირებულ 142 პირს ან ორგანიზაციას შეეხო. ამ შემთხვევებიდან 34 - ევროკავშირის წევრ სახელმწიფოებში, 38 კი კანდიდატ ქვეყნებში მოხდა: „ევროკავშირის ფარგლებში ინციდენტების ყველაზე მეტი რაოდენობა (18) უნგრეთში, ხოლო კანდიდატ ქვეყნებს შორის ყველაზე მეტი შემთხვევა (18) საქართველოში დაფიქსირდა“.

როგორც დოკუმენტში ვკითხულობთ, ანგარიში კიდევ ერთხელ აჩვენებს, რომ ევროკავშირში, მიუხედავად იმისა, რომ ის კვლავ შედარებით უსაფრთხო თავშესაფარია მედიის თავისუფლებისთვის, თავისუფალი და დამოუკიდებელი ჟურნალისტიკის კლიმატი კვლავ მრავალი საფრთხისა და გამოწვევის მატარებელია:

„სისტემური გამოწვევები ისეთ წევრ სახელმწიფოებში, როგორიცაა უნგრეთი და სლოვაკეთი, დემოკრატიული ღირებულებების დასაცავად ევროკავშირის სასწრაფო ყურადღებას მოითხოვს. ამასობაში, ევროკავშირის ბლოკის გარეთ, ანგარიში აჩვენებს, თუ როგორ აგრძელებენ სერბეთი, საქართველო და განსაკუთრებით თურქეთი მედიის თავისუფლების დრამატულ კრიზისს და მდგომარეობის გაუარესებას. ეს ცხელი წერტილები საერთაშორისო საზოგადოებისა და ევროკავშირის მხრიდან სასწრაფო ყურადღებას მოითხოვს, რათა დაცული იყოს დამოუკიდებელი მედიის დარჩენილი ნაწილი“.

„პრესისა და მედიის თავისუფლების ევროპული ცენტრის“ (ECPMF), „ჟურნალისტთა ევროპის ფედერაციისა“ (EFJ) და „პრესის საერთაშორისო ინსტიტუტის“ (IPI) მიერ მომზადებულ დოკუმენტში აღნიშნულია, რომ „ქართულმა ოცნებამ“ დამოუკიდებელი მედიის დევნა 2025 წელსაც განაგრძო. გასული ერთი წლის მანძილზე ქვეყანაში მედიის თავისუფლების დარღვევის 143 შემთხვევა დაფიქსირდა, რომელიც მედიის 263 სუბიექტს შეეხო:

„განსაკუთრებით საგანგაშო იყო სამართლებრივი თავდასხმების მკვეთრი ზრდა - 60 დოკუმენტირებული შემთხვევა (42%), წინა წელს დაფიქსირებულ 33 ინციდენტთან შედარებით. აღრიცხული ინციდენტიდან უმეტესობა პოლიციისა და სახელმწიფო უსაფრთხოების ძალების მიერ იყო ჩადენილი (28.0%), მათ მოსდევდა სამთავრობო და საჯარო მოხელეები (25.2%) და სასამართლო ხელისუფლება (18.9%)“.

ანგარიშში აღნიშნულია „ბათუმელები“/„ნეტგაზეთის“ დამფუძნებლისა და დირექტორის, მზია ამაღლობელის უკანანო პატიმრობაც: „აგვისტოს დასაწყისში, 200 დღეზე მეტი ხნის განმავლობაში უსამართლო წინასწარი პატიმრობისა და უაღრესად პოლიტიზირებული სასამართლო პროცესის შემდეგ, მზია ამაღლობელს, საქართველოს ორი ყველაზე ცნობილი დამოუკიდებელი მედიასაშუალების, „ბათუმელებისა“ და „ნეტგაზეთის“ დამფუძნებელსა და დირექტორს, ორწლიანი პატიმრობა მიუსაჯეს. დაპატიმრების შემდეგ, ამაღლობელი და მისი მედიაორგანიზაციები ცილისწამების კამპანიების, დამამცირებელი მოპყრობისა და ეკონომიკური ანგარიშსწორების წინაშე აღმოჩნდნენ. მზარდი ავტორიტარიზმისა და მედიის თავისუფლების შეზღუდვის ფონზე, ის მდგრადობის სიმბოლოდ იქცა“.

დოკუმენტში ჟურნალისტურ საქმიანობაში ხელშეშლისა და ქვეყანაში უცხოელი ჟურნალისტების არ შემოშვებასთან ერთად, ჟურნალისტების დაკავების შემთხვევებიც მოხვდა:

„MapMF-მა დააფიქსირა ჟურნალისტების დაპატიმრების, ციხეში ჩასმის ან საზღვარზე დაკავების 18 შემთხვევა. ერთ-ერთი დაკავებული ჟურნალისტი იყო გურამ მურვანიძე, ამაღლობელის კოლეგა და მედიასაშუალება „ბათუმელების“ ოპერატორი, რომელიც ადმინისტრაციული წესით დააკავეს ამაღლობელის დაკავებიდან რამდენიმე დღეში, მაშინ, როდესაც ის პროტესტებსა და სოციალურ არეულობას აშუქებდა. ხელისუფლებამ მას ბრალი წაუყენა „წვრილმანი ხულიგნობისა“ და „პოლიციის კანონიერი მოთხოვნისადმი დაუმორჩილებლობის“ მუხლებით. შემოდგომაზე, გზის გადაკეტვის ბრალდებით, ადმინისტრაციული წესით დააკავეს ნინია კაკაბაძე (Mediachecker-ის ჟურნალისტი) და მამუკა მგალობლიშვილი („პუბლიკა“)“. 

„მედიის თავისუფლების სწრაფი რეაგირების“ (MFRR) კონსორციუმი ასევე აღნიშნავს, რომ 2025 წლის განმავლობაში, ადგილობრივი და საერთაშორისო პროტესტის მიუხედავად, „ქართულმა ოცნებამ“ რამდენიმე რეპრესიული საკანონმდებლო აქტიც მიიღო, რომელთა საფუძველზეც ანტიკორუფციულმა ბიურომ დამოუკიდებელ მედიასაშუალებებში „გრანტების შესახებ“ კანონის საფუძველზე გამოძიება დაიწყო და მათგან დონორებისა და გრანტების შესახებ მონაცემების გამჟღავნება მოითხოვა:

„გარდა ამისა, კომუნიკაციების კომისიამ წერილობით გააფრთილა  „ფორმულასა“ და „ფორმულა მულტიმედიას“, ასევე რადიომაუწყებლებს ჟურნალისტთა კავშირს - ხალხის ხმას („რადიო მარნეული“), რადიო ნორის და „სისტემა გამას“ („რადიო პოზიტივი“) „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონის დარღვევისთვის“.

ანგარიშის მიხედვით, ჟურნალისტთა წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულები კვლავ დაუსჯელი რჩება, გამოძიებები ხშირად ფორმალურია და დამნაშავეები დღემდე დაუსჯელები არიან. 

რაც შეეხება საზოგადოებრივ მაუწყებელს, ორგანიზაციები მიიჩნევენ, რომ ის დიდი ხანია მმართველი პარტიის ინტერესებს ემსახურება: „გაამკაცრა ცენზურა და ზეწოლა იმ თანამშრომლებზე, რომლებიც არხის სარედაქციო პოლიტიკას აკრიტიკებდნენ. საზოგადოებრივი მაუწყებლის მენეჯმენტმა სამსახურიდან გაათავისუფლა ცნობილი ჟურნალისტები ვასილ ივანოვ-ჩიქოვანი და ნინო ზაუტაშვილი მას შემდეგ, რაც მათ საჯაროდ გამოთქვეს შეშფოთება მაუწყებელში პოლიტიკური ჩარევის შესახებ და შემდგომში გაუქმდა ზაუტაშვილის ტოქშოუ. 

MapMF-მა დააფიქსირა სამსახურის დაკარგვის ხუთი შემთხვევა, რომლებიც გამოწვეული იყო საზოგადოებრივი მაუწყებლის მენეჯმენტის გადაწყვეტილებებით და შეეხო 21 ჟურნალისტსა და მედიის თანამშრომელს“.

„სწრაფი რეაგირება მედიის თავისუფლებისთვის“ (MFRR) არის მექანიზმი, რომელიც მიზნად ისახავს აღმოაჩინოს, დააკვირდეს და რეაგირება მოახდინოს პრესისა და მედია თავისუფლების დარღვევებზე ევროკავშირის წევრ 27 და კანდიდატ 9 ქვეყანაში. პროექტი ევროკომისიის თანადაფინანსებით ხორციელდება.

კლუნების ფონდმა „ბათუმელები“/„ნეტგაზეთის“ დამფუძნებლისა და დირექტორის სასამართლო პროცესის მონიტორინგის 85-გვერდიანი ანგარიში გამოაქვეყნა, სადაც აღნიშნულია, რომ მზია ამაღლობელის გასამართლებამ და გამამტყუნებელმა განაჩენმა დაარღვია მისი სამართლიანი სასამართლოს უფლება და ის წარმოადგენდა პროცესის ბოროტად გამოყენებას. 

„კლუნების ფონდი სამართლიანობისთვის“ შეფასებით, ამაღლობელის სისხლის სამართლებრივი დევნა განსაკუთრებით საგანგაშო იყო, რადგან ის პრორუსული პარტია „ქართული ოცნების“ პირობებში პრესის თავისუფლებისა და სასამართლო დამოუკიდებლობის გაუარესების ფონზე მოხდა.

„მზია ამაღლობელის წინააღმდეგ სისხლის სამართლის საქმემ გამოავლინა ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო სტანდარტების მრავალი დარღვევა, რამაც სერიოზულად გამოუთხარა საფუძველი მისი დაკავების და სასამართლო პროცესის სამართლიანობას და მის დასჯას ისეთი მუხლით, რომლითაც მისთვის ბრალდება არ წაუყენებიათ“, - განაცხადა სერ ნიკოლას ბრატზამ, ბრიტანელმა იურისტმა, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს ყოფილმა პრეზიდენტმა და TrialWatch-ის ექსპერტმა ანგარიშში, რომელმაც სასამართლო პროცესს D კატეგორია მიანიჭა.

TrialWatch მის მიერ შესწავლილ სასამართლო საქმეებს ხუთი კატეგორიით აფასებს (ABCDE), სადაც A ყველაზე კარგი ქულაა, E კი - ყველაზე ცუდი. 

კლუნების ფონდის ანგარიშის მიხედვით, მზია ამაღლობელის სასამართლო პროცესმა პროცედურული ხარვეზებიც გამოავლინა, მათ შორის დაცვის მხარის მიერ მტკიცებულებების წარდგენისა და მოწმეების გამოძახების შესაძლებლობის შეზღუდვა. მასში აღნიშნულია ისიც, რომ მაღალი თანამდებობის პირების, მათ შორის „ქართული ოცნების“ პრემიერ-მინისტრის მიერ საჯაროდ გაკეთებულმა ცილისმწამებლურმა განცხადებებმა, მზია ამაღლობელის უდანაშაულობის პრეზუმფციის უფლება დაარღვია:

„დოკუმენტირებული დარღვევები მზიას იმ უფლებებისა, რომლებიც გათვალისწინებულია ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციით (ECHR) და სამოქალაქო და პოლიტიკური უფლებების საერთაშორისო პაქტით (ICCPR), როგორც ეს ამ ანგარიშშია გააანალიზებული, ადასტურებს, რომ მისი სასამართლო პროცესი იყო უსამართლო და არღვევდა უდანაშაულობის პრეზუმფციას. შესაბამისად, არ აკმაყოფილებდა საერთაშორისო სტანდარტებს“.

TrialWatch „ქართულ ოცნებას“ მოუწოდებს, გააუქმოს მზია ამაღლობელის მიმართ გამოტანილი გამამტყუნებელი განაჩენი, დაუყოვნებლივ გაათავისუფლოს ის და უზრუნველყოს, რომ სასამართლო პროცესები პოლიტიკური გავლენისგან თავისუფლად წარიმართოს.

------------------------------

მზია ამაღლობელი 1 წელზე მეტია უკანონო პატიმარია. 2025 წლის 6 აგვისტოს, მას ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე ნინო სახელაშვილმა 2-წლიანი პატიმრობა მიუსაჯა. „ბათუმელები“/„ნეტგაზეთის” დამფუძნებელსა და დირექტორს ბათუმის პოლიციის უფროსისთვის, ირაკლი დგებუაძისთვის სილის გაწვნის გამო პოლიციელზე თავდასხმას ედავებოდნენ, თუმცა მოსამართლემ ამაღლობელს ბრალი გადაუკვალიფიცირა და ის დამნაშავედ სისხლის სამართლის კოდექსის 353-ე მუხლის პირველი ნაწილით ცნო. მზია ამაღლობელისთვის გამოტანილი განაჩენი ძალაში დატოვა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომაც.

„ბათუმელებისა“ და „ნეტგაზეთის“ დამფუძნებელი და დირექტორი 11-12 იანვრის ღამით, ბათუმის პოლიციის მთავარ სამმართველოსთან ორჯერ დააკავეს. პირველად მზია ამაღლობელი პოლიციამ კედელზე იმ სტიკერის გაკვრის გამო დააკავა, რომელზეც „გაიფიცე“ ეწერა, ის მოგვიანებით ხელწერილის საფუძველზე გაათავისუფლეს, თუმცა მალევე მეორედ, ირაკლი დგებუაძისთვის სილის გაწვნის გამო დააკავეს. დაკავებისას მზია ამაღლობელს ღირსების შემლახავად მოექცნენ, თუმცა პროკურატურას საქმის გამოძიება არ დაუწყია.

სასამართლომ მზია ამაღლობელი დააჯარიმა ორ ადმინისტრაციულ საქმეზეც. მოსამართლე სალიხ შაინიძემ ამაღლობელი პირველ ადმინისტრაციულ საქმეზე სამართალდამრღვევად 18 მარტს ცნო და 2 000 ლარით დააჯარიმა. 18 ივნისს კი, ის სამართალდამრღვევად მოსამართლე მარიანა ფამოევამ ცნო და 1000 ლარით დააჯარიმა. შსს ამაღლობელს პოლიციელების სიტყვიერ შეურაცხყოფასა და  აჭარის პოლიციის დეპარტამენტის წინ, დამხმარე ნაგებობაზე სტიკერის გაკვრის გამო იერსახის დამახინჯებას ედავებოდა. 

„ბათუმელები“/„ნეტგაზეთის“ დამფუძნებელი და დირექტორი დაკავების დღიდან, 38 დღე შიმშილობდა. მზია ამაღლობელი ბოლო თვეების განმავლობაში არაერთი საერთაშორისო ჯილდოს მფლობელი გახდა. მათ შორის, ამაღლობელმა მიიღო სახაროვის პრემია - ევროკავშირის ადამიანის უფლებათა უმაღლესი ჯილდო.

„მედიის, ინფორმაციის და სოციალური კვლევების ცენტრმა“ მზია ამაღლობელთან დაკავშირებით „ქართული ოცნების” მიერ გავრცელებული გზავნილები გააანალიზა და გამოაქვეყნა კვლევა - „„ქართული ოცნების“ პროპაგანდა მზია ამაღლობელის წინააღმდეგ“. 

მასში აღნიშნულია, რომ ამაღლობელის წინააღმდეგ დეზინფორმაციული გზავნილების გავრცელებით განსაკუთრებით გამოირჩეოდნენ: „ქართული ოცნების“ პარლამენტის თავმჯდომარე - შალვა პაპუაშვილი, პრემიერ მინისტრი - ირაკლი კობახიძე და „ქართული ოცნების“ მაშინდელი აღმასრულებელი მდივანი, ამჟამად სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის უფროსი - მამუკა მდინარაძე. ასევე, მათ გარდა, პერიოდულად, განცხადებებს აკეთებდნენ „ქართული ოცნების“ თბილისის მერი - კახა კალაძე და პარლამენტის წევრები: ნინო წილოსანი, დავით მათიკაშვილი და სოზარ სუბარი.

• მზია ამაღლობელი არის დამნაშავე 

• მზია ამაღლობელი არის[ოპოზიციური] პარტიული აქტივისტი 

• მზია ამაღლობელი არის უცხოეთის აგენტი, დასავლეთის დაკვეთის შემსრულებელი

• მზია ამაღლობელი არის მოძალადე

გარდა ამისა, მასში აღნიშნულია, რომ „ქართული ოცნების“ ზოგიერთმა წარმომადგენელმა გაავრცელა ყალბი ინფორმაციაც, თითქოსდა მზია ამაღლობელი პოლიციელებს სტიკერს აკრავდა ზურგზე, ან/და მზია ამაღლობელმა პოლიციელს შეაფურთხა. 

„„ქართული ოცნების” წარმომადგენლების მიერ გაკეთებულმა შეფასებებმა ცხადყო, რომ „ქართული ოცნება“ პროპაგანდის მეშვეობით მზია ამაღლობელის დემონიზებას და დისკრედიტაციას ცდილობდა, რაც ჟურნალისტთან დაკავშირებით საზოგადოებრივი აზრის ფორმირებასა და მანიპულირებას ისახავდა მიზნად. აღნიშნული კი წარმოაჩენს პარტიის პოლიტიკას პრესის თავისუფლების და ზოგადად, დემოკრატიული ფასეულობების მიმართ. მათი დამოკიდებულებები და ქმედებები პირდაპირ მიესადაგება ავტოკრატიის ლოგიკას, სადაც პოლიტიკური ლიდერები ნაცვლად ანგარიშვალდებულებისა და ფაქტებზე დაფუძნებული ინფორმაციით ხელმძღვანელობისა, საზოგადოების მანიპულირებას მიმართავენ და დამოუკიდებელ მედიას ზღუდავენ ძალაუფლების შენარჩუნების მიზნით“, - ვკითხულობთ „მედიის, ინფორმაციის და სოციალური კვლევების ცენტრის“ მიერ გამოქვეყნებულ კვლევაში.

CMIS-მა „ქართული ოცნების“ წარმომადგენლების შეფასებები და განცხადებები მზია ამაღლობელის საქმესთან დაკავშირებით მოიძია ონლაინ მედიასაშუალებებიდან: Netgazeti.ge, Publika.ge, On.ge, Tabula.ge, ipn.ge, 1TV.GE, „რეზონანსი“, Imedinews.ge და Ambebi.ge. მონაცემები შეაგროვა  საძიებო სისტემებისა და თეგების გამოყენებით და კვლევაში სულ პოლიტიკოსების მიერ გაკეთებული 38 განცხადება გააანალიზა.

------------------------------------------------

მზია ამაღლობელი 1 წელია უკანონო პატიმარია. 2025 წლის 6 აგვისტოს, მას ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე ნინო სახელაშვილმა 2-წლიანი პატიმრობა მიუსაჯა. „ბათუმელები“/„ნეტგაზეთის” დამფუძნებელსა და დირექტორს ბათუმის პოლიციის უფროსისთვის, ირაკლი დგებუაძისთვის სილის გაწვნის გამო პოლიციელზე თავდასხმას ედავებოდნენ, თუმცა მოსამართლემ ამაღლობელს ბრალი გადაუკვალიფიცირა და ის დამნაშავედ სისხლის სამართლის კოდექსის 353-ე მუხლის პირველი ნაწილით ცნო. მზია ამაღლობელისთვის გამოტანილი განაჩენი ძალაში დატოვა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომაც.

„ბათუმელებისა“ და „ნეტგაზეთის“ დამფუძნებელი და დირექტორი 11-12 იანვრის ღამით, ბათუმის პოლიციის მთავარ სამმართველოსთან ორჯერ დააკავეს. პირველად მზია ამაღლობელი პოლიციამ კედელზე იმ სტიკერის გაკვრის გამო დააკავა, რომელზეც „გაიფიცე“ ეწერა, ის მოგვიანებით ხელწერილის საფუძველზე გაათავისუფლეს, თუმცა მალევე მეორედ, ირაკლი დგებუაძისთვის სილის გაწვნის გამო დააკავეს. დაკავებისას მზია ამაღლობელს ღირსების შემლახავად მოექცნენ, თუმცა პროკურატურას საქმის გამოძიება არ დაუწყია.

სასამართლომ მზია ამაღლობელი დააჯარიმა ორ ადმინისტრაციულ საქმეზეც. მოსამართლე სალიხ შაინიძემ ამაღლობელი პირველ ადმინისტრაციულ საქმეზე სამართალდამრღვევად 18 მარტს ცნო და 2 000 ლარით დააჯარიმა. 18 ივნისს კი, ის სამართალდამრღვევად მოსამართლე მარიანა ფამოევამ ცნო და 1000 ლარით დააჯარიმა. შსს ამაღლობელს პოლიციელების სიტყვიერ შეურაცხყოფასა და  აჭარის პოლიციის დეპარტამენტის წინ, დამხმარე ნაგებობაზე სტიკერის გაკვრის გამო იერსახის დამახინჯებას ედავებოდა. 

„ბათუმელები“/„ნეტგაზეთის“ დამფუძნებელი და დირექტორი დაკავების დღიდან, 38 დღე შიმშილობდა. მზია ამაღლობელი ბოლო თვეების განმავლობაში არაერთი საერთაშორისო ჯილდოს მფლობელი გახდა. მათ შორის, ამაღლობელმა მიიღო სახაროვის პრემია - ევროკავშირის ადამიანის უფლებათა უმაღლესი ჯილდო.

საქართველოში დამოუკიდებელ მედიას მუშაობა წნეხის ქვეშ უწევს. „ქართული ოცნება“ მედიის შემზღუდავ საკანონმდებლო ცვლილებებს ერთიმეორის მიყოლებით იღებს. დაფინანსების გზების გადაკეტვა ერთ-ერთი მეთოდია, რასაც მმართველი პარტია მათ ჩასახშობად იყენებს. 

2025 წელს ხელისუფლების მიმართ კრიტიკულად განწყობილმა ორმა მთავარმა არხმა ტელემაუწყებლების ჯამური კომერციული სარეკლამო შემოსავლის 10.7%  - 10 585 573 ლარი მიიღო. 99.2 მილიონი ლარის სარეკლამო შემოსავალი ძირითადად ოთხ სამთავრობო არხზე გადანაწილდა. მაგალითად, „ტელეკომპანია პირველისა“ და „ფორმულას“ ჯამური სარეკლამო შემოსავალი 4-ჯერ ნაკლებია ვიდრე სამთავრობო ტელეკომპანია „იმედის“ - 45 044 153 ლარი. 
                                                                              

როგორ ახერხებს მაუწყებლობას ფინანსურ კრიზისში მყოფი ორი მთავარი კრიტიკული ტელევიზია?

ამ კითხვაზე ტელეკომპანია „ფორმულას“ გენერალური დირექტორი, მიშა მშვილდაძე გვპასუხობს, რომ მცირე სარეკლამო შემოსავლებით, ფუნქციონირებას აგრძელებენ „მოთმინების, უხელფასობის ან ხელფასის მცირე ნაწილის აღებისა და (ვერ)ყოფნის ხარჯზე. ასევე, საკუთარი საქმის კეთების მნიშვნელობის გააზრებისა და ამით მეტის ატანის ხარჯზე. კიდევ იმ რწმენის ხარჯზე, რომ  ვისთვისაც ყველაზე მნიშვნელოვანია ის კითხვები, რომლებსაც ჩვენ ვსვამთ, მიხვდება, რომ ამ მძიმე პერიოდში უნდა დაგვეხმაროს, რომ სიცოცხლე გავაგრძელოთ და ეს კითხვები დავსვათ!“ 

„ყველა ადამიანს, ვინც აქ მუშაობს, გააზრებული აქვს, რომ არხი - ასეთი კრიტიკული სარედაქციო პოლიტიკით სჭირდება ქვეყანას“ და ეს არის ის, რამაც, ნოდარ მელაძის თქმით, ტელევიზია დღემდე მოიყვანა. 

„TV პირველის“ საინფორმაციო სამსახურის ხელმძღვანელი ჩვენთან საუბრისას ამბობს, რომ მწირი რესურსის გამო ტელევიზია ახლა პრაქტიკულად გადარჩენის რეჟიმში მუშაობს და ამის მთავარი მიზეზი სარეკლამო ბაზრის არასამართლიანი გადანაწილებაა. 

„ბიზნესის ნაწილი მისი რეკლამის 100% ანთავსებს მხოლოდ სამთავრობო არხებზე, ამის გამო თავისუფალი ტელევიზიები წლიდან წლამდე უფრო მძიმე ვითარებაში არიან. რესურსი არის მწირი როგორც ტექნიკური, ისე ადამიანური. ახლა პრაქტიკულად გადარჩენის რეჟიმში მუშაობს „TV პირველი“, რომ შეძლოს იმ სამაუწყებლო ბადის შენარჩუნება, რაც არხზე არსებობს“, - გვიყვება ნოდარ მელაძე და იმ ადამიანური და ტექნიკური რესურსის მნიშვნელობას გვიხსნის, რაც ტელევიზიას მაუწყებლობისთვის სჭირდება:

მელაძის თქმით, მაუწყებლობის გადასახადის დაფარვის მიზნით, ცდილობენ დაიწყონ ფანდრაიზინგის კამპანიაც - „გაუზიარე „TV პირველი“ სხვას“. 

                                                                              
„გააძლიერე მედია - დაიცავი სიტყვის თავისუფლება!“ - ფანდრაიზინგის კამპანია დაწყებული აქვს ტელეკომპანია „ფორმულასაც“.
                                                                              

ტელევიზიებს ფინანსურმა კრიზისმა, ტექნიკური რესურსის სიმწირით გამოწვეული სირთულეების გარდა, ადამიანური რესურსების პრობლემაც შეუქმნა. სახელფასო დავალიანებების ფონზე, ჟურნალისტების ნაწილი იძულებული ხდება პროფესია დატოვოს ანდა შემოსავლის ალტერნატიული გზები ეძებოს. 

სწორედ ამიტომ ტელევიზიაში მუშაობა მუდმივი წნეხის გარდა, მათ შორის ფინანსურ სირთულეებთან გამკლავებას ნიშნავს ლევან ლომიძისთვის. „ფორმულას“ წამყვანი ამბობს, რომ „ეს არ არის სტაბილური, კომფორტული მედიაგარემო - ეს არის სივრცე, სადაც ყოველდღე უნდა ამტკიცო, რომ თავისუფალი სიტყვა ჯერ კიდევ ღირს ძალისხმევად. ხშირად რესურსები შეზღუდულია, რისკები - მაღალი, მაგრამ ამავდროულად პასუხისმგებლობა მაყურებლის წინაშე, გასულ წლებთან შედარებით, გაცილებით გაიზარდა. პირობები იმაზე მძიმეა, ვიდრე ამას მაყურებელი ან სტუმარი ხედავს. ფინანსური სირთულეების გარდა, კადრების დეფიციტია, ხშირად გვიწევს ტექნიკური პერსონალის ჩანაცვლებაც, იქნება ეს მეტიტრე, სუფლიორი, კოორდინატორი თუ სხვა და ამის პარალელურად, ხელფასები უფრო და უფრო მცირდება, იმ შემცირებულ ოდენობას კი ჩვენამდე მოსაღწევად თვეები სჭირდება“.

ლომიძე ცდილობს ციფრული სივრცეც გამოიყენოს და აუდიტორიასთან პირდაპირი კავშირი შეინარჩუნოს, პარალელურად კი, „გავაკეთე მცირე ბიზნესი (ონლაინ მაღაზია), თუმცა ჩემი შემოსავლის ძირითად წყაროდ კონტენტ კრეატორობა ვაქციე. ამ დამატებითი შრომით ვახერხებ იმას, რომ მედიაში დავრჩე და მინიმალური, ტელევიზიამდე მისასვლელი თანხა მაინც გამოვიმუშავო, ჩემი დროის, დასვენების დღეების არ არსებობის და გადაწვის სანაცვლოდ“.

„ჩვენ რომ მძიმე პირობებში გვიწევს მუშაობა, ეს უკვე ყველამ იცის, ყველაზე ცუდი ის არის, რომ არ ჩანს ბოლო - როდის გამოსწორდება ვითარება“, - გვიყვება „TV პირველის“ წამყვანი, ვიკა ბუკია: „ტელევიზიაში ყველას რამდენიმეთვიანი დავალიანება აქვს: მემონტაჟეს, ოპერატორს, ჟურნალისტს… ჩვენი შრომა და თავდადება ჩანს, ვგულისხმობ ადამიანებს, ვისაც ეკრანზე გვხედავენ, მოდიან, მადლობას გვიხდიან, გვაქებენ… ეს ერთგვარი მოტივაციაა, რომ მუშაობა გააგრძელო, მაგრამ წარმოიდგინეთ, ოპერატორი, მემონტაჟე, ხმის ოპერატორი, გამნათებელი - უამრავი ადამიანი, რომელიც მუშაობს და რომლის თავდადებაც არ ჩანს, მათაც არ აქვთ დღეს შემოსავალი. აქ არ არის საუბარი ფუფუნების საგნებზე, ადამიანებს ხანდახან სამსახურში მოსასვლელი ფული არ აქვთ. ამას ხშირად ემატება როგორც ფიზიკური, ისე ფსიქოლოგიური ძალადობა“. ბუკია იქვე ამატებს, რომ არხს მწირი რესურსების მიუხედავად, საკმაოდ მაღალი რეიტინგი აქვს.

„ალბათ, ტელეკომპანია „იმედის“ ერთი რომელიმე მეგა შოუს ბიუჯეტი მთელი ჩვენი ტელევიზიის წლიურ ბიუჯეტზე უფრო დიდია. მიუხედავად ამისა, ჩვენ მაინც მეორე-მესამე ადგილზე ვართ და ჩვენთან ბიზნესს რეკლამა არ მოაქვს, რაც პირდაპირი ნიშანია იმისა, რომ ეშინიათ“. 

ვიკა ბუკიას ჩვენთან საუბრისას უწევს იმის თქმაც, რომ „სამწუხაროდ, ალბათ, დადგება მომენტი, როდესაც ვეღარ გავაგრძელებთ მუშაობას. მე ისიც არ მეგონა, რომ აქამდე ვიმუშავებდით და ამხელა კრიზისს გავუძლებდით, მაგრამ ახლაც გელაპარაკებით და თან სამსახურში მივდივარ, გადაცემისთვის რომ მოვემზადო და წავიყვანო“. 

„TV პირველის“ ჟურნალისტის, ნანუკა ქაჯაიას თქმით, ხშირად სრულს - კი არა, ნახევარ ანაზღაურებას ვერ იღებენ, თუმცა რაღაცნაირად მაინც უმკლავდებიან:

„პირობები ძალიან დამძიმდა, თუმცა რაღაცნაირად მაინც ვუმკლავდებით. მაყურებელი ხშირად ხედავს ტელეფონით, ონლაინ ჩაწერილ რესპონდენტებს. ეს კარგი ცხოვრებით არ არის გამოწვეული. არის მომენტები, როდესაც ფიზიკურად ავტომობილი და მძღოლი არ გვყავს, ან - თავისუფალი ოპერატორი და ჟურნალისტი. ამის გამომწვევი მიზეზი კი ის ურესურსობაა, რაც „ქართული ოცნების“ შეზღუდვებმა მოგვიტანა. ზოგადად მედიაგარემოა ასეთი ქვეყანაში, ოღონდ, ცხადია, მხოლოდ კრიტიკული მედიებისთვის, რის გამოც ვცდილობთ ერთმანეთსაც დავეხმაროთ. ხშირად სიგნალს ვაძლევთ ერთმანეთს, ან ორ-ორი მიკროფონით ვმუშაობთ - ჩვენით და კოლეგა კრიტიკული მედიის. ასეთი შემთხვევაც მქონდა რამდენიმე დღის წინ, მაგალითად“.

როდემდე აპირებ მუშაობას? - ეს კითხვა სხვადასხვა ფორმით ნანუკასთვის ხშირად დაუსვამთ, პასუხი კი ყოველთვის ერთი აქვს: „დღეს ჟურნალისტობა უბრალოდ მაყურებლისთვის ამბის თხრობა აღარაა. სულ მაქვს განცდა, რომ ჩვენ გარკვეულწილად იმედი ვართ იმ ადამიანების, ვისაც ჩაგრავენ, დევნიან, უკანონოდ აპატიმრებენ. შესაბამისად, სანამ ადამიანურად და პროფესიულად შემეძლება ამ ბრძოლაში მიკროფონით ყოფნა, წასვლას არსად ვაპირებ. ჩემთვის მთავარი მოტივაციაც სწორედ ეს ჩაგრული ადამიანებია, დღეს განსაკუთრებით ჩვენი სინდისის პატიმრები და მათი ოჯახის წევრები, ის ბრძოლის ჟინი და შეუჩერებლობა, ის სიმართლე, ის მუხტი, ის ზარები და კომენტარები, რასაც მათგან ვიღებ. და ის პასუხისმგებლობა, რომელსაც ვგრძნობ ამ ადამიანების ხმის საზოგადოებამდე მისატანად“.

ტელეკომპანია „ფორმულას“ წამყვანისთვის, ვახო სანაიასთვის მედია „უკანასკნელი ბასტიონია, რომელიც ივანიშვილის ხელისუფლებამ ვერ დაამარცხა“ და აპირებს, რომ იმუშაოს ბოლომდე, „უფრო სწორედ ვიმუშავო იქამდე, რომ ეს ბოლო არ დადგეს“.

„მე ხშირად ვამბობ, ელექტროენერგია რომ გაგვითიშონ, ერთ ხელში სანთელს დავიჭერ, მეორეში - მიკროფონს და ეთერში მაინც გავალ. 

პრაქტიკულად ყველა არხზე მიმუშავია, ყველანაირი პრობლემა გაგვივლია, მაგრამ არ მახსენდება არაფერი მსგავსი და იმასთან მიახლოებულიც კი, რასაც ახლა გავდივართ და რა პირობებშიც გვიწევს მუშაობა. 

ძალიან მძიმე ვითარებაა, გადაღებაზე წასვლის რესურსი არ არის, როგორც ადამიანური, ისე ტექნიკური. შეიძლება მანქანა არ იყოს, ან მანქანა იყოს და საწვავი არ იყოს. არ არის ის აუცილებელი რესურსი, არხმა გამართულად რომ იფუნქციონიროს, მაგრამ მიუხედავად ამისა, „ფორმულა“ მაინც მაუწყებლობს. ძალიან რთულია ახსნა, რატომ არ ქრება ჩვენი ეკრანი?! მხოლოდ იმიტომ, რომ თითოეული თანამშრომელი არა მხოლოდ მაყურებლის ინფორმირებაზე ზრუნავს, არამედ ამ არხის გადარჩენისთვის იბრძვის“. 

1 წელზე მეტია უკანონო პატიმარია „ბათუმელები“/„ნეტგაზეთის“ დამფუძნებელი და დირექტორი, მზია ამაღლობელი.

2025 წელს „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონში შესული ცვლილებებით, კომუნიკაციების კომისიას აქამდე თვითრეგულირების სფეროში მოქცეული საკითხების განხილვისა და მაუწყებლების დასანქცირების შესაძლებლობა მიეცა. მათ საფუძველზე ComCom-მა „უცხოური ძალისგან“ დაფინანსების მიღების შეწყვეტა დაავალადა წერილობით გააფრთხილატელე და რადიო მაუწყებლები. მედიას მნიშვნელოვნად შეეზღუდასასამართლოში მუშაობაც. გასულ წელს სატელევიზიო მაუწყებლობა შეწყვიტა ხელისუფლების მიმართ კრიტიკულად განწყობილმა ტელეკომპანია „მთავარმა არხმა“. შარშან მაუწყებლობა ვეღარ გაანახლეს რეგიონულმა მაუწყებლებმაც. საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა სამსახურიდან გაათავისუფლა თანამშრომლები, რომლებიც არხის სარედაქციო პოლიტიკას ღიად აკრიტიკებდნენ და პოლიტიკურ გავლენებზე საუბრობდნენ.

ანტიკორუფციულმა ბიურომ მედიის ნაწილს წერილობითაც აცნობა, რომ დაწყებულია წარმოება მათი საქმიანობის „გრანტების შესახებ“ საქართველოს კანონთან შესაბამისობის დადგენის მიზნით და მედიაორგანიზაციებისგან სხვადასხვა კატეგორიის მოცულობითი ინფორმაცია გამოითხოვა. ანტიკორუფციულმა ბიურომ იმავე საფუძვლით საქმის წარმოება დაიწყო„საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის“ წინააღმდეგაც.

„საერთაშორისო გამჭვირვალობა - საქართველო“ 2024-2025 წლების სატელევიზიო სარეკლამო ბაზრის კვლევაში იმ უზარმაზარ დისპროპორციასა და სარეკლამო ბაზრის არათანაბარ განაწილებაზე წერს, რაც პროსამთავრობო და კრიტიკულ მაუწყებლებს შორის ფიქსირდება და უთითებს, რომ „კრიტიკული მაუწყებლების დახურვა გამოუსწორებელ ზიანს მიაყენებს საზოგადოების ჯეროვან ინფორმირებას, დატოვებს რა მას მხოლოდ სამთავრობო დღის წესრიგისა და პროპაგანდის ამარა“.

როგორც „მედიის განვითარების ფონდი“ წერს, მაშინ, როცა კომუნიკაციის მარეგულირებელი კომისია უცხოური ძალისგან დაფინანსების მიღების გამო სათემო მაუწყებლებსა და ტელეკომპანია „ფორმულას“ კანონმდებლობის დარღვევას ედავება, ჩინეთის საელჩო საქართველოში ტელეკომპანია „ობიექტივის“ ეთერში გადაცემის - „ჩინეთის პანორმა“ დაფინანსებას კვლავ აგრძელებს. 

MDF-ის ცნობით, 2025 წელს, „ობიექტივის” Youtube არხზე „ჩინური პანორამას“ სულ 31 ჩანაწერია ხელმისაწვდომი. გადაცემათა ციკლი დაახლოებით 50-წუთიანია და ჩინეთის დროშისა და რუკის ფონზე წამყვანისა და მოწვეული სტუმრის ფორმატში გადის. მისი ძირითადი წამყვანი ბადრი ნაჭყებია, პერიოდულად კი - ბორის მანჟუკოვი. „ჩინური პანორამა“ ჩინეთის ეკონომიკასა და პოლიტიკას, ასევე, მის როლს გლობალურ მოვლენებში პოზიტიურად წარმოაჩენს. 

„“ობიექტივი”, რომელსაც ჩინეთის საელჩოსგან გადაცემის განთავსებისთვის დაფინანსება მე-2 კვარტალში აქვს მიღებული, იდენტური შემოსავალი მე-4 კვარტალშიც უფიქსირდება. კომუნიკაციების მარეგულირებელი კომისიის ინფორმაციულ-ანალიტიკურ პორტალის თანახმად, 2025 წლის მე-4 კვარტალში ტელეკომპანია “ობიექტივის” შემოსავალი 25,305 ლარს შეადგენდა, საიდანაც 12,605 ლარი მფლობელის, ირაკლი ცილიკიშვილის შემოწირულებაა, 12,700 ლარი კი - ჩინეთის საელჩოსგან მიღებული შემოსავალი. 

ინფორმაციულ-ანალიტიკურ პორტალზე კატეგორიაში „7000 ლარს ზემოთ დაფინანსება” „ობიექტივს” ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის საელჩოს გასწვრივ გადაცემის განთავსება და სპონსორობა აქვს მითითებული; ხოლოს დაფინანსების წყაროების შესახებ კატეგორიაში - მხოლოდ სპონსორობა“. 

2025 წლის 1 აპრილს „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონში შეტანილი ცვლილებებით, მაუწყებლებს „უცხოური ძალისგან“ პირდაპირი ან არაპირდაპირი დაფინანსების (ფულადი თანხის ან ქონებრივი ღირებულების სხვა სახის მატერიალური სიკეთის) მიღება აეკრძალათ. აიკრძალა „უცხოური ძალის“ მიერ მაუწყებლის მომსახურების შესყიდვა (გარდა კომერციული რეკლამისა და პროდუქტის განთავსებისა) ან/და პროგრამის მომზადების ან/და ეთერში გადაცემის პირდაპირი ან ირიბი დაფინანსება ან თანადაფინანსებაც. 

როგორც „ობიექტივის“ გამგეობის თავმჯდომარემ, ირაკლი ცილიკიშვილმა „მედიის განვითარების ფონდს“ განუცხადა, ჩინეთის საელჩოსგან მიღებული შემოსავალი მხოლოდ სპონსორობის თანხაა და გადაცემის განთავსების კატეგორიის დამატება შესაძლოა, ბუღალტრის შეცდომაა. „მისი თქმით, ჩინეთის საელჩო გადაცემა “ჩინურ პანორამას” ასპონსორებს, რაც კანონით დაშვებული გამონაკლისია“. 

როგორც MDF-ი წერს, კატეგორიაში - „7000 ლარს ზემოთ დაფინანსება“ „ობიექტივს“ ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის საელჩოს გასწვრივ გადაცემის განთავსება 2025 წლის მე-2 კვარტალშიც აქვს მითითებული, როცა მაუწყებლებს უცხოური დაფინანსების მიღება უკვე აკრძალული ჰქონდათ. 

„მედიის განვითარების ფონდმა კომუნიკაციების კომისიას მიმართა შეკითხვით დაიწყო თუ არა ტელეკომპანია “ობიექტივის” მიერ უცხოური ძალის დაფინანსების მიღების და, შესაბამისად, „მაუწყებლობის შესახებ“ საქართველოს კანონის დარღვევის ფაქტის შესწავლა ან გეგმავს თუ არა ფაქტზე რეაგირებას. მარეგულირებლის პასუხში ნათქვამია, რომ მაუწყებლის მიერ შევსებული ფორმების შესაბამისად, კომუნიკაციების კომისიამ, აღნიშნულთან დაკავშირებით, მაუწყებლისგან ინფორმაცია უკვე გამოითხოვა“. 

ორგანიზაცია აღნიშნავს, რომ 2025 წლის 1 ივნისიდან კომუნიკაციების კომისიამ „ობიექტივის“ საქმიანობასთან დაკავშირებით ორი საქმე განიხილა, თუმცა უცხოური დაფინანსებით გადაცემის განთავსებასთან დაკავშირებული არც ერთი არ იყო. 

ამავდროულად, კომისიამ დასავლური შემოსავლების მიღების გამო გააფრთხილა ტელე და რადიომაუწყებლები. 22 იანვარს, ComCom-მა 2025 წლის III კვარტალში, ამერიკული ორგანიზაცია „დემოკრატიის ეროვნული ფონდიდან“ (NED) შემოსავლის სახით 32 541.60 ლარის მიღების გამო წერილობით გააფრთხილა „რადიო მარნეული“. 2025 წლის 9 ოქტომბერს კი კომუნიკაციების კომისიამ „უცხოური ძალისგან“ დაფინანსების მიღების გამო „ფორმულა“, „ფორმულა მულტიმედია“ და რადიოები: „ნორი“, „მარნეული“, „პოზიტივი“ გააფრთხილა.

2025 წელს ტელევიზიებმა 99.2 მილიონი ლარის კომერციული სარეკლამო შემოსავალი მიიღეს. analytics.comcom.ge-ზე გამოქვეყნებული მონაცემების მიხედვით, გასულ წელს ტელემაუწყებლების სარეკლამო შემოსავლების ძირითადი ნაწილი - 78.48% ოთხ სამთავრობო არხზე მოდის. მათგან კი ყველაზე მეტი - 45 044 153 ლარი (45.4%) „იმედმა“ მიიღო.  

Analytics.comcom. ge-ის მიხედვით, 2025 წელს კომერციული სარეკლამო შემოსავალი 59-მა ტელემაუწყებელმა მიიღო.

ხელისუფლების მიმართ კრიტიკულად განწყობილმა ორმა ტელევიზიამ 2025 წელს, ჯამში 10 585 573 ლარის კომერციული სარეკლამო შემოსავალი მიიღო. „ტელეკომპანია პირველისა“ და „ფორმულას“ ჯამური სარეკლამო შემოსავალი მაგალითად, 4-ჯერ ნაკლებია ვიდრე სამთავრობო ტელეკომპანია „იმედის“. 

კომუნიკაციების კომისიის ინფორმაციით, ტელემაუწყებლების მიერ გასულ წელს მიღებული შემოსავალი - 99.2 მილიონი ლარი 2024 წელთან შედარებით 43%-ით არის გაზრდილი. 

2024 წელთან შედარებით გასულ წელს ყველაზე მეტად „ჯი-დი-ესის“, „იმედისა“ და „რუსთავი 2“-ის კომერციული სარეკლამო შემოსავლები გაიზარდა. მაგალითად, „ჯი-დი-ესის“ შემოსავალი ბოლო წელს 4 115 716 ლარით გაიზარდა, „იმედის“ - 20 242 055 ლარით, „რუსთავი 2“-მა კი 8 342 726 ლარით მეტი სარეკლამო შემოსავალი მიიღო.

რადიომაუწყებლების შემთხვევაში, 2025 წელს მიღებული სარეკლამო შემოსავალი 8.9%-ით შემცირდა და 7.6 მილიონი ლარი შეადგინა. 

კომერციული სარეკლამო შემოსავალი კომერციულ რეკლამას, სპონსორობას, პროდუქტის განთავსებას, ტელეშოპინგსა და კომერციულ განცხადებებს მოიცავს.

„პატიმრობაში მყოფი მწერლების დღესთან“ დაკავშირებით PEN International-ი მსურველებს მზია ამაღლობელისთვის წერილის გაგზავნის შესაძლელობას აძლევს: „პროფესიული საქმიანობის შესრულებისთვის ციხეში მყოფი ქართველი ჟურნალისტი მზია ამაღლობელი პოლიტიკურად მოტივირებული ბრალდებებით ორწლიან სასჯელს იხდის. ის პატიმრობაში არასათანადო მოპყრობას განიცდის და ჯანმრთელობის სერიოზული რისკების წინაშე დგას“. 

PEN International-ი „ბათუმელები“/„ნეტგაზეთის“ დამფუძნებლისა და დირექტორის, მზია ამაღლობელის დაუყოვნებლივ გათავისუფლებასა და განსხვავებული აზრის წინააღმდეგ რეპრესიების შეწყვეტას ითხოვს.

კამპანიის ფარგლებში, PEN International-ი სოლიდარობას უცხადებს „ოთხ მამაც ხმას, რომლებიც რეპრესიების მიუხედავად კვლავაც აგრძელებენ სიმართლის თქმას: რორი ბრანკერი (ვენესუელა), იალქუნ როზი (ჩინეთი), მოჰამედ ტაჯადიტი (ალჟირი) და მზია ამაღლობელი (საქართველო)“. 

PEN International-ის პრეზიდენტის, ბურჰან სონმეზის თქმით: „რორი ბრანკერი, იალქუნ როზი, მოჰამედ ტაჯადიტი და მზია ამაღლობელი გვახსენებენ, რომ სიტყვებს შეუძლიათ ძალაუფლების შერყევა - და რომ გამბედაობა გრძელდება მაშინაც კი, როდესაც მათ თავისუფლებას ართმევენ. მათი დევნა სამართლიანობისა და თავად კაცობრიობის ჭრილობაა. ჩვენ არ უნდა მოვდუნდეთ მანამ, სანამ ისინი არ გათავისუფლდებიან“.

მზია ამაღლობელი - „ბათუმელები“/„ნეტგაზეთის“ დამფუძნებელი და დირექტორია. მას 6 აგვისტოს, ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე ნინო სახელაშვილმა ბათუმის პოლიციის უფროსის, ირაკლი დრეგუაძისთვის სილის გაწვნის გამო 2-წლიანი პატიმრობა მიუსაჯა. ამაღლობელის განაჩენი ძალაში დატოვა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომაც.  

„ბათუმელები“/„ნეტგაზეთის“ დამფუძნებელი და დირექტორი დაკავების დღიდან, 38 დღე შიმშილობდა. მზია ამაღლობელი ბოლო თვეების განმავლობაში არაერთი საერთაშორისო ჯილდოს მფლობელი გახდა. მათ შორის, ამაღლობელმა მიიღო სახაროვის პრემია - ევროკავშირის ადამიანის უფლებათა უმაღლესი ჯილდო.

მოჰამედ ტაჯადიტი - ალჟირელი პოეტი და აქტივისტია, რომელიც ცნობილია, როგორც „ჰირაკის პოეტი“. amnesty international-ის ინფორმაციით, ის 2019 წლიდან მოყოლებული, სულ მცირე შვიდ ცალკეულ საქმეზე იყო გასამართლებული: „11 ნოემბერს, მას კიდევ ერთ საქმეზე ხუთი წლით თავისუფლების აღკვეთა მიესაჯა ტერორიზმთან დაკავშირებული უსაფუძვლო ბრალდებებისთვის“. 

PEN International-ის ინფორმაციით, ტაჯადიტი ალჟირის 2019 წლის პროდემოკრატიული ჰირაკის მოძრაობის წამყვანი ფიგურაა, რომელიც თავისი პოეზიისა და აქტივიზმის გამო წლების განმავლობაში თვითნებური დაკავებებისა და შევიწროების მსხვერპლი იყო. 

რორი ბრანკერი - ვენესუელელი დამოუკიდებელი ჟურნალისტია, რომელიც „ლა პატილაში“ მუშაობდა. RSF-ის ინფორმაციით, ბრანკერი მეცხრე ჟურნალისტია, რომელიც 2024 წლის ივლისიდან მოყოლებული, პროფესიული მოვალეობის შესრულებისთვის დააკავეს.

PEN International-ის ინფორმაციით, ჟურნალისტი 200 დღეზე მეტხანს იყო გაუჩინარებული: „მას არ მისცეს სასამართლო გარანტიები და დამოუკიდებელ იურიდიულ დახმარებაზე წვდომა“.

იალქუნ როზი - უიღურელი მწერალი და ლიტერატურის კრიტიკოსია, რომელსაც ჩინეთის ქალაქ სინძიანგში (Xinjiang) 15-წლიანი პატიმრობა შეეფარდა „სახელმწიფო ხელისუფლების დამხობის წაქეზებისთვის“. ის 2016 წელს დააკავეს.

რადიო თავისუფალი ევროპა/რადიო თავისუფლების (RFE/RL) უნგრულმა სამსახურმა მუშაობა შეწყვიტა.

„მათი პროფესიონალიზმი, თავდადება და ჩვენს მისიაში მტკიცედ შეტანილი წვლილი მნიშვნელოვანი ფორმებით ახდენდა გავლენას ჩვენს წარმატებაზე და ჩვენ ღრმად მადლიერები ვრჩებით ყველაფრისთვის, რაც მათ ორგანიზაციას მოუტანეს",  - თქვა RFE/RL-ის პრეზიდენტმა, სტივ კაპუსმა. 

უნგრულმა სამსახურმა მაუწყებლობა 2020 წელს განაახლა. აშშ-ის გლობალური მედიის სააგენტომ (USAGM) კი ნოემბრის დასაწყისში, კონგრესს შეატყობინა, რომ RFE/RL-ის უნგრული სამსახურის დახურვას აპირებდა. 

აშშ-ის გლობალური მედიის სააგენტო დამოუკიდებელი სამთავრობო უწყებაა, რომელიც მეთვალყურეობას უწევს: RFE/RL-ს, „ამერიკის ხმასა“ და აშშ-ის მიერ დაფინანსებულ სხვა მაუწყებლებს. 

„პრესის საერთაშორისო ინსტიტუტი“ (IPI) ჟურნალისტების წინააღმდეგ ჩადენილ დანაშაულთა დაუსჯელობის აღმოფხვრის საერთაშორისო დღეს ეხმაურება და საერთაშორისო საზოგადოებას მოუწოდებს, გადადგას სწრაფი და კონკრეტული ნაბიჯები დაუსჯელობის გლობალური კრიზისის დასასრულებლად და შეასრულოს საერთაშორისო სამართლის მიხედვით გათვალისწინებული ვალდებულებები, მედიის წარმომადგენლების წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულების გამოსაძიებლად.

IPI-ის შეფასებით, მთელს მსოფლიოში თავისუფალი პრესა საფრთხის ქვეშაა, ხოლო ჟურნალისტებსა და დამოუკიდებელ მედიაზე თავდასხმები დღითიდღე ძლიერდება:

„სახელმწიფოების უუნარობამ, არ მიიღონ რეალური ზომები დაუსჯელობის ამ კრიზისის მოსაგვარებლად, დააჩქარა ადამიანის უფლებებისა და კანონის უზენაესობის ეროზია, რადგან ავტორიტარიზმი ფეხს იკიდებს მსოფლიოს მრავალ ნაწილში“.

„პრესის საერთაშორისო ინსტიტუტის“ განცხადებით, პრესაზე თავდასხმები თავად დემოკრატიის გულს ურტყამს და ძირს უთხრის დამოუკიდებელ ინსტიტუტებს, რომლებიც თავისუფალ საზოგადოებებს ტირანიისა და უკონტროლო ძალაუფლებისგან იცავენ.

როგორც IPI-ი აღნიშნავს, ამ დანაშაულებისთვის დაუსჯელობა გადამდებ დაავადებას ჰგავს: ძირს უთხრის კანონის უზენაესობას, ასუსტებს ნდობას დემოკრატიული ინსტიტუტების მიმართ და ამწვავებს ძალადობას:

„ცხადია, რომ მხოლოდ კანონები და საერთაშორისო შეთანხმებები საკმარისი არ არის: საჭიროა პოლიტიკური ნება და ისეთი პოლიტიკური ლიდერები, რომლებიც ერთგულნი არიან კანონის უზენაესობის დაცვისადმი - სწამთ თავისუფალი საზოგადოებისა და წესებსა და უფლებებზე დაფუძნებული წესრიგის - მზად არიან პრაქტიკაში დაიცვან ეს ვალდებულებები და პრინციპები. ეს ნიშნავს, რომ მათ უნდა გამოიძიონ, გაასამართლონ და დასაჯონ ჟურნალისტების წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულები, მაშინაც კი, როდესაც სამართლიანობის მიღწევა პოლიტიკური მოკავშირეებისა და გავლენიანი ელიტისთვის პასუხისმგებლობის დაკისრებას გულისხმობს“. 

2 ნოემბერთან - ჟურნალისტების წინააღმდეგ ჩადენილ დანაშაულთა დაუსჯელობის აღმოფხვრის საერთაშორისო დღესთან დაკავშირებით „პრესის თავისუფლების მტაცებელთა“ 2025 წლის სია გამოაქვეყნა „რეპორტიორები საზღვრებს გარეშემ“. RSF-მა ამ 34-კაციან სიაში „ქართული ოცნების“ დამფუძნებელი და საპატიო თავმჯდომარე ბიძინა ივანიშვილიც შეიყვანა. 

„პრესის თავისუფლების მტაცებელთა“ 2025 წლის სიის შესახებ ვრცლად იხილეთ აქ.

ამბობენ, კარგ ჟურნალისტს ბევრი ლაპარაკი უნდა შეეძლოსო. მე კი ყოველთვის მოსმენა მერჩივნა. 

კარგი ჟურნალისტი უემოციოაო, მაგრამ ხშირად ვერც და ზოგჯერ არც ემოციებს ვიკავებდი.

ბავშვობაში დედაჩემის ხშირად ნათქვამ ფრაზას - „მის ადგილას წარმოიდგინე თავი“  ვერსად გავექეცი. განსაკუთრებით მაშინ, როცა სხვის თავს რაღაც ცუდი ხდებოდა. როგორც წესი, მე ყოველთვის იქ ვიყავი, სადაც ცუდი ამბები ტრიალებდა.

ჩემი პროფესია არასდროს მიმაჩნდა პრივილეგიად. ფრაზა - „მე ჟურნალისტი ვარ და…“ ყურში ცუდად მხვდება. ყოველთვის ვფიქრობდი, რომ ჟურნალისტი გამტარია და არა - ვინმეზე მაღლა მდგომი. ის, ვინც ამბავს ატარებს და არა ის, ვინც ამბავზე დგას. ვინც არსებულს აშუქებს და ახალ რეალობას არ ქმნის.

ამ აღქმით დავიწყე მუშაობა 14 წლის ასაკში. 

მომავალ დამსაქმებელს ასაკს ვატყუებდი - სანამ ცხვირწინ ხელმოსაწერი კონტრაქტი არ დამიდო.

ძალიან მიყვარს ის პერიოდი.

ყოველ დილით თბილისი-ბორჯომის მატარებელს რომ დაუზარებლად მივყვებოდი გორამდე და ჩემს საყვარელ, სანატრელ პროფესიას უცხო ქალაქში, ადგილობრივ ტელევიზიაში ვეუფლებოდი. მაშინ ბევრი რამ უფრო მარტივად მისაღწევი მეგონა.

პროცესებიც საინტერესო იყო: ხელისუფლების ცვლილება, ძალაუფლების გადაბარება. მეც ამ ყველაფერს ახლოდან ვაკვირდებოდი. პარალელურად კი, სკოლის საატესტატო გამოცდებისთვის ვემზადებოდი. პირველად მაშინ ვნახე, როგორ შეუძლია ადამიანს ერთ დღეში გარდაქმნა - როგორ შეიძლება შეიცვალოს, ან კოლექტიურ არსებად იქცეს, ინდივიდუალიზმის სრული გაქრობით.

იყო დრო, როცა საუბარს მიწყებდნენ და მერე დახმარებას მთხოვდნენ ისინი, ვინც მანამდე გამარჯობასაც არ იმეტებდა. ვინც საჯარო დაწესებულებებში არ მიშვებდა, რადგან მათთვის სასურველ მედიას არ წარმოვადგენდი.

და იყვნენ ისეთებიც, ვინც გაუცხოვდნენ - მხოლოდ იმიტომ, რომ რაღაც თანამდებობაზე აღმოჩნდნენ და ძველთან ერთად, ახალი აკრძალვების დაწესებაც დაიწყეს. 

არადა არცერთი მათგანი ლორდთა პალატის წევრი არ ყოფილა და არცერთს ჰქონდა ოვალური კაბინეტში მუშაობის ბედი. უბრალოდ ჰალსტუხი მოირგეს, რბილად დაჯდომა ისწავლეს… და გაყეყეჩდნენ.

ასეთების რიცხვი ქართულ პოლიტიკაში, ისევე როგორც მედიაში, სამწუხაროდ, მატულობდა. ალბათ, ამან განაპირობა, რომ პოლიტიკოსების დიდი ნაწილი ჩემთვის უინტერესო პერსონაჟებად იქცა - ძვირიან ბრენდებში შეფუთული სულელები, რომლებსაც ბოლომდე უნდა მოუსმინო, აზრი არ უნდა გააწყვეტინო, თავი საინტერესოდ აგრძნობინო, რომ ბოლოს თავისივე ფრაზებით აგიხსნან, რა დონის იდიოტები არიან.

ამავე ლოგიკით არ მიყვარდა ბევრი ლაპარაკი - მეშინოდა, სისულელე თავად არ მეთქვა, თუმცა ჩემს ანგარიშზეც არაერთი „ფრთიანი ფრაზაა“. არც ცარიელ ჭიქაში ქარიშხლის დატრიალება მიზიდავდა, როცა ისედაც „სტიქიის ეპიცენტრში“ ვიყავი. ვფიქრობ, აუდიტორიის დამატებით დაზაფვრა არაკეთილსინდისიერია - ხალხს ჩვენს ქვეყანაში უბედურება, სტრესი ისედაც არ აკლია.

მაგრამ რაც უფრო მეტად ვაკვირდებოდი, ვხვდებოდი, რომ აუდიტორიას ეს არ იზიდავდა. უმეტესად ხალხს ხმაური უყვარს - მყვირალა სათაურები, დაძაბული საუბარი. უბრალოდ ამას არ აღიარებენ. ვხვდებოდი, რომ ქართული მედიის ახალი სტანდარტები ჩემთვის მიუღებელი იყო, ან მე ვერ ვაკმაყოფილებდი მოთხოვნებს. არ ვიცი - ეს არ უთქვამთ, უბრალოდ ასე მგონია.

ისევე როგორც ის, დღეს რომ ჟურნალისტისგან ჟურნალისტობას აღარ ითხოვენ. თითქოს ნორმად იქცა, რომ ჟურნალისტი უნდა იყოს აქტივისტი, უნდა წავიდეს პოლიტიკაში, ან პოლიტიკიდან ისევ უკან გადმობარგდეს და იძახოს - „ყოფილი ჟურნალისტი არ არსებობს“. ამაზე უფრო უაზრო ფრაზა, მართლა ცოტა მახსენდება.

კი, ყოფილი ჟურნალისტები ვარსებობთ. და ყველას ერთი გვაქვს საერთო - არცერთს გვინდოდა პროფესიიდან წასვლა.

ამას ბევრი მიზეზი აქვს.

პირველი - დღეს საქართველოში ძალიან ცოტა მედიამფლობელია, ვისაც ეს პროფესია უყვარს და მისი არსი ესმის. ვინც სიტყვის თავისუფლებისთვის ქმნის მედიას და არა - პირადი გარანტიებისთვის. 

მეორე - ჟურნალისტიც ადამიანია და როცა ღია ცის ქვეშ რჩება, იძულებულია იფიქროს ახალ ცხოვრებაზე - თავისთვის და თავისი ოჯახისთვის. ასე იყო ჩემს შემთხვევაში - მე სხვების სოციალურ მდგომარეობაზე ვაკეთებდი სიუჟეტებს, მაგრამ თავად აღარ მქონდა სახლი. ვაშუქებდი სხვების გამოსახლებას და სამსახურის მერე, თავად ვალაგებდი უკვე დახარისხებულ ნივთებს. ვხვდებოდი, რომ თავადაც მჭირდებოდა დახმარება, მაგრამ ჩემს „ტრიბუნას“ პირადი პრობლემებისთვის ვერ გამოვიყენებდი. პირიქით, უფრო მეტად ვცდილობდი სხვას, ჩემს მდგომარეობაში მყოფ ადამიანს დავხმარებოდი, თითქოს ამით ვაკომპენსირებდი პირად საჭიროებებს, პრობლემებს. ვაშუქებდი სოციალური პირობების გამო გაფიცული ადამიანების მოთხოვნებს, მაშინ როცა სამსახურში უხელფასობის გამო, ფეხით მივდიოდი. ზოგჯერ, მისვლასაც ვერ ვახერხებდი. სამწუხაროდ, ტელევიზიაში მხოლოდ მე არ ვიყავი ასეთ მდგომარეობაში - ეკრანს მიღმა ბევრად რთული რეალობაა. მერე რა რომ რეალური აგენტურა გეუბნებათ, ეგენი „დახელფასებულები“ არიან და Deep State-თან მეგობრობენო. ხო იცით, ქურდს ყველა ქურდი ჰგონია... 

სხვადასხვა დროს ბევრ ადამიანს მოუწია წასვლა, ახლის ძიება. პროფესიას ტოვებდნენ ისინი, ვინც ღირებულ საქმეს აკეთებდა. მიუხედავად სირთულეებისა, ბედნიერი ვიყავი, რომ ჩემს საქმეს ვაკეთებდი. ვხვდებოდი, რომ ეს არის „სიმართლის საფასური“. ეკონომიკური ბერკეტი, რომელსაც რეჟიმი, მანქანა, ხელისუფალი, არალეგიტიმური ძალა, ან „რაც გინდათ, ის დაუძახეთ“ შენ და შენნაირების წინააღმდეგ იყენებს. მხოლოდ იმიტომ, რომ არ ეგუები, არ ემორჩილები და ჯიუტად ცდილობ, სწორ მხარეს იყო. 

შენ ხდები სამიზნე. თავიდან იღებ შემოთავაზებებს. თითქოს, შანსია რომ კომფორტულ „ნიუსრუმში“ გადახვიდე, სადაც გექნება: „პაესტკები“, გამხსნელი თემები და ხშირად ტექსტზე ფიქრიც კი არ მოგიწევს - შენ ნაცვალ პრესსამსახურებისა და პიარმენეჯერების არმია გაირჯება. ეს ბევრს მოსწონს, ბევრი დათანხმებულა და კვლავ დათანხმდება. ვინც არ თანხმდება, იღებს „რჩევებს“, „შემოთვლებს“, რომ ვიღაცებთან უნდა „იმეგობრო“ ან გაჩუმდე, გაგაჩუმებენ, რომ პატარა ქვეყანაში ყველამ ყველაფერი იცის ან შეიძლება დაიჯეროს. არც იმას გიმალავენ, რომ ჩასაფრებულებმაც „იმუშავეს“. 

ხო და წამოვედი! 

მე მთელი არსით მიყვარს ეს პროფესია და მიხარია, რომ არ დავაზიანე — ისეთად დავიტოვე, როგორიც შევიყვარე. ბევრი შეცდომის, წვალების, მუდმივი დაუკმაყოფილებლობისა და დაუფასებლობის განცდის მიუხედავად. არაერთ მედიასაშუალებაში მიმუშავია, ვყოფილვარ განსხვავებული სარედაქციო პოლიტიკის მქონე „ნიუსრუმის“ წევრი, თუმცა შემიძლია უკან მოხედვა და თვალებში ჩახედვა ყველა იმ ადამიანისთვის, ვისთანაც 14 წლიდან 29 წლამდე მქონდა შეხება.

ამაზე ფიქრი მეხმარება და მხოლოდ ამისთვის, მადლიერიც ვარ - საკუთარი თავისაც და იმ ადამიანებისაც, რომლებმაც მათ გუნდში მუშაობის საშუალება მომცეს. ყველგან შევძელი მე დავრჩენილიყავი. შეიძლება ჩემი ამჟამინდელი მდგომარეობა ამანაც განაპირობა. 

ამ წლების უბრალო მოგონებად ქცევა მარტივი არ არის.

მუდმივი ბრაზი და სირცხვილის გრძნობაც მაქვს - რადგან დავმარცხდი, ვერ გავძელი, სადღაც დავიღალე.

მე აღარ ვარ „მოედანზე“. მერე რა რომ სხვა გზა მართლა აღარ მქონდა - შედეგი მაინც ესაა: მე პროფესიას ჩამოვშორდი. დავბრუნდები თუ არა? ან საერთოდ მინდა? ამ კითხვებზე პასუხი არ მაქვს. მათ გავურბივარ. მეშინია.

ამ შიშის გამო უკვე 5 თვეზე მეტია - 178 დღე, 4265 საათი ვცდილობ დავივიწყო ის, რასაც ცხოვრების ნახევარი ვაკეთებდი და რაც ყველაზე მეტად მიყვარდა.

ზუსტად ამდენი ხანია არ მიყურებია და არ მომისმენია ახალი ამბები - მხოლოდ ვკითხულობ.

თითქოს არ მინდა დავინახო, როგორ გრძელდება უჩემოდ. არ მინდა გამუდმებით მიტრიალებდეს კითხვა: სად ვარ ამ დროს? მე როგორ მოვიქცეოდი? მსგავსად გავაშუქებდი თუ არა? არ მინდა მოვლენების ყურების დროს „ადრენალინი მომაწვეს” და ვერაფერი გავაკეთო.

არ მინდა ბრაზი ბოღმად მექცეს და ეს ყველაფერი „კრიტიკოსობით“ შევფუთო.

ძალიან მენატრება. ყოველდღე მეფიქრება. ყოველდღე თავიდან ვცდილობ ამ ლოდად ქცეული ფიქრების, მოგონებების უგულვებელყოფას. ყოველდღე თავიდან...  

მხოლოდ პროფესია არა, ხალხი მენატრება. ქართული ხმაური, ჩემი ქუჩის სუნი, მეზობლები, მეგობრების ჩახუტება. დედაჩემი, ვისაც წამოსვლის დღეს ვეღარ ვუყურებდი. ისე ვერ დავემშვიდობე, როგორც მინდოდა, საჭირო იყო. ჩემი ჭაღარა ბებო, ვისაც ვერ ვპასუხობ კითხვაზე -„როის ჩამუალ“.  

ასევე, უშედეგოდ ვცდილობ ვიპოვო რაიმე სხვა საქმე - ისეთი, რასაც სიამოვნებით გავაკეთებ, დამაინტერესებს, შევძლებ. მაგრამ…  

ზოგჯერ „ფორმულას“ საინფორმაციო გამოშვების დასაწყისს, ე.წ. ქუდს ვუყურებ. 23-ე წამზე, წამიერად, ისევ ეკრანს ვუბრუნდები. ეს წამი სხვისთვის არაფერია, შეუმჩნეველია, მაგრამ ჩემთვის დიდ ამბავს ჰყვება. ამბავს ბიჭზე, ვისაც „ძლიერ უნდოდა ჟურნალისტობა”, თუმცა ის „იგი“ არ ყოფილა. ადამიანზე, ვინც ერთ დროს ბუნდოვანებას ებრძოდა - ახლა კი ის მისი საუკეთესო თანამგზავრია. რაც უფრო ბუნდოვანია მომავალი, მით უფრო ნაკლებია დრო იმაზე ფიქრისთვის, რისი დატოვებაც, დათმობაც მოუწია, თუმცა არა - ნებაყოფლობით.

--------------------------------------------

საქართველოში სულ უფრო მეტი ჟურნალისტია იძულებული ემიგრაციაში წავიდეს,  პროფესია შეიცვალოს ანდა შემოსავლის ალტერნატიული გზები ეძებოს.

„უპრეცედენტო მასშტაბის რეპრესიები საქართველოში: მედიის წინააღმდეგ 600 თავდასხმა ერთ წელიწადში“, - 2025 წლის ნოემბერში, პრესის თავისუფლების დამცველმა საერთაშორისო ორგანიზაციამ - „რეპორტიორები საზღვრებს გარეშე“ ამ სათაურით მოამზადა ანგარიში საქართველოზე. RSF-ისა და „მედიის, ინფორმაციისა და სოციალური კვლევების ცენტრის“ პარტნიორობით გამოქვეყნებული მონაცემების მიხედვით, ბოლო ერთი წლის განმავლობაში, საქართველოში პრესის თავისუფლების დარღვევებმა კრიტიკულ ნიშნულს მიაღწია. 

საქართველოში დამოუკიდებელ მედიას მუშაობა რთულ გარემოში უწევს. 1 წელზე მეტია უკანონო პატიმარია „ბათუმელები“/„ნეტგაზეთის“ დამფუძნებელი და დირექტორი, მზია ამაღლობელი. „ქართული ოცნება“ 2024 წლის გაზაფხულიდან ერთიმეორის მიყოლებით იღებს მედიის შემზღუდავ საკანონმდებლო ცვლილებებს.

ანტიკორუფციულმა ბიურომ მედიის ნაწილს წერილობითაც აცნობა, რომ დაწყებულია წარმოება მათი საქმიანობის „გრანტების შესახებ“ საქართველოს კანონთან შესაბამისობის დადგენის მიზნით და მედიაორგანიზაციებისგან სხვადასხვა კატეგორიის მოცულობითი ინფორმაცია გამოითხოვა. ანტიკორუფციულმა ბიურომ იმავე საფუძვლით საქმის წარმოება დაიწყო „საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის“ წინააღმდეგაც.

2025 წელს „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონში შესული ცვლილებებით, კომუნიკაციების კომისიას აქამდე თვითრეგულირების სფეროში მოქცეული საკითხების განხილვისა და მაუწყებლების დასანქცირების შესაძლებლობა მიეცა. მათ საფუძველზე ComCom-მა „უცხოური ძალისგან“ დაფინანსების მიღების შეწყვეტა დაავალა და წერილობით გააფრთხილა ტელე და რადიო მაუწყებლები.

გასულ წელს სატელევიზიო მაუწყებლობა შეწყვიტა ხელისუფლების მიმართ კრიტიკულად განწყობილმა ტელეკომპანია „მთავარმა არხმა“. საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა სამსახურიდან გაათავისუფლა თანამშრომლები, რომლებიც არხის სარედაქციო პოლიტიკას ღიად აკრიტიკებდნენ და პოლიტიკურ გავლენებზე საუბრობდნენ.



ბლოგში გამოთქმული მოსაზრებები ეკუთვნის ავტორს და შეიძლება არ ასახავდეს რედაქციის პოზიციას.

ფოტო: სქრინი „მედია აკადემიის“ ფეისბუკის გვერდიდან 

„4-თვიანი კურსის ფარგლებში ინტერვიუს მომზადებას ნინო შუბლაძე გასწავლის და საკუთარ მრავალწლიან გამოცდილებას გაგიზიარებს“, - ასეთი ტექსტით იწვევს კომუნიკაციების კომისიასთან არსებული „მედია აკადემია“ დაინტერესებულ პირებს ჟურნალისტიკის კურსებზე. ნინო შუბლაძე გასწავლით კითხვების დასმასო. 

ახლა იმ მომავალ სტუდენტებს მინდა მივმართო, რომლებიც ამ კურსს დაესწრებიან და ვთხოვო, პირველ ყოვლისა, დასვან კითხვა: ვინ არის ნინო შუბლაძე და როგორია მისი პროფესიული ბიოგრაფია? 

პირველ რიგში, გეტყვით, რომ ამ ბიოგრაფიის, ე.წ. CV-ის ინტერნეტ სივრცეში მოპოვება საკმაოდ რთული გამოდგა. თუკი გუგლის საძიებო სისტემაში ჩაწერთ სიტყვებს - ნინო შუბლაძის ბიოგრაფია, პირველი ეს მასალა შეგხვდებათ:

თუმცა, მხოლოდ საკუთარ მეხსიერებას არ ვენდე, შევეცადე და რაღაც ინფორმაცია მაინც მოვიპოვე. 

ნინო შუბლაძის პროფესიული კარიერა „პირველი არხის“ გადაცემა „ალიონში“ დაიწყო და არც ისე დიდხანს გაგრძელდა. 2003 წლიდან 2014 წლამდე ის ტელეკომპანია „რუსთავი 2“-ში სხვადასხვა პოზიციაზე მუშაობდა. 2014 წელს, გამოქვეყნდა ფარული მიყურადების კადრები, რომელიც ტელეკომპანიის დირექტორის, ნიკა გვარამიასა და მისი მოადგილის, ნინო შუბლაძის კაბინეტებში იყო ჩაწერილი. ეს ის პერიოდია, როდესაც „ქართული ოცნება“ უკვე ღიად უპირისპირდება მისდამი კრიტიკულად განწყობილ და „ერთიან ნაციონალურ მოძრაობასთან“ აფილირებულ ტელეკომპანიას. (ცოტა ხანში „რუსთავი 2“-ის წინააღმდეგ სასამართლოში სარჩელიც შედის და რამდენიმე წელი გრძელდება. საბოლოოდ, 2019 წლიდან ტელეკომპანიას უკვე ქიბარ ხალვაში მოიპოვებს და „რუსთავი 2“-ს „ქართული ოცნების“ გავლენის ქვეშ მოაქცევს). 

ამ კადრების გამოქვეყნებიდან მალევე, ნინო შუბლაძე „რუთავი 2“-ს ტოვებს და ცოტა ხანში, 2015 წლის ივლისში, მთავრობაში, კერძოდ, ჯანდაცვის სამინისტროში ინაცვლებს. 

ნინო შუბლაძის მომავალო სტუდენტებო, პირველ რიგში, ყურადღება მიაქციეთ და იცოდეთ, ეს მანკიერი პრაქტიკაა - „დამოუკიდებელი“ ჟურნალისტები მთავრობაში რომ მიდიან სამუშაოდ და შემდეგ უკან, მედიაში ბრუნდებიან. შეიძლება ჟურნალისტი წავიდეს პოლიტიკაში, საჯარო სამსახურში, მაგრამ უკან აღარ უნდა დაბრუნდეს. ვინც დაბრუნდება, ის ყოველთვის იმ მთავრობის მსახურად დარჩება, რომლის გუნდის წევრიც იყო. პოზიციისა და მთავრობის ცვლილება კიდევ შესაძლებელია, მორჩილების - არა.   

გავაგრძელოთ მისი ბიოგრაფიის კვლევა. 2017 წელს შუბლაძე ისევ მედიაში, ამჯერად „ტვ პირველზე“ იწყებს მუშაობას, საინფორმაციო-პოლიტიკური მიმართულების ხელმძღვანელად. გავრცელებული ხმებით, თითქოს ტოქშოუც უნდა წაეყვანა, მაგრამ როგორც ჩანს, ისევ მთავრობაში „მოღვაწეობა“ არჩია და „ქართული ოცნების“ საზოგადოებასთან ურთიერობის სამსახურში გადავიდა. ზოგადად, მის კარიერას თუ დააკვირდებით, ხელისუფლების მიმართ კრიტიკულად განწყობილ ტელევიზიაში მუშაობა მისი ვნება არ არის, გაცილებით უფრო მშვიდად გრძნობს თავს იქ, სადაც მმართველი გუნდის (ნებისმიერი ხელისუფლების პირობებში) სითბო და სიყვარული აქვს. 

სწორედ ამ სითბოსა და სიყვარულის შედეგია, ნინო რომ ისევ „რუსთავი 2“-ზეა და პოლიტიკური ტოქშოუ მიჰყავს. გულთბილი ადამიანია, ამიტომ ხელისუფლების წარმომადგენლებისთვის კრიტიკული კითხვების დასმაც არ უყვარს. რატომ უნდა ატკინოს გული?! 

მის გადაცემაში „ქართული ოცნების“ წარმომადგენლები ჩვენს კოლეგაზე - მზია ამაღლობელზე ხშირად საუბრობენ. (მზიას ნინო შუბლაძის კოლეგას ვერ ვუწოდებ, რადგან არ მიმაჩნია, რომ მზია ამაღლობელიც ჟურნალისტია და ნინო შუბლაძეც). შუბლაძის გადაცემის სტუმრები იტყუებიან და ამბობენ, რომ მზიამ პოლიციის თანამშრომელს „დიფ სტეიტის“ დავალებით გააწნა სილა, რომ მზია მოძალადე თავდამსხმელია და არა დაზარალებული, რომ მზიამ თავდაპირველად სტიკერი პოლიციელს მიაკრა ზურგზე და ა.შ. მაგალითად, 2025 წლის 16 აპრილს, გადაცემა „ღამის კურიერის“ სტუმარი ივანიშვილის პრემიერ-მინისტრი ირაკლი კობახიძე  იყო, რომელმაც მზია ამაღლობელზე ზემოხსენებული ტყუილები გაიმეორა. ჩავთვალოთ, რომ შუბლაძესაც სჯერა, ვიღაც „დიფ სტეიტის“ არსებობის და იმის, მზია რომ მისი დავალებით მოქმედებდა, მაგრამ ზუსტად იცის და კადრებიც ნანახი აქვს, რომ პოლიციელის ზურგზე მას არანაირი სტიკერი არ მიუკრავს. პარტიის მიზანია საზოგადოება ამ სიცრუეში დაარწმუნოს, ამიტომ ნინო ჩუმადაა. 

გთხოვთ, იხილოთ მზია ამაღლობელის უფლებადამცველის, მაია მწარიაშვილის პასუხები. მასალა მომზადებულია „მთის ამბების“ მიერ: 

ამის შემდეგ მზიას კოლეგები „რუსთავი 2“-ის შენობასთან მივედით და როგორც ყველა პროფესიონალს ჟურნალისტური ეთიკის სტანდარტი ავალდებულებს, „რუსთავი 2“-ს მაია მწარიაშვილისთვის პირდაპირი ეთერის დათმობა მოვთხოვეთ. ნინო შუბლაძემ ეს გვიპასუხა: 

მან სარედაქციო დამოუკიდებლობაში ჩარევა დაგვაბრალა და თქვა, რომ აუცილებლად დაუთმობდა ეთერს მაია მწარიაშვილს, ოღონდ მისი პირობებით. მწარიაშვილს დღემდე არ ჰქონია „რუსთავი 2“-ის პირდაპირ ეთერში მზიას საქმეზე საუბრის შესაძლებლობა. შუბლაძემ ჩვენი აქცია გააშუქა, მაგრამ კიდევ ერთხელ შეგვახსენა, რომ შესრულებით მხოლოდ ერთ ძალას უსრულებს „თხოვნებს“. 

ძვირფასო სტუდენტებო, მოგმართავთ მათ, ვისაც ახლა ნინო შუბლაძემ კითხვების დასმა უნდა გასწავლოთ. გთხოვთ, აქ გაეცნოთ ვინ არის მზია ამაღლობელი, რომელი გამოცემების დამფუძნებელია, რა ჯილდოების მფლობელია, უბრალოდ მისი ნამუშევრები წაიკითხეთ. 

და შემდეგ გაეცანით ნინო შუბლაძის - მუდმივად მთავრობის სამსახურში მყოფი ჟურნალისტის ბიოგრაფიას. ნახეთ მისი გადაცემები, სადაც ის კრიტიკულ კითხვებს არ სვამს და ბოლოს, გახსოვდეთ, რომ ადამიანი, რომელსაც არ აქვს გამბედაობა სოლიდარობა გამოუცხადოს უკანონოდ დატყვევებულ ჟურნალისტს, (მით უმეტეს, რომ საკუთარ თავსაც ჟურნალისტად მოიაზრებს) არ აქვს გამბედაობა პირდაპირ ეთერში მიიწვიოს მისი უფლებადამცველი, ის ფასეულს ვერაფერს გასწავლით. ერთადერთი, რისი სწავლებაც მას შეუძლია, უსიტყვო მორჩილებაა.   

იხილეთ მასალები და გაიცანით მზია ამაღლობელი:

• ყველაფერი მზია ამაღლობელის საქმეზე;
  
• „მზიას გარშემო რაც ხდება, არაფერში არ ჯდება“, - 12 მოქალაქის ხმა;
  
• მზია ამაღლობელის ნამდვილი ამბავი სალომე ჯაშის ფილმში სერიიდან „სინდისის პატიმრების ამბები ქართველი კინემატოგრაფების ფილმებში“;
  
• მზია ამაღლობელის საქმე - ღია სივრცე;
  
• „იბრძოლეთ, სანამ გვიან არ არის“ | მზია ამაღლობელის საქმე;
  
• „იბრძოლეთ, სანამ გვიან არ არის“ – ვინ არის მზია ამაღლობელი.

ფოტო: ლევან ზაზაძე

ისე მოხდა, რომ ჩემი სამუშაო გამოცდილების უდიდესი ნაწილი სხვადასხვა მედიასაშუალებაში გავატარე: გაზეთი, ჟურნალი, რადიო, ტელევიზია და ბოლოს უკვე ონლაინ მედია. ყველა მათგანში წლის ბოლოს შეჯამებას მთხოვდნენ, რაც იმდენად მძულდა, რომ არასდროს ვასრულებდი. ბოლო წლებია ამ შეჯამებას, არამხოლოდ მედიები, სოციალურ ქსელში ყველა ჩემი „ფრენდიც“ მთავაზობს, ამას მომავალი წლის გეგმებიც ემატება და ასე დაუსრულებლად. წლის ნომინაციები და ლაურეატების გამოვლენაც მძულს. 2004 წელს, გაზეთ „24 საათში“, წინასაახალწლო საავტორო სვეტში (მაშინ ბლოგებს სვეტი ერქვა), დავწერე ჩემი დამოკიდებულება ახალი წლის მიმართ და ვამხილე ყველა მათგანი, ვინც ერთი თვით ადრე იწყებდა კითხვას: „შენა და ახალ წელს რას აპირებ?“ იმ ტექსტის გამოქვეყნების შემდეგ, ახლობლების ნაწილი ისე შევაშინე, ახალ წელსაც არ მილოცავდნენ. ერთი სიტყვით, არ მიყვარს თავსმოხვეული დღესასწაულები და არც იმის მჯერა, რომ წლების ნუმერაციაზეა დამოკიდებული ცვლილებები. სიახლის მოლოდინი კი სულ მაქვს, მაგრამ ეს 31 დეკემბრის ღამესთან ყველაზე ნაკლებად არის დაკავშირებული. საახალწლო „ნიუსების“ თვალიერებისას ყველაზე მეტად იტალიის პრემიერ მინისტრის, ჯორჯია მელონის სიტყვები მომეწონა, გასული წელი ყველასთვის მძიმე იყო, მაგრამ არ იდარდოთ, მომავალი წელი უარესი იქნებაო. 

რა გვქონდა 2025 წელს? 

მედიისთვის 2025 წელი ნამდვილად ერთ-ერთი ყველაზე მძიმე იყო. ძალაში შევიდა ე.წ. ფარა, რომელიც ყველას, ვინც საერთაშორისო ფონდებიდან თუ ორგანიზაციებიდან ფინანსდებოდა და ამით სრულ დამოუკიდებლობასა და პოლიტიკურ მიუკერძოებლობას ინარჩუნებდა, აგენტებად გვაცხადებს. ეს კანონი იმ პროპაგანდის იარაღია, რომლის მიზანიც არის წარმოგაჩინონ უცხო ქვეყნის აგენტად და იმუშავონ შენს დისკრედიტაციასა და განადგურებაზე.

„ქართული ოცნების“ პარლამენტმა და მისმა თავმჯდომარემ, რომლის „ენჯიო“ ბიოგრაფიასაც აღარ შეგახსენებთ, მიიღო ცვლილებები „გრანტების შესახებ“ კანონში, რის საფუძველზეც ანტიკორუფციულმა ბიურომ მათ შორის, დამოუკიდებელი მედიების წინააღმდეგ საქმის წარმოება დაიწყო, რომ დაადგინოს აქამდე მიღებული გრანტების შესაბამისობა კანონთან. 

კამერები და მიკროფონები აკრძალეს სასამართლოს ტერიტორიაზე, ეზოშიც კი, იმისათვის, რომ დამოუკიდებელმა მედიამ არ გვაჩვენოს დღევანდელი სასამართლო, რომელსაც მანდატურების უფროსის, დავით მატიაშვილის სახე აქვს. 

„მაუწყებლობის შესახებ“ კანონში შესული ცვლილებების საფუძველზე „უცხოური ძალისგან“ დაფინანსების მიღება აუკრძალეს ტელე და რადიო მაუწყებლებსაც. პოლიტიკური, უფრო სწორედ პარტიული ფული აღარ არის ტელევიზიებში, რადგან მომდევნო 3 წლის მანძილზე არჩევნები არ იგეგმება. აქედან გამომდინარე, 2 ტელევიზია დახურვის რეალური საფრთხის წინაშე დგას. ვფიქრობ, არავის ჰქონდა ილუზია, რომ „ფორმულასა“ და „ტვ პირველის“ დამფინანსებლები ამ ქვეყანაში სიტყვის თავისუფლებაზე ზრუნავდნენ და არა საკუთარი პოლიტიკური ძალაუფლების მოპოვებაზე. 

ასევე, „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონში შესული ცვლილებებით, საკითხები, რომელიც აქამდე თვითრეგულირების ორგანოს უნდა განეხილა, კომუნიკაციების კომისიას დაექვემდებარა და მას მაუწყებლების დასანქცირების საშუალებაც მიეცა. 

საზოგადოებრივი მაუწყებლის მენეჯმენტმა როგორც იქნა, მოიცილა ურჩი თანამშრომლები, ახალ შენობაში გადაბარგდა, რკინის ღობე შემოარტყა და საკუთარ კეთილდღეობაში ჩაიძირა. მათ უკვე გარედან უკმაყოფილების ხმაც აღარ წვდებათ, იმდენად შორს არიან „ციხე-სიმაგრეში“ გამაგრებულები. რაც უფრო ტექნოლოგიურად განვითარებული ხდება ეს არხი, რაც უფრო იზრდება მაუწყებლის დაფინანსება, მით უფრო უახლოვდება საბჭოთა წარსულს, სადაც მაყურებელი ეკრანიდან მხოლოდ ტყუილს, გამოგონილ რეალობას ხედავდა. 

დაბოლოს, ყველაზე მთავარი - ჩვენ 2025 წელს, პირველი ჟურნალისტი ქალი პოლიტპატიმარი გვყავს, „ბათუმელებისა“ და „ნეტგაზეთის“ დამფუძნებელი მზია ამაღლობელი. „ბათუმელები“ ერთ-ერთი პირველი დამოუკიდებელი მედიაა, რომელმაც ყველა ხელისუფლებას გაუძლო და დღემდე მოაღწია, იმიტომ რომ არასდროს ყოფილა სხვაზე დამოკიდებული და მხოლოდ საკუთარი პროფესიის ერთგულია. ამიტომ შეარჩია რეჟიმმა მზია ამაღლობელი სამაგალითო სასჯელისთვის და შეატყობინა დამოუკიდებელ მედიებს - ყველას დაგსჯით და ყველას გაგტეხავთო. 

რა მიიღო სანაცვლოდ? 

„ქართული ოცნების“ რეპრესიული კანონების მიუხედავად, არც ერთ მედიას არ შეუწყვეტია მუშაობა. ტელევიზიები, სადაც უკვე დიდი ხანია ფინანსური პრობლემებია და  ჟურნალისტებს თვეებია სრული ხელფასი არ აუღიათ, მაინც მუშაობენ. მუშაობენ გაუსაძლის პირობებში, მტრულ გარემოში… მათ უწევთ „ქართული ოცნების“ წევრების დევნა, ბრძოლა კითხვებზე პასუხების მოსაპოვებლად, რომლებსაც უმეტეს შემთხვევაში ვერ იღებენ. შეწუხებული დეპუტატები ხშირად ამ ჟურნალისტებისთვის აკრედიტაციის ჩამორთმევას ითხოვენ და ასრულებენ კიდეც. პროპაგანდისტული არხების არც ერთი თანამშრომელი დაიჯერებს, რომ მათი კოლეგები, რომელთა ხელფასი ოდესღაც რამდენიმე ათასი ლარი იყო, დღეს მის გარეშე მუშაობენ. ცხადია, ეს სამუდამოდ ვერ გაგრძელდება, მაგრამ ისინი ჯერ ისევ ფეხზე დგანან და იბრძვიან. 

ონლაინ მედიები კი ნაცვლად დაშლისა, კიდევ უფრო გაძლიერდნენ და საერთო პლატფორმა - „სინათლე მედია“ შექმნეს, რომელმაც ისეთ შედეგებს მიაღწია, რასაც არავინ ელოდა. 

ყველა ჩვენთაგანს ემუქრებიან, ჩვენ წინააღმდეგ სამთავრობო ტელევიზიები, სავარაუდოდ, სუსის დაკვეთით, სიუჟეტებს ამზადებენ, უკანონო ფულის მიღებას გვაბრალებენ და მაინც ვერ აღწევენ მიზანს, მაინც ვერ გვაშინებენ. ონლაინ მედიების მიმართ საზოგადოებამ არნახული სოლიდარობა გამოხატა, რაც იმის მაუწყებელია, რომ სინათლე არ ჩაქრება! 

არამხოლოდ მედიის, არამედ ყველა ჩვენი თანამებრძოლის ერთ-ერთი მთავარი საყრდენი მზია ამაღლობელია, რომელიც კოლოსივით უდრეკია და რომელმაც გვაჩვენა, რომ იდეალიზმი და გმირობა შესაძლებელია ჩუმი, უსიტყვო და ადამიანური იყოს. ვერასდროს ვახერხებ მზიაზე აღფრთოვანების გარეშე საუბარს. მისი გაუტეხელობა და სიჯიუტე არასდროს მოგვცემს უფლებას ჩვენ აქ, თავისუფლებაზე დარჩენილები გავტყდეთ და დავნებდეთ. სიფრთხილე შიშსა და თვითცენზურაში არ გადაგივიდეთო, - გვითხრა ბოლოს, „საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის“ კრებაზე რომ დარეკა და იქ შეკრებილ ჟურნალისტებს მოგვმართა, ერთად უნდა იყოთ და ყველაფერი გამოვაო. აუცილებლად გამოვა, რადგან ერთად ვართ!

ამ ჩემი „საახალწლო“ ბლოგის დასაწყისში ჯორჯია მელონის სიტყვები გავიმეორე, მძიმე იყო 2025, მაგრამ 2026 კიდევ უფრო მძიმე იქნება-მეთქი. კი, 2026-ში კიდევ უფრო მოგვიჭერენ მარწუხებს, კიდევ უფრო მეტს დაგვიჭერენ, დაგვშლიან, დაგვხურავენ, გვცემენ, ალბათ, ისევ მოგვწამლავენ, მაგრამ საქმე იმაშია, რომ მაინც ვერ გაგვაჩუმებენ და ვერ შეგვაშინებენ, რადგან ჩვენ, ქართველებმა (მათ შორის ჟურნალისტებმა), არნახული სოლიდარობის, თანადგომის, ერთმანეთის სიყვარულისა და ბრძოლის უნარი გამოვავლინეთ! უკანასკნელი წლები, ვფიქრობ, ჩვენთვის ერთ-ერთი ყველაზე მძიმე პერიოდია დამოუკიდებელი საქართველოს ისტორიაში, რადგან ახლა უკვე ღიად ჩვენი მთავარი მტერი - რუსეთი ქართველის ხელით გვებრძვის და გვკლავს, მაგრამ თითოეულმა ჩვენთაგანმა, ვინც დღეს იბრძვის, იცის, როდესაც ეს რეჟიმი დასრულდება, ეს დღეები და წლებიც ყველაზე ტკბილად გაახსენდება, რადგან არასდროს ყოფილა ამდენი სიყვარული, ერთმანეთზე ზრუნვისა და ერთად ბრძოლის ჟინი. არასდროს ყოფილა ეს სიტყვები ასეთი გულწრფელი და ნამდვილი, როგორც დღეს: მიყვარხარ საქართველო!