„მითების დეტექტორის“ მიმოხილვის მიხედვით, ბოლო წლებში სახელისუფლებო სარედაქციო პოლიტიკის მედიები არამხოლოდ ხელისუფლების პროპაგანდისტული გზავნილების გამოხმოვანებლები არიან, არამედ მმართველი პარტიის ოპონენტების და დამოუკიდებელი ინსტიტუტების დისკრედიტაციის პროცესში ხელისუფლებასთან მჭიდროდ თანამშრომლობენ:

„ეს თანამშრომლობა მეტწილად ისეთი კონფიდენციალური მონაცემების მედიით გაჟონვას გულისხმობს, რომელზეც წვდომა მხოლოდ სახელმწიფო ინსტიტუტებს შეიძლება ჰქონდეთ და ზოგ შემთხვევაში სამიზნე პირებზე თვალთვალის შედეგად შეიძლება იყოს მოპოვებული“. 

ფაქტების გადამოწმების პორტალმა პუბლიკაციაში - „სახელისუფლებო მედიების ინფორმაციული სინქრონი სახელმწიფო აპარატთან“ ბოლო წლებში სახელისუფლებო მედიით გავრცელებული ისეთი შემთხვევები მიმოიხილა, რომლებიც ამ ტენდენციას ავლენენ. 

ტელეკომპანია „იმედი“ გერმანიის ელჩისა და „ევროპული ორბიტის“ ლიდერის დახურული შეხვედრის შინაარსს მტკიცებულებების გარეშე აშუქებს

მიმოხილვაში ვკითხულობთ, რომ 6 მარტს, 14:09 საათზე, ტელეკომპანია „იმედმა“ გაავრცელა ინფორმაცია, რომლის მიხედვითაც გერმანიის საელჩოში „ევროპული ორბიტის“ ლიდერს, ყოფილ სახალხო დამცველ ნინო ლომჯარიასა და გერმანიის ელჩ პიტერ ფიშერს შორის საელჩოს შენობაში დახურული შეხვედრა გაიმართა:

„„იმედის“ მიერ გავრცელებულ ინფორმაციაში ნათქვამია, რომ ლომჯარიამ ელჩს შემდეგი სიტყვები უთხრა: „ხალხი უნდა დაისაჯოს ვიზით, სხვა არაფერი ჭრის, ფაქტია”. ტელევიზიის ინტერპრეტაციით, შეხვედრა საქართველოს მოქალაქეებისთვის ევროკავშირთან უვიზო მიმოსვლის შესაძლო შეზღუდვის საკითხს ეხებოდა, თუმცა მასალაში არ იყო მითითებული, თუ რა წყაროზე დაყრდნობით ავრცელებდა არხი ამ ინფორმაციას. 

შეხვედრა დახურული იყო, შესაბამისად, მისი გადამოწმება შეუძლებელია. ნინო ლომჯარიამ ციტატის ნამდვილობა იმავე დღეს უარყო, მას „უზნეო ტყუილი“ უწოდა და დაწერა, რომ „იმედს“ ცილისწამებისთვის უჩივლებდა. „მითების დეტექტორმა“ ტელეკომპანია „იმედს“ კითხვით მიმართა, თუ რა წყაროსა და მტკიცებულებაზე დაყრდნობით გაავრცელა არხმა ლომჯარიას ციტატა. კერძოდ, არსებობდა თუ არა კონფიდენციალური წყარო ან რაიმე მტკიცებულება, რომელიც შეხვედრის შინაარსს დაადასტურებდა. „იმედს“ პუბლიკაციის გამოქვეყნების მომენტისთვის ჩვენს შეკითხვაზე პასუხი არ დაუბრუნებია“. 

როგორც „მითების დეტექტორი“ აღწერს, იმავე საღამოს, 20:11 საათზე, „იმედმა“ გაავრცელა ვიდეომასალა, რომელიც გადაღებულია თბილისში, ზაარბრიუკენის მოედნისა და სასტუმრო „მოქსის“ მიმდებარე ტერიტორიაზე. „მტკიცების მიხედვით, კადრებში ნინო ლომჯარია ჩანს, რომელიც საელჩოს მანქანიდან საკუთარ ავტომობილში გადადის“.

მითების გადამოწმების პორტალი აღნიშნავს, რომ საჯარო სივრცეში გადაღებული მსგავსი ვიდეოკადრები, როგორც წესი, რამდენიმე ტიპის ვიდეოთვალთვალის სისტემიდან შეიძლება იყოს მიღებული:

„ერთ-ერთი შესაძლო წყაროა კერძო ვიდეოთვალთვალის სისტემები, რომლებიც განთავსებულია შენობებზე, სასტუმროებზე, კომერციულ ობიექტებზე ან საცხოვრებელ კორპუსებზე. ასეთ კამერებზე წვდომა, როგორც წესი, მხოლოდ შესაბამისი ობიექტის მფლობელს ან ადმინისტრაციას აქვს. 

კიდევ ერთი შესაძლო წყაროა მუნიციპალური ვიდეო-სამეთვალყურეო კამერები, რომლებიც ქალაქის სხვადასხვა ქუჩასა და მოედანზეა განთავსებული. ამ სისტემებს, როგორც წესი, მართავს შესაბამისი საჯარო უწყება და მათი ჩანაწერები საჯაროდ ხელმისაწვდომი არ არის.

სასტუმროს ფასადის მხარეს ორი განათების ბოძია განთავსებული. „იმედის“ მიერ გავრცელებული კადრები, სავარაუდოდ, მარჯვენა ბოძზე განთავსებული კამერითაა გადაღებული, რამდენადაც მიმდებარე ტერიტორია ჯერ შორიდან ჩანს, შემდეგ კი კადრები ახლოვდება.

მსგავსი ტიპის კამერების ჩანაწერებზე, როგორც წესი, წვდომა აქვთ სახელმწიფო უწყებებს, მათ შორის შინაგან საქმეთა სამინისტროს, მედია ორგანიზაციებს ასეთ მასალაზე პირდაპირი წვდომა არ გააჩნიათ. შესაბამისად, ჩნდება კითხვა, რა წყაროს მეშვეობით მოიპოვა ოპერატიულად ტელეკომპანია „იმედმა“ აღნიშნული ვიდეომასალა.

როგორც საპატრულო პოლიციაში განგვიმარტეს, ქუჩაში არსებული ვიდეოსათვალთავალო სისტემებიდან ჩანაწერს ვერ მიიღებს დაინტერესებული პირი იმ შემთხევვაში, თუ მიმდებარე ტერიტორიაზე განხოციელებულ რომელიმე ქმედებაზე გამოძიება არაა დაწყებული. შესაბამისად, იმის გათვალისწინებით, რომ ასეთი ვიდეომასალა ჩვეულებრივ არ არის თავისუფლად ხელმისაწვდომი მედიისთვის, და მის მიღებას, როგორც წესი, სჭირდება სახელმწიფო უწყებების ჩართულობა და გონივრული ვადა კადრების მიწოდებისთვის, ჩნდება კითხვები, თუ რა გზით გახდა აღნიშნული კადრები ხელმისაწვდომი ტელეკომპანია “იმედისთვის“ და ვინ იყო მათი პირველწყარო“, - ვკითხულობთ „მითების დეტექტორის“ მიმოხილვაში. 

სუსში დაბარება ტელეკომპანია „იმედის“ ინფორმაციული სინქრონი

6 მარტს ცნობილი გახდა, რომ სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურმა გამოძიება დაიწყო საქართველოში ირანის ისლამური რესპუბლიკის „მზარდი გავლენების“ შესახებ გამოქვეყნებული ორი ერთმანეთისგან დამოუკიდებელი კრიტიკული კვლევის ავტორების „მოტივაციის“ შესასწავლად. გამოძიების ფარგლებში გამოკითხვაზე დაიბარეს ყოფილი თავდაცვის მინისტრი, თინა ხიდაშელი,  ისტორიკოსი და პარლამენტის ყოფილი ვიცე-სპიკერი გუბაზ სანიკიძე, ყოფილი პარლამენტარები გიორგი კანდელაკი და გივი თარგამაძე.

„მითების დეტექტორი“ აღნიშნავს, რომ ამ პროცესში ყურადღებას იქცევს ინფორმაციის გავრცელების გზა:

„ცნობა იმის შესახებ, რომ გივი თარგამაძე გამოკითხვაზე იყო დაბარებული და მასთან დაკავშირება ვერ ხერხდებოდა, თავდაპირველად სწორედ პროსახელისუფლებო მედიასაშუალებებით (იმედი)გავრცელდა.

მოგვიანებით გივი თარგამაძემ სოციალურ ქსელში დაწერა, რომ საზღვარგარეთ იმყოფება და მზად არის კითხვებს წერილობით ან საქართველოში დაბრუნების შემდეგ უპასუხოს. მისი თქმით, ქვეყნის დატოვებისას მან პრობაციის ბიუროს მიერ გაცემული დოკუმენტი წარადგინა, რომელიც ადასტურებდა, რომ საქართველოდან გასვლის უფლება ჰქონდა.

აღნიშნული შემთხვევა კიდევ ერთხელ აჩენს კითხვებს სახელმწიფო უწყებებსა და პროსახელისუფლებო მედიას შორის ინფორმაციის გავრცელების პრაქტიკაზე. ის ფაქტი, რომ გამოძიებასთან დაკავშირებული დეტალები პირველად სწორედ ასეთ მედიასაშუალებაში გაჩნდა, რაც მედიისა და უსაფრთხოების სტრუქტურებს შორის ინფორმაციული სინქრონის არსებობაზე მიუთითებს“.

Sovlab-ის მკვლევარისა და ყოფილი პარლამენტარის საუბრის ფარული ჩანაწერის გავრცელება

„9 მარტს ტელეკომპანია „იმედმა“ განაცხადა, რომ მათ ელექტრონულ ფოსტაზე მიიღეს ფარული ჩანაწერი, რომელიც საბჭოთა კვლევის ლაბორატორიის ხელმძღვანელის გიორგი კანდელაკის და ყოფილი დეპუტატის გივი თარგამაძის სატელეფონო საუბრის ფარულ ჩანაწერს ასახავდა. ტელეკომპანიის წყაროს მტკიცებით, საქმე კანდელაკის დაკარგულ კომპიუტერს შეეხება, რაც თავად კანდელაკმა უარყო“, - წერს „მითების დეტექტორი“.

სამოქალაქო საზოგადოების წარმომადგენლებთან და პოლიტიკოსებთან შეხვედრების „ფარულ შეხვედრებად“ წარმოჩენა

მიმოხილვაში ვკითხულობთ, რომ დიპლომატიური კორპუსის წარმომადგენლების შეხვედრებს სამოქალაქო საზოგადოების წევრებთან, პოლიტიკოსებსა და ჟურნალისტებთან, რაც ჩვეული პრაქტიკაა, სახელისუფლებო მედია „ფარულ“ და „კონსპირაციულ“ აქტივობებად წარსულშიც წარმოაჩენდა. 

მასალაში მოყვანილ მაგალითები კი ფაქტების გადამოწმების პორტალის შეფასებით, ტოვებს შთაბეჭდილებას, რომ სახელისუფლებო მედიისთვის დიპლომატების გადაადგილებისა და შეხვედრების დროები წინასწარ იყო ცნობილი.

არასაჯარო დოკუმენტის ბოროტად გამოყენება საიას წინააღმდეგ დეზინფორმაციის გავრცელების მიზნით

„მითების დეტექტორი“ აღნიშნავს, რომ კიდევ ერთი მაგალითი იმისა, თუ როგორ იყენებს ხელისუფლება კონფიდენციალურ დოკუმენტს არასამთავრობო ორგანიზაციის წინააღმდეგ „საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციას“ უკავშირდება:

„სახელისუფლებო ტელევიზიებმა (იმედი; რუსთავი 2; POSTV), საინფორმაციო სააგენტოებმა (Spacesnews; რადიოსივრცე) და ანტიოპოზიციურმა გვერდებმა  კოორდინირებულად გაავრცელეს ინფორმაცია, რომ 2024 წლის საპარლამენტო არჩევნების შედეგებთან დაკავშირებით ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ (ECHR) დროებითი ღონისძიების გამოყენებაზე უარი თქვა, არჩევნების შედეგების გაუქმებაზე დროებითი ღონისძიების მოთხოვნა კი ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია (საია) ითხოვდა. 

სიუჟეტში გამოყენებული დოკუმენტი, რომელიც კონსოლიდირებულ საქმეს ასახავდა და სხვა განმცხადებლებსაც აერთიანებდა, გაშუქების მომენტისთვის არ იყო საჯაროდ ხელმისაწვდომი და მხოლოდ მხარეებს გადაეგზავნათ. მიუხედავად კონფიდენციალობის დაცვის ვალდებულებისა, ის სახელისუფლებო მედიას იუსტიციის სამინისტრომ მიაწოდა. 

ვინაიდან დოკუმენტი კონკრეტულ თარიღამდე კონფიდენციალური იყო, „მითების დეტექტორმა“ გავრცელებული მტკიცებების გადამოწმება და მათი მცდარად მონიშვნა მხოლოდ მას შემდეგ შეძლო, რაც ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოსგან წერილობითი პასუხი მიიღო, სადაც დასტურდება,  რომ საიას მსგავსი მოთხოვნით სასამართლოსთვის არ მიუმართავს“.

დახურული ჩატებიდან ანაბეჭდების გამოქვეყნება

ანგარიშის მიხედვით, სახელისუფლებო მედიას არაერთხელ გაუვრცელებია დახურულ ჩატებში მიმოწერის ანაბეჭდები ოპონენტების დისკრედიტაციის მიზნით. მასალაში ჩამოთვლილია ამგვარი პრაქტიკის რამდენიმე შემთხვევაც.

არასამთავრობოების ოფისებზე ვანდალიზმის შემთხვევის ადგილიდან გაშუქება სახელისუფლებო მედიის მიერ  

როგორც „მითების დეტექტორი“ წერს, 2024 წელს, ე.წ. „აგენტების შესახებ“ კანონთან დაკავშირებული პროტესტის პარალელურად, არასამთავრობო ორგანიზაციების ოფისებზე განხორციელებულ ვანდალურ თავდასხმებს სახელისუფლებო მედიასაშუალებები შემთხვევის ადგილიდან აშუქებდნენ. 

მიმოხილვაში მოყვანილ მაგალითებში ჩანს 2 შემთხვევა, როდესაც სახელისუფლები POSTV-იმ „მედიის განვითარების ფონდისა“ და „ინფორმაციის თავისუფლების ინსტიტუტის“ ოფისებზე განხორციელებული ვანდალიზმი რეალურ დროში გააშუქა და აღნიშნულ ქმედებას „მოქალაქეთა სპონტანური საპროტესტო გამოხატულება“ უწოდა. 

ევროპის საბჭოს ჟურნალისტთა უსაფრთხოების პლატფორმამ, რომელიც 15 საერთაშორისო ორგანიზაციას აერთიანებს, ევროპაში მედიის თავისუფლების შესახებ ყოველწლიური ანგარიში წარადგინა. 

ანგარიშის მიხედვით, 2025 წელს ევროპაში პრესის თავისუფლება მუდმივი ზეწოლის ქვეშ იყო, რასაც სამართლებრივი საფრთხეები, მედიის ხელში ჩაგდების მცდელობები და ტრანსნაციონალური რეპრესიები განაპირობებდა. ამ ზეწოლას კი, კიდევ უფრო ამძიმებდა ჟურნალისტიკისთვის სულ უფრო მტრული გარემო: „ეს სურათი შემსუბუქდა ზოგიერთ წევრ სახელმწიფოში პოზიტიური რეფორმებითა და ევროპულ დონეზე განხორციელებული ინიციატივებით“.

დოკუმენტში აღნიშნულია, რომ პლატფორმამ დაარსების დღიდან (2015 წელი) 2300-ზე მეტი შეტყობინება გამოაქვეყნა მედიის თავისუფლების სერიოზული საფრთხეების შესახებ ევროპის საბჭოს წევრ სახელმწიფოებში, რუსეთსა და ბელარუსში: „შეტყობინებების რაოდენობა სტაბილურად გაიზარდა, 2015 წელს - 106-დან 2025 წელს - 330-ზე მეტამდე, რაც ჟურნალისტებისთვის სულ უფრო მტრულ გარემოს ასახავს. ამ შეტყობინებების მეოთხედი ეხება ჟურნალისტების ფიზიკურ უსაფრთხოებასა და ხელშეუხებლობაზე თავდასხმას, მათ შორის 53 ჟურნალისტის ან მედია პროფესიონალის გარდაცვალებას“.

როგორც ანგარიშში ვკითხულობთ, 2025 წელს გამოცემული 344 განგაშის სიგნალიდან, რაც 2024 წელთან შედარებით 29%-ით მეტია, 90 ჟურნალისტებზე თავდასხმას ეხებოდა: „ეს ინციდენტები მოიცავდა ძალადობას საჯარო ღონისძიებებსა და საპროტესტო აქციებზე, რომლებიც ჩადენილი იყო როგორც დემონსტრანტების, ისე სამართალდამცავების მიერ“.

2025 წელს შეტყობინებების ყველაზე მაღალი მაჩვენებლის მქონე ქვეყნები იყვნენ: რუსეთი (50), თურქეთი (49), საქართველო (35), სერბეთი (35) და უკრაინა (27) - ეს უკანასკნელი ძირითადად რუსეთის მიერ ოკუპირებულ ტერიტორიებს ეხება ან რუსულ ძალებს მიეწერება.

ანგარიშის მიხედვით, გასულ წელს ჟურნალისტებზე ფიზიკური თავდასხმების ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი საქართველოში, სერბეთსა და თურქეთში დაფიქსირდა: „ჟურნალისტები პოლიციის, პოლიტიკური ფიგურებისა და მომიტინგეების სამიზნეები გახდნენ, მათ არ მისცეს საშუალება მოემზადებინათ რეპორტაჟები ან დაეკისრათ სანქციები მათი საქმიანობის გამო, რაც ხაზს უსვამს უსაფრთხო გაშუქებისა და ძალადობის შემთხვევაში პასუხისმგებლობის უზრუნველყოფის უუნარობას. ონლაინ შევიწროება და კოორდინირებულად დაშინება განსაკუთრებით არაპროპორციულად შეეხო ქალ ჟურნალისტებს“.

ევროპაში პრესის თავისუფლების შესახებ ანგარიშში ცალკე ქვეთავი ეთმობა საქართველოს. მასში აღნიშნულია, რომ ქვეყანაში 2025 წელს ვითარება საგანგაშო ტემპით გაუარესდა. ევროპის საბჭოს ჟურნალისტთა უსაფრთების პლატფორმამ გასულ წელს საქართველოში მედიის თავისუფლებისთვის შექმნილი საფრთხეების გამო 32, 2024 წელთან შედარებით 78%-ით მეტი, განგაშის სიგნალი გამოსცა:

„შეტყობინებები ასახავს პრესის თავისუფლების უფრო ფართო დემონტაჟს, რასაც ინსტიტუციური რეპრესიები, პოლიტიზირებული სამართალდამცავი ორგანოები, სახელმწიფო ინსტიტუტებისა და საჯარო მედიის ხელში ჩაგდება და ეფექტური კონტროლისა და ბალანსის სისტემის ეროზია განაპირობებს“.

დოკუმენტში ყურადღება გამახვილებულია „ბათუმელები“/„ნეტგაზეთის“ დამფუძნებლისა და დირექტორის, მზია ამაღლობელის უკანონო პატიმრობაზე:

„2025 წლის 6 აგვისტოს, 200 დღეზე მეტი ხნის წინასწარი პატიმრობისა და უაღრესად პოლიტიზირებული სასამართლო პროცესის შემდეგ, მზია ამაღლობელს, საქართველოს ორი ყველაზე ცნობილი დამოუკიდებელი მედიასაშუალების, „ბათუმელებისა“ და „ნეტგაზეთის“ დამფუძნებელსა და დირექტორს, ორწლიანი პატიმრობა მიესაჯა. მისი დაპატიმრების შემდეგ, ამაღლობელი და მისი მედიაორგანიზაციები ცილისწამების კამპანიების, დამამცირებელი მოპყრობისა და ეკონომიკური ანგარიშსწორების მსხვერპლი გახდნენ“.

ანგარიშში მოხვდა „მედიაჩეკერის“ ჟურნალისტ ნინია კაკაბაძისა და „პუბლიკას“ ჟურნალისტ ბასტი მგალობლიშვილის თვითნებური დაკავების შემთხვევებიც. მასში აღნიშნულია ისიც, რომ გასულ წელს „ქართული ოცნების“ პარლამენტმა, ქვეყნის შიგნით და საერთაშორისო დონეზე წინააღმდეგობის მიუხედავად, რამდენიმე რეპრესიული კანონი მიიღო. 

ევროპის საბჭოს ჟურნალისტთა უსაფრთხოების პლატფორმის 2025 წლის ანგარიშში გამოთქმულია შეშფოთება საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებლის სარედაქციო დამოუკიდებლობასთან დაკავშირებითაც:

„როგორც ევროკავშირის გაფართოების პოლიტიკის შესახებ 2025 წლის ანგარიშში აღნიშნულია: „საზოგადოებრივ მაუწყებელს აკლია დამოუკიდებლობა, აქვს მიკერძოებული სარედაქციო პოლიტიკა და შეაქვს წვლილი ევროკავშირის საწინააღმდეგო რიტორიკის პოპულარიზაციაში“. საზოგადოებრივი მაუწყებლის მენეჯმენტმა გაათავისუფლა ჟურნალისტები ვასილ ივანოვ ჩიქოვანი და ნინო ზაუტაშვილი მას შემდეგ, რაც რაც მათ საჯაროდ გამოთქვეს შეშფოთება მაუწყებელში პოლიტიკური ჩარევის შესახებ და შემდგომში გააუქმა ზაუტაშვილის ტოქშოუ. მომდევნო პერიოდში კიდევ რამდენიმე ჟურნალისტი გაათავისუფლეს. ერთად აღებული, ამ გათავისუფლებებმა, ეთერის ცვლილებებმა, შემზღუდავმა სარედაქციო პრაქტიკამ და დაფინანსებისა თუ მართვის კუთხით განვითარებულმა მოვლენებმა კიდევ ერთხელ გაუსვა ხაზი საზოგადოებრივი მაუწყებლის დამოუკიდებლობის მოწყვლადობას პოლიტიკური გავლენების მიმართ“.

როგორც SJP-ის ანგარიშშია აღნიშნული, საქართველოში მედიის წინააღმდეგ უპრეცედენტო რეპრესიების მიუხედავად, დამოუკიდებელმა ჟურნალისტებმა გასაოცარი სიმტკიცე გამოიჩინეს და მუშაობას აგრძელებენ. თუმცა, ბალანსისა და კონტროლის ეფექტიანი მექანიზმების, სამართლებრივი გარანტიებისა და დამოუკიდებელი ინსტიტუტების არარსებობის პირობებში, დაუყოვნებლივი საერთაშორისო მხარდაჭერისა და ზეწოლის გარეშე ქვეყანაში ჟურნალისტიკა მდგრადობის დაკარგვის საფრთხის წინაშე დგას.

ევროსაბჭოს ჟურნალისტთა უსაფრთების პლატფორმა ჟურნალისტიკის დაცვისა და უსაფრთხოების ხელშეწყობის მიზნით 2015 წელს შეიქმნა. 2025 წლის ანგარიშის მომზადებაში მონაწილეობდა პლატფორმის 15 პარტიონი ორგანიზაცია: European Federation of Journalists; International Federation of Journalists; Association of European Journalists; ARTICLE 19; Reporters without Borders; Committee to Protect Journalists; Index on Censorship; International Press Institute; International News Safety Institute; Rory Peck Trust; European Broadcasting Union; PEN International; European Centre for Press and Media Freedom; Free Press Unlimited; Justice for Journalists Foundation. 

დოკუმენტში, რომელიც ევროსაბჭოს წევრი 46 სახელმწიფოსა და რუსეთისა და ბელარუსის მედიაგარემოს ეხება, ის მთავარი სამართლებრივი, პოლიტიკური და პრაქტიკული გადაწყვეტილებებია მოცემული, რამაც ევროპაში მედიის თავისუფლებასა და ჟურნალისტების უსაფრთხოებაზე გავლენა მოახდინა. 

„მედიის თავისუფლების სწრაფი რეაგირების“ (MFRR) კონსორციუმმა გამოაქვეყნა ანგარიში, რომელშიც მედიის თავისუფლების დარღვევის ყველა ის შემთხვევაა გაანალიზებული, რომელიც 2025 წელს, ევროკავშირის წევრ და კანდიდატ ქვეყნებში დაფიქსირდა.

მონიტორინგის შედეგებით, საკვლევ პერიოდში, გასული წლის იანვარ-დეკემბერში, მედიის თავისუფლების დარღვევის 1481 შემთხვევა დაფიქსირდა (მათ შორის ყველაზე გავრცელებული ფორმა დაშინება და ცილისწამება იყო), რაც მედიის 2 377 წარმომადგენელს შეეხო. აქედან, ყველაზე მეტი, 208 დარღვევა სერბეთში დაფიქსირდა. ანგარიშის მიხედვით, 2025 წელს ოთხი ჟურნალისტი მოკლეს: 3 მათგანი უკრაინაში რუსული დრონების თავდასხმის შედეგად, ხოლო 1 თურქეთში, სასტიკი თავდასხმიდან რამდენიმე დღეში გარდაიცვალა.  

მედიის თავისუფლების მონიტორინგის ანგარიშის მიხედვით, 2025 წელს უცხოელი აგენტების შესახებ კანონებთან, უცხოური დაფინანსების ან გავლენის ბრალდებებთან დაკავშირებული პრესის თავისუფლების 72 დარღვევა დააფიქსირა, რაც მედიასთან დაკავშირებულ 142 პირს ან ორგანიზაციას შეეხო. ამ შემთხვევებიდან 34 - ევროკავშირის წევრ სახელმწიფოებში, 38 კი კანდიდატ ქვეყნებში მოხდა: „ევროკავშირის ფარგლებში ინციდენტების ყველაზე მეტი რაოდენობა (18) უნგრეთში, ხოლო კანდიდატ ქვეყნებს შორის ყველაზე მეტი შემთხვევა (18) საქართველოში დაფიქსირდა“.

როგორც დოკუმენტში ვკითხულობთ, ანგარიში კიდევ ერთხელ აჩვენებს, რომ ევროკავშირში, მიუხედავად იმისა, რომ ის კვლავ შედარებით უსაფრთხო თავშესაფარია მედიის თავისუფლებისთვის, თავისუფალი და დამოუკიდებელი ჟურნალისტიკის კლიმატი კვლავ მრავალი საფრთხისა და გამოწვევის მატარებელია:

„სისტემური გამოწვევები ისეთ წევრ სახელმწიფოებში, როგორიცაა უნგრეთი და სლოვაკეთი, დემოკრატიული ღირებულებების დასაცავად ევროკავშირის სასწრაფო ყურადღებას მოითხოვს. ამასობაში, ევროკავშირის ბლოკის გარეთ, ანგარიში აჩვენებს, თუ როგორ აგრძელებენ სერბეთი, საქართველო და განსაკუთრებით თურქეთი მედიის თავისუფლების დრამატულ კრიზისს და მდგომარეობის გაუარესებას. ეს ცხელი წერტილები საერთაშორისო საზოგადოებისა და ევროკავშირის მხრიდან სასწრაფო ყურადღებას მოითხოვს, რათა დაცული იყოს დამოუკიდებელი მედიის დარჩენილი ნაწილი“.

„პრესისა და მედიის თავისუფლების ევროპული ცენტრის“ (ECPMF), „ჟურნალისტთა ევროპის ფედერაციისა“ (EFJ) და „პრესის საერთაშორისო ინსტიტუტის“ (IPI) მიერ მომზადებულ დოკუმენტში აღნიშნულია, რომ „ქართულმა ოცნებამ“ დამოუკიდებელი მედიის დევნა 2025 წელსაც განაგრძო. გასული ერთი წლის მანძილზე ქვეყანაში მედიის თავისუფლების დარღვევის 143 შემთხვევა დაფიქსირდა, რომელიც მედიის 263 სუბიექტს შეეხო:

„განსაკუთრებით საგანგაშო იყო სამართლებრივი თავდასხმების მკვეთრი ზრდა - 60 დოკუმენტირებული შემთხვევა (42%), წინა წელს დაფიქსირებულ 33 ინციდენტთან შედარებით. აღრიცხული ინციდენტიდან უმეტესობა პოლიციისა და სახელმწიფო უსაფრთხოების ძალების მიერ იყო ჩადენილი (28.0%), მათ მოსდევდა სამთავრობო და საჯარო მოხელეები (25.2%) და სასამართლო ხელისუფლება (18.9%)“.

ანგარიშში აღნიშნულია „ბათუმელები“/„ნეტგაზეთის“ დამფუძნებლისა და დირექტორის, მზია ამაღლობელის უკანანო პატიმრობაც: „აგვისტოს დასაწყისში, 200 დღეზე მეტი ხნის განმავლობაში უსამართლო წინასწარი პატიმრობისა და უაღრესად პოლიტიზირებული სასამართლო პროცესის შემდეგ, მზია ამაღლობელს, საქართველოს ორი ყველაზე ცნობილი დამოუკიდებელი მედიასაშუალების, „ბათუმელებისა“ და „ნეტგაზეთის“ დამფუძნებელსა და დირექტორს, ორწლიანი პატიმრობა მიუსაჯეს. დაპატიმრების შემდეგ, ამაღლობელი და მისი მედიაორგანიზაციები ცილისწამების კამპანიების, დამამცირებელი მოპყრობისა და ეკონომიკური ანგარიშსწორების წინაშე აღმოჩნდნენ. მზარდი ავტორიტარიზმისა და მედიის თავისუფლების შეზღუდვის ფონზე, ის მდგრადობის სიმბოლოდ იქცა“.

დოკუმენტში ჟურნალისტურ საქმიანობაში ხელშეშლისა და ქვეყანაში უცხოელი ჟურნალისტების არ შემოშვებასთან ერთად, ჟურნალისტების დაკავების შემთხვევებიც მოხვდა:

„MapMF-მა დააფიქსირა ჟურნალისტების დაპატიმრების, ციხეში ჩასმის ან საზღვარზე დაკავების 18 შემთხვევა. ერთ-ერთი დაკავებული ჟურნალისტი იყო გურამ მურვანიძე, ამაღლობელის კოლეგა და მედიასაშუალება „ბათუმელების“ ოპერატორი, რომელიც ადმინისტრაციული წესით დააკავეს ამაღლობელის დაკავებიდან რამდენიმე დღეში, მაშინ, როდესაც ის პროტესტებსა და სოციალურ არეულობას აშუქებდა. ხელისუფლებამ მას ბრალი წაუყენა „წვრილმანი ხულიგნობისა“ და „პოლიციის კანონიერი მოთხოვნისადმი დაუმორჩილებლობის“ მუხლებით. შემოდგომაზე, გზის გადაკეტვის ბრალდებით, ადმინისტრაციული წესით დააკავეს ნინია კაკაბაძე (Mediachecker-ის ჟურნალისტი) და მამუკა მგალობლიშვილი („პუბლიკა“)“. 

„მედიის თავისუფლების სწრაფი რეაგირების“ (MFRR) კონსორციუმი ასევე აღნიშნავს, რომ 2025 წლის განმავლობაში, ადგილობრივი და საერთაშორისო პროტესტის მიუხედავად, „ქართულმა ოცნებამ“ რამდენიმე რეპრესიული საკანონმდებლო აქტიც მიიღო, რომელთა საფუძველზეც ანტიკორუფციულმა ბიურომ დამოუკიდებელ მედიასაშუალებებში „გრანტების შესახებ“ კანონის საფუძველზე გამოძიება დაიწყო და მათგან დონორებისა და გრანტების შესახებ მონაცემების გამჟღავნება მოითხოვა:

„გარდა ამისა, კომუნიკაციების კომისიამ წერილობით გააფრთილა  „ფორმულასა“ და „ფორმულა მულტიმედიას“, ასევე რადიომაუწყებლებს ჟურნალისტთა კავშირს - ხალხის ხმას („რადიო მარნეული“), რადიო ნორის და „სისტემა გამას“ („რადიო პოზიტივი“) „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონის დარღვევისთვის“.

ანგარიშის მიხედვით, ჟურნალისტთა წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულები კვლავ დაუსჯელი რჩება, გამოძიებები ხშირად ფორმალურია და დამნაშავეები დღემდე დაუსჯელები არიან. 

რაც შეეხება საზოგადოებრივ მაუწყებელს, ორგანიზაციები მიიჩნევენ, რომ ის დიდი ხანია მმართველი პარტიის ინტერესებს ემსახურება: „გაამკაცრა ცენზურა და ზეწოლა იმ თანამშრომლებზე, რომლებიც არხის სარედაქციო პოლიტიკას აკრიტიკებდნენ. საზოგადოებრივი მაუწყებლის მენეჯმენტმა სამსახურიდან გაათავისუფლა ცნობილი ჟურნალისტები ვასილ ივანოვ-ჩიქოვანი და ნინო ზაუტაშვილი მას შემდეგ, რაც მათ საჯაროდ გამოთქვეს შეშფოთება მაუწყებელში პოლიტიკური ჩარევის შესახებ და შემდგომში გაუქმდა ზაუტაშვილის ტოქშოუ. 

MapMF-მა დააფიქსირა სამსახურის დაკარგვის ხუთი შემთხვევა, რომლებიც გამოწვეული იყო საზოგადოებრივი მაუწყებლის მენეჯმენტის გადაწყვეტილებებით და შეეხო 21 ჟურნალისტსა და მედიის თანამშრომელს“.

„სწრაფი რეაგირება მედიის თავისუფლებისთვის“ (MFRR) არის მექანიზმი, რომელიც მიზნად ისახავს აღმოაჩინოს, დააკვირდეს და რეაგირება მოახდინოს პრესისა და მედია თავისუფლების დარღვევებზე ევროკავშირის წევრ 27 და კანდიდატ 9 ქვეყანაში. პროექტი ევროკომისიის თანადაფინანსებით ხორციელდება.

„საერთაშორისო გამჭვირვალობა - საქართველოს“ განცხადებით, კომუნიკაციების კომისიის მიერ 6 მარტს გაკეთებული განცხადება აღიქმება, როგორც „ქართული ოცნების“ შურისძიება იმ  სანქციების სანაცვლოდ, რომლებიც გაერთიანებულმა სამეფომ ივანიშვილის ხელისუფლების მორჩილ რუსული პროპაგანდის გამავრცელებელ სატელევიზიო არხებზე - „იმედსა“ და „პოსტივიზე“ დააწესა:

„2026 წლის 6 მარტს ივანიშვილის რეჟიმის კომუნიკაციების კომისიამ გამოაქვეყნა განცხადება, რომლითაც ღიად დაემუქრა ბიძინა ივანიშვილისა და „ქართული ოცნების“ ხელისუფლებისადმი კრიტიკულად განწყობილ სამაუწყებლო მედიას, რომ გასულ წელს დამოუკიდებელი მედიის საწინააღმდეგოდ მიღებულ რეპრესიულ საკანონმდებლო ცვლილებებს სრულად გამოიყენებს, რაც სანქციის სახით დაჯარიმებას, მაუწყებლობის შეჩერებას ან ლიცენზიის შეწყვეტას გულისხმობს“. 

როგორც TI წერს, კომუნიკაციების კომისიამ თავისი მუქარა ხელისუფლების პროპაგანდისტულ არხებზე დაწესებულ ბრიტანულ სანქციებს თავადვე დაუკავშირა:

„კომუნიკაციების კომისიამ ღიად განაცხადა, რომ გასულ წელს მიღებული და მისი თქმით, ჯერ კიდევ სრულად გამოუყენებელი რეპრესიული საკანონმდებლო ნორმების გამოყენებას ივანიშვილის ხელისუფლების მორჩილი პროპაგანდისტული არხების „იმედისა“ და „პოსტივის“ ბრიტანული სანქციების სიაში შეტანას უკავშირებს.

ამგვარად, კომუნიკაციების კომისიამ გასაკვირი გულწრფელობით თავადვე აღნიშნა, რომ კრიტიკული მედიის მიმართ რეპრესიული კანონების სრულად ამოქმედება სხვა არაფერია, თუ არა შურისძიება, ვენდეტა ხელისუფლებისგან დამოუკიდებელი მედიის მიმართ, გაერთიანებული სამეფოს მიერ „ქართული ოცნების“ პროგანდისტული არხების და, ირიბად, თავად „ქართული ოცნების“ ანტიუკრაინული და აგრესორი ქვეყნისადმი მაამებლური პოლიტიკის გამო ამ არხების სანქციების სიაში შეტანის სანაცვლოდ“.

----------------------------------------
„მაუწყებლობის შესახებ“ საქართველოს კანონის თანახმად, კომუნიკაციების კომისია არის მედიამომსახურებისა და ვიდეოგაზიარების პლატფორმის მომსახურების სფეროებში საქმიანობის მარეგულირებელი ორგანო, რომელიც არ ექვემდებარება არცერთ სახელმწიფო უწყებას. კომისია და მისი წევრები დამოუკიდებელნი არიან და ემორჩილებიან მხოლოდ კანონს. კომისია გადაწყვეტილებას იღებს წევრთა ხმების უმრავლესობით - TI განმარტავს კომუნიკაციების კომისიის როლსაც ქართული კანონმდებლობის თანახმად.
----------------------------------------

„საერთაშორისო გამჭვირვალობა - საქართველო“ ხაზს უსვამს კომუნიკაციის კომისიის ლოიალობას „ქართული ოცნების“ მიმართაც:

„კანონით განსაზღვრული დამოუკიდებელი სტატუსის საწინააღმდეგოდ, „ქართული ოცნების“ ხელისუფლებაში ყოფნის სრული პერიოდის განმავლობაში კომისია მაუწყებლობის სფეროში ივანიშვილისა და „ქართული ოცნების“ პოლიტიკის გამტარებელი, მათი სურვილების უსიტყვო შემსრულებელი იყო და კრიტიკული ტელევიზიების დასჯის მექანიზმად გამოიყენებოდა,  რის განხორციელებასაც, უპირველეს ყოვლისა, კომისიის პერსონალური შემადგენლობა უზრუნველყოფდა.

ა) კომისიის ყოფილი ხელმძღვანელი - კახი ბექაური

„ქართული ოცნების“ ხელისუფლებაში მოსვლიდან ათეულზე მეტი წლის განმავლობაში კომუნიკაციების კომისიას ივანიშვილის პროპაგანდისტული მანქანის ერთ-ერთი მთავარი დასაყრდენი, კახი ბექაური ხელმძღვანელობდა, რომელიც თავის დროზე ივანიშვილის პირადი სამაწუყებლო საშუალების - მე-9 არხის ხელმძღვანელი იყო. მისი ლოიალობა ივანიშვილის მიმართ, დიდწილად, იმით არის განპირობებული, რომ მთელი ამ წლების განმავლობაში მან უზარმაზარი ქონება დააგროვა.

ბ) კომისიის ახალი ხელმძღვანელი - გოგა გულორდავა

ახლახანს, ბექაურის უფლებამოსილების ვადის გასვლის შემდეგ, ივანიშვილის პარლამენტმა კომუნიკაციების კომისიის ხელმძღვანელად გოგა გულორდავა აირჩია, რომელიც, მისივე ბიოგრაფიით თუ ვიმსჯელებთ, ლოიალობის მხრივ, ივანიშვილისთვის ასევე საიმედო ფიგურად გამოიყურება: 2016-2020 წლებში იგი იყო პარლამენტის წევრი „ქართული ოცნებიდან“; 2013-2016 წლებში იგი იყო წალენჯიხის მუნიციპალიტეტის გამგებელი ამავე პარტიიდან; 2023-2025 წლებში იგი აწ უკვე ბრიტანეთის მიერ სანქცირებული „იმედის“ ფინანსური მონიტორინგის და შიდა აუდიტის განყოფილებაში მუშაობდა“. 

კომუნიკაციების კომისია 6 მარტის განცხადებაში წერს, რომ „კომისია „პრაქტიკაში აამოქმედებს“ „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონითა და „მაუწყებელთა ქცევის კოდექსით“ დადგენილ ნორმებს შინაარსობრივი რეგულირების კუთხით, „რათა მაუწყებელთა ობიექტურობა სათანადო პროცედურის საფუძველზე და მაღალი სამართლებრივი სტანდარტით შეფასდეს“. განცხადების თანახმად, მიუხედავად იმისა, რომ „აღნიშნული აქტები კომუნიკაციების კომისიას მედიაში ობიექტურობის სტანდარტების დაცვის ვალდებულებას ანიჭებს“, კომისია თითქმის ერთი წლის განმავლობაში „მხოლოდ საჩივრებზე რეაგირებს და თავად მაუწყებლების მიმართ ამავე კანონით ადმინისტრაციული წარმოება არ დაუწყია““, - აღნიშნავს TI.

„საერთაშორისო გამჭვირვალობა - საქართველო“ ასევე, დეტალურად განმარტავს 2025 წელს მიღებულ რეპრესიულ ცვლილებებს სამაუწყებლო მედიის მიმართ:

„2025 წლის 1 აპრილს, „ქართული ოცნების“ პარლამენტმა „მაუწყებლობის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილებების ორი პაკეტი მიიღო, რომლებიც აშკარად ეწინააღმდეგება საქართველოს კონსტიტუციითა და ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო სამართლით უზრუნველყოფილ გამოხატვის თავისუფლებას.

ა) ფინანსური შეზღუდვები

პირველი მათგანის ამოცანაა გადაუკეტოს კრიტიკულ სამაუწყებლო მედიას საერთაშორისო დონორების მხრიდან დაფინანსების წყაროები, რაც ისედაც მწირი სარეკლამო ბაზრის პირობებში დამოუკიდებელ მედიას ეგზისტენციალურ საფრთხეს უქმნის. კერძოდ, ცვლილებების პირველი პაკეტით აიკრძალა მაუწყებლის მიერ უცხოური წყაროსგან პირდაპირი ან არაპირდაპირი დაფინანსების მიღება, ნებისმიერი სახით, როგორებიცაა: ფულადი თანხა, სხვა სახის მატერიალური სიკეთე, ტექნიკა, ტრეინინგები, მედიის განვითარების პროგრამები და სხვ.

ბ) შინაარსობრივი შეზღუდვები

მეორე პაკეტით ბევრად უფრო ფართო და შემზღუდველი გახდა დამოუკიდებელ სამაუწყებლო მედიაზე კომუნიკაციების კომისიის ადმინისტრაციული ზემოქმედების შესაძლებლობები მედიის კონტენტის რეგულირების გზით.

გაფართოვდა მოთხოვნები ფაქტების ჯეროვანი სიზუსტის, სამართლიანობისა და მიუკერძოებლობის საკითხებში: 

• აიკრძალა ახალი ამბების პროგრამაში პოლიტიკური ან სხვა სახის დაპირისპირების ამსახველი ინფორმაციის ან საჯარო პოლიტიკის მიმდინარე საკითხების გაშუქება მაუწყებლის პირადი დამოკიდებულების ან მოსაზრების საფუძველზე;

• დაუშვებელად გამოცხადდა პროგრამაში რომელიმე პოლიტიკური პარტიის, საზოგადოებრივი, რელიგიური გაერთიანების ან სხვა ინტერესთა ჯგუფის მხარდამჭერი ან საწინააღმდეგო პოზიციის გამოხატვა;

• საავტორო პროგრამის ავტორს დაევალა აუდიტორიას მიაწოდოს მოსაზრებათა ფართო სპექტრი, თავიდან აიცილოს ფაქტების დამახინჯება და განსხვავებული აზრის არასწორი ინტერპრეტირება;

• საავტორო პროგრამის წამყვანს აეკრძალა გამოიყენოს საკუთარი მდგომარეობა საკუთარი მოსაზრების იმ ფორმით გავრცელებისთვის, რომელმაც შეიძლება ხელყოს პროგრამის მიუკერძოებლობა.

გ) შინაარსობრივი შეზღუდვების თვითნებურად და ორმაგი სტანდარტით გამოყენების რისკი

• ზემოაღნიშნული ნორმები კომუნიკაციების კომისიას უფლებამოსილს ხდის, თვითნებურად, ნებისმიერი საბაბით ჩაერიოს მაუწყებლის სარედაქციო პოლიტიკაში, რაც აუცილებლად გამოიწვევს შედეგად ცენზურას ან თუნდაც თვითცენზურას.

• ნორმების ბუნდოვანება და განუჭვრეტადობა ასევე შესაძლელბლობას აძლევს კომუნიკაციების კომისიას, გამოიყენოს ორმაგი სტანდარტი: სრული სიმკაცრით მიუდგეს ხელისუფლების მიმართ კრიტიკულ მაუწყებლებს, და ლმობიერად ხელისუფლების პროპაგანდისტულ მედიასაშუალებებს.

• მაგალითად, კომისიას შეუძლია ხელისუფლებისადმი კრიტიკულად განწყობილ  მედიასაშუალებას ნებისმიერი, თუნდაც მცირედი ფაქტობრივი უზუსტობა კანონის დარღვევად ჩაუთვალოს, მიუხედავად იმისა, რომ ახალი ამბები მალფუჭებადი პროდუქტია და ყველაფრის სკრუპულოზურად შემოწმება ხშირად ახალი ამბების გაშუქებას გაართულებს, რომ არ ვთქვათ, რომ შეუძლებელს გახდის.

• კიდევ უფრო ფართო ასპარეზი მიეცემა კომისიას მაუწყებლის სარედაქციო პოლიტიკაში ჩარევის მხრივ, როდესაც საქმე ეხება ვითომდაც “აზრის დამახინჯებას”. სხვის მიერ გამოთქმული აზრის ნებისმიერი ინტერპრეტაცია შეიძლება ამ აზრის დამახინჯებად იქნეს მიჩნეული, მიუხედავად იმისა, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს დამკვიდრებული პრაქტიკის თანახმად, სიზუსტის მხრივ შემოწმებას “ფაქტები” კი ექვემდებარება, მაგრამ “შეფასებითი მსჯელობა” ანუ აზრები - არა.

გ) სანქცია

მაუწყებლების წინააღმდეგ დარღვევის დადგენის შემთხვევაში კომისიას შეუძლია მაუწყებელს დააკისროს ჯარიმა, გარემოებების შესაბამისად, წლიური შემოსავლის 0,5%-ის, 1%-ის ან 3%-ის ოდენობით, შეაჩეროს ან გააუქმოს მაუწყებლის ლიცენზია.

დ) მოსალოდნელი შედეგები

ამ ნორმების სრული მასშტაბით ამოქმედებამ თვითცენზურის გარდა, შესაძლოა, დამოუკიდებელი სამაუწყებლო არხების დახურვა გამოიწვიოს. უნდა აღინიშნოს, რომ მუქარამდეც, სწორედ ზემოაღნიშნული საკანონმდებლო ცვლილებებისა და ქვეყანაში შექმნილი საერთო რეპრესიული სიტუაციის გამო, 2025 წელს 20-მდე რეგიონულმა დამოუკიდებელმა მედია საშუალებამ შეწყვიტა არსებობა“.

კომუნიკაციების კომისიის მიერ 6 მარტს გავრცელებულ განცხადებას გამოეხმაურნენ „საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია“ და „მედიის ადვოკატირების კოალიციაც“. 

სამთავრობო ტელეკომპანიები: „იმედი“ და POSTV დიდმა ბრიტანეთმა 24 თებერვალს დაასანქცირა. ორივე ტელევიზიის შემთხვევაში სანქციის მიზეზად რუსეთის მიერ უკრაინაში სრულმასშტაბიანი შეჭრის შესახებ განზრახ გავრცელებული შეცდომაში შემყვანი ინფორმაციებია დასახელებული. მათთვის დაკისრებული სანქციების სიაში კი წერია: აქტივების გაყინვა, სანქციები ტრასტის სერვისებისთვის, დირექტორის დისკვალიფიკაცია.

2025 წელს, „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონში შესული ცვლილებებით, კომუნიკაციების კომისიას აქამდე თვითრეგულირების სფეროში მოქცეული საკითხების განხილვისა და მაუწყებლების დასანქცირების შესაძლებლობა მიეცა. „ქართული ოცნების“ საჩივრების საფუძველზე კომუნიკაციების კომისიამ „მიუკერძოებლობის პრინციპის დარღვევისთვის“ სამართალდამრღვევებად ცნო ხელისუფლების მიმართ კრიტიკულად განწყობილი ტელევიზიები. ამასთან, ComCom-მა სამთავრობო ტელეკომპანია „იმედის“ წინააღმდეგ „საქართველოს მომავლის აკადემიის“ არცერთი (4) საჩივარი არ დააკმაყოფილა. „იმედის“ წინააღმდეგ კომისიამ არ დააკმაყოფილა „სამაუწყებლო კომპანია ჰერეთის“ საჩივარიც.

12 მარტს, საქართველოსთან დაკავშირებით ამოქმედებული ეუთოს „მოსკოვის მექანიზმის“ ფარგლებში მომზადებული ანგარიში გამოქვეყნდა. ის ხელისუფლებას მკვეთრად აკრიტიკებს და საერთაშორისო საზოგადოებას რეაგირებისკენ მოუწოდებს.

თითქმის 200-გვერდიან დოკუმენტში ქვეყანაში ადამიანის უფლებებისა და ფუნდამენტური თავისუფლებების კუთხით 2024 წლიდან განვითარებული მოვლენებია განხილული და შესაბამისი რეკომენდაციებია გაცემული, მათ შორის მედიასთან დაკავშირებული. 

საკანონმდებლო ცვლილებების შესახებ რეკომენდაციებს შორის არის „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონში ბოლო დროს შეტანილი იმ ცვლილებების გაუქმებაც, რომლებიც უცხოურ დაფინანსებას და მაუწყებლობის შინაარსის შეზღუდვას (მუხლი 54) ეხება. მოთხოვნილია „უცხოური გავლენის გამჭვირვალობის შესახებ“ კანონის, „უცხოელი აგენტების რეგისტრაციის შესახებ აქტისა“ (FARA) და „გრანტების შესახებ“ კანონის უცხოურ გრანტებთან დაკავშირებული დებულებების გაუქმებაც.

წამების, სხვა სასტიკი, არაადამიანური და ღირსების შემლახველი მოპყრობის ან დასჯის აკრძალვის შესახებ რეკომენდაციებში მითითებულია, რომ დაუყოვნებლივ უნდა შეწყდეს ფიზიკური ძალის არაპროპორციული გამოყენება, კერძოდ წამება და არასათანადო მოპყრობის სხვა ფორმები მშვიდობიანი მომიტინგეების, ჟურნალისტებისა და პოლიტიკური ოპონენტების მიმართ. ასევე, დაუყოვნებლივ უნდა გათავისუფლდნენ ჟურნალისტები და საჯარო დისკუსიის სხვა მონაწილეები, რომლებიც გამოხატვის თავისუფლების გამოყენების გამო არიან დაკავებულნი.

სამართლიანი სასამართლოს უფლების შესახებ რეკომენდაციებს შორის არის სასამართლო პროცესების ადეკვატური გამჭვირვალობის უზრუნველყოფაც.

შეკრების, გაერთიანებისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ რეკომენდაციებში კი გათვალისწინებულია, რომ შეწყდეს იმ ჟურნალისტების დევნა, რომლებიც საპროტესტო აქციებს აშუქებენ. გარდა ამისა:

• არასამთავრობო ორგანიზაციებისა და მაუწყებლების მიერ უცხოური მხარდაჭერის მიღებაზე დაწესებული შეზღუდვები დავიდეს მხოლოდ იმ უკიდურეს აუცილებლობამდე, რაც საჭიროა ეროვნული უსაფრთხოებისა და საზოგადოებრივი წესრიგის დასაცავად.

• ხელისუფლებამ თავი შეიკავოს ჟურნალისტების მიერ პროფესიული მოვალეობის შესრულებასთან დაკავშირებული ნებისმიერი გაუმართლებელი რეპრესიისგან, ასევე მათი აღჭურვილობის და გადაღებული მასალის უსაფუძვლო ჩამორთმევის ან დაზიანებისგან.

• გაუქმდეს მაუწყებლობის შინაარსზე დაწესებული გადაჭარბებული შეზღუდვები, რომლებიც გათვალისწინებულია „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონით.

ანგარიშში მოცემულია რეკომენდაციები ეუთოს წევრი სახელმწიფოებისა და საერთაშორისო თანამეგობრობისთვის. მათ შორის:

• ქიმიური იარაღის შესახებ 1992 წლის კონვენციის წევრმა სახელმწიფოებმა შეიძლება მიმართონ OPCW-ს აღმასრულებელი საბჭოს საქართველოს ხელისუფლების მიერ ქიმიური იარაღის სავარაუდო გამოყენების ფაქტის გასარკვევად.

• ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის წევრმა სახელმწიფოებმა შეიძლება განიხილონ სახელმწიფოთაშორისი სარჩელის წარდგენა სტრასბურგის სასამართლოში (ECHR-ის 33-ე მუხლის საფუძველზე).

• რომის სტატუტის წევრმა სახელმწიფოებმა შეიძლება განიხილონ საქართველოში არსებული ვითარების გადაცემა სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოსთვის (ICC), პოლიტიკური დევნის, წამებისა და სხვა არაადამიანური ქმედებების მზარდი შემთხვევების გათვალისწინებით.

ეუთოს 20-ზე მეტი ქვეყნის ინიციატივით ამოქმედებული „მოსკოვის მექანიზმის“ ფარგლებში საექსპერტო მისიამ საქართველოსთან დაკავშირებით მუშაობა 11 თებერვალს დაიწყო და როგორც ანგარიშშია მითითებული, ფართო მანდატმა განსაკუთრებული ძალისხმევა მოითხოვა დიდი მოცულობის მასალის გასაანალიზებლად ძალიან შეზღუდულ დროში - 14 დღეში. ანარიშში გამოქვეყნებულია „ქართული ოცნების“ საპასუხო შეფასებაც. ხელისუფლება კატეგორიულად უარყოფს მის მიგნებებსა და რეკომენდაციებს.

„სამართლიანი არჩევნების“ ინფორმაციით, გაერთიანებული სამეფოს მიერ „იმედისა“ და „პოს ტვ“-ისთვის სანქციების დაწესების გამო, ამ მედია ორგანიზაციებს, სხვა პრობლემებთან ერთად, Meta-ს სოციალური ქსელების პლატფორმებზე საკუთარი კონტენტის დასპონსორების/რეკლამირების შეზღუდვაც წარმოეშვათ. ორგანიზაციის დაკვირვებით, ამ შეზღუდვებზე საპასუხოდ, ორივე ტელეკომპანია ფეისბუქზე ახალი გვერდების გახსნასა და მათი მეშვეობით კონტენტის რეკლამირებას ცდილობს.

„გაერთიანებული სამეფოს მიერ პროპაგანდისტული მედიისთვის სანქციების დაწესებამ ამ ტელეკომპანიების სოციალური ქსელების გვერდებზეც იქონია გავლენა. მაგალითად, Meta-ს პლატფორმებზე ამ მედიების კუთვნილ ძირითად ფეისბუქგვერდებზე რეკლამების განთავსება 25 თებერვალს შეწყდა. ორივე შემთხვევაში (10.03.2026-ის მონაცემებით), რეკლამების ბიბლიოთეკაში მითითებულია, რომ ორგანიზაციას რეკლამის განთავსება Meta-ს სტანდარტების დარღვევის გამო შეეზღუდა.

აღსანიშნავია, რომ პროპაგანდისტული მედია ფეისბუქზე საქართველოს მასშტაბით რეკლამების ერთ-ერთი ყველაზე დიდი განმათავსებელი იყო. ბოლო მონაცემებით, 2026 წლის თებერვალში, „იმედმა“ და „პოს ტვ“-მ კუთვნილ გვერდებზე არასრულ ერთ თვეში 38 ათას აშშ დოლარამდე ღირებულების ათასამდე რეკლამა გამოაქვეყნეს. Meta-ს რეკლამების ბიბლიოთეკის მონაცემებით, რაც 2020 წლის აგვისტოდან 2026 წლის 25 თებერვლის ჩათვლით პერიოდს მოიცავს, ამ ორმა ტელეკომპანიამ, Meta-ს რეკლამებისთვის, სხვადასხვა გვერდის მეშვეობით, ჯამში არანაკლებ 786,305 აშშ დოლარი დახარჯა, რაც ქართული მედიასაშუალებებისთვის აბსოლუტურად რეკორდული მაჩვენებელია“. 

როგორც „სამართლიანი არჩევნები“ წერს, სანქცირებულ ქართული მედიაორგანიზაციებზე შეზღუდვების დაწესების შესახებ Meta-ს ოფიციალური განცხადება არ გაუკეთებია. თუმცა, პლატფორმის პრაქტიკა ორგანიზაციას საფუძველს აძლევს, ივარაუდოს, რომ შეზღუდვა ტელეკომპანიების ფეისბუქგვერდებსაც შეეხო:

„ამ მიმართულებით გამოცდილება მრავალფეროვანი არ არის და, ძირითადად, რუსულ პროპაგანდისტულ მედიას ეხება. სოციალური მედიის კომპანია Meta-მ, რომელიც ფლობს პლატფორმებს Facebook, Instagram და WhatsApp, რუსული სახელმწიფო მედიის წინააღმდეგ ეტაპობრივად გაამკაცრა პოლიტიკა. 2022 წელს კომპანიამ ჯერ კიდევ გლობალურ აკრძალვამდე შეზღუდა რამდენიმე სახელმწიფო-კონტროლირებული მედიის შესაძლებლობა. საკუთარ პლატფორმებზე რეკლამის განთავსებისა და მონეტიზაციის თვალსაზრისით, ხოლო მოგვიანებით სრულად აკრძალა ისეთი ორგანიზაციები, როგორიცაა RT და Rossiya Segodnya, მათ მიერ განხორციელებული უცხოური გავლენის ოპერაციების გამო. Meta-ს გადაწყვეტილებამდე რამდენიმე დღით ადრე, აშშ-ს სახაზინო დეპარტამენტმა რუსული სამთავრობო პროპაგანდისტულ მედიაორგანიზაციებსა და მის თანამშრომლებს სანქციები დაუწესა“.

ISFED-ი აღნიშნავს, რომ ძირითად ფეისბუქგვერდებზე შეწყვეტილი რეკლამების პარალელურად, „იმედი“ და „პოსტ ტვ“ საკუთარი კონტენტის ფართო აუდიტორიისთვის მიწოდების მიზნით Meta-ს პლატფორმაზე ფასიანი გავრცელების შესაძლებლობის დაბრუნებას კვლავ ცდილობენ. ორგანიზაციამ გამოავლინა „პოს ტვ“-ის 2 ახალი გვერდი, რომლებიც სანქციების დაწესების შემდეგ, 2026 წლის მარტში, შეიქმნა და ფეისბუქზე რეკლამებს ათავსებდა. ამ გვერდებმა პოლიტიკური რეკლამის განთავსების უფლება 4 მარტს მიიღეს და ყველა რეკლამა მომდევნო 2 დღის განმავლობაში გამოაქვეყნეს. „სამართლიანი არჩევნები“ აღნიშნავს, რომ ორივე გვერდს რეკლამების ბიბლიოთეკის შენიშვნაში (ე.წ. „დისქლეიმერში“) იდენტური საკონტაქტო ინფორმაცია აქვს მითითებული:

„ერთ-ერთმა გვერდმა „POSTV - ამბები“, ჯამში ფეისბუქზე 111 რეკლამა განათავსა, რომელთა საერთო ღირებულებამ 493 აშშ დოლარი შეადგინა. დარეკლამებული პოსტების შინაარსი ძირითადად ანტიდასავლურ გზავნილებს შეიცავდა. გავრცელებული ნარატივების ნაწილი დასავლეთს უკრაინისა და ირანის ტერიტორიებზე მიმდინარე კონფლიქტებში ომით დაინტერესებულ მხარედ წარმოაჩენდა. სანქცირებული მედია ასევე ავრცელებდა „ქართული ოცნების“ წარმომადგენლების პოლიტიკურ შეფასებებს, რომ დასავლეთმა უკრაინა გამოიყენა და ნატოსა და ევროკავშირში გაწევრიანების პერსპექტივასთან დაკავშირებით შეცდომაში შეიყვანა. ფეისბუქ გვერდზე დარეკლამებული პოსტების ნაწილში ქართული მხარე ქვეყნის სამშვიდობო პოლიტიკაზე აპელირებდა და დასავლეთს საქართველოში ომით დაინტერესებულ ძალად წარმოაჩენდა.

დასპონსორებული პოსტების მეშვეობით „პოს ტვ“ კვლავ განაგრძობდა უკრაინის ხელისუფლების დისკრედიტაციას. აქტიურად ვრცელდებოდა სლოვაკეთისა და უნგრეთის პოლიტიკური ლიდერების კრიტიკული შეფასებები უკრაინისთვის 90 მილიარდი ევროს სესხის გადაცემასთან დაკავშირებით. ამასთან ერთად, „პოს ტვ“-მ ვოლოდიმირ ზელენსკის წინაააღმდეგ სიუჟეტიც მოამზადა, რომელშიც უკრაინის პრეზიდენტს უნგრეთის სახელმწიფო სუვერენიტეტის უხეშ ხელყოფაში და დემოკრატიულ არჩევნებზე ზეგავლენაში ადანაშაულებდა.

ამასთანავე, დასანქცირებულმა მედიამ მოამზადა სიუჟეტი საქართველოში არსებული დამოუკიდებელი ონლაინ მედიაორგანიზაციების წინააღმდეგ. „პოს ტვ“ მათ გარე ძალების დავალებების შემსრულებლებად წარმოაჩენდა.

მეორე გვერდზე, „POSTV – Insight", 23 რეკლამა განთავსდა, ჯამური ღირებულებით, 227 აშშ დოლარი. ანტიდასავლურ გზავნილებთან ერთად აღნიშნული გვერდი საქართველოს ოპოზიციური პარტიებისა და სამოქალაქო საზოგადოების დისკრედიტაციას ეწეოდა. „ქართული ოცნების“ მიმართ კრიტიკულად განწყობილი ჯგუფები რადიკალურ ძალებად და უცხო ქვეყნის „აგენტურად“ იყვნენ წარმოჩენილი. პერსონიფიცირებული მადისკრედიტირებელი კამპანიის სამიზნე გახდნენ ნინო ლომჯარია და თინათინ ხიდაშელი. მათ შორის, ყოფილ სახალხო დამცველს პროპაგანდა გერმანიის ელჩთან ვიზიტის გამო სახელმწიფოს ინტერესების წინააღმდეგ მუშაობაში ადანაშაულებდა, ხოლო თინა ხიდაშელის წინააღმდეგ კამპანია მას შემდეგ გააქტიურდა, რაც პოლიტიკოსმა „ქართული ოცნების“ ირანთან მჭიდრო დიპლომატიური კავშირები საჯაროდ გააკრიტიკა.

„პოს ტვ“ ორივე გვერდზე აქტიურად ავრცელებდა გზავნილს, რომ „ქართული ოცნება“ აშშ-სთან სტრატეგიული პარტნიორობის სუფთა ფურცლიდან განახლებას ცდილობს, მაგრამ პარალელურად არეკლამებდა პოსტებს, რომელშიც პარტიის ლიდერები საქართველოში უცხოური გავლენის აღკვეთის მნიშვნელობაზე საუბრობდნენ. ვაშინგტონში „ქართული ოცნების“ საპარლამენტო დელეგაციის ვიზიტის კადრებთან ერთად ვრცელდებოდა „ქართული ოცნების” ერთ-ერთი ლიდერის, ნიკოლოზ სამხარაძის, გამოსვლა „სუვერენული ერების ალიანსის კონფერენციაზე“, რომელშიც იგი საქართველოში ამერიკული და ევროპული გავლენით წახალისებულ არეულობაზე საუბრობდა“.

როგორც ISFED-ი წერს, ამ დროისთვის „პოს ტვ“-ის არცერთი ახალი გვერდი აღარ იძებნება, ისინი აქტიური მხოლოდ რამდენიმე დღის განმავლობაში იყვნენ და გვერდების წაშლის მიზეზი უცნობია.

„სამართლიანი არჩევნების“ ინფორმაციით, „პოს ტვ“-ის მსგავსად, აუდიტორიის მოზიდვისთვის ფეისბუქზე რეკლამების გამოყენების სხვადასხვა შესაძლებლობებს ეძებს „იმედიც“. 

„მის მთავარ გვერდებზე რეკლამების შეწყვეტის შემდეგ, 3 მარტს, შეიქმნა ფეისბუქგვერდი „იმედის მხარდამჭერები.“ გვერდმა Meta-ზე რეკლამების განთავსების შესაძლებლობა 5 მარტს მიიღო და იმ დღესვე დაასპონსორა ვიდეო: „სანდრო გამსახურდიას „ციტატა" - აგენტი თინა ხიდაშელი“.  გვერდზე ჯერ-ჯერობით მხოლოდ 2 პოსტია გამოქვეყნებული, ტელეკომპანია „იმედის“ განცხადება სანქციებთან დაკავშირებით და ზემოთ აღნიშნული ვიდეო“.

ორგანიზაცია აღნიშნავს, რომ იდენტური სახელწოდებით - „იმედის მხარდამჭერები” 25 თებერვალს, საჯარო რეესტრში შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება დარეგისტრიდა, რომლის 100%-იანი წილის მფლობელი და დირექტორი ნიკა კლდიაშვილია. ის არხის სოციალური მედიის მიმართულებას ხელმძღვანელობს.

დიდმა ბრიტანეთმა ქართულ სამთავრობო არხებს, „იმედსა“ და „პოს ტვ“-ის სანქციები 24 თებერვალს დაუწესა. 

„გაერთიანებული სამეფოს ოფიციალური განცხადებაში  ტელეკომპანიები „იმედი“ და „პოს ტვ“„რუსული დეზინფორმაციის გავრცელებაში ჩართულ ორგანიზაციებად“ იყვნენ მოხსენიებული და მათი დასანქცირების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების მიზეზად ტელევიზიების მიერ რუსეთის უკრაინაში სრულმასშტაბიანი შეჭრის შესახებ „განზრახ შეცდომაში შემყვანი ინფორმაციის“ გავრცელება დასახელდა. დაწესებული სანქციები მოიცავს ამ ორგანიზაციების აქტივების გაყინვას, ტრასტის მომსახურების აკრძალვასა და დირექტორის უფლებამოსილების ჩამორთმევის შესაძლებლობას. სანქციების დოკუმენტში ორივე ტელევიზიის შემთხვევაში იდენტურ მიზეზებზეა საუბარი.

სანქცირებულ ტელევიზიებს მხარდაჭერა გამოუცხადეს „ქართული ოცნების“ ლიდერებმა. მათ შორის, ირაკლი კობახიძემ განაცხადა, რომ „არცერთ ჟურნალისტს არცერთ ტელეკომპანიაში არ გაუუარესდება მდგომარეობა“. თუმცა, მიუხედავად ამისა, ტელევიზიებს სანქციების გამო რიგი პრობლემები უკვე შეექმნათ. დასანქცირების მომდევნო დღეს „იმედის“ ვებგვერდები imedi.ge და imedinews.ge გაითიშა. 26 თებერვალს „იმედის“ მიერ გავრცელებულ პოსტში დადასტურებული იყო ფაქტი, რომ გათიშვის მიზეზი სანქციები გახდა. „რადიო თავისუფლებამ“ ინფორმირებულ წყაროებზე დაყრდნობით დაწერა, რომ „ბრიტანული სანქციების დაწესების შემდეგ პროსახელისუფლებო „იმედში“ ხელფასები ნაღდი ფულის სახით გასცეს.“ მსგავსი გადაწყვეტილების მიზეზად გამოცემას ბანკების უხერხულ მდგომარეობაში ჩაყენებისგან თავის შეკავება დაუსახელეს. აღსანიშნავია, რომ საბანკო მომსახურებაზე პრობლემების შექმნის შემდეგ „იმედმა“ საკუთარი ბანკის შექმნაც დააანონსა,  სახელწოდებით „იმედის ბანკი““, - ვკითხულობთ „სამართლიანი არჩევნების“ პუბლიკაციაში - „ახალი გვერდები სანქციების შემდეგ: როგორ ცდილობს პროპაგანდისტული მედია ფეისბუქზე რეკლამების დაბრუნებას“.

(ფოტო: RFE/RL)

2026 წლის 31 მარტიდან „რადიო თავისუფალი ევროპა“/„რადიო თავისუფლების (RFE/RL)“ რუმინული და ბულგარული სამსახურები, საბიუჯეტო სირთულეების გამო, საქმიანიობას წყვეტენ. 

„ჩვენ ვამაყობთ იმ პრინციპული, დაბალანსებული ჟურნალისტიკით, რომელსაც Svobodna Evropa და Europa Liberă România 2019 წელს, ბულგარეთსა და რუმინეთში დაბრუნების შემდეგ ქმნიან და მადლიერები ვართ ამ გუნდების მიმართ ბოლო შვიდი წლის განმავლობაში აუდიტორიისა და „რადიო თავისუფალი ევროპის“ მიმართ გაწეული ერთგულებისთვის“, - განაცხადა RFE/RL-ს პრეზიდენტმა სტივენ კაპუსმა.

„რადიო თავისუფლების“ რუმინული და ბულგარული რედაქციები თავდაპირველად 1950 წელს გაიხსნა. რუმინულ და ბულგარულ ენებზე რადიომაუწყებლობა 2004 წელს შეწყდა, 2019 წელს კი, ორივე მათგანის საქმიანობა ციფრული ფორმატით განახლდა.

„რადიო თავისუფალი ევროპა“/„რადიო თავისუფლებას“ ფინანსური პრობლემები აშშ-ის პრეზიდენტად დონალდ ტრამპის მეორე ვადით არჩევის შემდეგ შეექმნა.

აშშ-ის გლობალური მედიის სააგენტომ (USAGM), რომელიც RFE/RL-ს საქმიანობას მეთვალყურეობს, კონგრესის მიერ 2025 წლისთვის გამოყოფილი დაფინანსების დაბლოკვა სცადა, თუმცა, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, თანხის გადახდა დაეკისრა. USAGM-ის გადაწყვეტილებით, 2025 წლის ნოემბერში „რადიო თავისუფლების“ უნგრული სამსახური დაიხურა.

„პატიმრობაში მყოფი მწერლების დღესთან“ დაკავშირებით PEN International-ი მსურველებს მზია ამაღლობელისთვის წერილის გაგზავნის შესაძლელობას აძლევს: „პროფესიული საქმიანობის შესრულებისთვის ციხეში მყოფი ქართველი ჟურნალისტი მზია ამაღლობელი პოლიტიკურად მოტივირებული ბრალდებებით ორწლიან სასჯელს იხდის. ის პატიმრობაში არასათანადო მოპყრობას განიცდის და ჯანმრთელობის სერიოზული რისკების წინაშე დგას“. 

PEN International-ი „ბათუმელები“/„ნეტგაზეთის“ დამფუძნებლისა და დირექტორის, მზია ამაღლობელის დაუყოვნებლივ გათავისუფლებასა და განსხვავებული აზრის წინააღმდეგ რეპრესიების შეწყვეტას ითხოვს.

კამპანიის ფარგლებში, PEN International-ი სოლიდარობას უცხადებს „ოთხ მამაც ხმას, რომლებიც რეპრესიების მიუხედავად კვლავაც აგრძელებენ სიმართლის თქმას: რორი ბრანკერი (ვენესუელა), იალქუნ როზი (ჩინეთი), მოჰამედ ტაჯადიტი (ალჟირი) და მზია ამაღლობელი (საქართველო)“. 

PEN International-ის პრეზიდენტის, ბურჰან სონმეზის თქმით: „რორი ბრანკერი, იალქუნ როზი, მოჰამედ ტაჯადიტი და მზია ამაღლობელი გვახსენებენ, რომ სიტყვებს შეუძლიათ ძალაუფლების შერყევა - და რომ გამბედაობა გრძელდება მაშინაც კი, როდესაც მათ თავისუფლებას ართმევენ. მათი დევნა სამართლიანობისა და თავად კაცობრიობის ჭრილობაა. ჩვენ არ უნდა მოვდუნდეთ მანამ, სანამ ისინი არ გათავისუფლდებიან“.

მზია ამაღლობელი - „ბათუმელები“/„ნეტგაზეთის“ დამფუძნებელი და დირექტორია. მას 6 აგვისტოს, ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე ნინო სახელაშვილმა ბათუმის პოლიციის უფროსის, ირაკლი დრეგუაძისთვის სილის გაწვნის გამო 2-წლიანი პატიმრობა მიუსაჯა. ამაღლობელის განაჩენი ძალაში დატოვა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომაც.  

„ბათუმელები“/„ნეტგაზეთის“ დამფუძნებელი და დირექტორი დაკავების დღიდან, 38 დღე შიმშილობდა. მზია ამაღლობელი ბოლო თვეების განმავლობაში არაერთი საერთაშორისო ჯილდოს მფლობელი გახდა. მათ შორის, ამაღლობელმა მიიღო სახაროვის პრემია - ევროკავშირის ადამიანის უფლებათა უმაღლესი ჯილდო.

მოჰამედ ტაჯადიტი - ალჟირელი პოეტი და აქტივისტია, რომელიც ცნობილია, როგორც „ჰირაკის პოეტი“. amnesty international-ის ინფორმაციით, ის 2019 წლიდან მოყოლებული, სულ მცირე შვიდ ცალკეულ საქმეზე იყო გასამართლებული: „11 ნოემბერს, მას კიდევ ერთ საქმეზე ხუთი წლით თავისუფლების აღკვეთა მიესაჯა ტერორიზმთან დაკავშირებული უსაფუძვლო ბრალდებებისთვის“. 

PEN International-ის ინფორმაციით, ტაჯადიტი ალჟირის 2019 წლის პროდემოკრატიული ჰირაკის მოძრაობის წამყვანი ფიგურაა, რომელიც თავისი პოეზიისა და აქტივიზმის გამო წლების განმავლობაში თვითნებური დაკავებებისა და შევიწროების მსხვერპლი იყო. 

რორი ბრანკერი - ვენესუელელი დამოუკიდებელი ჟურნალისტია, რომელიც „ლა პატილაში“ მუშაობდა. RSF-ის ინფორმაციით, ბრანკერი მეცხრე ჟურნალისტია, რომელიც 2024 წლის ივლისიდან მოყოლებული, პროფესიული მოვალეობის შესრულებისთვის დააკავეს.

PEN International-ის ინფორმაციით, ჟურნალისტი 200 დღეზე მეტხანს იყო გაუჩინარებული: „მას არ მისცეს სასამართლო გარანტიები და დამოუკიდებელ იურიდიულ დახმარებაზე წვდომა“.

იალქუნ როზი - უიღურელი მწერალი და ლიტერატურის კრიტიკოსია, რომელსაც ჩინეთის ქალაქ სინძიანგში (Xinjiang) 15-წლიანი პატიმრობა შეეფარდა „სახელმწიფო ხელისუფლების დამხობის წაქეზებისთვის“. ის 2016 წელს დააკავეს.

რადიო თავისუფალი ევროპა/რადიო თავისუფლების (RFE/RL) უნგრულმა სამსახურმა მუშაობა შეწყვიტა.

„მათი პროფესიონალიზმი, თავდადება და ჩვენს მისიაში მტკიცედ შეტანილი წვლილი მნიშვნელოვანი ფორმებით ახდენდა გავლენას ჩვენს წარმატებაზე და ჩვენ ღრმად მადლიერები ვრჩებით ყველაფრისთვის, რაც მათ ორგანიზაციას მოუტანეს",  - თქვა RFE/RL-ის პრეზიდენტმა, სტივ კაპუსმა. 

უნგრულმა სამსახურმა მაუწყებლობა 2020 წელს განაახლა. აშშ-ის გლობალური მედიის სააგენტომ (USAGM) კი ნოემბრის დასაწყისში, კონგრესს შეატყობინა, რომ RFE/RL-ის უნგრული სამსახურის დახურვას აპირებდა. 

აშშ-ის გლობალური მედიის სააგენტო დამოუკიდებელი სამთავრობო უწყებაა, რომელიც მეთვალყურეობას უწევს: RFE/RL-ს, „ამერიკის ხმასა“ და აშშ-ის მიერ დაფინანსებულ სხვა მაუწყებლებს. 

ამბობენ, კარგ ჟურნალისტს ბევრი ლაპარაკი უნდა შეეძლოსო. მე კი ყოველთვის მოსმენა მერჩივნა. 

კარგი ჟურნალისტი უემოციოაო, მაგრამ ხშირად ვერც და ზოგჯერ არც ემოციებს ვიკავებდი.

ბავშვობაში დედაჩემის ხშირად ნათქვამ ფრაზას - „მის ადგილას წარმოიდგინე თავი“  ვერსად გავექეცი. განსაკუთრებით მაშინ, როცა სხვის თავს რაღაც ცუდი ხდებოდა. როგორც წესი, მე ყოველთვის იქ ვიყავი, სადაც ცუდი ამბები ტრიალებდა.

ჩემი პროფესია არასდროს მიმაჩნდა პრივილეგიად. ფრაზა - „მე ჟურნალისტი ვარ და…“ ყურში ცუდად მხვდება. ყოველთვის ვფიქრობდი, რომ ჟურნალისტი გამტარია და არა - ვინმეზე მაღლა მდგომი. ის, ვინც ამბავს ატარებს და არა ის, ვინც ამბავზე დგას. ვინც არსებულს აშუქებს და ახალ რეალობას არ ქმნის.

ამ აღქმით დავიწყე მუშაობა 14 წლის ასაკში. 

მომავალ დამსაქმებელს ასაკს ვატყუებდი - სანამ ცხვირწინ ხელმოსაწერი კონტრაქტი არ დამიდო.

ძალიან მიყვარს ის პერიოდი.

ყოველ დილით თბილისი-ბორჯომის მატარებელს რომ დაუზარებლად მივყვებოდი გორამდე და ჩემს საყვარელ, სანატრელ პროფესიას უცხო ქალაქში, ადგილობრივ ტელევიზიაში ვეუფლებოდი. მაშინ ბევრი რამ უფრო მარტივად მისაღწევი მეგონა.

პროცესებიც საინტერესო იყო: ხელისუფლების ცვლილება, ძალაუფლების გადაბარება. მეც ამ ყველაფერს ახლოდან ვაკვირდებოდი. პარალელურად კი, სკოლის საატესტატო გამოცდებისთვის ვემზადებოდი. პირველად მაშინ ვნახე, როგორ შეუძლია ადამიანს ერთ დღეში გარდაქმნა - როგორ შეიძლება შეიცვალოს, ან კოლექტიურ არსებად იქცეს, ინდივიდუალიზმის სრული გაქრობით.

იყო დრო, როცა საუბარს მიწყებდნენ და მერე დახმარებას მთხოვდნენ ისინი, ვინც მანამდე გამარჯობასაც არ იმეტებდა. ვინც საჯარო დაწესებულებებში არ მიშვებდა, რადგან მათთვის სასურველ მედიას არ წარმოვადგენდი.

და იყვნენ ისეთებიც, ვინც გაუცხოვდნენ - მხოლოდ იმიტომ, რომ რაღაც თანამდებობაზე აღმოჩნდნენ და ძველთან ერთად, ახალი აკრძალვების დაწესებაც დაიწყეს. 

არადა არცერთი მათგანი ლორდთა პალატის წევრი არ ყოფილა და არცერთს ჰქონდა ოვალური კაბინეტში მუშაობის ბედი. უბრალოდ ჰალსტუხი მოირგეს, რბილად დაჯდომა ისწავლეს… და გაყეყეჩდნენ.

ასეთების რიცხვი ქართულ პოლიტიკაში, ისევე როგორც მედიაში, სამწუხაროდ, მატულობდა. ალბათ, ამან განაპირობა, რომ პოლიტიკოსების დიდი ნაწილი ჩემთვის უინტერესო პერსონაჟებად იქცა - ძვირიან ბრენდებში შეფუთული სულელები, რომლებსაც ბოლომდე უნდა მოუსმინო, აზრი არ უნდა გააწყვეტინო, თავი საინტერესოდ აგრძნობინო, რომ ბოლოს თავისივე ფრაზებით აგიხსნან, რა დონის იდიოტები არიან.

ამავე ლოგიკით არ მიყვარდა ბევრი ლაპარაკი - მეშინოდა, სისულელე თავად არ მეთქვა, თუმცა ჩემს ანგარიშზეც არაერთი „ფრთიანი ფრაზაა“. არც ცარიელ ჭიქაში ქარიშხლის დატრიალება მიზიდავდა, როცა ისედაც „სტიქიის ეპიცენტრში“ ვიყავი. ვფიქრობ, აუდიტორიის დამატებით დაზაფვრა არაკეთილსინდისიერია - ხალხს ჩვენს ქვეყანაში უბედურება, სტრესი ისედაც არ აკლია.

მაგრამ რაც უფრო მეტად ვაკვირდებოდი, ვხვდებოდი, რომ აუდიტორიას ეს არ იზიდავდა. უმეტესად ხალხს ხმაური უყვარს - მყვირალა სათაურები, დაძაბული საუბარი. უბრალოდ ამას არ აღიარებენ. ვხვდებოდი, რომ ქართული მედიის ახალი სტანდარტები ჩემთვის მიუღებელი იყო, ან მე ვერ ვაკმაყოფილებდი მოთხოვნებს. არ ვიცი - ეს არ უთქვამთ, უბრალოდ ასე მგონია.

ისევე როგორც ის, დღეს რომ ჟურნალისტისგან ჟურნალისტობას აღარ ითხოვენ. თითქოს ნორმად იქცა, რომ ჟურნალისტი უნდა იყოს აქტივისტი, უნდა წავიდეს პოლიტიკაში, ან პოლიტიკიდან ისევ უკან გადმობარგდეს და იძახოს - „ყოფილი ჟურნალისტი არ არსებობს“. ამაზე უფრო უაზრო ფრაზა, მართლა ცოტა მახსენდება.

კი, ყოფილი ჟურნალისტები ვარსებობთ. და ყველას ერთი გვაქვს საერთო - არცერთს გვინდოდა პროფესიიდან წასვლა.

ამას ბევრი მიზეზი აქვს.

პირველი - დღეს საქართველოში ძალიან ცოტა მედიამფლობელია, ვისაც ეს პროფესია უყვარს და მისი არსი ესმის. ვინც სიტყვის თავისუფლებისთვის ქმნის მედიას და არა - პირადი გარანტიებისთვის. 

მეორე - ჟურნალისტიც ადამიანია და როცა ღია ცის ქვეშ რჩება, იძულებულია იფიქროს ახალ ცხოვრებაზე - თავისთვის და თავისი ოჯახისთვის. ასე იყო ჩემს შემთხვევაში - მე სხვების სოციალურ მდგომარეობაზე ვაკეთებდი სიუჟეტებს, მაგრამ თავად აღარ მქონდა სახლი. ვაშუქებდი სხვების გამოსახლებას და სამსახურის მერე, თავად ვალაგებდი უკვე დახარისხებულ ნივთებს. ვხვდებოდი, რომ თავადაც მჭირდებოდა დახმარება, მაგრამ ჩემს „ტრიბუნას“ პირადი პრობლემებისთვის ვერ გამოვიყენებდი. პირიქით, უფრო მეტად ვცდილობდი სხვას, ჩემს მდგომარეობაში მყოფ ადამიანს დავხმარებოდი, თითქოს ამით ვაკომპენსირებდი პირად საჭიროებებს, პრობლემებს. ვაშუქებდი სოციალური პირობების გამო გაფიცული ადამიანების მოთხოვნებს, მაშინ როცა სამსახურში უხელფასობის გამო, ფეხით მივდიოდი. ზოგჯერ, მისვლასაც ვერ ვახერხებდი. სამწუხაროდ, ტელევიზიაში მხოლოდ მე არ ვიყავი ასეთ მდგომარეობაში - ეკრანს მიღმა ბევრად რთული რეალობაა. მერე რა რომ რეალური აგენტურა გეუბნებათ, ეგენი „დახელფასებულები“ არიან და Deep State-თან მეგობრობენო. ხო იცით, ქურდს ყველა ქურდი ჰგონია... 

სხვადასხვა დროს ბევრ ადამიანს მოუწია წასვლა, ახლის ძიება. პროფესიას ტოვებდნენ ისინი, ვინც ღირებულ საქმეს აკეთებდა. მიუხედავად სირთულეებისა, ბედნიერი ვიყავი, რომ ჩემს საქმეს ვაკეთებდი. ვხვდებოდი, რომ ეს არის „სიმართლის საფასური“. ეკონომიკური ბერკეტი, რომელსაც რეჟიმი, მანქანა, ხელისუფალი, არალეგიტიმური ძალა, ან „რაც გინდათ, ის დაუძახეთ“ შენ და შენნაირების წინააღმდეგ იყენებს. მხოლოდ იმიტომ, რომ არ ეგუები, არ ემორჩილები და ჯიუტად ცდილობ, სწორ მხარეს იყო. 

შენ ხდები სამიზნე. თავიდან იღებ შემოთავაზებებს. თითქოს, შანსია რომ კომფორტულ „ნიუსრუმში“ გადახვიდე, სადაც გექნება: „პაესტკები“, გამხსნელი თემები და ხშირად ტექსტზე ფიქრიც კი არ მოგიწევს - შენ ნაცვალ პრესსამსახურებისა და პიარმენეჯერების არმია გაირჯება. ეს ბევრს მოსწონს, ბევრი დათანხმებულა და კვლავ დათანხმდება. ვინც არ თანხმდება, იღებს „რჩევებს“, „შემოთვლებს“, რომ ვიღაცებთან უნდა „იმეგობრო“ ან გაჩუმდე, გაგაჩუმებენ, რომ პატარა ქვეყანაში ყველამ ყველაფერი იცის ან შეიძლება დაიჯეროს. არც იმას გიმალავენ, რომ ჩასაფრებულებმაც „იმუშავეს“. 

ხო და წამოვედი! 

მე მთელი არსით მიყვარს ეს პროფესია და მიხარია, რომ არ დავაზიანე — ისეთად დავიტოვე, როგორიც შევიყვარე. ბევრი შეცდომის, წვალების, მუდმივი დაუკმაყოფილებლობისა და დაუფასებლობის განცდის მიუხედავად. არაერთ მედიასაშუალებაში მიმუშავია, ვყოფილვარ განსხვავებული სარედაქციო პოლიტიკის მქონე „ნიუსრუმის“ წევრი, თუმცა შემიძლია უკან მოხედვა და თვალებში ჩახედვა ყველა იმ ადამიანისთვის, ვისთანაც 14 წლიდან 29 წლამდე მქონდა შეხება.

ამაზე ფიქრი მეხმარება და მხოლოდ ამისთვის, მადლიერიც ვარ - საკუთარი თავისაც და იმ ადამიანებისაც, რომლებმაც მათ გუნდში მუშაობის საშუალება მომცეს. ყველგან შევძელი მე დავრჩენილიყავი. შეიძლება ჩემი ამჟამინდელი მდგომარეობა ამანაც განაპირობა. 

ამ წლების უბრალო მოგონებად ქცევა მარტივი არ არის.

მუდმივი ბრაზი და სირცხვილის გრძნობაც მაქვს - რადგან დავმარცხდი, ვერ გავძელი, სადღაც დავიღალე.

მე აღარ ვარ „მოედანზე“. მერე რა რომ სხვა გზა მართლა აღარ მქონდა - შედეგი მაინც ესაა: მე პროფესიას ჩამოვშორდი. დავბრუნდები თუ არა? ან საერთოდ მინდა? ამ კითხვებზე პასუხი არ მაქვს. მათ გავურბივარ. მეშინია.

ამ შიშის გამო უკვე 5 თვეზე მეტია - 178 დღე, 4265 საათი ვცდილობ დავივიწყო ის, რასაც ცხოვრების ნახევარი ვაკეთებდი და რაც ყველაზე მეტად მიყვარდა.

ზუსტად ამდენი ხანია არ მიყურებია და არ მომისმენია ახალი ამბები - მხოლოდ ვკითხულობ.

თითქოს არ მინდა დავინახო, როგორ გრძელდება უჩემოდ. არ მინდა გამუდმებით მიტრიალებდეს კითხვა: სად ვარ ამ დროს? მე როგორ მოვიქცეოდი? მსგავსად გავაშუქებდი თუ არა? არ მინდა მოვლენების ყურების დროს „ადრენალინი მომაწვეს” და ვერაფერი გავაკეთო.

არ მინდა ბრაზი ბოღმად მექცეს და ეს ყველაფერი „კრიტიკოსობით“ შევფუთო.

ძალიან მენატრება. ყოველდღე მეფიქრება. ყოველდღე თავიდან ვცდილობ ამ ლოდად ქცეული ფიქრების, მოგონებების უგულვებელყოფას. ყოველდღე თავიდან...  

მხოლოდ პროფესია არა, ხალხი მენატრება. ქართული ხმაური, ჩემი ქუჩის სუნი, მეზობლები, მეგობრების ჩახუტება. დედაჩემი, ვისაც წამოსვლის დღეს ვეღარ ვუყურებდი. ისე ვერ დავემშვიდობე, როგორც მინდოდა, საჭირო იყო. ჩემი ჭაღარა ბებო, ვისაც ვერ ვპასუხობ კითხვაზე -„როის ჩამუალ“.  

ასევე, უშედეგოდ ვცდილობ ვიპოვო რაიმე სხვა საქმე - ისეთი, რასაც სიამოვნებით გავაკეთებ, დამაინტერესებს, შევძლებ. მაგრამ…  

ზოგჯერ „ფორმულას“ საინფორმაციო გამოშვების დასაწყისს, ე.წ. ქუდს ვუყურებ. 23-ე წამზე, წამიერად, ისევ ეკრანს ვუბრუნდები. ეს წამი სხვისთვის არაფერია, შეუმჩნეველია, მაგრამ ჩემთვის დიდ ამბავს ჰყვება. ამბავს ბიჭზე, ვისაც „ძლიერ უნდოდა ჟურნალისტობა”, თუმცა ის „იგი“ არ ყოფილა. ადამიანზე, ვინც ერთ დროს ბუნდოვანებას ებრძოდა - ახლა კი ის მისი საუკეთესო თანამგზავრია. რაც უფრო ბუნდოვანია მომავალი, მით უფრო ნაკლებია დრო იმაზე ფიქრისთვის, რისი დატოვებაც, დათმობაც მოუწია, თუმცა არა - ნებაყოფლობით.

--------------------------------------------

საქართველოში სულ უფრო მეტი ჟურნალისტია იძულებული ემიგრაციაში წავიდეს,  პროფესია შეიცვალოს ანდა შემოსავლის ალტერნატიული გზები ეძებოს.

„უპრეცედენტო მასშტაბის რეპრესიები საქართველოში: მედიის წინააღმდეგ 600 თავდასხმა ერთ წელიწადში“, - 2025 წლის ნოემბერში, პრესის თავისუფლების დამცველმა საერთაშორისო ორგანიზაციამ - „რეპორტიორები საზღვრებს გარეშე“ ამ სათაურით მოამზადა ანგარიში საქართველოზე. RSF-ისა და „მედიის, ინფორმაციისა და სოციალური კვლევების ცენტრის“ პარტნიორობით გამოქვეყნებული მონაცემების მიხედვით, ბოლო ერთი წლის განმავლობაში, საქართველოში პრესის თავისუფლების დარღვევებმა კრიტიკულ ნიშნულს მიაღწია. 

საქართველოში დამოუკიდებელ მედიას მუშაობა რთულ გარემოში უწევს. 1 წელზე მეტია უკანონო პატიმარია „ბათუმელები“/„ნეტგაზეთის“ დამფუძნებელი და დირექტორი, მზია ამაღლობელი. „ქართული ოცნება“ 2024 წლის გაზაფხულიდან ერთიმეორის მიყოლებით იღებს მედიის შემზღუდავ საკანონმდებლო ცვლილებებს.

ანტიკორუფციულმა ბიურომ მედიის ნაწილს წერილობითაც აცნობა, რომ დაწყებულია წარმოება მათი საქმიანობის „გრანტების შესახებ“ საქართველოს კანონთან შესაბამისობის დადგენის მიზნით და მედიაორგანიზაციებისგან სხვადასხვა კატეგორიის მოცულობითი ინფორმაცია გამოითხოვა. ანტიკორუფციულმა ბიურომ იმავე საფუძვლით საქმის წარმოება დაიწყო „საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის“ წინააღმდეგაც.

2025 წელს „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონში შესული ცვლილებებით, კომუნიკაციების კომისიას აქამდე თვითრეგულირების სფეროში მოქცეული საკითხების განხილვისა და მაუწყებლების დასანქცირების შესაძლებლობა მიეცა. მათ საფუძველზე ComCom-მა „უცხოური ძალისგან“ დაფინანსების მიღების შეწყვეტა დაავალა და წერილობით გააფრთხილა ტელე და რადიო მაუწყებლები.

გასულ წელს სატელევიზიო მაუწყებლობა შეწყვიტა ხელისუფლების მიმართ კრიტიკულად განწყობილმა ტელეკომპანია „მთავარმა არხმა“. საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა სამსახურიდან გაათავისუფლა თანამშრომლები, რომლებიც არხის სარედაქციო პოლიტიკას ღიად აკრიტიკებდნენ და პოლიტიკურ გავლენებზე საუბრობდნენ.



ბლოგში გამოთქმული მოსაზრებები ეკუთვნის ავტორს და შეიძლება არ ასახავდეს რედაქციის პოზიციას.

ფოტო: სქრინი „მედია აკადემიის“ ფეისბუკის გვერდიდან 

„4-თვიანი კურსის ფარგლებში ინტერვიუს მომზადებას ნინო შუბლაძე გასწავლის და საკუთარ მრავალწლიან გამოცდილებას გაგიზიარებს“, - ასეთი ტექსტით იწვევს კომუნიკაციების კომისიასთან არსებული „მედია აკადემია“ დაინტერესებულ პირებს ჟურნალისტიკის კურსებზე. ნინო შუბლაძე გასწავლით კითხვების დასმასო. 

ახლა იმ მომავალ სტუდენტებს მინდა მივმართო, რომლებიც ამ კურსს დაესწრებიან და ვთხოვო, პირველ ყოვლისა, დასვან კითხვა: ვინ არის ნინო შუბლაძე და როგორია მისი პროფესიული ბიოგრაფია? 

პირველ რიგში, გეტყვით, რომ ამ ბიოგრაფიის, ე.წ. CV-ის ინტერნეტ სივრცეში მოპოვება საკმაოდ რთული გამოდგა. თუკი გუგლის საძიებო სისტემაში ჩაწერთ სიტყვებს - ნინო შუბლაძის ბიოგრაფია, პირველი ეს მასალა შეგხვდებათ:

თუმცა, მხოლოდ საკუთარ მეხსიერებას არ ვენდე, შევეცადე და რაღაც ინფორმაცია მაინც მოვიპოვე. 

ნინო შუბლაძის პროფესიული კარიერა „პირველი არხის“ გადაცემა „ალიონში“ დაიწყო და არც ისე დიდხანს გაგრძელდა. 2003 წლიდან 2014 წლამდე ის ტელეკომპანია „რუსთავი 2“-ში სხვადასხვა პოზიციაზე მუშაობდა. 2014 წელს, გამოქვეყნდა ფარული მიყურადების კადრები, რომელიც ტელეკომპანიის დირექტორის, ნიკა გვარამიასა და მისი მოადგილის, ნინო შუბლაძის კაბინეტებში იყო ჩაწერილი. ეს ის პერიოდია, როდესაც „ქართული ოცნება“ უკვე ღიად უპირისპირდება მისდამი კრიტიკულად განწყობილ და „ერთიან ნაციონალურ მოძრაობასთან“ აფილირებულ ტელეკომპანიას. (ცოტა ხანში „რუსთავი 2“-ის წინააღმდეგ სასამართლოში სარჩელიც შედის და რამდენიმე წელი გრძელდება. საბოლოოდ, 2019 წლიდან ტელეკომპანიას უკვე ქიბარ ხალვაში მოიპოვებს და „რუსთავი 2“-ს „ქართული ოცნების“ გავლენის ქვეშ მოაქცევს). 

ამ კადრების გამოქვეყნებიდან მალევე, ნინო შუბლაძე „რუთავი 2“-ს ტოვებს და ცოტა ხანში, 2015 წლის ივლისში, მთავრობაში, კერძოდ, ჯანდაცვის სამინისტროში ინაცვლებს. 

ნინო შუბლაძის მომავალო სტუდენტებო, პირველ რიგში, ყურადღება მიაქციეთ და იცოდეთ, ეს მანკიერი პრაქტიკაა - „დამოუკიდებელი“ ჟურნალისტები მთავრობაში რომ მიდიან სამუშაოდ და შემდეგ უკან, მედიაში ბრუნდებიან. შეიძლება ჟურნალისტი წავიდეს პოლიტიკაში, საჯარო სამსახურში, მაგრამ უკან აღარ უნდა დაბრუნდეს. ვინც დაბრუნდება, ის ყოველთვის იმ მთავრობის მსახურად დარჩება, რომლის გუნდის წევრიც იყო. პოზიციისა და მთავრობის ცვლილება კიდევ შესაძლებელია, მორჩილების - არა.   

გავაგრძელოთ მისი ბიოგრაფიის კვლევა. 2017 წელს შუბლაძე ისევ მედიაში, ამჯერად „ტვ პირველზე“ იწყებს მუშაობას, საინფორმაციო-პოლიტიკური მიმართულების ხელმძღვანელად. გავრცელებული ხმებით, თითქოს ტოქშოუც უნდა წაეყვანა, მაგრამ როგორც ჩანს, ისევ მთავრობაში „მოღვაწეობა“ არჩია და „ქართული ოცნების“ საზოგადოებასთან ურთიერობის სამსახურში გადავიდა. ზოგადად, მის კარიერას თუ დააკვირდებით, ხელისუფლების მიმართ კრიტიკულად განწყობილ ტელევიზიაში მუშაობა მისი ვნება არ არის, გაცილებით უფრო მშვიდად გრძნობს თავს იქ, სადაც მმართველი გუნდის (ნებისმიერი ხელისუფლების პირობებში) სითბო და სიყვარული აქვს. 

სწორედ ამ სითბოსა და სიყვარულის შედეგია, ნინო რომ ისევ „რუსთავი 2“-ზეა და პოლიტიკური ტოქშოუ მიჰყავს. გულთბილი ადამიანია, ამიტომ ხელისუფლების წარმომადგენლებისთვის კრიტიკული კითხვების დასმაც არ უყვარს. რატომ უნდა ატკინოს გული?! 

მის გადაცემაში „ქართული ოცნების“ წარმომადგენლები ჩვენს კოლეგაზე - მზია ამაღლობელზე ხშირად საუბრობენ. (მზიას ნინო შუბლაძის კოლეგას ვერ ვუწოდებ, რადგან არ მიმაჩნია, რომ მზია ამაღლობელიც ჟურნალისტია და ნინო შუბლაძეც). შუბლაძის გადაცემის სტუმრები იტყუებიან და ამბობენ, რომ მზიამ პოლიციის თანამშრომელს „დიფ სტეიტის“ დავალებით გააწნა სილა, რომ მზია მოძალადე თავდამსხმელია და არა დაზარალებული, რომ მზიამ თავდაპირველად სტიკერი პოლიციელს მიაკრა ზურგზე და ა.შ. მაგალითად, 2025 წლის 16 აპრილს, გადაცემა „ღამის კურიერის“ სტუმარი ივანიშვილის პრემიერ-მინისტრი ირაკლი კობახიძე  იყო, რომელმაც მზია ამაღლობელზე ზემოხსენებული ტყუილები გაიმეორა. ჩავთვალოთ, რომ შუბლაძესაც სჯერა, ვიღაც „დიფ სტეიტის“ არსებობის და იმის, მზია რომ მისი დავალებით მოქმედებდა, მაგრამ ზუსტად იცის და კადრებიც ნანახი აქვს, რომ პოლიციელის ზურგზე მას არანაირი სტიკერი არ მიუკრავს. პარტიის მიზანია საზოგადოება ამ სიცრუეში დაარწმუნოს, ამიტომ ნინო ჩუმადაა. 

გთხოვთ, იხილოთ მზია ამაღლობელის უფლებადამცველის, მაია მწარიაშვილის პასუხები. მასალა მომზადებულია „მთის ამბების“ მიერ: 

ამის შემდეგ მზიას კოლეგები „რუსთავი 2“-ის შენობასთან მივედით და როგორც ყველა პროფესიონალს ჟურნალისტური ეთიკის სტანდარტი ავალდებულებს, „რუსთავი 2“-ს მაია მწარიაშვილისთვის პირდაპირი ეთერის დათმობა მოვთხოვეთ. ნინო შუბლაძემ ეს გვიპასუხა: 

მან სარედაქციო დამოუკიდებლობაში ჩარევა დაგვაბრალა და თქვა, რომ აუცილებლად დაუთმობდა ეთერს მაია მწარიაშვილს, ოღონდ მისი პირობებით. მწარიაშვილს დღემდე არ ჰქონია „რუსთავი 2“-ის პირდაპირ ეთერში მზიას საქმეზე საუბრის შესაძლებლობა. შუბლაძემ ჩვენი აქცია გააშუქა, მაგრამ კიდევ ერთხელ შეგვახსენა, რომ შესრულებით მხოლოდ ერთ ძალას უსრულებს „თხოვნებს“. 

ძვირფასო სტუდენტებო, მოგმართავთ მათ, ვისაც ახლა ნინო შუბლაძემ კითხვების დასმა უნდა გასწავლოთ. გთხოვთ, აქ გაეცნოთ ვინ არის მზია ამაღლობელი, რომელი გამოცემების დამფუძნებელია, რა ჯილდოების მფლობელია, უბრალოდ მისი ნამუშევრები წაიკითხეთ. 

და შემდეგ გაეცანით ნინო შუბლაძის - მუდმივად მთავრობის სამსახურში მყოფი ჟურნალისტის ბიოგრაფიას. ნახეთ მისი გადაცემები, სადაც ის კრიტიკულ კითხვებს არ სვამს და ბოლოს, გახსოვდეთ, რომ ადამიანი, რომელსაც არ აქვს გამბედაობა სოლიდარობა გამოუცხადოს უკანონოდ დატყვევებულ ჟურნალისტს, (მით უმეტეს, რომ საკუთარ თავსაც ჟურნალისტად მოიაზრებს) არ აქვს გამბედაობა პირდაპირ ეთერში მიიწვიოს მისი უფლებადამცველი, ის ფასეულს ვერაფერს გასწავლით. ერთადერთი, რისი სწავლებაც მას შეუძლია, უსიტყვო მორჩილებაა.   

იხილეთ მასალები და გაიცანით მზია ამაღლობელი:

• ყველაფერი მზია ამაღლობელის საქმეზე;
  
• „მზიას გარშემო რაც ხდება, არაფერში არ ჯდება“, - 12 მოქალაქის ხმა;
  
• მზია ამაღლობელის ნამდვილი ამბავი სალომე ჯაშის ფილმში სერიიდან „სინდისის პატიმრების ამბები ქართველი კინემატოგრაფების ფილმებში“;
  
• მზია ამაღლობელის საქმე - ღია სივრცე;
  
• „იბრძოლეთ, სანამ გვიან არ არის“ | მზია ამაღლობელის საქმე;
  
• „იბრძოლეთ, სანამ გვიან არ არის“ – ვინ არის მზია ამაღლობელი.

ფოტო: ლევან ზაზაძე

ისე მოხდა, რომ ჩემი სამუშაო გამოცდილების უდიდესი ნაწილი სხვადასხვა მედიასაშუალებაში გავატარე: გაზეთი, ჟურნალი, რადიო, ტელევიზია და ბოლოს უკვე ონლაინ მედია. ყველა მათგანში წლის ბოლოს შეჯამებას მთხოვდნენ, რაც იმდენად მძულდა, რომ არასდროს ვასრულებდი. ბოლო წლებია ამ შეჯამებას, არამხოლოდ მედიები, სოციალურ ქსელში ყველა ჩემი „ფრენდიც“ მთავაზობს, ამას მომავალი წლის გეგმებიც ემატება და ასე დაუსრულებლად. წლის ნომინაციები და ლაურეატების გამოვლენაც მძულს. 2004 წელს, გაზეთ „24 საათში“, წინასაახალწლო საავტორო სვეტში (მაშინ ბლოგებს სვეტი ერქვა), დავწერე ჩემი დამოკიდებულება ახალი წლის მიმართ და ვამხილე ყველა მათგანი, ვინც ერთი თვით ადრე იწყებდა კითხვას: „შენა და ახალ წელს რას აპირებ?“ იმ ტექსტის გამოქვეყნების შემდეგ, ახლობლების ნაწილი ისე შევაშინე, ახალ წელსაც არ მილოცავდნენ. ერთი სიტყვით, არ მიყვარს თავსმოხვეული დღესასწაულები და არც იმის მჯერა, რომ წლების ნუმერაციაზეა დამოკიდებული ცვლილებები. სიახლის მოლოდინი კი სულ მაქვს, მაგრამ ეს 31 დეკემბრის ღამესთან ყველაზე ნაკლებად არის დაკავშირებული. საახალწლო „ნიუსების“ თვალიერებისას ყველაზე მეტად იტალიის პრემიერ მინისტრის, ჯორჯია მელონის სიტყვები მომეწონა, გასული წელი ყველასთვის მძიმე იყო, მაგრამ არ იდარდოთ, მომავალი წელი უარესი იქნებაო. 

რა გვქონდა 2025 წელს? 

მედიისთვის 2025 წელი ნამდვილად ერთ-ერთი ყველაზე მძიმე იყო. ძალაში შევიდა ე.წ. ფარა, რომელიც ყველას, ვინც საერთაშორისო ფონდებიდან თუ ორგანიზაციებიდან ფინანსდებოდა და ამით სრულ დამოუკიდებლობასა და პოლიტიკურ მიუკერძოებლობას ინარჩუნებდა, აგენტებად გვაცხადებს. ეს კანონი იმ პროპაგანდის იარაღია, რომლის მიზანიც არის წარმოგაჩინონ უცხო ქვეყნის აგენტად და იმუშავონ შენს დისკრედიტაციასა და განადგურებაზე.

„ქართული ოცნების“ პარლამენტმა და მისმა თავმჯდომარემ, რომლის „ენჯიო“ ბიოგრაფიასაც აღარ შეგახსენებთ, მიიღო ცვლილებები „გრანტების შესახებ“ კანონში, რის საფუძველზეც ანტიკორუფციულმა ბიურომ მათ შორის, დამოუკიდებელი მედიების წინააღმდეგ საქმის წარმოება დაიწყო, რომ დაადგინოს აქამდე მიღებული გრანტების შესაბამისობა კანონთან. 

კამერები და მიკროფონები აკრძალეს სასამართლოს ტერიტორიაზე, ეზოშიც კი, იმისათვის, რომ დამოუკიდებელმა მედიამ არ გვაჩვენოს დღევანდელი სასამართლო, რომელსაც მანდატურების უფროსის, დავით მატიაშვილის სახე აქვს. 

„მაუწყებლობის შესახებ“ კანონში შესული ცვლილებების საფუძველზე „უცხოური ძალისგან“ დაფინანსების მიღება აუკრძალეს ტელე და რადიო მაუწყებლებსაც. პოლიტიკური, უფრო სწორედ პარტიული ფული აღარ არის ტელევიზიებში, რადგან მომდევნო 3 წლის მანძილზე არჩევნები არ იგეგმება. აქედან გამომდინარე, 2 ტელევიზია დახურვის რეალური საფრთხის წინაშე დგას. ვფიქრობ, არავის ჰქონდა ილუზია, რომ „ფორმულასა“ და „ტვ პირველის“ დამფინანსებლები ამ ქვეყანაში სიტყვის თავისუფლებაზე ზრუნავდნენ და არა საკუთარი პოლიტიკური ძალაუფლების მოპოვებაზე. 

ასევე, „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონში შესული ცვლილებებით, საკითხები, რომელიც აქამდე თვითრეგულირების ორგანოს უნდა განეხილა, კომუნიკაციების კომისიას დაექვემდებარა და მას მაუწყებლების დასანქცირების საშუალებაც მიეცა. 

საზოგადოებრივი მაუწყებლის მენეჯმენტმა როგორც იქნა, მოიცილა ურჩი თანამშრომლები, ახალ შენობაში გადაბარგდა, რკინის ღობე შემოარტყა და საკუთარ კეთილდღეობაში ჩაიძირა. მათ უკვე გარედან უკმაყოფილების ხმაც აღარ წვდებათ, იმდენად შორს არიან „ციხე-სიმაგრეში“ გამაგრებულები. რაც უფრო ტექნოლოგიურად განვითარებული ხდება ეს არხი, რაც უფრო იზრდება მაუწყებლის დაფინანსება, მით უფრო უახლოვდება საბჭოთა წარსულს, სადაც მაყურებელი ეკრანიდან მხოლოდ ტყუილს, გამოგონილ რეალობას ხედავდა. 

დაბოლოს, ყველაზე მთავარი - ჩვენ 2025 წელს, პირველი ჟურნალისტი ქალი პოლიტპატიმარი გვყავს, „ბათუმელებისა“ და „ნეტგაზეთის“ დამფუძნებელი მზია ამაღლობელი. „ბათუმელები“ ერთ-ერთი პირველი დამოუკიდებელი მედიაა, რომელმაც ყველა ხელისუფლებას გაუძლო და დღემდე მოაღწია, იმიტომ რომ არასდროს ყოფილა სხვაზე დამოკიდებული და მხოლოდ საკუთარი პროფესიის ერთგულია. ამიტომ შეარჩია რეჟიმმა მზია ამაღლობელი სამაგალითო სასჯელისთვის და შეატყობინა დამოუკიდებელ მედიებს - ყველას დაგსჯით და ყველას გაგტეხავთო. 

რა მიიღო სანაცვლოდ? 

„ქართული ოცნების“ რეპრესიული კანონების მიუხედავად, არც ერთ მედიას არ შეუწყვეტია მუშაობა. ტელევიზიები, სადაც უკვე დიდი ხანია ფინანსური პრობლემებია და  ჟურნალისტებს თვეებია სრული ხელფასი არ აუღიათ, მაინც მუშაობენ. მუშაობენ გაუსაძლის პირობებში, მტრულ გარემოში… მათ უწევთ „ქართული ოცნების“ წევრების დევნა, ბრძოლა კითხვებზე პასუხების მოსაპოვებლად, რომლებსაც უმეტეს შემთხვევაში ვერ იღებენ. შეწუხებული დეპუტატები ხშირად ამ ჟურნალისტებისთვის აკრედიტაციის ჩამორთმევას ითხოვენ და ასრულებენ კიდეც. პროპაგანდისტული არხების არც ერთი თანამშრომელი დაიჯერებს, რომ მათი კოლეგები, რომელთა ხელფასი ოდესღაც რამდენიმე ათასი ლარი იყო, დღეს მის გარეშე მუშაობენ. ცხადია, ეს სამუდამოდ ვერ გაგრძელდება, მაგრამ ისინი ჯერ ისევ ფეხზე დგანან და იბრძვიან. 

ონლაინ მედიები კი ნაცვლად დაშლისა, კიდევ უფრო გაძლიერდნენ და საერთო პლატფორმა - „სინათლე მედია“ შექმნეს, რომელმაც ისეთ შედეგებს მიაღწია, რასაც არავინ ელოდა. 

ყველა ჩვენთაგანს ემუქრებიან, ჩვენ წინააღმდეგ სამთავრობო ტელევიზიები, სავარაუდოდ, სუსის დაკვეთით, სიუჟეტებს ამზადებენ, უკანონო ფულის მიღებას გვაბრალებენ და მაინც ვერ აღწევენ მიზანს, მაინც ვერ გვაშინებენ. ონლაინ მედიების მიმართ საზოგადოებამ არნახული სოლიდარობა გამოხატა, რაც იმის მაუწყებელია, რომ სინათლე არ ჩაქრება! 

არამხოლოდ მედიის, არამედ ყველა ჩვენი თანამებრძოლის ერთ-ერთი მთავარი საყრდენი მზია ამაღლობელია, რომელიც კოლოსივით უდრეკია და რომელმაც გვაჩვენა, რომ იდეალიზმი და გმირობა შესაძლებელია ჩუმი, უსიტყვო და ადამიანური იყოს. ვერასდროს ვახერხებ მზიაზე აღფრთოვანების გარეშე საუბარს. მისი გაუტეხელობა და სიჯიუტე არასდროს მოგვცემს უფლებას ჩვენ აქ, თავისუფლებაზე დარჩენილები გავტყდეთ და დავნებდეთ. სიფრთხილე შიშსა და თვითცენზურაში არ გადაგივიდეთო, - გვითხრა ბოლოს, „საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის“ კრებაზე რომ დარეკა და იქ შეკრებილ ჟურნალისტებს მოგვმართა, ერთად უნდა იყოთ და ყველაფერი გამოვაო. აუცილებლად გამოვა, რადგან ერთად ვართ!

ამ ჩემი „საახალწლო“ ბლოგის დასაწყისში ჯორჯია მელონის სიტყვები გავიმეორე, მძიმე იყო 2025, მაგრამ 2026 კიდევ უფრო მძიმე იქნება-მეთქი. კი, 2026-ში კიდევ უფრო მოგვიჭერენ მარწუხებს, კიდევ უფრო მეტს დაგვიჭერენ, დაგვშლიან, დაგვხურავენ, გვცემენ, ალბათ, ისევ მოგვწამლავენ, მაგრამ საქმე იმაშია, რომ მაინც ვერ გაგვაჩუმებენ და ვერ შეგვაშინებენ, რადგან ჩვენ, ქართველებმა (მათ შორის ჟურნალისტებმა), არნახული სოლიდარობის, თანადგომის, ერთმანეთის სიყვარულისა და ბრძოლის უნარი გამოვავლინეთ! უკანასკნელი წლები, ვფიქრობ, ჩვენთვის ერთ-ერთი ყველაზე მძიმე პერიოდია დამოუკიდებელი საქართველოს ისტორიაში, რადგან ახლა უკვე ღიად ჩვენი მთავარი მტერი - რუსეთი ქართველის ხელით გვებრძვის და გვკლავს, მაგრამ თითოეულმა ჩვენთაგანმა, ვინც დღეს იბრძვის, იცის, როდესაც ეს რეჟიმი დასრულდება, ეს დღეები და წლებიც ყველაზე ტკბილად გაახსენდება, რადგან არასდროს ყოფილა ამდენი სიყვარული, ერთმანეთზე ზრუნვისა და ერთად ბრძოლის ჟინი. არასდროს ყოფილა ეს სიტყვები ასეთი გულწრფელი და ნამდვილი, როგორც დღეს: მიყვარხარ საქართველო!